Bijlage 2 Data Analyse

Op weg naar Aardgasvrij BIJLAGE 2 Data Analyse

2022-2026

Inleiding Voor iedere warmteoplossing is een warmtebron nodig: een warmteoplossing is alleen mogelijk als er ook een warmtebron beschikbaar is. Dit geldt met name voor warmtenetten. Toekomstige warmtenetten mogen niet worden verwarmd met aardgas, en de gehele regio Gooi en Vechtstreek wil ook geen warmtenetten realiseren die verwarmd worden door het verbranden van biomassa. Andere mogelijkheden voor warmtebronnen zijn geothermie (warmte uit de diepere ondergrond), restwarmte (vanuit bijvoorbeeld datacenters, koelhuizen en supermarkten), of aquathermie. Meer informatie over deze warmtebronnen is te vinden op de website van het Expertisecentrum Warmte. Er is regionaal onderzoek gedaan naar de beschikbare bronnen in de regio Gooi en Vechtstreek. Er is gekozen voor een regionale analyse, zodat er per gemeente ook goed gekeken kan worden naar kansen buiten de eigen gemeentegrenzen. In deze analyse kijken we achtereenvolgens naar geothermie, restwarmte en aquathermie. Geothermie Geothermie is de benutting van warmte uit de ondergrond op een diepte van circa 1 a 2 kilometer. Het temperatuurniveau is meestal rond de 70°C. In onderstaande kaart is het technisch potentieel voor geothermie weergegeven op basis van ThermoGIS versie 2.1, het meest recente publieke informatiesysteem voor geothermie van TNO.

In het oosten van de regio geldt een potentieel van > 5 MWth, dit is voldoende voor ongeveer 3.000 woningen. In de westelijke helft van de regio is het potentieel voor geothermie nog onbekend. Figuur 1 – Geothermiepotentieel

Momenteel is er aanvullend onderzoek gaande, SCAN (Seismische Campagne Aardwarmte Nederland ), in opdracht van EZK. Het doel van het SCAN programma is om de gebieden met onbekend potentieel verder in te kleuren. De resultaten van dit onderzoek zijn naar verwachting in 2022 beschikbaar. De verwachting is dat over drie jaar duidelijk is of deze bron haalbaar is. Ook de beoogde proefboring van Larderel Energy in Eemnes zal nieuwe inzichten opleveren over de potentie van geothermie in de bredere regio. Er loopt nog een vergunningsaanvraag voor een opsporingsvergunning in ‘t Gooi. Larderel Energy zet in op ultradiepe geothermie (UDG), dat warmte met een hoge temperatuur uit de diepe bodem haalt. Doordat de boringskosten van UDG naar verwachting hoger liggen dan van reguliere (diepe) geothermie, wordt verwacht dat er voor UDG grotere volumes nodig zijn om het rendabel te maken. Hoe kansrijk dit is in deze regio, moet blijken uit de verdere ontwikkelingen.

Uitsluitingsgebieden voor bodemenergie Voor bodemenergie gelden beperkingen. Er zijn grondwaterbeschermingsgebieden en waterwingebieden waar boringen voor WKO, TEO (wat in combinatie is met WKO) en geothermie niet mogelijk zijn. Deze zijn weergegeven op onderstaande kaart. Figuur 2 – Boringsvrije zones

Ook kunnen aardkundige waarden als beperking gelden. In onderstaande kaart zijn de aardkun dige waarden en monumenten uit de provinciale omgevingsverordening weergegeven. Dit beleid is inmiddels opgegaan in de Omgevingsvisie NH2020, en de Omgevingsverordening NH2020. Hierbij zijn de gebieden met aardkundige waarden komen te vervallen. De aardkundige monumenten zijn vervolgens in de omgevingsvisie omgedoopt in ‘aardkundige waarden’, en opgenomen in de Omgevingsverordening NH2020 als kernkwaliteit van de omschreven Bijzonder Provinciale landschappen (BPL). De kernkwaliteiten, waaronder de aardkundi ge waarden van alle BPL’en zijn beschreven in het document ‘Bijzonder Provinciaal Landschap’ (noord-holland.nl) . Figuur 3 – Aardkundige monumenten en waarden

Het is uit de teksten van het BPL niet volledig duidelijk of er beperkingen gelden voor geothermieboringen: "Ruimtelijke ontwikkelingen zijn mogelijk in BPL, zolang ze de kernkwaliteiten niet aantasten. Denk aan fietspaden, energievoorzieningen, kleinschalige woningbouw (tot 11 woningen) of bouwwerken met een oppervlak van minder dan 500 m2. Plannen voor ontwikkelingen die hier buiten vallen, tasten het bijz ondere landschap aan. Uitvoering van die plannen kan alleen als het van groot openbaar belang is en als er kan worden aangetoond dat er geen andere mogelijkheden zijn. De schade aan het landschap moet dan worden gecompenseerd”. Hoewel de oppervlakte van een geothermieboring kleiner is dan 500m2, is het verstandig om bij geplande geothermieboringen in BPL tijdig contact te zoeken met de provincie Noord-Holland over de mogelijke beperkingen. Gezien deze onduidelijkheid zijn deze beperkingen niet opgenomen al s harde beperking in de overzichtskaart. Restwarmte Het warmtedataregister van de provincie Noord-Holland bevat het meest actuele overzicht van warmtebronnen. De huidige peildatum is 1 januari 2020. In het warmtedataregister zijn de volgende type restwarmtebronnen opgenomen:  Condenswarmte (o.a. supermarkten)  Datacenters  Grote industrie (o.a.

de RWZI Horstermeer)  Overige warmtebronnen  Restwarmtelozingen Rijkswaterstaat  Bedrijf met lozingsvergunning In onderstaand figuur is de locatie van deze bronnen weergegeven op de kaart. Figuur 4 – Restwarmtebronnen in het warmtedataregister, peildatum 1 januari 2020.

Condenswarmte Condenswarmte is restwarmte die ontstaat bij koelprocessen. Het gaat typisch om lagetemperatuurwarmte die mogelijk lokaal gebruikt zou kunnen worden. In onderstaande tabel zijn de bedrijven met condenswarmte opgenomen, die in de gemeenten Gooise Meren, Laren, Blaricum, Huizen en Wijdemeren aanwezig zijn. Het zijn voor het merendeel supermarkten en bakkeri jen. Of de warmte in de praktijk gebruikt kan worden, moet nog onderzocht worden.

Tabel 1 - Condenswarmte Naam Nijenhuis Supermarkt Supermarkt Ton Blaricum BV Albert Heijn BV Albert Heijn BV Albert Heijn BV BV Nettorama Verbruikersmarkten Deen Winkels BV Kwakman Savened BV VOMAR Voordeelmarkt BV Albert Heijn BV Albert Heijn BV ASP4All Hosting BV Bakkerij Kruijmer BV Boni-Markten BV Coop Supermarkten BV F. & B. VOF Jan Veerman Vis BV Jumbo Supermarkten BV LIDL Nederland GmbH AH Landwaart Kortenhoef BV Jumbo Supermarkten BV Boni-Markten BV Golff Van Kommer Hilversum BV Supermarkt gebroeders Van de Bunt BV Albert Heijn BV Albert Heijn BV Albert Heijn BV F. & B. VOF Meetingselect BV Supermarkt Holts BV Albert Heijn BV

Plaats BLARICUM BLARICUM BUSSUM BUSSUM BUSSUM BUSSUM BUSSUM BUSSUM BUSSUM BUSSUM HUIZEN HUIZEN HUIZEN HUIZEN HUIZEN HUIZEN HUIZEN HUIZEN HUIZEN HUIZEN KORTENHOEF KORTENHOEF LOOSDRECHT LOOSDRECHT LOOSDRECHT MUIDEN NAARDEN NAARDEN NAARDEN NAARDEN NAARDEN NEDERHORST DEN BERG

Datacenters Er zijn geen datacenters in de gemeenten Gooise Meren, Laren, Blaricum, Huizen en Wijdemeren. Enkel in Hilversum komt een datacenter voor, maar als deze warmte beschikbaar heeft ligt het meer voor de hand dat deze in Hilversum gebruikt wordt. Grote industrie Bij de grote industrie is mogelijk hogetemperatuurwarmte beschikbaar. In onderstaande tabel staan de verschillende industrieën die aanwezig zijn in de vijf gemeenten. Er zijn door deze bedrijven nog geen toezeggingen gedaan over de kansrijkheid of beschikbaarheid van restwarmte. Tabel 2 – Grote industrie Bedrijfsnaam Alpha-Fry Technlogies BV BN International BV Givaudan Nederland BV (Naarden) RWZI Horstermeer

Gemeente Naarden Huizen Naarden Wijdemeren

Doelgroep Overige industrie Overige industrie Chemische Industrie Riolering en waterzuiveringsinstallaties

Voor het bedrijf BN International geeft de gemeente Huizen aan dat door ontwikkelingen rond de locatie van BN International mogelijke restwarmtelevering door het bedrijf niet voor de hand ligt. Restwarmtelozingen Rijkswaterstaat Er staat 1 locatie in het warmtedataregister van de Provincie aangegeven als ‘Restwarmtelozing

Rijkswaterstaat’. Deze staat in Huizen. Het is niet bekend of deze locatie daadwerkelijk restwarmte loost. Aangezien het om een klein bedrijf gaat dat zonnecollectoren verkoopt, lijkt het onwaarschijnlijk dat dit bedrijf in de praktijk restwarmte beschikbaar heeft. Tabel 3 - Restwarmtelozingen Rijkswaterstaat Bedrijf Endusol BV

ADRES Havenstraat 68, 1271AG

Gemeente Huizen

Bedrijf met lozingsvergunning In onderstaande tabel staan de bedrijven met een lozingsvergunning voor het lozen van warm water in de regio. In de praktijk kunnen de geloosde hoeveelheden afwijken van wat er in de vergunning is opgenomen. Tabel 4 - Bedrijf met lozingsvergunning Naam Teeuwissen Rioolreiniging Huizen B.V. Givaudan Nederland B.V.

Plaats Huizen Naarden

Branch Afvalsector Voedingssector

Regionale hogetemperatuur restwarmtebronnen Warmte uit hoge temperatuur warmtebronnen kan ook getransporteerd worden, indien er voldoende capaciteit beschikbaar is. Net buiten de regio staat de Diemen centrale. Echter de Diemen centrale levert al warmte aan Almere en Diemen en daarmee is de capaciteit zo goed als volledig benut. De mogelijkheden hiervan zijn dus zeer beperkt. In het Grand Design Warmte MRA is geen scenario opgenomen waar de Diemencentrale of andere grootschalige bronnen warmte leveren aan deze regio. Verder zijn geen grote hoge temperatuur warmtebronnen aanwezig net buiten de regio. Aquathermie Bij aquathermie wordt thermische energie gewonnen uit water. De gewonnen energie kan worden ingezet voor koude- of warmtevoorziening via een warmtenet. Deze warmte heeft een lage temperatuur (<30 °C), maar kan met warmtepompen naar hogere temperatuurniveaus worden omgezet. Een actueel overzicht van de energetische potentie kan worden ingezien op www.omgevingswarmte.nl/waternet. Thermische Energie uit Oppervlaktewater (TEO) In het warmtedataregister van de provincie Noord-Holland is het potentieel voor TEO opgenomen. Dit potentieel is onderzocht door STOWA en gelijk aan de gemeentelijke kaarten. Het potentieel is weergegeven in figuur 5. De kaart geeft per waterdeel weer hoeveel energie jaarlijks uit het water onttrokken kan worden.

Vooral voor de gemeenten met grote meren en langs de Vecht is er significant potentieel (Wijdemeren, Gooise Meren, Huizen). Ook het IJmeer en Gooimeer bieden potentieel voor TEO. Echter, vanwege de gebieden van Natuurnetwerk Nederland (NNN) en Natura 2000 moet verder onderzocht worden of warmtewinning uit oppervlaktewater en opslag in de bodem mogelijk is .

Figuur 5 – Potentieel voor TEO

Thermische Energie uit Afvalwater (TEA) Ook potentiële bronnen voor TEA zijn opgenomen in het warmtedataregister van de provincie Noord -Holland. Deze bronnen zijn rioolwaterzuiveringsinstallaties (RWZI), rioolgemalen en rioolleidingen (influentleidingen en effluentleidingen). In figuur 6 zijn enkel de locaties aangegeven; het daadwerkelijke potentieel aan energielevering moet verder onderzocht worden. Figuur 6 – Potentieel voor TEA

Thermische Energie uit Drinkwater (TED) In deze regio is een aantal drinkwaterwingebieden aanwezig. Uit grote drinkwaterleidingen is het soms mogelijk om ’s zomers warmte te winnen zoals ook bij oppervlaktewater. Van de drinkwaterleidingen is echter geen informatie beschikbaar over de potentie. Uit eerste verkenning blijkt dat de drinkwatervoorziening van Vitens in Nieuw-Loosdracht potentieel 20-45 TJ per jaar kan leveren. Regionale warmtekansen vanuit de RES In de RES Noord-Holland Zuid staat ook een analyse naar de warmtekansen in de gehele RES-regio, zo ook voor

de regio Gooi en Vechtstreek. Hierin staat dat er op dit moment niet veel zicht is op bestaande specifieke bovengemeentelijke warmtebronnen in de regio. De gemeenten zullen naa r verwachting voornamelijk lokale warmtebronnen benutten. De RSW komt niet met aanvullende kansen voor de gemeenten in de regio Gooi en Vechtstreek. Wel wordt aangegeven dat het belangrijk gaat zijn om in de toekomst na te denken over de gevolgen van de energietransitie op het elektriciteitsnet. Het gebrek aan zicht op de inzet van bovengemeentelijke warmtebronnen vraagt lokale oplossingen. Met uitzondering van geothermie en groen gas – waarvan de potentie en beschikbaarheid nog onbekend zijn – zijn de lokale en bovengemeentelijke warmtebronnen veelal van lage temperatuur. Om de warmte op te waarderen en/of de gebouwde omgeving all electric te kunnen verwarmen is er verzwaring van het elektriciteitsnet nodig. De komende jaren moet er een strategie gemaakt worden met de netbeheerders over welke verzwaring nodig is en hoe deze gerealiseerd kan worden. Conclusies voor gemeente Wijdemeren Uit dit onderzoek blijkt dat er een aantal warmtebronnen in de gemeente Wijdemeren aanwezig zijn. Deze worden hieronder kort afgegaan van hoge naar lage temperatuur. Geothermie is voor Wijdemeren geen geschikte warmtebron. Geothermie is een warmtebron op middentemperatuur (ongeveer 70 °C).

Een geothermieboring is geschikt voor een warmtenet van minimaal 3.000 - 4.000 woningen. De kernen in Wijdemeren zijn te klein om een aantrekkelijke businesscase te vormen. Op lagere temperaturen (<55 °C) zijn er enkele supermarkten die mogelijk restwarmte kunnen leveren. Deze bronnen zijn kleinschalig, en zullen op zichzelf geen basis kunnen vormen voor een warmtenet. Tot slot is er aquathermie: het benutten van warmte uit oppervlaktewater, afvalwater of drinkwater. Hier kan warmte op lage temperatuur (<30 °C) uit worden gewonnen. Wijdemeren heeft met haar uitgebreide plassen, de Vecht en de ’s Gravelandsche vaart veel water waar warmte uit kan worden gewonnen. De RWZI Horstermeer heeft tot slot potentie om energie uit het afvalwater te halen. Dit biedt mogelijk kansen voor de Horstermeer en eventueel Ankeveen. De daadwerkelijke kansen voor het benutten van deze warmte moeten nog wel verder te worden onderzocht. In Loosdrecht wordt verder nog drinkwater gewonnen. Deze winning kan ook mogelijk ook als warmtebron dienen voor de kern Nieuw-Loosdrecht. Ook dit moet verder worden onderzocht.