Bijlage 2 - Samenvatting beheerplannen

BIJLAGE 2 – SAMENVATTING BEHEERPLANNEN

1. Inleiding Deze bijlage bevat een samenvatting van de verschillende beheerplannen. Achtereenvolgens komen in de volgende paragrafen aan bod:: 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Openbaar groen Bomen Wegen Civiele kunstwerken Openbare verlichting Speel- en beweegvoorzieningen Straatmeubilair

2. Openbaar groen 2.1 Samenstelling areaal De groenvoorzieningen van de gemeente bestaan uit de categorieën ‘beplanting’ en ‘gras- en kruidachtigen’. De beheerstrategie rondom bomen wordt in een apart beheerplan besproken. Het areaal aan beplanting is in totaal ruim 150.000m2, waarbij het overgrote deel bestaat uit bosplantsoen en heesters. Onder de gras- en kruidachtigen verstaan we terreinen met gras- en/of kruidachtige vegetatie (bv. inheemse kruiden), die niet in gebruik zijn voor grasproductie. Het areaal aan gras- en kruidachtigen is in totaal ruim 515.000m2, waarbij het overgrote deel bestaat uit grasveld en ruig gras. 2.2 Uitgevoerde onderzoeken Ieder groenobject inspecteren we 1x per 4 jaar op basis van de beeldsystematiek van CROW. Dit doen we volgens de landelijke standaard voor de technische inspectie Groen (NEN-2767, groenbeheersystematiek CROW). Het resultaat van de technische inspectie Groen geeft daarmee inzicht in de technische kwaliteit van de groenvoorzieningen. Om inzicht te krijgen in de kwaliteit van de openbare ruimte is er in het voorjaar van 2023 een beeldkwaliteitsmeting uitgevoerd aan de hand van de beeldmeetlatten van CROW. Het resultaat van deze meting maakt inzichtelijk wat de huidige kwaliteit is van de openbare ruimte en hoe deze zich verhoudt tot de gewenste kwaliteit (ambitieniveau).

2.3 Huidige kwaliteit Uit het resultaat van de technische inspectie in het voorjaar van 2023 blijkt dat 91,1% van het areaal aan beplantingsvakken en 93,9% van de gras- en kruidachtigen voldoen aan het ambitieniveau.

Datum: 20 september 2023 Onderwerp: Beheer openbare ruimte

In het voorjaar van 2023 is er een beeldkwaliteitsmeting uitgevoerd, waarbij de groenvoorzieningen in de gehele gemeente zijn beoordeeld op verschillende kwaliteitsaspecten. Het totaalresultaat van deze meting voldoet aan een B-kwaliteit en is daarmee hoger dan het ambitieniveau. 2.4 Belangrijkste beleidsuitgangspunten Voor de implementatie van het Groenbeheerplan zijn enkele aanbevelingen opgenomen, die bijdragen aan de uitwerking van de beleidsdoelstellingen en de organisatie van het beheer en onderhoud van onze groenvoorzieningen. De aanbevelingen zijn: uitwerken beleidsambities en aanpak vervangingsopgave. Uitwerken beleidsambities Gericht beheer en onderhoud kan bijdragen aan de ontwikkeling van biodiversiteit en klimaatadaptatie. Het is daarom van belang om het effect van de verschillende maatregelen op klimaatadaptatie en biodiversiteit inzichtelijk te maken waarbij ook het effect op de (beeld)kwaliteit en belevingswaarde en de kosten voor het beheer en onderhoud wordt meegenomen. De onderzoeksresultaten kunnen we dan implementeren in het beheer. Aanpak vervangingsopgave Het resultaat van de technische inspectie Groen maakt inzichtelijk welke maatregelen nodig zijn om de groenvoorzieningen weer aan het gewenste kwaliteit te laten voldoen. De vervolgstap is deze maatregelen te vertalen naar een uitvoeringsprogramma voor de vervangingsopgave van de groenvoorzieningen.

Hiermee is inmiddels een start gemaakt.

3. Bomen 3.1 Samenstelling areaal Gemeente Wijdemeren heeft momenteel ongeveer 9.100 bomen in haar bomenbestand. Er moeten nog 300 bomen terug geplant worden vanwege de herplantingsplicht. In totaal zal het areaal aan bomen dan 9.400 zijn. 3.2 Uitgevoerde onderzoeken De conditie van de bomen in het bomenbestand van Wijdemeren vloeit voort uit de cijfers die uit de BoomVeiligheidsControle (BVC) komen. Bij een BVC wordt de conditie en technische toestand van de bomen beoordeeld en vastgelegd. Jaarlijks wordt 1/3e deel van de gemeente geïnspecteerd. Dit betekent dat elke boom eens per drie jaar wordt beoordeeld. De BVC toetst alleen op conditie en onderhoudstoestand, niet op kwaliteit. Om ook de kwaliteit in beeld te krijgen, wordt gebruik gemaakt van de normen en richtlijnen zoals deze beschreven staan in het ‘Handboek bomen’ van de Stichting Norminstituut Bomen. Bij deze methodiek, die we inmiddels aan het testen zijn, wordt de boom gewaardeerd met een zogeheten W-cijfer. Een boom wordt via deze aanpak, net zoals bij de BVC, eens per drie jaar getoetst.

2

Datum: 20 september 2023 Onderwerp: Beheer openbare ruimte

3.3 Huidige kwaliteit De huidige kwaliteit van de bomen aan de hand van het W-cijfer is als volgt: ongeveer 22% scoort uitstekend of zeer goed, 45% scoort voldoende, 22% scoort onvoldoende en 7% is slecht of zeer slecht. Over de laatste 4% is geen informatie beschikbaar, omdat dit over de nieuwe aanplant gaat. 3.4 Belangrijkste beleidsuitgangspunten Om het bomenareaal van de gemeente Wijdemeren goed te blijven beheren, wordt advies gegeven op de volgende thema’s: duurzaamheid, datagestuurd werken en kwaliteitsbehoud. Datagestuurd werken In het bomenbeleidsplan 2012-2035 is het ‘Groene Kaart’-model opgenomen, waarin de bomen met een kapverbod in kaart zijn gebracht. Deze kaart is nog niet overgenomen in een beheersysteem. Om meer datagestuurd aan de slag te kunnen gaan, zal deze kaart hierin geïmplementeerd worden. Duurzaamheid In de toekomst dient meer aandacht besteed te worden aan het behoud van de bodemkwaliteit in groeiplaatsen. Er is onderzoek nodig om klimaatveranderingen te ondervangen en vitaler groen te creëren, met een normaal organisch stofgehalte. Daarnaast streven we ernaar om bij het planten van nieuwe bomen soorten te kiezen die beter bestand zijn tegen langdurige hitte en natte periodes. Kwaliteitsbehoud De kwaliteit van het areaal gaat met de jaren achteruit, ondanks de ambitie om meer te sturen op kwaliteitstoename.

Groeiplaatsverbetering kan een oplossing bieden in de vorm van kratten, bomengrond of een verrijkingsmix.

4. Wegen 4.1 Samenstelling areaal De gemeente Wijdemeren heeft in totaal 1.103.000 m2 verhardingen in beheer. Hiervan is 474.500 m2 asfaltverharding en 628.500 m2 elementenverharding. Naast deze verhardingen is ook nog 1.400 m2 betonverharding en 2.800 m2 halfverharding (voornamelijk voetpaden en in/uitritten) aanwezig. De kapitaalwaarde van deze verhardingen bedraagt in totaal ruim 83 miljoen euro. Het bestaande areaal is onder te verdelen in onderdeeltypen, zoals hoofdrijbanen, fietspaden, voetpaden en trottoirs, parkeervakken en overige. Onder de categorie ‘overige’ vallen bijvoorbeeld in- en uitritten, bushaltes en rabatstroken. 4.2 Uitgevoerde onderzoeken In 2022 is in gemeente Wijdemeren het noordelijk wegenareaal geïnspecteerd door Sweco. Het zuidelijk areaal is geïnspecteerd in 2021. Het zuidelijk areaal beslaat de kern Loosdrecht en het areaal ten zuiden van de

3

Datum: 20 september 2023 Onderwerp: Beheer openbare ruimte

lijn Kerklaan – Leeuwenlaan in Kortenhoef. Het noordelijk areaal beslaat de kernen Nederhorst den Berg en Ankeveen en het areaal ten noorden van de lijn Kerklaan – Leeuwenlaan in Kortenhoef, inclusief de Kerklaan en de Leeuwenlaan. 4.3 Huidige kwaliteit Het gemiddelde kwaliteitsniveau van de wegverhardingen ligt net over de grens tussen niveau B en C, op kwaliteitsniveau C. In vergelijking met 2021 is de kwaliteit van de verhardingen iets afgenomen. De kwaliteit van de asfalt- en elementenverhardingen is lager dan van een goed en evenwichtig onderhouden wegennet. Er is een groot percentage asfaltwegen met kwaliteit ‘basis’ en met kwaliteit ‘zeer laag’, en een groot percentage wegen met elementenverhardingen die ‘zeer laag’ scoren. Dit komt door achterstallig onderhoud. 4.4 Belangrijkste beleidsuitgangspunten Om het wegenareaal van de gemeente Wijdemeren goed te blijven beheren, wordt advies gegeven op de volgende thema’s: achterstallig onderhoud en efficiënt beheer. Achterstallig onderhoud Conclusie is dat het onderhoudsniveau van zowel de asfaltverhardingen als de elementenverhardingen in gemeente Wijdemeren lager is dan dat van een goed onderhouden wegennet. Efficiënt beheer Door het efficiënt uitvoeren van het wegonderhoud kan gemeente Wijdemeren voorkomen dat de afname van de kwaliteit de komende jaren doorzet.

Bij de uitvoering van onderhoud wordt geadviseerd voorrang te verlenen aan de asfaltverhardingen. Uitstel van het asfaltonderhoud kan een verzwaring van de noodzakelijke maatregel ten gevolg hebben. Deze verzwaring leidt tot hogere kosten en heeft kapitaalvernietiging tot gevolg. Bovendien vormen de verhardingen die niet voldoen aan de CROW-richtlijnen een risicofactor in de aansprakelijkheid van de wegbeheerder in het geval van ongevallen.

5. Civiele kunstwerken 5.1 Samenstelling areaal Onder kunstwerken worden in deze gemeente bruggen en beschoeiingen verstaan. Bruggen In totaal zijn er 84 bruggen in het beheer van de gemeente. De totale vervangingswaarde bedraagt ongeveer € 13.000.000. De meeste bruggen zijn aangelegd in de jaren 1970 tot 2000. De levensduur van een brug ligt gemiddeld rond de 40 jaar. Dit betekent dat de komende tijd een relevant deel van de bruggen aan vervanging toe is. Bij (te lang) uitstel van vervanging komen zowel veiligheid als bereikbaarheid in het geding.

4

Datum: 20 september 2023 Onderwerp: Beheer openbare ruimte

Beschoeiingen Onder de categorie beschoeiingen behoren 17,7 km beschoeiingen, waaronder 6 km damwanden, en 5 steigers. De totale vervangingswaarde van deze categorie bedraagt ongeveer €15.000.000. De aanlegjaren van de beschoeiingen (en damwanden) zijn nog onvoldoende goed in beeld. Deze gegevens zullen de komende planperiode verder in kaart gebracht worden. 5.2 Uitgevoerde onderzoeken Eens per vier jaar worden alle kunstwerken (bruggen en beschoeiingen) visueel geïnspecteerd. Op basis van de inspectie die recent, in 2023, voor het laatst is uitgevoerd, en eventueel aanvullende constructieberekeningen en detailinspecties, worden de minimaal benodigde technische onderhoudsmaatregelen gepland. 5.3 Huidige kwaliteit Om het onderhoudsniveau van civiele kunstwerken te bepalen, worden de richtlijnen van het CROW gehanteerd. Hiervoor wordt de richtlijn 323 ‘Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte 2013’ gebruikt. Bij het onderhoud is minder aandacht voor cosmetische toonbaarheid. De focus ligt voornamelijk op het voorkomen van kapitaalvernietiging door achterstallig onderhoud en het verhelpen van schades die de levensduur (fors) doen afnemen. Inventarisaties uit voorgaande jaren en de meest recente visuele inspectie dit jaar toonden aan dat er momenteel sprake is van achterstallig onderhoud in het beheer van bruggen en beschoeiingen.

5.4 Belangrijkste beleidsuitgangspunten Hieronder is voor zowel bruggen als beschoeiingen een aantal acties geformuleerd waarmee we de achterstanden weg willen gaan werken en waarmee we de veiligheid van weggebruikers de komende jaren willen blijven garanderen. De belangrijkste thema’s daarbij zijn het tegengaan van kapitaalvernietiging en het garanderen van (weg)veiligheid. Bruggen Van de bruggen die in het beheer zijn van de gemeente is de huidige staat in kaart gebracht en er is bepaald welke bruggen op korte termijn vervangen moeten worden. Dit betreft concreet zeven bruggen die in slechte conditie verkeren. De hiermee gemoeide kosten bedragen ongeveer €200.000 per jaar voor de komende vier jaar. Daarnaast wordt een cyclisch beheer kunstwerken ingevoerd. Hierdoor zullen de bruggen op cyclische wijze geïnspecteerd en onderhouden worden, waardoor duidelijk is wat de huidige conditie van de bruggen is en hierop gestuurd kan worden voor dagelijks of eventueel vervangingsonderhoud. Beschoeiingen Waar de areaalgegevens van de bruggen grotendeels op orde zijn, is dit voor de beschoeiingen nog niet het geval. Voor beschoeiingen is het daarom noodzakelijk het gegevensbeheer (verder) op orde te krijgen. Verder is geconstateerd dat er sprake is van een grote achterstalligheid op het gebied van beheer en onderhoud van beschoeiingen.

Een groot deel van het areaal heeft te maken met houtrot, waardoor beschoeiingen op instorten staan. Ook de stalen of betonnen beschoeiingen zijn aan vervanging toe.

5

Datum: 20 september 2023 Onderwerp: Beheer openbare ruimte

6. Openbare verlichting 6.1 Samenstelling areaal Het bovengrondse OVL-areaal binnen de Gemeente Wijdemeren bestaat uit 4578 masten en 4589 armaturen. Het overgrote deel van de OVL-installatie is aangesloten op het voedingsnet van netbeheerders Liander en Stedin. Op ons eigen net zijn ongeveer 70 masten aangesloten. De vervangingswaarde van het openbare verlichtingsareaal is ongeveer 4,6 miljoen euro. 6.2 Uitgevoerde onderzoeken Voor het verkrijgen van inzicht in de kwaliteit en toestand van het areaal staan twee instrumenten tot onze beschikking: de jaarlijkse schouw en periodieke inspecties. Tijdens een schouw wordt alles gecontroleerd, zoals werking, scheefstand en netheid. Daarnaast zijn er drie soorten inspecties die uitgevoerd dienen te worden: de visuele controle op het functioneren en de stand van de mast, meting en beproeving van de elektrische veiligheid van de installatie en het testen van de mechanische veiligheid van lichtmasten. 6.3 Huidige kwaliteit De kwaliteit van de lichtmasten is, op basis van eerdere waarnemingen, redelijk tot goed. Het areaal van de armaturen verkeert op basis van eerdere waarnemingen, in redelijke staat. Op basis van de economische levensduur is een achterstand in zowel de vervanging van masten als armaturen.

Voor de masten geldt dat circa 30% de economische levensduur heeft overschreden (aandeel masten van voor 1984); voor de armaturen bedraagt dit percentage ongeveer 50% (aandeel armaturen van voor 2004). 6.4 Belangrijkste beleidsuitgangspunten Om de openbare verlichting in de gemeente Wijdemeren te verbeteren en de doelstelling van het Energieakkoord te halen, wordt advies gegeven op basis van vier thema’s: vervanging, Energieakkoord en dimmen, netbeheer en databeheer. Vervanging Het vervangen van masten en armaturen moet stapsgewijs gebeuren. Het is raadzaam om, op basis van de in dit plan bepaalde aantal te vervangen masten en armaturen, een concreet meerjarig vervangingsplan op te stellen dat duidelijk aangeeft welke masten en armaturen wanneer vervangen moeten worden. Energieakkoord en dimmen Om de gestelde doelen voor energiebesparing in 2030 te behalen is het van essentieel belang om de 2304 armaturen die nog een conventioneel armatuur hebben te voorzien van ledlampen. Bovendien zal onderzocht worden of het dimmen van de verlichting op bepaalde uren nog verdere energiereducties kan opleveren. Netbeheer Gezien het feit dat een deel van het OVL-netwerk eigendom is van de gemeente en het overgrote deel van netbeheerders Liander en Stedin, is het raadzaam om ons deel gedetailleerd in kaart te brengen en over te dragen aan de netbeheerders. Een goede

6

Datum: 20 september 2023 Onderwerp: Beheer openbare ruimte

coördinatie tussen de gemeente en de netbeheerders zal bijdragen aan een efficiënt beheer van de openbare verlichting. Databeheer Hoewel de kwaliteit van de areaalgegevens inmiddels aanzienlijk verbeterd is, zijn nog niet alle data op orde. Er dient uitgezocht te worden welke data nog ontbreken en hoe deze efficiënt (zowel in tijd als in kosten) inzichtelijk gemaakt kan worden. Wanneer dit gedaan is, moeten de gegevens verwerkt worden in de beheerapplicatie.

7. Straatmeubilair 7.1 Samenstelling areaal Binnen het straatmeubilair wordt een aantal categorieën onderscheiden, namelijk: afzettingen, bebording, verkeersobjecten, reclameobjecten, afvalbakken en overig straatmeubilair. De totale vervangingswaarde van straatmeubilair komt uit op ruim € 1.760.000. Bebording is de grootste post hiervan: meer dan de helft van de totale vervangingswaarde bestaat uit verkeersborden, dragers en straatnaamborden. 7.2 Uitgevoerde onderzoeken De beeldkwaliteit van objecten in de openbare ruimte wordt gemeten aan de hand van de kwaliteitscatalogus van het CROW. In 2017 is een inventarisatie van de bebording (verkeersborden + straatnaamborden) uitgevoerd. Daarbij is beoordeeld op basis van beeldkwaliteitsniveau. Voor de afzettingen, verkeersobjecten, reclameobjecten, afvalbakken en overig straatmeubilair hebben we een globaal beeld van de (beeld)kwaliteit. 7.3 Huidige kwaliteit Uit de kwaliteitsinventarisatie van 2017 bleek dat 35% van de verkeersborden zeer laag en 25% laag scoort. 43% van de straatnaamborden scoort zeer laag en 26% laag. 7.4 Belangrijkste beleidsuitgangspunten In het afgelopen jaar is het areaal aan straatmeubilair in kaart gebracht. De verschillende categorieën straatmeubilair zijn onderzocht en gekwantificeerd en er is een eerste indruk van de kwaliteit van het areaal verkregen.

In de komende planperiode zal dit beeld door middel van aanvullend onderzoek en aanvullende inventarisaties verder worden verfijnd. Voor de komende planperiode wordt op twee thema’s advies gegeven: beeldkwaliteit en (digitaal) beheersysteem. Beeldkwaliteit De beeldkwaliteit van afzettingen, verkeersobjecten, reclameborden, afvalbakken, en overig straatmeubilair is niet bekend. Voor de bebording hebben we, op grond van de inventarisatie uit 2017, een vrij nauwkeurig beeld van de kwaliteit; een groot deel van de bebording scoort daarbij laag of zelfs zeer laag. Voor het saneren van oude of het investeren in nieuwe bebording is een plan opgesteld, dat in de komende vier jaar uitgevoerd zal worden. Dit moet ervoor zorgen dat de bebording op het gewenste (beeld)kwaliteitsniveau komt. Voor de overige categorieën straatmeubilair zal de beeldkwaliteit in de komende planperiode in kaart worden gebracht. 7

Datum: 20 september 2023 Onderwerp: Beheer openbare ruimte

(Digitaal) beheersysteem Naast het in beeld brengen van de huidige kwaliteit is het van belang dat de kwantitatieve en kwalitatieve areaalgegevens compleet en actueel en gemakkelijk toegankelijk en inzichtelijk zijn. De huidige systematiek kent in dat opzicht zijn beperkingen. In dat kader wordt in de komende periode onderzocht in hoeverre een professioneel beheersysteem van meerwaarde kan zijn voor het beheer van het straatmeubilair.

8. Speel- en beweegvoorzieningen 8.1 Samenstelling areaal De gemeente Wijdemeren heeft op dit moment 49 speel- en beweegplekken met 220 toestellen. Gebaseerd op de controle van januari 2023 is de waarde van het totale areaal aan toestellen ruim €1.100.000, - excl. installatie en ondergronden. De ondergrond is afhankelijk van de hoogte van het toestel en de daaraan verbonden vrijevalruimte. 8.2 Uitgevoerde onderzoeken Alle speeltoestellen met de daarbij vereiste (val)ondergrond worden tweemaal per jaar door een externe partij gecontroleerd. Dit betreft een operationele, visuele en functionele inspectie. Hierbij worden evidente defecten als gevolg van vandalisme, gebruik of weersomstandigheden gesignaleerd. Daarnaast controleert een daarvoor opgeleide medewerker van de buitendienst de speelplekken en toestellen, afhankelijk van de situatie, maandelijks of tweemaandelijks. Eventuele meldingen van defecten door bewoners worden direct opgevolgd. Zo nodig worden er adequate maatregelen uitgevoerd. 8.3 Huidige kwaliteit De levensduur van de nieuwe toestellen is geraamd op gemiddeld 15 jaar. Daarna volgt het onderhoud en vervanging op basis van de levenscyclus. Hierbij heeft de aanschaf van houten toestellen niet de voorkeur in verband met de vele onderhoudsmeldingen. In de berekende (theoretische) vervangingsopgave zijn na 2024 grote pieken en dalen te zien.

De beschouwde periode loopt van 2024 tot 2039. De vervanging is gebaseerd op de installatiedatum en de daaraan gekoppelde verwachte levensduur van een toestel. We voorzien dat regelmatige controles en reparaties tot een betere spreiding van de vervangingen over de jaren zal leiden. 8.4 Belangrijkste beleidsuitgangspunten Het beheer en onderhoud van de speel- en beweegvoorzieningen is grotendeels op orde. De wettelijke taken voor controles en inspecties worden planmatig uitgevoerd. Daarnaast worden alle gegevens in een actueel logboek bijgehouden. Voor de komende planperiode wordt op de thema’s veiligheid en vervangingsopgave advies gegeven. Veiligheid Het merendeel van de speeltoestellen voldoet aan de gestelde wettelijke eisen. Van een aantal toestellen is echter het certificaat niet meer terug te vinden, of ontbreekt het verplichte 8

Datum: 20 september 2023 Onderwerp: Beheer openbare ruimte

typeplaatje. In de komende jaren zal het aantal toestellen dat niet aan de eisen voldoet, als gevolg van de geplande vervangingen, teruggebracht worden naar nul. Daarnaast worden de toestellen die aan vervanging toe zijn in de periode 2025-2027 eerst getoetst op veiligheid, voordat definitief tot vervanging besloten wordt. Vervangingsopgave Er is gebleken dat de komende jaren grote pieken en dalen zijn in de vervangingsopgave. Voornamelijk in 2028 en 2033 moet een groot aantal toestellen vervangen worden. Uit efficiëntie- en kostenoverwegingen zal de uitvoering van deze vervangingspieken zoveel mogelijk over de planperiode worden gespreid.

9