Bijlage 2 - Financiële doorlichting en NERA projecten

Bijlage 2 bij raadsvoorstel betreffende verzoek verschuiven inzet middelen binnen Gebiedsakkoord Oostelijke Vechtplassen.

Inhoud 1. Financiële doorlichting Gebiedsakkoord ........................................................................................... 2 2. Achtergronden bij de projecten NERA-natuurbeleving-proces en NERA-investeringen ................. 5

1. Financiële doorlichting Gebiedsakkoord Ongedekte posten Bij de financiële doorlichting van het Gebiedsakkoord kwam een aantal ongedekte posten naar voren. Hierbij spelen de volgende constateringen en oplossingen: -

Voor een aantal projecten worden subsidies verwacht. Deze subsidies zijn nog niet verkregen, waardoor budgetten (nog) niet geheel gedekt zijn. Het betreft projecten met een wettelijke verplichting, zoals de projecten voor moerasvogels, Zwevend slib en waterplanten en Verbeteren waterkwaliteit. Dit wordt opgelost doordat de overheden die verantwoordelijk zijn voor de wettelijke taak, te weten de Provincie Noord-Holland en het Waterschap Amstel, Gooi en Vecht, de financiering van eventuele niet gedekte posten op zich nemen.

-

Binnen het project Vaarverbinding Loosdrechtse Plassen – Hilversums Kanaal was een bedrag van € 2.750.000 akkoord nog niet gedekt. Gedachte, ten tijde van het aangaan van het akkoord, was dat middelen gezocht zouden worden als uit de onderzoeken zou blijken dat realisatie van de vaarverbinding haalbaar zou zijn. Het onderzoek naar vaarverbinding is beëindigd en leidt niet tot realisatie van een vaarverbinding. Hierdoor kan het tekort weggeschreven worden.

-

In het baggerproject was een bedrag van € 3.600.000 aan private dekking voorzien voor fase 2, het baggeren van de jachthavens. Inmiddels was echter met de waterrecreatieve sector al afgesproken dat de sector zelf zorgt voor het baggeren van de jachthavens en het transport naar een depot of verwerkingslocatie. De ongedekte voorziene uitgave is daarmee vervallen.

-

De verwachte € 80.000 private dekking voor de inzet van de Gebiedsloods is niet tot stand gekomen. De Gebiedsloods is de afgesproken 4 jaar al ingezet, waarmee de middelen zijn uitgegeven. Voor het ongedekte bedrag moet een oplossing worden gevonden binnen de uitvoeringsbudgetten van het Gebiedsakkoord. De achtergrond van de private dekking blijkt niet te achterhalen op basis van verslagen uit het verleden. Mogelijk was de gedachte dat de gebiedsloods betaald zou worden voor trajecten die deze met ondernemers zou doorlopen. In het uitvoeringsprogramma is echter expliciet bepaald dat de Gebiedsloods geen bedrijfsplannen schrijft en dat de verantwoordelijkheid om zaken verder te brengen bij de ondernemer ligt. De gebiedsloods is daarbij vraagbaak en sparringspartner en helpt de ondernemer op weg. Gezien de onafhankelijke rol die overheden moeten houden bij de beoordeling van aanvragen en plannen, kan de gebiedsloods, die door de overheden is gefinancierd, ook niet verder gaan dan dat en ligt het niet voor de hand dat deze betaald wordt door private partijen.

-

In het uitvoeringsprogramma staan diverse private bijdragen in geld genoemd, waarbij het in werkelijkheid om het leveren van capaciteit en inspanning gaat. Dit geldt voor: NERA natuurbelevingsproces : € 111.000 Zonneveer Molen Gabriël : € 51.300 Legakkerpad Kievitsbuurten : € 3.000 Verkenning bedrijveninvesteringszone : € 10.000 Prijsvraag Icoon van Loosdrecht : € 6.000 Visieontwikkeling Kievitsbuurt : € 5.000

2

Bovengenoemde budgetten worden in het uitvoeringsprogramma vervangen door een inspanningsverplichting in capaciteit. Daarmee vervallen de ongedekte budgetten. -

Voor de recreatieve routes op land bestaat een tekort van € 172.600. Het betreft met name een tekort voor het Legakkerpad Kievitsbuurt, te weten € 155.000. Daarnaast een tekort van € 17.100 voor het zonneveer bij Molen Gabriël en € 500 voor het fietspad in de Horstermeerpolder. Voor wat betreft het tekort voor het Legakkerpad Kievitsbuurt is aan de Provincie Utrecht en de gemeente Stichtse Vecht gevraagd te verkennen wat de werkelijke kosten voor dit pad zijn en de ongedekte posten voor hun rekening te nemen. Gezien de kleine omvang van het tekort voor het fietspad in de Horstermeer wordt dit tekort verwaarloosbaar geacht en weggeschreven. Voor het tekort voor het zonneveer bij Molen Gabriël moet een oplossing worden gevonden binnen de uitvoeringsbudgetten van het Gebiedsakkoord.

Bovenstaande resulteert in een zoektocht naar in totaal € 97.100 (bestaande uit € 80.000 voor dekking tekort gebiedsloods en € 17.100 voor dekking tekort zonneveer Molen Gabriël). Voor het overige wordt afgesproken dat tegenvallers ten aanzien van projecten binnen deze projecten worden opgelost. Dit kan bv aan de orde zijn wanneer BTW niet via het BTW compensatiefonds teruggekregen kan worden.

Overige te dekken posten Naast het zoeken naar dekking voor de ongedekte posten in het uitvoeringsprogramma, wordt ook dekking gezocht voor nieuwe wensen en aanpassingen binnen het Gebiedsakkoord. Het betreft dekking voor versterking van het programmabureau en dekking voor de wens om de Gebiedsloods en de voorzitter van het Transitieteam nog langer in te zetten voor de ondernemers en de beoogde transitie van de recreatiesector. Tot deze laatste wens heeft de Stuurgroep op 30 juni 2021 besloten met daarbij ook het besluit de middelen hiervoor binnen de uitvoeringsbudgetten dekking te zoeken. Programmamanagement Uit het evaluatieonderzoek kwam naar voren dat het programmamanagement versterkt moet worden. Uit vergelijking met andere, vergelijkbare programma’s en uit nadere analyse van het huidige programmamanagement is geconcludeerd dat het volgende ter versterking nodig is: -

Structureel voorzien in een communicatiemanager. Momenteel is hier slechts tijdelijk in voorzien. Ondersteuning van projectleiders, communicatie over besluiten en het organiseren van een goede informatievoorziening is echter cruciaal gedurende de hele looptijd van het akkoord. Te zoeken budget: € 500.000.

-

Structureel vorm geven aan omgevingsmanagement. Dit is ook relevant omdat meerdere projecten dezelfde belanghebbenden aan gaan. Door twee projectleiders hiervoor meer uren te geven, kan in het omgevingsmanagement worden voorzien. De Provincie Noord-Holland neemt de kosten hiervan op zich.

-

Inzetten van een manager projectbeheersing annex risicomanager. Deze houdt met actuele voortgangsinformatie, financiële data en een datamanagementsysteem de voortgang van het programma in de gaten. Deze heeft risico’s vroegtijdig in beeld en kan voorstellen doen voor verbeteringen en aanpassingen. De Provincie NoordHolland neemt de kosten hiervan op zich.

3

-

Inrichten van een goed systeem voor programmabeheersing, waarbij gedacht moet worden aan een systeem met dasboards dat naast de voortgang en monitoring van projecten ook op het gebied van financiën, risico’s en planning snel en accuraat actuele informatie kan geven. De Provincie Noord-Holland neemt de kosten hiervan op zich.

-

voorzien in voldoende middelen voor bureau- en communicatiekosten en het dekken van reeds gemaakte kosten hiervoor. Te zoeken budget: € 930.000 voor de tienjarige looptijd van het akkoord.

Bovenstaande resulteert in een zoektocht naar € 1.430.000. Omdat het programmamanagement alle projecten ten goede komt, heeft de Stuurgroep besloten van elk project 3,5% in te houden. Dit resulteert in beschikbaarheid van het gezochte bedrag. Deze inhouding vindt plaats van de nog niet door de Stuurgroep vrijgegeven budgetten; dus van de budgetten waarvoor nog geen verplichtingen zijn aangegaan. Voortzetting inzet gebiedsloods In de vergadering van 30 juni 2021 heeft de Stuurgroep de wens uitgesproken de inzet van de gebiedsloods (16 uur/week) en de voorzitter van het Transitieteam (4 uur/week) te willen continueren gedurende 3 jaar; dus tot en met 2024. De Stuurgroep heeft daarbij besloten op zoek te gaan naar mogelijkheden om de inzet te kunnen financieren. Voor de inzet van de gebiedsloods wordt een bedrag gezocht van € 333.960 en voor de voorzitter van het transitieteam wordt een bedrag gezocht van € 112.712. Dit wordt afgerond op een bedrag van € 150.000 per jaar. Totaal € 450.000. Dit bedrag moet worden gevonden binnen de uitvoeringsbudgetten van het Gebiedsakkoord. Omdat het niet eenvoudig is het benodigde bedrag te vinden heeft de Stuurgroep op 22 februari 2023 besloten de inzet van de gebiedsloods en de voorzitter van het Transitieteam toch te beëindigen. Dat resulteert erin dat het te zoeken bedrag wordt teruggebracht naar € 150.000.

Resume ten aanzien van de zoeken budgetten: -

Voor ongedekte posten: inzet gebiedsloods afgelopen jaren en zonneveer Molen Gabriel

: € 97.100

(dekking te zoeken binnen uitvoeringsbudgetten)

Legakkerpad Kievitsbuurten

: 155.000

(verzoek bij Provincie Utrecht en gemeente Stichtse Vecht gelegd om in de dekking te voorzien)

-

voor versterking programmamanagement

: € 1.430.000

(te dekken door van alle projecten 3,5% in te houden)

-

voor continuering gebiedsloods en voorzitter transitieteam (€ 150.000 per jaar; dekking te zoeken binnen uitvoeringsbudgetten)

4

: € 150.000

2. Achtergronden bij de projecten NERA-natuurbeleving-proces en NERA-investeringen De twee projecten maken onderdeel uit van het cluster Horstermeer-Zuid binnen de realisatie van de recreatieve verbindingen. Dit cluster omvat een wandelpad op de ringdijk Zuid van de Horstermeer, een NERA-ommetje rondom het NERA-gebouw, een fietsdoorsteek door de Horstermeerpolder vanaf de Radioweg naar de ringdijk nabij Molen Gabriël, een zonneveer om het Hilversums Kanaal over te steken nabij de Molen Gabriël om vandaar verder te kunnen fietsen (via een oversteek over de provinciale weg) en het Hilversumskanaalpad langs de ringdijk vanaf fort Kijkuit naar de brug richting Het Hemeltje. Dit naast de projecten NERAnatuurbeleving-proces en NERA-investeringen. Voor de projecten NERA-natuurbeleving-proces en NERA-investeringen was oorspronkelijk een bedrag van € 214.000 beschikbaar; zo is het ook in het uitvoeringsprogramma van het Gebiedsakkoord weergegeven. Daarbij is al eerder € 20.000 vrijgemaakt uit het bedrag dat de Provincie Noord-Holland voor het project NERA-natuurbeleving-proces heeft bijgedragen. Dit was ten behoeve van de realisatie van de recreatieve verbindingen in bredere zin (projectleiding binnen Wijdemeren etc.). Het budget dat voor de beide projecten beschikbaar is bedraagt daarmee nu € 194.000.

Daarvan is € 40.000 ingebracht door de gemeente Wijdemeren (€ 20.000 per project) en de overige € 154.000 door de Provincie Noord-Holland.

Project NERA-Natuurbeleving-proces Dit project houdt in dat in de buurt van het NERA-gebouw mogelijkheden worden gecreëerd om de natuur te beleven en daarover kennis op te doen. Een specifieke uitwerking van het project en de inhoud ervan moet nog worden opgesteld. Gedacht wordt aan een wandeling of pad in de buurt van NERA met informatiepunten, uitkijkpunten, bankjes etc. Bedoeling is daarmee natuurbeleving en het bewustzijn over de natuur te vergoten. Een en ander sluit aan bij het idee dat de natuur die binnen het Gebiedsakkoord wordt gerealiseerd ook beleefbaar moet zijn voor bewoners en recreanten. Daarmee wordt ook gemikt op een andere recreatieve doelgroep; de natuurliefhebbers en de wandelaars. Dit draagt weer bij aan de transformatie van de recreatiesector die onder meer gericht is op verbreding van het recreatief aanbod en verlenging van het recreatief seizoen. Een voormalige potentiele exploitant van het NERA-gebouw, die niet meer in beeld is, had hiertoe een plan voor dit project, naast de beoogde exploitatie van het NERA-gebouw. Deze was ook bereid een private bijdrage in het project te leveren via de inzet van capaciteit ter waarde van € 111.000. Met het buiten beeld raken van deze potentiele exploitant is ook deze private inzet van capaciteit niet meer beschikbaar en moet daar op andere wijze in worden voorzien.

Zowel de initiatiefnemer als de toegezegde capaciteit zijn dus niet meer aan de orde. De Provincie Noord-Holland draagt in dit project € 54.000 bij en de gemeente Wijdemeren € 20.000. Daarnaast is dus een aanzienlijke capaciteitsinzet nodig, waarin nog niet is voorzien. Inmiddels is een nieuwe exploitant in beeld. De gesprekken tussen de eigenaar van het NERA gebouw en deze potentiele exploitant zijn in redelijk ver stadium, d.w.z. dat er goed zicht is op voortzetting van de samenwerking. De beoogde exploitant wil zich richten op het verlenen van zorg en/of logies in combinatie met recreatie. Het ligt niet in lijn van de beoogde exploitatie dat de huidige potentiele exploitant in dit project zal participeren. Al met al is het, vanwege bovenstaande, onzeker of het project doorgang kan vinden.

5

Het in dit project te realiseren pad zou geen onderdeel zijn van het wandelroutenetwerk. Er bestaat een netwerk van wandelroutes in de regio. De paden van deze routes sluiten op elkaar aan. Daarbij sluit het regionale netwerk aan op andere regionale routenetwerken, zodat uiteindelijk een landelijk dekkend routenetwerk ontstaat. De meeste wandelpaden die binnen het Gebiedsakkoord Oostelijke Vechtplassen worden gerealiseerd, zijn nog ontbrekende schakels in het regionale wandelroutenetwerk. Met het oog op de realisatie van het routenetwerk is het niet wenselijk dat deze projecten vervallen. Voor het project NERAnatuurbeleving-proces geldt dit echter niet, omdat het geen onderdeel is van dit wandelroutenetwerk.

Project NERA-investeringen Dit project is erop gericht het NERA-gebouw en de bijzondere geschiedenis ervan te behouden en toegankelijk te maken voor publiek. Het houdt in samen met een potentiele exploitant van het gebouw te komen tot een voorziening die daarin voorziet. Bijvoorbeeld kan gedacht worden aan het inrichten van een klein museum en/of realisatie van een kleine openbare gelegenheid voor wandelaars en fietsers met toiletfaciliteit en laadpunten voor e-bikes. De provincie NoordHolland levert een bijdrage van € 100.000 aan dit project en de gemeente Wijdemeren € 20.000. Er is zicht op een nieuwe potentiele exploitant voor het NERA-gebouw. Gesprekken met de eigenaar van het pand en deze exploitant lijken tot samenwerking tussen beide te leiden. De beoogde potentiele exploitant wil zich richten op het verlenen van zorg en/of logies. Daarbij is het het idee dat ook een kleine uitspanning en/of een klein museum wordt gerund. Daarmee zou goed aangesloten kunnen worden bij het doel van dit project om (een deel van) het gebouw toegankelijk te maken voor publiek. Er bestaat hiermee zicht op realisatie van dit project. Wens binnen het Gebiedsakkoord is te komen tot een transformatie van de recreatiesector. Daarbij wordt ook ingezet op het verbreden van het recreatief aanbod en op het verlengen van het recreatief seizoen.

Daarbij past ook het toevoegen van faciliteiten op gebied van cultuur, natuurbeleving, wandelen en fietsen. Wanneer (een deel van) het NERA-gebouw toegankelijk kan worden voor publiek, c.q. de recreant, levert dit een bijdrage aan het verbreden van het recreatief aanbod en het verlengen van het recreatief seizoen. Er wordt cultuur toegevoegd en faciliteit geboden aan een nieuwe doelgroep. Wandelaars vinden een voorziening om even te rusten of iets te gebruiken, die in dit deel van de gemeente nog ontbreekt. Ook kan gelegenheid geboden worden om e-bikes te laden. Hier ligt ook een reden om bij de realisatie van wandel- en fietspaden elementen toe te voegen om de natuur te beleven, zoals bankjes en uitkijkpunten. Dit past goed bij de aan te trekken doelgroep die gericht is op beleving van de natuur. Binnen de Provincie Noord-Holland is een herbestemmingsloods werkzaam. Deze ondersteunt eigenaren van monumentale panden bij het vinden van nieuwe bestemmingen, met een exploitatie waarmee het pand in stand kan worden gehouden. Op dit moment is een serieuze potentiele exploitant voor het NERA-gebouw in beeld. Mocht deze afhaken dan zou de eigenaar van het pand gebruik kunnen maken van de herbestemmingsloods.

Daarmee is weliswaar niet gegarandeerd dat het pand en de geschiedenis ervan (gedeeltelijk) toegankelijk worden voor bezoekers, maar misschien kan de herbestemmingsloods een nieuwe bestemming voor het gebouw bevorderen. De eigenaar van het pand moet daarbij uiteraard wel open staan voor de eventuele hulp van de herbestemmingsloods. 6