Bestuursopdracht - Naar een financieel gezond sociaal domein

Bestuursopdracht Naar een financieel gezond sociaal domein (kenmerk: 20.0001637) Inleiding Het portefeuillehoudersoverleg sociaal domein heeft op 5 maart 2020 Regio Gooi en Vechtstreek opgedragen om deze bestuursopdracht ‘Naar een financieel gezond sociaal domein’ op te stellen. Maatwerkvoorzieningen sociaal domein 1

2

Blaricum, Eemnes , Gooise Meren, Hilversum, Huizen, Laren, Weesp en Wijdemeren werken vanuit de Regio Gooi en Vechtstreek samen op de beleidsvoorbereiding, de inkoop en het beheer van maatwerkvoorzieningen in het sociaal domein. De laatste jaren zien de gemeenten zich geconfronteerd met een onvoldoende beheersbare stijging van de uitgaven voor de maatwerkvoorzieningen sociaal domein (tabel 1). Tabel 1 3 Ontwikkeling uitgaven maatwerkvoorzieningen sociaal domein Gemeenten 2017 2018 2019 Blaricum 1.862.191 2.149.253 2.496.432 Eemnes 737.869 822.108 968.943 Gooise Meren 18.166.190 19.736.806 20.916.869 Hilversum 28.755.577 29.072.776 31.050.489 Huizen 13.476.711 14.623.095 16.667.281 Laren 2.381.192 2.408.767 2.458.257 Weesp 4.668.069 4.956.583 5.265.124 Wijdemeren 4.484.309 5.242.730 6.209.818 Regio

74.532.108

79.012.117

Groei ’17 > ’18 15% 11% 9% 1% 9% 1% 6% 17%

Groei ’18 > ’19 16% 18% 6% 7% 14% 2% 6% 18%

6%

9%

86.033.214

NB Exclusief onderhanden werk 2018 & 2019, trapliften, Wmo vervoer, leerlingenvervoer en volwasseneducatie

Tabel 1 laat zien dat in 2018 de regionale uitgaven zijn gestegen met +6% ten opzichte van 2017, waarbij de maatwerkvoorzieningen jeugd groeiden met +5% en de maatwerkvoorzieningen Wmo met +6%. In 2019 zette deze stijging door: voor het sociaal domein in totaal gemiddeld met +9%, waarvan de maatwerkvoorzieningen jeugd met +7% en de maatwerkvoorzieningen Wmo met +15%. De omvang van de stijging van de uitgaven verschilt sterk per gemeente. Betaalbaarheid onder druk Voor de gezondheid van de financiële huishouding van gemeenten is het sociaal domein een belangrijke pijler. Het aandeel sociaal domein in het totaal van gerealiseerde gemeentelijke uitgaven 4 was in 2018 al 61% . In 2015 en 2016 slaagden de regiogemeenten er gezamenlijk in de maatwerkvoorzieningen sociaal domein te financieren binnen de kaders van de gemeentebegroting. Landelijk slaagden weinig gemeenten hierin. Vanaf 2018 stijgen de uitgaven in Gooi en Vechtstreek naar een niveau, waarbij de betaalbaarheid van voorzieningen in het sociaal domein onder druk komt te staan. Ook staat de mate waarin de gemeenten erin slagen de kosten te beheersen onder druk. Een prognose van de Regio Gooi en Vechtstreek laat zien dat als de trend van +3% per jaar uit tabel 1 zich voortzet en de bevolkingsgroei in Gooi en Vechtstreek (+…%) zich voltrekt, zoals het Centraal Bureau

1 2

3 4

Eemnes is partieel toetreder en doet mee met inkoop van de maatwerkvoorzieningen Wet maatschappelijke ondersteuning. Weesp gaat bestuurlijk fuseren met Amsterdam. Dit heeft mogelijk gevolg voor deze opdracht. Regio Gooi en Vechtstreek, financiële rapportage gemeenten 20200205 https://vng.nl/sites/default/files/2019-12/rapport-financien-sd-rekening-2018-.pdf 1

voor de Statistiek verwacht, de uitgaven voor de maatwerkvoorzieningen sociaal domein stijgen naar €122 miljoen in 2025. De regiogemeenten willen het sociaal domein ook in de toekomst betaalbaar houden voor inwoners uit Gooi en Vechtstreek. Daarom gaan de regiogemeenten gezamenlijk aan de slag met een financieel gezond sociaal domein. Door nu met elkaar maatregelen te nemen, zorgen we ervoor dat ook in de toekomst adequate zorg in Gooi en Vechtstreek overeind kan blijven. Voor inwoners en met elkaar kunnen we zorgen dat het sociaal domein ook in de toekomst betaalbaar blijft. Daarom stellen de gemeenten de bestuursopdracht ‘Naar een financieel gezond sociaal domein vast’ (zie volgende pagina).

Bestuursopdracht Het portefeuillehoudersoverleg sociaal domein; in vergadering bijeen op 23 april 2020, gelet op de gemeenschappelijke regeling Regio Gooi en Vechtstreek. Considerans 1) Met maatschappelijke ondersteuning en jeugdzorg zorgen gemeenten in Gooi en Vechtstreek dat inwoners mee kunnen doen aan onderwijs, werk en het sociaal maatschappelijk verkeer. 2) Inwoners, (jeugd)zorgorganisaties en gemeenten zijn overwegend tevreden over de kwaliteit van deze zorg en ondersteuning. 3) Gemeenten zien vanaf 2017 de trend dat steeds meer inwoners zorg en ondersteuning nodig hebben, waarbij het lastig blijkt deze zorg en ondersteuning af te bouwen. 4) Gemeenten zien dat de financiële middelen voor deze zorg en ondersteuning onvoldoende meegroeien met de trend van meer ondersteuningsbehoefte. 5) De toekomstige betaalbaarheid van de zorg en ondersteuning en de mate waarin het lukt om kosten te beheersen, zijn op dit moment hét knelpunt voor de gemeenten in Gooi en Vechtstreek. 6) Het is, gelet de gezamenlijke inkooptrajecten binnen het sociaal domein, van belang dat de regiogemeenten gezamenlijk optrekken bij het beheersen van en besparen op de uitgaven in het sociaal domein.

7) Een oplossing moet gevonden worden in een gezamenlijke en een pragmatische aanpak, waarbij gemeenten met vertegenwoordigers van inwoners en (jeugd)zorgorganisaties op basis van objectieve informatie, maatregelen doorvoeren om de ontwikkeling van de uitgaven te beheersen en vervolgens op de gemeentelijke uitgaven in het sociaal domein te besparen. Besluit Het portefeuillehoudersoverleg draagt de Regio Gooi en Vechtstreek op om: 1) Het programma ‘Naar een financieel gezond sociaal domein Gooi en Vechtstreek 2020 – 2022’ op te zetten. 2) Het programma te richten op alle onderdelen van de Jeugdwet en de Wet maatschappelijke ondersteuning, waarbij rekening wordt gehouden met de samenhang en wisselwerking tussen lokale en regionale voorzieningen en werkprocessen. 3) Het programma levert een set aan maatregelen en een planning van de implementatie op, waarmee op zo kort mogelijke termijn kostenbeheersing en kostenbesparing op verschillende vlakken wordt bereikt. Hierbij wordt gedacht aan maatregelen op het vlak van beleid, regelgeving, bekostiging, toegang, bedrijfsvoering, dienstverlening, etc.. Implementatie vindt plaats in 2020 en 2021. 4) Bij de uitwerking van het besparingsprogramma uit te gaan van een programmatische aanpak, waarbij per cluster van maatregelen de volgende stappen worden doorlopen: a. inventarisatie van maatregelen; b.

(externe) toetsing op de effectiviteit en implementatiekosten (impactanalyse); c. beoordeling van maatregelen in samenwerking met relevante partijen (draagvlakanalyse); d. vaststelling van maatregelen door het bevoegd orgaan (gemeenteraad, college, algemeen bestuur, dagelijks bestuur); e. implementatie van maatregelen.

5) Het programma komt in coproductie met gemeenten tot stand, waarbij – gelet op de organisatorische verschillen – er per gemeente / uitvoeringsdienst ruimte is voor afzonderlijke lokale maatregelen die de toegang en de basisvoorzieningen betreffen. 6) De ontwikkeling en uitvoering van het programma te financieren uit de reserve regionale samenwerkingsagenda en hiervoor in het programma een financiële paragraaf op te nemen. 7) Het programma uiterlijk 29 oktober 2020 ter vaststelling voor te leggen aan het portefeuillehoudersoverleg sociaal domein en hierbij de portefeuillehouders financiën uit te nodigen. Aldus vastgesteld in de vergadering van 23 april 2020,

de secretaris

de voorzitter Jeugd

de voorzitter Wmo

S. Chaara

K. van Hunnik

A. Heijstee