Begroting 2023 gemeente Wijdemeren
Tekst van het document
die in 2022/2023 op de vakantieparken heeft plaatsgevonden en nog zal
1. Onroerende zaakbelastingen
verhoogd. Het tarief voor de ‘eigenaren niet-woningen’ wordt met 15
plaatsvinden. Voor 2023 worden de tarieven met de verwachte toename
Woningen
procent verhoogd en het tarief voor ‘gebruikers van niet-woningen’ met
van de prijsindex van 4 procent verhoogd. Dit resulteert voor 2023 in de
In 2023 worden de onroerende zaakbelastingen woningen (OZB) ten
10 procent. Deze percentages zijn inclusief 4 procent inflatiecorrectie.
volgende tarieven:
dit tarief bestaat uit de inflatiecorrectie van 4 procent extra verhoogd
2. Roerende ruimtebelastingen
LENGTE VAARTUIG
2022
2023
met 4 procent. De bijbehorende tarieven (omslagheffing) zijn op het
Deze belasting is bedoeld om eigenaren en gebruikers van roerende
4 – 7 meter
51,28
53,43
moment van de samenstelling van deze paragraaf nog niet berekend.
ruimten in een vergelijkbare heffing als de OZB te betrekken. Daarom
7 – 9 meter
68,52
71,31
Ze zijn afhankelijk van de waardeontwikkeling van de onroerende zaken
zijn de regels voor het waarderen van roerende ruimten gelijk. Er is ook
9 – 12 meter
114,84
119,15
in 2022. Die waarde wordt weer teruggerekend naar de waarde per
wettelijk bepaald, dat de tarieven gelijk moeten zijn aan die van de OZB.
12 meter en meer
154,40
160,57
onroerende zaken verwachten wij bij de behandeling van de begroting
3. Toeristenbelasting
4. Forensenbelasting
2023 te kunnen geven.
Het tarief voor de toeristenbelasting is de afgelopen 10 jaar alleen met de
Bij de invoering van de forensenbelasting, zo’n 10 jaar geleden, is met de
jaarlijkse inflatiecorrectie aangepast. Het aanvangstarief bedroeg € 1,00.
eigenaren van recreatieparken overeengekomen dat zij deze belasting
Niet woningen
Het tarief voor 2022 bedraagt € 1,27. De toeristenbelasting wordt ook
voor de gemeente innen. Anders dan bij de toeristenbelasting zijn
Via de algemene uitkering vindt structureel korting plaats op de OZB-
voor 2023 verhoogd met de verwachte inflatie van 4 procent. Het tarief
namelijk niet de ondernemers belastingplichtig, maar de gebruikers
opbrengsten van de gemeente. Deze korting geldt zowel voor woningen,
per overnachting wordt bij de landtoeristenbelasting € 1,32.
van de recreatiewoningen zelf. Doordat de ondernemers de inning op
opzichte van de raming 2022 verhoogd met 8 procent. De verhoging van
1-1-2022. Een betrouwbaar beeld van de waardeontwikkeling van de
alsook voor niet-woningen. Deze kortingen verschillen van elkaar. De
zich nemen -besparen zij de gemeente kosten. Met de ondernemers is
korting voor woningen is voor 2023 ten opzichte van 2022 nagenoeg
in 2022 opnieuw een convenant afgesloten. Voor 2023 moeten deze
ongewijzigd. Voor niet-woningen wordt de korting met ingang van 2023
afspraken worden verlengd.
BEGROTING 2023
INLEIDING
1. Lokale heffingen
LEESWIJZER
2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing
PARAGRAFEN
PROGRAMMAPLAN
BEGROTING
3. Onderhoud kapitaalgoederen
4. Financiering
5. Bedrijfsvoering
60
6. Verbonden partijen
7. Grondbeleid
Met ingang van 2022 is de heffingssystematiek voor de forensenbelasting
5. Hondenbelasting
aangeslagen en het aantal personen dat er woont. In het werkgebied van
herzien en zijn de tarieven van de forensenbelasting aangepast. De tot
In het onderstaande overzicht zijn de oude en nieuwe tarieven
het Plassenschap Loosdrecht e.o. wordt eveneens huisvuil opgehaald.
en met 2021 gehanteerde staffelmethode is sinds 2022 losgelaten en
opgenomen. Omdat de hondenbelasting bij een gedeeltelijke
Deze taak wordt tot nog toe uitgevoerd door het Plassenschap.
er is overgegaan op een heffingsmaatstaf. Deze gaat uit van een vast
belastingplicht per maand wordt berekend, zijn de tarieven deelbaar
percentage van de WOZ-waarde van het object.
gemaakt door twaalf. Voor 2023 worden de tarieven verhoogd met
KOSTENDEKKENDHEID AFVALSTOFFENHEFFING 2023
8 procent. Inflatiecorrectie 4 procent en een extra verhoging van 4 Dit vaste percentage van 0,25 procent wordt met 8 procent verhoogd
Bijdrage aan GAD
procent.
tot 0,27 procent van de WOZ-waarde. Daarbij wordt een tarief gehanteerd met een minimum van € 378,00 (€ 350,00 + 8 procent). Het maximumbedrag komt te vervallen.
Het vaste bedrag per gemeubileerde woning, waarvoor geen WOZ-
AANTAL HONDEN
2023 € 2.737.700
Plassenschap Loosdrecht, vuilophaaldienst
€ 17.300
Kosten gastheerschap belastingen Hilversum
€ 65.700
2022
2023
Eerste hond
€ 87,60
€ 94,56
BTW 21%
€ 592.300
Iedere volgende hond
€ 110,16
€ 118,92
Kwijtscheldingen
€ 71.000
Kennel
€ 288,00
€ 311,04
TOTALE LASTEN
€ 3.484.000
Opbrengst afvalstoffenheffing
€ 3.454.000
TOTALE OPBRENGSTEN
€ 3.454.000
waarde is vastgesteld, wordt met een percentage verhoogd van 4 procent tot € 312,00 (€ 300,00 + 4 procent).
6. Afvalstoffenheffing De totale lasten voor het inzamelen en het verwerken van huishoudelijk
Om meer zekerheid te krijgen over de juistheid van de opgelegde
afval, verhoogd met de kosten van het heffen van de afvalstoffenheffing
aanslagen forensen- en toeristenbelasting heeft in 2022 een
worden voor 2023 geraamd op € 3.484.000 inclusief BTW (2022
inventarisatie van de objecten die vallen onder de toeristen- en
€ 3.370.000). De totale lasten voor het inzamelen van de afvalstoffen
forensenbelasting plaatsgevonden. Ook in de jaren 2023, 2024 en 2025
nemen ten opzichte van de raming 2022 met € 114.000 toe. Deze
worden deze controles uitgevoerd. Zie ook de toelichting bij ‘Geraamde
toename wordt voornamelijk veroorzaakt door een hogere verplichte
inkomsten.’
bijdrage aan de gemeenschappelijke regeling, die de afvalstoffen daadwerkelijk ophaalt, de GAD. Het tarief dat per woning wordt berekend, wordt bepaald door het aantal woningen, dat wordt
Kostendekkendheid
99,1%
BEGROTING 2023
INLEIDING
1. Lokale heffingen
LEESWIJZER
BEGROTING
2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing
3. Onderhoud kapitaalgoederen
Hoofdzakelijk als gevolg van de toename van de bijdrage aan de
7. Rioolheffing
GAD stijgen de afvaltarieven in 2023 met circa 3,1 procent. Omdat de
Het tarief voor de rioolheffing betreft ook voor dit jaar nog € 235,00. Dit
afvalstoffenheffing bij een gedeeltelijke belastingplicht per maand wordt
is hetzelfde tarief als in 2022. Evenals in 2022 wordt als gevolg van dit
berekend, zijn de tarieven deelbaar gemaakt door twaalf.
relatief lage tarief van de rioolheffing, de opbrengst geraamd op € 2.940.000. In 2023 zijn de geraamde lasten aanzienlijk hoger dan de
(*De berekening van de tarieven per huishouden is onder voorbehoud,
baten.
omdat het aantal aanslagen over 2022 nog niet definitief bekend zijn. Dit kan van invloed zijn op de bijdrage per gezin).
Dit resulteert in een onttrekking aan het rioolfonds. Het tarief wordt in de komende jaren weer verhoogd.
TYPE HUISHOUDEN
Tarief 2022
Aantal Tarief huis2023 houdens*
Opbrengst
Meerpersoonshuishouden
€ 344,28
€ 354,96
7.450
€ 2.644.500,00
Eenpersoonshuishouden
€ 249,96
€ 257,64
3.125
€ 805.200,00
Gebied Pls. Loosdrecht
€ 273,00
€ 281,52
78
€ 21.800,00
10.653
€ 3.471.500,00
Totaal Oninbaar (ca 0,5%) OPBRENGST (tarieven onder voorbehoud)
€ 17.500,00 € 3.454.000,00
Desondanks worden ook voor de jaren na 2023 hogere lasten geraamd dan dat er aan baten worden ontvangen. Begin 2023 wordt een geactualiseerd rioleringsplan gepresenteerd.
PARAGRAFEN
PROGRAMMAPLAN
4. Financiering
5. Bedrijfsvoering
6. Verbonden partijen
KOSTENDEKKENHEID RIOOLRECHTEN 2023 Apparaatskosten en overhead
61
7. Grondbeleid
2023 € 796.000
Overige materiële lasten / uitbestedingen
€ 1.601.000
Rente en afschrijvingen
€ 1.071.000
Bijdrage uit voorziening GRP
€ -5.000
Bijdrage uit reserves
€ -5.000
Kosten Gastheerschap belastingen Hilversum
€ 92.500
BTW 21%
€ 323.800
TOTALE LASTEN
€ 3.874.300
Opbrengst Rioolrechten
€ 2.940.000
Onttrekking aan rioolfonds
€ 934.300
TOTALE OPBRENGSTEN
€ 3.874.300
Kostendekkendheid
100%
BEGROTING 2023
INLEIDING
1. Lokale heffingen
LEESWIJZER
BEGROTING
2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing
PARAGRAFEN
PROGRAMMAPLAN
3. Onderhoud kapitaalgoederen
4. Financiering
5. Bedrijfsvoering
6. Verbonden partijen
62
7. Grondbeleid
De verdeling tussen de eigenarenheffing en de gebruikersheffing is aan
8. Leges
9. Lijkbezorgingsrechten
strikte regels gebonden. Aan de gebruikers mag maximaal een evenredig
Legestarieven mogen zodanig worden vastgesteld, dat de totale
Voor 2023 worden de lijkbezorgingstarieven verhoogd met 4 procent.
deel van de kosten worden doorberekend. Als de belastingplichtige
opbrengst daarvan niet uitgaat boven de geraamde lasten. Dat
De geraamde opbrengst is conform de raming 2022, maar dit blijft
gebruikers bijvoorbeeld 15 procent van het totale waterverbruik voor
betekent dat een tekort in de opbrengst van een bepaald onderdeel
een onzekere factor, omdat deze wordt opgebouwd uit het aantal
hun rekening nemen, mag maximaal 15 procent van de kosten, die aan
uit de tarieventabel in beginsel mag worden gecompenseerd door een
lijkbezorgingen en de verlenging van de grafrechten. De opbrengst
het gebruik van de voorzieningen zijn gerelateerd, aan hen worden
verhoogde opbrengst op een ander onderdeel (‘kruissubsidiëring’).
wordt voor 2023 geraamd op € 320.000.
doorberekend. Het deel van de kosten dat niet aan de gebruikers wordt
Door Europese wetgeving (de Europese dienstenrichtlijn, EDR) is deze
doorberekend, mag aan de eigenaren worden doorberekend.
mogelijkheid vanaf 2010 beperkt. De leges die de gemeente berekent
Lokale lastendruk
voor diensten en producten aan ondernemingen, die binnen de EU
De meest voorkomende heffingen voor huishoudens in Wijdemeren
diensten verrichten, mogen per onderdeel niet meer opbrengen dan de
met een eigen woning zijn de onroerende zaakbelasting, de
kosten. De tarieven worden verhoogd met 4 procent inflatiecorrectie. Bij
afvalstoffenheffing en de rioolheffing voor eigenaren. Om de lastendruk
de tariefberekening zijn de bedragen, zoals gebruikelijk, veelal afgerond.
in beeld te brengen wordt een vergelijking gemaakt van het totaal
Bij leges Burgerzaken is in een aantal gevallen sprake van een wettelijk
van deze drie heffingen. In de tabel hieronder wordt de lastendruk in
maximum. Indien van toepassing worden de bedragen aan het wettelijk
Wijdemeren van 2021 tot en met 2023 weergegeven. De bedragen voor
SOORT HEFFING
2022
2023
Rioolheffing eigenaar aangesloten
€ 235,00
€ 235,00
Rioolheffing eigenaar niet aangesloten
€ 70,50
Rioolheffing gebruik 601 1.000m³
€ 714,00
€ 714,00
maximum aangepast.
2023 zijn voorlopige schattingen.
Rioolheffing gebruik 1.001 2.000m³
€ 964,00
€ 964,00
De legesverordening bestaat uit 3 titels.
In de volgende tabel wordt de vergelijkbare lastendruk in 2022 van vier
• Titel 1 Algemene dienstverlening (hoofdzakelijk Burgerzaken)
buurgemeenten vermeld, bij eenzelfde WOZ-waarde. Uitgangspunt van
• Titel 2 Dienstverlening vallend onder de fysieke leefomgeving/
deze gemeenten is de waarde op peildatum 1-1-2021.
Rioolheffing gebruik 2.001 3.000m³
€ 1.318,00
€ 70,50
€ 1.318,00
omgevingsvergunning
Rioolheffing gebruik 3.001 5.000m³
€ 1.863,00
€ 1.863,00
Rioolheffing gebruik meer dan 5.000m³
€ 3.165,00
€ 3.165,00
• Titel 3 Dienstverlening vallend onder de Europese dienstenrichtlijn
BEGROTING 2023
INLEIDING
1. Lokale heffingen
LEESWIJZER
2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing
PARAGRAFEN
PROGRAMMAPLAN
BEGROTING
3. Onderhoud kapitaalgoederen
4. Financiering
5. Bedrijfsvoering
6. Verbonden partijen
63
7. Grondbeleid
Op basis van de waardering van de woningen in Wijdemeren bedraagt
De berekening van de OZB is op basis van de waarde van een woning
Kwijtscheldingsbeleid
de gemiddelde waarde van een woning in 2022 € 488.700 (Opgave
gelijk aan de waarde in de gemeente Wijdemeren, zijnde € 488.700 in
Natuurlijke personen die de belasting niet kunnen voldoen, kunnen
belastingen Hilversum). In deze begroting wordt deze gemiddelde
2022.
daarvoor kwijtschelding aanvragen. Voor de beoordeling van de
waarde gehanteerd voor de vergelijking tussen 2022 en 2023.
aanvragen gelden wettelijke regels, die inhouden dat zowel het inkomen Bron: COELO atlas lokale lasten 2022
als het vermogen van de aanvrager aan normen wordt getoetst.
De lokale lasten nemen met 5 procent toe. Dat is 1 procent hoger dan de geraamde inflatiecorrectie van 4 procent. OMSCHRIJVING
2021
2022
2023
€ 435.000
€ 488.700
€ 488.700
Onroerendezaakbelastingen
€ 550
€ 585
€ 632
Afvalstoffenheffing (3 pers.)
€ 306
€ 344
€ 355
Rioolheffing (150 m³)
€ 235
€ 235
€ 235
€ 1.091
€ 1.164
€ 1.222
Woningwaarde
TOTAAL
Een van de normen bij de inkomenstoets is het bedrag van de OMSCHRIJVING
Hilversum
Stichtse Vecht
Gooise De Ronde meren Venen
Onroerendezaakbelastingen
€ 352
€ 452
Afvalstoffenheffing (3 personen)
€ 301
€ 320
€ 362
€ 348
Rioolheffing (150 m³)
€ 183
€ 247
€ 210
€ 210
TOTAAL
€ 836
€ 1.019
€ 887
€ 912
€ 315
€ 354
bestaanskosten, dat per situatie verschilt. De gemeenten hebben de vrijheid om hiervan tussen de 80 en 100 procent in aftrek te brengen op het inkomen. In Wijdemeren wordt met 100 procent van de norm gerekend, waardoor voor de aanvrager de meest gunstige uitkomst wordt verkregen.
Door de vermogenstoets komen eigenaren van woningen alleen in aanmerking voor kwijtschelding als de hypotheekschuld hoger is dan de waarde van de woning (én hun inkomen beneden de norm ligt). Verder wordt geen kwijtschelding verleend voor heffingen voor diensten van de gemeente die op aanvraag worden verleend, zoals leges. Als gevolg hiervan beperkt de kwijtschelding zich in de praktijk tot de afvalstoffenheffing en de hondenbelasting.
Voor 2023 is, op basis van de werkelijke lasten 2021, voor kwijtschelding een bedrag van totaal € 74.000 geraamd.
BEGROTING 2023
INLEIDING
1. Lokale heffingen
LEESWIJZER
BEGROTING
2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing
PARAGRAFEN
PROGRAMMAPLAN
3. Onderhoud kapitaalgoederen
4. Financiering
5. Bedrijfsvoering
6. Verbonden partijen
64
7. Grondbeleid
2. WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING Het wettelijk kader van BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) stelt dat de paragraaf betreffende het weerstandsvermogen tenminste moet bevatten:
Het weerstandsvermogen kan worden omschreven als het vermogen van
Weerstandscapaciteit
de gemeente om financiële risico’s/tegenvallers op te kunnen vangen.
Met de beschikbare weerstandscapaciteit bedoelen we de middelen en
Dit vermogen bestaat uit de relatie tussen de weerstandscapaciteit,
mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om niet-begrote kosten
dit zijn de middelen waarover de gemeente beschikt/kan beschikken,
te dekken. Onder benodigde weerstandscapaciteit verstaan we alle
A. Een inventarisatie van de weerstandscapaciteit.
en de risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen. Het
risico’s waarvoor nog geen maatregelen zijn getroffen, die van materiële
B. Een inventarisatie van de risico’s.
weerstandsvermogen geeft aan hoe robuust de begroting is.
betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. Tot het treffen
C. Het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico’s. D. Een kengetal voor de:
van dergelijke maatregelen behoren onder andere het instellen van De mate van flexibiliteit van de gemeentebegroting speelt een
voorzieningen, het afdekken van risicogebieden met verzekeringen dan
a. Netto schuldquote
belangrijke rol bij de bepaling van het weerstandvermogen: hoe snel
wel andere risico beperkende acties. Risico’s en reserves zijn continu
b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
kunnen tegenvallers worden opgevangen door ombuigingen van
aan verandering onderhevig. Het weerstandsvermogen is dan ook een
c. Solvabiliteitsratio
bestaand beleid al dan niet in combinatie met belastingverhogingen.
momentopname.
d. Structurele exploitatieruimte
Ook de omvang van de vrij aanwendbare reserves is daarbij van belang.
e. Belastingcapaciteit
Vanuit het provinciaal toezicht zijn geen directe normen voor het
F. Een beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie.
weerstandsvermogen aangegeven.
BEGROTING 2023
INLEIDING
1. Lokale heffingen
LEESWIJZER
PROGRAMMAPLAN
BEGROTING
2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing
3. Onderhoud kapitaalgoederen
4. Financiering
PARAGRAFEN
5. Bedrijfsvoering
6. Verbonden partijen
65
7. Grondbeleid
Berekening weerstandscapaciteit
Stille reserves uit voor verkoop beschikbaar zijnde activa
Risicobeheersing
De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en
Conform de nota risicomanagement kunnen stille reserves uit voor
Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft voor dat de
mogelijkheden waarover de gemeente kan beschikken om niet begrote
verkoop beschikbaar zijnde activa worden meegenomen in de bepaling
paragraaf Weerstandsvermogen onder andere een inventarisatie van de
kosten op te vangen. De weerstandscapaciteit bestaat uit de volgende
van de beschikbare weerstandscapaciteit. Een aantal legakkers zijn in het
risico’s dient te bevatten en het beleid omtrent de weerstandscapaciteit
componenten:
bezit van de gemeente, getaxeerd en voor verkoop beschikbaar. Deze
en de risico’s. In onderstaand overzicht treft u het resultaat van de
• Algemene reserve.
stille reserves worden vooralsnog geschat op € 100.000.
inventarisatie van de risico’s waarvoor in 2023 geen of geen volledige
• Onvoorzien. • Stille reserves uit voor verkoop beschikbaar zijnde activa.
beheersmaatregelen zijn getroffen. Op basis van bovenstaande informatie komen we tot de volgende berekening van de beschikbare weerstands-capaciteit in deze begroting:
Algemene reserve De algemene reserve bedraagt € 843.000 (stand per 12 juli 2022). Het verloop van de Algemene reserve staat in de toelichting op de balans.
Onvoorzien De post onvoorzien is een incidenteel budget dat dient als dekking van optredende risico’s. In de begroting is hiervoor in de verschillende jaarschijven een budget van € 70.000 opgenomen.
Berekening Risicobedrag (kanseffect) De gewenste weerstandscapaciteit is bepaald conform de Nota
WEERSTANDSCAPACITEIT
2023
risicomanagement 2019, die op 19 september 2019 door de raad is
Stand Algemene reserve geraamd per 12-7-2022 (incl. verwacht resultaat Voorjaarsnota 2022)
843
Af/ Bij: (Verschil) Begrotingsresultaat 2022 geraamd (NJN 2022 -/- VJN 2022)
p.m.
Bij: Stille reserves
100
Bij: Post Onvoorzien
70
groter is dan 60 procent uit voorzichtigheid volledig meegenomen in de
1.013
waardering van de grondexploitaties en in de risicoanalyse niet verder
Beschikbare weerstandscapaciteit
vastgesteld. Hierbij is gebruik gemaakt van kansklassen. Op grond van de kansen van optreden zijn de risico’s bepaald tussen de 20 en 60 procent. Risico’s waarbij de kans van optreden groter is dan 60 procent zijn uit voorzichtigheid volledig voorzien. Bij de waardering van grondexploitaties worden de risico’s waarbij de kans van optreden
meegenomen.
BEGROTING 2023
INLEIDING
1. Lokale heffingen
LEESWIJZER
2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing
PARAGRAFEN
PROGRAMMAPLAN
BEGROTING
3. Onderhoud kapitaalgoederen
Bedragen in euro
4. Financiering
5. Bedrijfsvoering
66
6. Verbonden partijen
7. Grondbeleid
In de nota Risicomanagement 2019 zijn de kansen en financiële gevolgen ingedeeld in klassen. Deze staan in onderstaand overzicht vermeld.
Omvang maximum
Omvang na beheersmaatregelen
Kans in % van kansklassen
Risicobedrag o.b.v. kanseffect
2.854.000
2.839.000
variërend
829.600
B. Overige risico's
727.000
553.500
gem. 25%
180.900
C. Onderhoud kapitaalgoederen
500.000
500.000
50%
250.000
D. Hogere inflatie
480.000
288.000
60%
172.800
E. Hogere salarislasten
450.000
270.000
60%
162.000
F. Hogere uitgaven Sociaal domein
540.000
240.000
variërend
132.000
OMSCHRIJVING RISICO A. (Grond)exploitaties
G. Asbest- en bodemverontreiniging
400.000
250.000
50%
125.000
H. Implementatie omgevingswet
250.000
250.000
50%
125.000
I. Riolering
500.000
250.000
30%
75.000
J. Bruggen
500.000
200.000
30%
60.000
K. Wet Sociale Werkvoorziening
200.000
200.000
20%
40.000
L. Gevolgen coronacrisis
100.000
100.000
30%
30.000
M. Beschoeiingen
250.000
100.000
30%
30.000
N. Provinciale bodemtaken
50.000
50.000
40%
20.000
O. Feitelijke bestuursdwang
50.000
50.000
30%
15.000
P. Gegarandeerde geldleningen
918.000
122.000
10%
12.200
Q. Informatiebeveiliging
25.000
25.000
30%
7.500
TOTAAL ALLE RISICO'S
8.794.000
6.287.500
2.267.000
Kansklassen Frequentie dat risico KLASSE zich voordoet
Kans Te hanteren (waarschijn- percentage in lijkheid) risicoprofiel
Financieel gevolg (in euro)
1
< of 1x per 10 jaar
Zeer klein
20%
< 50.000
2
1x per 5 10 jaar
klein
30%
> 50.000 en < 100.000
3
1x per 2 5 jaar
Gemiddeld
40%
> 100.000 en < 250.000
4
1x per 1 2 jaar
Groot
50%
> 250.000 en < 500.000
5
1x per jaar of meer
Zeer groot
60%
> 500.000
BEGROTING 2023
INLEIDING
1. Lokale heffingen
LEESWIJZER
PROGRAMMAPLAN
BEGROTING
2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing
3. Onderhoud kapitaalgoederen
Ratio weerstandsvermogen
Toelichting:
Berekening beschikbare ruimte Algemene reserve
Uit het overzicht blijkt dat op basis van de gegevens uit deze begroting
Op basis van de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde
de vrij beschikbare ruimte in de Algemene reserve nul is.
weerstandscapaciteit kunnen we een berekening maken van de ruimte
4. Financiering
PARAGRAFEN
5. Bedrijfsvoering
67
6. Verbonden partijen
7. Grondbeleid
RATIO WEERSTANDSVERMOGEN
Betekenis
Ratio > 2,0
Uitstekend
1,4 < ratio < 2,0
Ruim voldoende
1,0 < ratio < 1,4
Voldoende
in de Algemene reserve per 31 december 2023. In onderstaand overzicht
Ratio weerstandsvermogen
0,8 < ratio < 1,0
Matig
treft u het resultaat van die berekening.
De ratio weerstandsvermogen is de verhouding tussen de
0,6 < ratio < 1,0
Onvoldoende
beschikbare weerstandscapaciteit en de gekwantificeerde risico’s.
Ratio < 0,6
Bedragen x € 1.000 OMSCHRIJVING A. Algemene reserve (na VJN 2022) B. Stille reserves C. Saldo rekening/ begroting D. Onvoorzien E. Beschikbare weerstandscapaciteit F. TOTAAL RISICO'S
Rekening 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Dit wordt uitgedrukt in een verhoudingsgetal. De ratio van het weerstandsvermogen kan per 1 januari 2023 als volgt worden berekend:
Bedrag (in euro x 1.000)
de ondergrens van de ratio weerstandsvermogen op 1,0 vastgesteld. We
A - Beschikbare weerstandscapaciteit
1.013
kunnen concluderen dat het weerstandsvermogen van Wijdemeren ‘ruim
2.267
onvoldoende’ in staat is om de onderkende risico’s op te vangen.
1.985
1.749
843
100
50
100
B - Benodigde weerstandscapaciteit
-1.201
p.m.
p.m.
Ratio Weerstandsvermogen (A / B)
0
67
70 1.013
4.041
4.935
6.288
weerstandsvermogen. Om de ratio van het weerstandsvermogen te beoordelen, gebruiken we onderstaande normering van het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement:
G. Correctie kansberekening
-2.609
-3.195
-4.021
H. Benodigde weerstandscapaciteit
1.432
1.740
2.267
0
126
0
I. Vrij beschikbare ruimte Algemene reserve (E -/- H)
0,45 (2022: 0,62)
Het is van belang te weten of er sprake is van een toereikend 1.866
Bij een ratio van 1,0 is de beschikbare weerstandscapaciteit gelijk aan de benodigde weerstandscapaciteit. In de nota risicomanagement 2019 is
OMSCHRIJVING
884
Ruim onvoldoende
BEGROTING 2023
INLEIDING
1. Lokale heffingen
LEESWIJZER
BEGROTING
2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing
PROGRAMMAPLAN
3. Onderhoud kapitaalgoederen
4. Financiering
PARAGRAFEN
5. Bedrijfsvoering
6. Verbonden partijen
68
7. Grondbeleid
Toelichting op de risico’s
B. Overige risico’s
D. Hogere inflatie
A. (Grond)exploitaties
Uit de inventarisatie van de risico’s kwamen 34 risico’s naar voren. De
In de begroting 2023 is rekening gehouden met een inflatie in 2023 van
Aan de grondexploitaties zitten hoge risico’s verbonden. Voor de
16 belangrijkste risico’s zijn beschreven. De overige 18 risico’s bedragen
4 procent. Hoe de gemiddelde prijsontwikkeling werkelijk zal verlopen, is
gronden die al in exploitatie zijn genomen, zijn voorzieningen
qua maximale omvang € 727.000. Tevens zijn voor de overige risico’s ook
niet bekend. Er is een risico dat de inflatie boven 4 procent komt te liggen.
gevormd ter hoogte van het geprognosticeerd tekort. Daarnaast is
diverse beheersmaatregelen getroffen waardoor het uiteindelijke risico
In deze risicoparagraaf wordt rekening gehouden met nog eens 3 procent
per grondexploitatie een risicoanalyse gemaakt. Gestreefd wordt naar
sterk verminderd is. De bedragen worden te klein geacht om deze risico’s
extra stijging van de prijzen. Het Rijk compenseert hogere uitgaven via
het elimineren of verminderen van een risico. In het voorkomende
afzonderlijk te beschrijven.
aanpassing van het accres. Toch nemen we een bedrag op in de risico’s.
hierdoor dusdanig verslechtert dat een verhoging van een voorziening
C. Onderhoud kapitaalgoederen
E. Hogere salarisontwikkeling
noodzakelijk is, wordt deze bij de eerstvolgende herziening (of
In het kader van het doelmatigheidsonderzoek onderhoud
In de begroting 2023 is rekening gehouden met een salarisontwikkeling
tussentijds) bijgesteld. Meerdere risico’s die bij de grondexploitaties
kapitaalgoederen, worden nieuwe beheerplannen gemaakt voor het
in 2023 van 4 procent. Werkgevers hebben een aanbod gedaan dat op 4
worden onderkend hebben een relatie met een tijdige doorlooptijd.
gehele areaal van de gemeente. Mede afhankelijk van de staat van
procent ligt. De onderhandelaars van werknemers willen een verhoging
De uitvoering kan vertraging oplopen als gevolg van het stopzetten
onderhoud en het gewenste onderhoudsniveau kan vertaling van de
met 12 procent. Het verschil is 8 procent. De uitkomst is nu niet duidelijk.
of aanpassen van deelplannen, maar ook door vertraging van de
beheerplannen naar benodigde financiële middelen leiden tot bijstelling
Een akkoord zal waarschijnlijk boven 4 procent komen te liggen. Het Rijk
vergunningverlening. De kans van optreden van de diverse risico’s zijn
van de beheerbudgetten. Vooruitlopend op de uitkomsten wordt een
compenseert de uitkomst veelal door verhoging van het accres. Toch
vertaald naar percentages variërend tussen de 20 en 60 procent voor
risico opgenomen.
nemen we hogere salarislasten op als risico.
geval moet een risico geaccepteerd worden. Indien het resultaat
het bepalen van de hoogte van het benodigde weerstandsvermogen. Risico’s waarbij de kans van optreden groter is dan 60 procent zijn
F. Hogere uitgaven Sociaal domein
uit voorzichtigheid volledig meegenomen in de waardering van de
Binnen de uitvoering van het sociaal domein, bestaande uit de WMO, de
grondexploitaties en hier niet meegenomen.
Jeugdzorg en de uitvoering van de participatiewet, bestaan meerdere risico’s. Daarnaast is een kentering in de landelijke trend dat de zorgvraag stijgt, nog niet waargenomen. Ook voor 2023 wordt, ondanks een raming van een toename van de kosten, rekening gehouden met het risico van extra stijging.
BEGROTING 2023
INLEIDING
1. Lokale heffingen
LEESWIJZER
BEGROTING
2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing
PARAGRAFEN
PROGRAMMAPLAN
3. Onderhoud kapitaalgoederen
4. Financiering
5. Bedrijfsvoering
6. Verbonden partijen
69
7. Grondbeleid
G. Asbest en bodemverontreiniging
I. Riolering
K. Wet Sociale Werkvoorziening (WSW)
Bij reconstructieprojecten is de kans aanwezig op asbest en
Het rioolstelsel is de laatste jaren veel beter in kaart gebracht. Hierdoor
De WSW is ondergebracht in de Participatiewet. Het
bodemverontreiniging die niet op voorhand bekend is, ondanks de
weten we beter hoe het functioneert en kunnen we risico’s verkleinen.
Werkvoorzieningschap Tomingroep voert dit voor de deelnemende
bodemonderzoeken die vooraf worden verricht. Tot op heden heeft dit
Grote calamiteiten hebben zich de laatste jaren niet voorgedaan. De
gemeenten uit. Er bestaat een risico dat de Tomingroep in enig jaar
risico zich niet voorgedaan.
meest waarschijnlijke calamiteiten zijn het gedeeltelijk instorten van
tegenvallende resultaten heeft. Maatregelen worden blijvend ingezet om
het stelsel, een onvoorziene langdurige buiten gebruikstelling en
te zorgen dat de opbrengsten de kosten blijven dekken. Toch resteert
H. Implementatie omgevingswet
milieuschade. De komende jaren zullen we onder meer rioolgemalen
er voor de gemeenten een risico dat zij eventuele onvoorziene tekorten
De implementatie van de Omgevingswet is door het Rijk uitgesteld
renoveren, planmatig het stelsel reinigen en inspecteren en foutieve
moeten aanvullen.
tot 1 juli 2023. Deze wet brengt veel verandering met zich mee. Met
lozingen op het oppervlaktewater reduceren. Voor normale
behulp van een rekenmodel van de VNG en Deloitte is al eerder een
onderhoudskosten en kapitaallasten van investeringen is een
L. Gevolgen coronacrisis
inschatting gemaakt van incidentele en structurele kosten door de jaren
onderhoudsvoorziening beschikbaar. In de voorziening is geen rekening
De coronacrisis heeft financiële gevolgen voor veel beleidsterreinen. Of
heen. Op grond van de uitkomst daarvan is al in een eerder stadium
gehouden met calamiteiten.
er een nieuwe coronacrisis komt is niet bekend, maar ligt toch op de loer.
een bestemmingsreserve gevormd, van totaal € 600.000 (zijnde 25
Tot nog toe heeft het Rijk veel van de extra uitgaven en vermindering van
procent van de VNG en Deloitte raming). Deze bestemmingsreserve ziet
J. Bruggen
op dekking van de invoeringskosten, exploitatielasten en frictiekosten.
Jaarlijks inspecteren wij onze bruggen en voeren reparaties uit. Bij
De kosten voor het opstellen van het Omgevingsplan (vervangt de
onvoldoende onderhoud en/of een te zware aslast kan een brug
M. Beschoeiingen
bestemmingsplannen) zijn in de meerjarenbegroting 2022 en verder
beschadigen. In dat geval moeten omleidingen worden ingesteld,
De gemeente heeft een grote hoeveelheid beschoeiingen in onderhoud.
opgenomen. Het is niet zeker of hiermee alle voorbereidingen binnen de
wellicht een noodbrug geplaatst worden, reparaties worden uitgevoerd
De staat van een aantal delen is nog slecht. De achterstanden in
begrotingsbedragen kunnen worden opgelost. Het Rijk heeft inmiddels
of een nieuwe brug worden gebouwd. In de afgelopen drie jaar hebben
het onderhoud zijn in kaart gebracht in het ‘Beheerplan overige
bij de septembercirculaire 2022 een bescheiden compensatie ter
zich geen calamiteiten met bruggen voorgedaan.
waterwerken’. Met de uitvoering van dit beheerplan worden gedurende
de inkomsten vergoed. Toch nemen we een risico op.
beschikking gesteld. De eerder genoemde bestemmingsreserve is per
de jaren 2022-2026 fasegewijs de achterstanden ingelopen. Hiermee
ultimo 2022 op. Structurele lasten vanaf het moment van invoering van
wordt de hoogte van eventuele schades beperkt. Het risico is dat door
de omgevingswet zijn beperkt begroot. Voor de jaarschijf 2023 wordt
het wegslaan van beschoeiing de aanliggende wegconstructie ernstig
een risicobedrag opgenomen.
verzakt.
BEGROTING 2023
INLEIDING
1. Lokale heffingen
LEESWIJZER
BEGROTING
2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing
PARAGRAFEN
PROGRAMMAPLAN
3. Onderhoud kapitaalgoederen
4. Financiering
5. Bedrijfsvoering
6. Verbonden partijen
70
7. Grondbeleid
N. Provinciale bodemtaken
P. Gegarandeerde geldleningen
Financiële kengetallen
Tezamen met de inwerkingtreding van de Omgevingswet (1 juli 2023)
Het risico bij deze gegarandeerde geldleningen is gering, omdat in veel
Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten
worden de provinciale bodemtaken overgedragen aan de gemeenten. In
gevallen het Waarborgfonds Sociale Woningbouw eerst garant staat. En
(BBV) schrijft voor dat in de paragraaf weerstandsvermogen en
het Algemeen Bestuur van de OFGV is met de deelnemers afgesproken
bij hypotheken het Waarborgfonds Eigen Woningen. De gemeente staat
risicobeheersing een overzicht van vijf financiële kengetallen moet
dat met de overdracht het budget dat uit het provinciefonds naar het
voor een bedrag van € 918.000 direct garant. Dit betreft € 796.000 voor
worden opgenomen. Bij deze kengetallen worden een beoordeling
gemeentefonds wordt overgeheveld, leidend is voor de bijdragen
een woningcorporatie en € 122.000 voor één organisatie. Voor deze
van de onderlinge verhouding van de kengetallen in relatie tot de
voor deze taak bij de OFGV. Er wordt van uitgegaan dat het Rijk op de
laatste wordt een risico van 10 procent aangehouden. Zie ook de staat
financiële positie opgenomen. De kengetallen en de beoordeling geven
overheveling van het budget van provincie naar gemeenten geen korting
van gegarandeerde geldleningen.
gezamenlijk op eenvoudige wijze inzicht in de financiële positie van de
toepast. Dit is echter nog geen garantie.
gemeente. De vijf kengetallen zijn:
Q. Informatiebeveiliging O. Feitelijke bestuursdwang
In 2018 is de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) in
Bij het toepassen van feitelijke bestuursdwang mag het aspect van
werking getreden. Om datalekken te voorkomen zijn er technische
het kostenverhaal in principe niet meewegen of kan niet meewegen.
en organisatorische maatregelen getroffen. Echter, er blijft altijd een
2. Solvabiliteitsratio
Het wordt namelijk toegepast in zeer spoedeisende gevallen of in die
risico op een datalek. Indien de gemeente succesvol aansprakelijk
3. Grondexploitatie
gevallen waar het dreigende verbeuren van een last onder dwangsom
wordt gesteld voor een datalek dan is de vervolgschade gedekt op
4. Structurele exploitatieruimte
geen soelaas biedt om tot beëindiging of herstel van een overtreding te
de aansprakelijkheidspolis. Voorts de organisatie bewust maken door
5. Belastingcapaciteit
komen.
te (blijven) stimuleren en naleven van verantwoordelijkheden (zoals bijhouden verwerkingsregister, melden datalekken, actief rekening houden met privacyaspecten bij projecten, DPIA’s uitvoeren, et cetera). Een eventuele boete is niet verzekerd. Aan de gemeente zijn nog geen boetes opgelegd.
1. a. Netto schuldquote b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
BEGROTING 2023
INLEIDING
LEESWIJZER
1. Lokale heffingen
2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing
3. Onderhoud kapitaalgoederen
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Netto schuldquote excl. IP 2023-2026
80%
85%
83%
76%
73%
Netto schuldquote incl. IP 2023-2026
80%
91%
131%
134%
152%
OMSCHRIJVING
4. Financiering
5. Bedrijfsvoering
6. Verbonden partijen
71
7. Grondbeleid
1b. Wanneer de netto schuldquote wordt gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen is sprake van onderstaande quote: De netto schuldquote en de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen bevindt zich in de periode 2023-2026 tussen de 85
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen excl. IP 2023-2026
83%
87%
85%
78%
75%
en 154 procent. Met iedere € 1.000.000 die geleend wordt, neemt de schuldquote met 1,6 procent toe.
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen incl. IP 2023-2026
83%
93%
133%
135%
154%
Solvabiliteitsratio excl. IP 2023-2026
17%
15%
15%
16%
17%
Solvabiliteitsratio incl. IP 2023-2026
17%
14%
11%
11%
10%
Grondexploitatie
-2%
-1%
0%
0%
0%
Structurele exploitatie ruimte
1%
-1%
0%
-1%
-4%
140%
135%
n.n.b.
n.n.b.
n.n.b.
Belastingcapaciteit
PARAGRAFEN
PROGRAMMAPLAN
BEGROTING
Uitvoering van het IP 2023-2026 en de gevolgen voor de netto schuldquote Het percentage van de netto-schuldquote is berekend met inbegrip van de financiële middelen, die nodig zijn voor de uitvoering van het Investeringsplan 2023-2026 (IP). Met de volledige uitvoering van het IP 2023-2026, dat ook nog een doorlooptijd heeft na het jaar 2026, is op termijn een totaalbedrag van afgerond € 63.920.000 gemoeid. Van
1a. Netto schuldquote De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. De hoogte van de inkomsten bepaalt namelijk in belangrijke mate hoeveel schulden een gemeente kan dragen. Normaal bevindt de netto schuldquote van een gemeente zich ergens tussen de 0 en 100 procent. Voor een gemeente geldt dat het licht op oranje springt boven de 100 procent en op rood springt als deze quote hoger is dan 130 procent.
Bij uitvoering van het investeringsplan 2023-2026 stijgt de netto
de investeringen genoemd in het IP heeft afgerond ruim € 57.600.000
schuldquote in 2024 tot boven de hiervoor genoemde grenzen. In 2026
betrekking op grote infrastructurele werken. Bij volledige uitvoering van
wordt bij uitvoering van de plannen een netto schuldquote van 152
het investeringsplan zal de netto schuldquote toenemen van 80 procent
procent bereikt en daarna overschreden. Fasering van de investeringen
in 2022 tot 152 procent in 2026. De kapitaallasten, die volgen uit de
is volgens team projecten niet langer verantwoord. Fasering van de
investeringen in het riool worden doorberekend in de rioolheffing en/of
investeringen leidt overigens uiteindelijk ook tot een netto schuldquote
ten laste wordt gebracht van de rioolvoorziening. De kapitaallasten, niet
boven het hier als maximaal aangemerkte niveau.
zijnde de riool, komen ten laste van de algemene middelen.
BEGROTING 2023
INLEIDING
1. Lokale heffingen
LEESWIJZER
BEGROTING
2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing
PROGRAMMAPLAN
3. Onderhoud kapitaalgoederen
4. Financiering
PARAGRAFEN
5. Bedrijfsvoering
6. Verbonden partijen
72
7. Grondbeleid
2. Solvabiliteitsratio
gebracht. Dat bedrag wordt gedeeld door de totale baten uit de
Dit kengetal gaat over de ruimte die een gemeente heeft om haar
Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan
programmabegroting en uitgedrukt in een percentage. Een percentage
belastingen te verhogen. Dit wordt vaak gerelateerd aan de totale
haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de solvabiliteitsratio,
van meer dan 10 procent wordt gezien als kwetsbaar. Naar verwachting
woonlasten. Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de
hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. De solvabiliteitsratio drukt
wordt de laatste grondexploitatie voltooid in 2025.
Lagere Overheden (COELO) publiceert deze lasten ieder jaar in de
het eigen vermogen uit als percentage van het totale vermogen. Het
Atlas van de lokale lasten. Onder de woonlasten wordt verstaan de
eigen vermogen van een gemeente bestaat volgens artikel 42 BBV uit de
4. Structurele exploitatieruimte
OZB, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing voor een woning met
reserves (algemene reserve en bestemmingsreserves) daarbij opgeteld
Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is,
gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. De belastingcapaciteit
het resultaat uit het overzicht van en lasten en baten (saldo per 31-12). Een
doordat wordt gekeken naar de structurele baten en de structurele lasten
van gemeenten wordt daarom berekend door de totale woonlasten
solvabiliteitsratio van onder de 30 procent wordt als laag aangemerkt. De
en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage
meerpersoonshuishouden in jaar t=2023 te vergelijken met het landelijk
solvabiliteitsratio bedroeg in 2021 landelijk gemiddeld 37,5 procent. De
betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten
gemiddelde in jaar t-1=2022 en uit te drukken in een percentage. De
solvabiliteitsratio van de gemeente Wijdemeren bedroeg in dat jaar 21,8
te dekken. Wanneer dit cijfer negatief is, betekent het dat het structurele
woonlasten voor een gemiddelde woning in Wijdemeren bedraagt voor
procent (Bron VNG jaar 2021: Waar staat je gemeente september 2022).
deel van de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven
2023 € 1222,00. Het landelijk gemiddelde is door COELO voor 2022
dragen. De cijfers en de kengetallen geven aan dat er een nagenoeg
berekend op € 904,00. Het daaruit volgende percentage bedraagt 135
De solvabiliteitsratio van de gemeente daalt, met inbegrip van de cijfers
structureel evenwicht is tussen de lasten en de baten. Indien het kengetal
procent. Dit is een daling ten opzichte van 2022 met 5 procent, van 140
van het investeringsplan 2023-2026, van 14 procent in 2023 tot 10
voor de structurele exploitatieruimte een relatief hoog getal is, kan dat
naar 135 procent.
procent in 2026. Deze ratio’s zijn ver beneden de als acceptabel geachte
duiden op te weinig ambities en/of te hoge belastingopbrengsten.
ratio van 20 procent.
Voor 2023 worden de tarieven van de OZB voor woningen verhoogd
5. Belastingcapaciteit (verhouding woonlasten Wijdemeren
met 8 procent. Deze 8 procent bestaat voor 4 procent uit de geraamde
3. Grondexploitatie
versus landelijk gemiddelde)
inflatiecorrectie (Bron septembercirculaire 2022) en voor 4 procent uit
Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de
Dit kengetal is anders dan het verschil tussen het gemiddelde OZB
een extra verhoging.
waarde van de grond) is ten opzichte van de totale geraamde baten.
percentage van de gemeente en het maximale OZB tarief (redelijk peil)
In deze begroting is nog sprake van één exploitatie Porseleinhaven.
waarbij een gemeente kan overgaan tot de aanvraag van de artikel 12
Op de exploitatie wordt de reeds getroffen voorziening in mindering
status. Zie de toelichting bij lokale heffingen.
BEGROTING 2023
INLEIDING
1. Lokale heffingen
LEESWIJZER
BEGROTING
2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing
PARAGRAFEN
PROGRAMMAPLAN
3. Onderhoud kapitaalgoederen
4. Financiering
5. Bedrijfsvoering
73
6. Verbonden partijen
7. Grondbeleid
3. ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN De gemeente draagt de wettelijke verantwoordelijkheid voor het beheer van de openbare ruimte. Deze ruimte bestaat in Wijdemeren ook uit veel water en natuurgebied waarvoor de verantwoordelijkheid bij andere (overheids-)organisaties ligt. De openbare ruimte in beheer bij de gemeente vertegenwoordigt een grote kapitaalswaarde. Efficiënt en effectief beheer en onderhoud is van groot belang om kapitaalvernietiging te voorkomen.
Openbare ruimte algemeen
Met deze partijen wordt, vanuit een integrale benadering en
De voornaamste kapitaalgoederen betreffen de wegen, riolering, kunst-
verantwoordelijkheid én efficiency, naar samenwerking gezocht in
en waterwerken, openbare verlichting, groenvoorziening, bomen
beheer en onderhoudswerkzaamheden.
en openbare gebouwen. Het beheer hiervan is complex en begint bij het vastleggen van diverse gegevens in beheersystemen. In deze
Kwaliteitsniveaus
systemen worden gegevens bijgehouden als materiaal, ouderdom,
Het nationale kenniscentrum CROW onderscheidt diverse
locatie en staat van onderhoud. Op basis hiervan worden onderhouds-
kwaliteitsniveaus. CROW hanteert de in onderstaande tabel
en vervangingsplannen opgesteld en op elkaar afgestemd vanuit een
weergegeven niveaus voor groen en wegen, bij de kwaliteitsbepaling van
integrale benadering. Deze plannen vormen de input voor de begroting
de kapitaalgoederen.
en het investeringsplan. SCORE
Kwalificatie
Omschrijving
Naast de gemeente zijn ook andere instanties verantwoordelijk voor
A+
Zeer goed
Nagenoeg ongeschonden
de openbare ruimte binnen de gemeentegrenzen. Het beleid en
A
Goed
Mooi en comfortabel
beheer van de waterwegen valt merendeels onder verantwoording
B
Voldoende
Functioneel
C
Matig
Onrustig beeld, discomfort of enige vorm van hinder
D
Te slecht
Kapitaalvernietiging, functieverlies
van het Plassenschap Loosdrecht e.o. en het Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht (Waternet). Andere betrokken partijen zijn onder andere het Rijk, provincie, Natuurmonumenten, nutsbedrijven en hulpverleningsdiensten. Tevens dragen particulieren als eigenaar/ huurder, of door participatie steeds meer bij aan het onderhoud van de
De gemeente heeft de kwaliteitsniveaus, voor zover aan de orde, in de
openbare ruimte.
desbetreffende beleidsplannen vastgesteld. De beleidsplannen leveren de kaders voor de beheerplannen voor de uitvoering van het onderhoud.
BEGROTING 2023
INLEIDING
1. Lokale heffingen
LEESWIJZER
PROGRAMMAPLAN
BEGROTING
2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing
3. Onderhoud kapitaalgoederen
4. Financiering
PARAGRAFEN
5. Bedrijfsvoering
6. Verbonden partijen
74
7. Grondbeleid
Beleids- en beheerplannen
In 2021 is gestart met het oppakken van de adviezen en in 2022 is gestart
Verantwoording baten en lasten
In 2021 zijn de conclusies uit het rapport ‘Beheer en Onderhoud
met werken aan een Beleidsplan Integraal Beheer Openbare Ruimte.
De lasten en baten, die voortvloeien uit het onderhoud van de
kapitaalgoederen - in control’ door het college van B en W
Dit beleidsplan beschrijft het strategische en financiële kader voor het
kapitaalgoederen, worden op totaalniveau verantwoord in programma
onderschreven en zijn de aanbevelingen overgenomen. Het rapport
beheer van de openbare ruimte. De actualisatie van de beheerplannen
3, Openbare ruimte. In deel 2 van de begroting zijn de overzichten ‘Wat
bevat aanbevelingen om op onder meer bestuurlijk, organisatorisch,
Wegen, Groenvoorziening, Riolering, Waterwerken, Kunstwerken,
gaat het kosten’ en de ‘Openbare ruimte per product’ opgenomen.
financieel en technisch-inhoudelijk vlak de grip en sturing te verbeteren
Openbare verlichting en Speelvoorzieningen worden in dit traject
en te borgen.
integraal meegenomen en samen met het Beleidsplan Integraal Beheer
Investeringsplan
in 2023 voor besluitvorming aangeboden aan de gemeenteraad.
De investeringen die de gemeente Wijdemeren de komende jaren wil
Per heden is daarom sprake van onderstaande actuele beleids- en
doen, zijn opgenomen in het investeringsplan (IP) 2023-2026. Vanuit het
beheerplannen en geplande actualisaties.
traject Beleidsplan Integraal Beheer Openbare Ruimte en de actualisatie van de beheerplannen zijn de projecten uit het IP 2022-2025 nogmaals
Beleids- en beheerplan
Actualisatie
Kwaliteitsniveau
Financiële consequenties conform plannen
Wegen
Lange Termijn Beheerplan Wegen 2018-2021
2022
C
Ja
Riolering
Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2018-2021
2022
C
Ja
Waterwerken
Beheerplan overige waterwerken 2021-2024
2024
C
Ja
Kunstwerken
Beheerplan Kunstwerken & Uitvoeringsplan 2021-2024
2024
C
Ja
Beleidsplan & uitvoeringsplan OV 2021-25
2025
C
Ja
Bomenbeleidsplan 2012-2035
2022
C
Ja
Nota openbare speelruimte 2014-2019 & Uitvoeringsplan Spelen 2017-2024
2024
C
Ja
Meerjarig onderhoudsplan (MOP) gebouwen 2015-2024
2023
ONDERDEEL
Openbare verlichting Groenvoorziening Speelvoorzieningen Gem. gebouwen
goed tegen het licht gehouden. Er is gekeken naar de nut en noodzaak, de scope en de kosten van de projecten. Dit heeft geresulteerd in een aantal wijzigingen in de jaarschijven 2023 tot en met 2026 ten opzichte van het IP 2022-2025. Er zijn projecten komen te vervallen, er zijn projecten verschoven in de tijd en er zijn nieuwe integrale projecten aan toegevoegd.
Bij het ramen van de budgetten voor het IP is rekening gehouden met de gestegen prijzen van bouwmaterialen en brandstof. Ook zijn de kosten voor voorbereiding, enginering, toezicht en projectmanagement (eigen uren) integraal mee geraamd in de budgetten.
C
Ja
BEGROTING 2023
INLEIDING
1. Lokale heffingen
LEESWIJZER
BEGROTING
2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing
PARAGRAFEN
PROGRAMMAPLAN
3. Onderhoud kapitaalgoederen
4. Financiering
5. Bedrijfsvoering
75
6. Verbonden partijen
7. Grondbeleid
In het investeringsplan 2023-2026 worden investeringen voorgesteld
In 2021 is gestart met het oppakken van de adviezen van het
De stand van de Reserve Rationeel Wegbeheer bedraagt naar
en geraamd tot en met 2026, van in totaal afgerond € 63.920.000. Dit
Doelmatigheidsonderzoek Kapitaalgoederen. Dit werkt door in het
verwachting op 1 januari 2023 circa € 5.500.000. Voorgesteld wordt
bedrag bestaat voor € 27.440.000 uit investeringen in wegen, voor
Lange Termijn Beheerplan Wegen. De actualisatie van dit beheerplan
om de reserve rationeel wegbeheer in 2023 om te vormen tot een
€ 7.071.000 uit investeringen in openbare verlichting, groen en dergelijke.
is doorgeschoven naar 2023 en wordt integraal meegenomen met het
voorziening groot onderhoud t.b.v. beheer van het huidige areaal.
Dekking van deze investeringen komt ten laste van de algemene
Beleidsplan Integraal Beheer Openbare Ruimte.
De omvorming zal zichtbaar worden bij het opstellen van de nieuwe beheerplannen in combinatie met de herziening van de nota Reserves
middelen. Voor een bedrag van € 29.409.000 komt dekking uit de De wegen worden eens per twee jaar geïnspecteerd door een extern
en voorzieningen. Het bedrag dat na dotatie aan de voorziening groot
bureau (jaarlijks om en om noord en zuid). Op basis van de bevindingen
onderhoud resteert, zal worden toegevoegd aan de algemene reserve ter
Zie ook de toelichting in de paragraaf Weerstandsvermogen bij
worden de onderhoudsmaatregelen en kosten voor de korte (1-5 jaar) en
versterking van het weerstandsvermogen.
toelichting op de “netto schuldquote”.
middellange (6-10 jaar) termijn bepaald. Ook worden waarnemingen en
voorziening riool en de riooltarieven.
meldingen van bewoners over de staat van onderhoud, meegenomen
Onderstaand het totaal van de in het IP 2023-2026 opgenomen
Wegen
bij het opstellen van de onderhoudsplannen. Vervolgens worden de
investeringen in de herinrichting van de wegen en de daaruit volgende
Beleidskader
onderhoudswerkzaamheden voor de komende jaren in de begroting
kapitaallasten. De afschrijvingen op de investeringen starten vanaf het
De raad heeft de minimale kwaliteit van de wegen vastgesteld op
verwerkt. Dit betreft het regulier klein onderhoud alsook de integrale
jaar volgend op de ingebruikname. De rentelasten lopen parallel aan
C-niveau volgens de CROW systematiek. Vervolgens is als maximum
herinrichtingen/groot onderhoud. Renovaties van grote wegvakken
de uitvoering van de werkzaamheden. De rente waarmee is gerekend
percentage van verhardingen dat niet voldoet aan minimaal C-niveau
worden integraal benaderd, waarbij waar nodig en mogelijk ook
bedraagt 3 procent.
vastgesteld op 10 procent. Op basis van de weginspecties tot en met
renovaties van bijvoorbeeld riolering, openbaar groen en/of openbare
voorjaar 2022 ligt dit percentage op 8,13 procent, waarmee sprake is een
verlichting worden meegenomen.
van voldoende niveau. In 2017 is het Lange Termijn Beheerplan Wegen 2018-2021 opgesteld en door de raad vastgesteld.
(bedragen x EUR 1.000) RATIONEEL WEGBEHEER Kredietaanvraag IP 2023-2026 Kapitaallasten IP 2023-2026
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
15.276
5.386
2.734
4.044
0
76
930
1.141
BEGROTING 2023
INLEIDING
1. Lokale heffingen
LEESWIJZER
BEGROTING
2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing
PARAGRAFEN
PROGRAMMAPLAN
3. Onderhoud kapitaalgoederen
4. Financiering
5. Bedrijfsvoering
76
6. Verbonden partijen
7. Grondbeleid
(bedragen x EUR 1.000)
Riolering
De stand van de voorziening GRP bedraagt op basis van de raming
Beleidskader
afgerond € 4.900.000 per ultimo 2023.
GEMEENTELIJK RIOLERINGSPLAN
wordt gegeven aan de gemeentelijke zorgplicht voor stedelijk afvalwater,
Door uitvoering van het GRP neemt de rioolvoorziening in de komende
Kredietaanvraag IP 2023-2026
hemelwater en grondwater. Ook ambities en verbetermaatregelen
jaren af. Mede op basis van het GRP vinden jaarlijks stortingen en
zijn hierin opgenomen. De totale kosten voor de uitvoering, inclusief
onttrekkingen plaats en wordt het verloop van de voorziening bewaakt.
Kapitaallasten IP 2023-2026
gekoppeld aan het rioolrecht voor de komende jaren. De rijksopgave om
Gemeentelijk Rioleringsplan
Kunst- en waterwerken
te komen tot een klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte
Onderstaand de omvang van de kredietaanvragen volgend uit het
Beleidskader
speelt hierin een belangrijke rol.
IP 2023-2026 voor uitvoering van het gemeentelijk rioleringsplan,
Voor het beheer en onderhoud van de bruggen heeft in 2020 een
alsmede de daaruit volgende kapitaallasten. De afschrijvingen op de
nieuwe inspectie plaatsgevonden, op basis waarvan een actueel
In 2021 is gestart met het oppakken van de adviezen van het
investeringen start vanaf het jaar volgend op de ingebruikname. De
beheer- en onderhoudsplan voor de jaren 2021-2024 wordt uitgevoerd.
Doelmatigheidsonderzoek Kapitaalgoederen. Dit werkt ook door in de
rentelasten lopen parallel aan de uitvoering van de werkzaamheden. De
Renovaties of vervangingen worden apart opgenomen in het
actualisatie (2022) van het Gemeentelijk Rioleringsplan. De bestuurlijke
kapitaallasten worden verwerkt in de tarieven van de rioolheffing. Indien
investeringsplan.
besluitvorming is doorgeschoven naar 2023 en wordt integraal
lagere tarieven rioolheffing worden toegepast, vindt onttrekking aan
meegenomen met het traject van het Beleidsplan Integraal Beheer
de voorziening GRP plaats. Zie ook de begroting ‘Stand en verloop van
Voor de overige waterwerken zoals beschoeiingen en steigers, is in 2020
Openbare Ruimte.
Reserves en Voorzieningen’.
een actueel Beheer- en uitvoeringsplan 2021-2024 vastgesteld. Het
In het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) is beschreven hoe uitvoering
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
8.724
6.942
6.126
7.617
64
544
823
de daarvoor benodigde personele capaciteit en investeringen, zijn
beheer en onderhoud wordt conform dit plan uitgevoerd. Op basis van Het gemeentelijk rioolstelsel (inclusief kolken en gemalen) wordt cyclisch
de uitgevoerde inventarisatie voor het opstellen van dit beheerplan, is
gereinigd en geïnspecteerd. Mede op basis van de inspectiegegevens
gebleken dat sprake is van een aanzienlijke achterstand in onderhoud
worden onderhoudsplannen opgesteld, waaraan uitvoering wordt
van vooral de beschoeiingen. Bij het vaststellen van het plan is door
gegeven, zo mogelijk integraal zoals bij ‘wegen’ beschreven.
de raad nogmaals extra krediet in de begroting opgenomen om de achterstanden in de loop van de planjaren 2021-2026 verder in te lopen.
BEGROTING 2023
INLEIDING
1. Lokale heffingen
LEESWIJZER
BEGROTING
2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing
PROGRAMMAPLAN
3. Onderhoud kapitaalgoederen
4. Financiering
PARAGRAFEN
5. Bedrijfsvoering
6. Verbonden partijen
77
7. Grondbeleid
Openbare verlichting
Groenvoorziening
Het financieel kader is hierbij leidend. Vanaf 2018 is, op basis van een
Beleidskader
Beleidskader
opgesteld beheerrapport, extra financiële ruimte gecreëerd om het
Vanaf 2018 zijn de lichtmasten en armaturen/lampen onderhouden
Het minimale kwaliteitsniveau van het openbaar groen (exclusief bomen)
totale bomenbestand op minimaal voldoende niveau te onderhouden en
en duurzaam vervangen op basis van technische levensduur, conform
is door de raad vastgesteld op C-niveau voor de ‘gemeenschappelijke
beheren.
het geactualiseerde ‘Beleidsplan openbare verlichting 2021-2025’.
openbare ruimte’ (woon-, winkel- en bedrijfsgebieden) en op B-niveau
Vervanging vindt bij voorkeur integraal plaats bij grootschalige
voor de ‘gemeentelijke openbare ruimte’ (doorgaande wegen en
De aanpak van bestrijding van ziekten en plagen is per 2021 anders
herinrichtingen, bij voldoende financiële ruimte via remplace op
komingangen).
georganiseerd gezien het belang van de volksgezondheid. De financiële middelen voor ongediertebestrijding en eikenprocessierups zijn
onderdelen. De inrichting van het openbaar groen is sober en onderhoudsarm.
samengevoegd. Op beide onderwerpen is een tendens zichtbaar van
In 2021 is gestart met het oppakken van de adviezen van het
Bewoners en bedrijven krijgen vervolgens de gelegenheid om door
groeiende overlast en daardoor hogere financiële bestrijdingslasten.
Doelmatigheidsonderzoek Kapitaalgoederen. Voor de openbare
middel van participatie een andere inrichting en hoger kwaliteitsniveau te
Ondanks dat jaarlijks naar behoefte extra maatregelen worden getroffen
verlichting wordt een in het kader van het traject van het Beleidsplan
kiezen. Hier tegenover staat dat de bewoners en bedrijven dan zelf voor
(zoals preventieve aanpak eikenprocessierups), is budgetoverschrijding
Integraal Beheer Openbare Ruimte een beheerplan opgesteld en in 2023
het beheer en onderhoud van het betreffende groenvak zorgen.
een reëel risico.
Het bomenbeleidsplan is in 2012 vastgesteld en is bepalend voor
In 2021 is gestart met het oppakken van de adviezen van het
de wijze waarop het planmatige boombeheer wordt uitgevoerd.
Doelmatigheidsonderzoek Kapitaalgoederen. Dit heeft gevolgen voor
Jaarlijks wordt 1/3 van het totale bomenbestand met een BVC-
het actualiseren van het bomenbeleidsplan in 2023. Het opstellen van
inspectie (Boom Veiligheid Controle) conform de HIOR (Handboek
het Beleidsplan Integraal Beheer Openbare Ruimte en een beheerplan
Bomen) gecontroleerd. Dit vormt de basis voor het bepalen van de
Groen hebben prioriteit. Het beheerplan Groen wordt binnen het traject
onderhoudswerkzaamheden voor het komende onderhoudsseizoen.
van het Beleidsplan Integraal Beheer Openbare Ruimte opgesteld en in
ter besluitvorming aangeboden aan de gemeenteraad.
2023 ter besluitvorming aangeboden aan de gemeenteraad.
BEGROTING 2023
INLEIDING
1. Lokale heffingen
LEESWIJZER
BEGROTING
2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing
PROGRAMMAPLAN
3. Onderhoud kapitaalgoederen
4. Financiering
PARAGRAFEN
5. Bedrijfsvoering
6. Verbonden partijen
Speelvoorzieningen
Gebouwen
Gemeentehuis
Beleidskader
Beleidskader
Tot op heden doen we slechts het hoognodige onderhoud
Het regulier onderhoud aan de speelvoorzieningen wordt conform
Het MJOP (Meer jaren onderhoudsplan) en het Gemeentehuis.
aan het gemeentehuis en worden kleine verbouwingen
78
7. Grondbeleid
doorgevoerd (vergaderruimten/werkplekken). Het gemeentehuis blijft
de kaders uit de Nota openbare speelvoorzieningen 2014-2019 uitgevoerd. In 2017 heeft de raad het ‘Uitvoeringsplan spelen 2017-
MJOP
in ieder geval veilig en goed betreedbaar voor personeel en gebruikers.
2024’ vastgesteld waarin tot verminderen, samenvoegen en omvormen
Om het Beheer en Onderhoud van onze gebouwen inzichtelijk,
Bij een eventuele renovatie worden ook de in het MJOP geraamde
van alle speelplaatsen is besloten. De uitvoering van dit plan verloopt
financieel inzichtelijk en werkbaar te maken gebruiken wij een Meerjaren
budgetten aangewend.
conform planning en loopt tot 2024 door. De stortingen in de reserve
Onderhoudsplan welke gekoppeld is aan een begroting voor een
speeltoestellen, waartoe eerder was besloten om ook op langere termijn
periode van 10 jaar. Dit plan is door de raad vastgesteld in 2019. Om
Zoals het er nu uitziet is de beste optie een renovatie van het
over voldoende onderhouds- en vervangingsmiddelen te beschikken, is
dit MJOP te kunnen maken zijn de panden geïnspecteerd. Zo wordt
gemeentehuis, zodat wij de organisatie tegen de laagst mogelijke lasten
vanaf 2021 gestaakt.
er per bouwdeel een vervangings-interval bepaalt en deze vervanging
voor de komen jaren onderdak kunnen bieden.
of onderhoudscyclus wordt dan begroot voor een bepaald jaar. In het In 2021 is gestart met het oppakken van de adviezen van het
najaar van 2022 wordt het huidige MJOP geactualiseerd met daarin
Doelmatigheidsonderzoek Kapitaalgoederen. Binnen het traject van het
verwerkt de verduurzamingsmaatregelen, zoals ledverlichting en
Beleidsplan Integraal Beheer Openbare Ruimte wordt een geactualiseerd
na-isoleren.
beheerplan Spelen opgesteld en in 2023 ter besluitvorming aangeboden aan de gemeenteraad.
BEGROTING 2023
INLEIDING
1. Lokale heffingen
LEESWIJZER
BEGROTING
2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing
PROGRAMMAPLAN
3. Onderhoud kapitaalgoederen
4. Financiering
PARAGRAFEN
5. Bedrijfsvoering
6. Verbonden partijen
79
7. Grondbeleid
4. FINANCIERING Bij financiering gaat het om de vraag hoe de gemeente regelt dat zij steeds voldoende geld heeft om alle rekeningen te betalen. Dreigt de gemeente tijdelijk te weinig ‘in kas’ te hebben, dan moet zij lenen. Heeft de gemeente tijdelijk te veel in kas, dan worden bedragen boven een drempel - wettelijk verplicht - gestort in de schatkist. Zie ook de toelichting bij saldo- en liquiditeitenbeheer. Ook sluit de gemeente langlopende geldleningen af, om bijvoorbeeld de aankoop van gronden of grote investeringen te financieren. Al deze activiteiten leiden ertoe dat de gemeente een financieringsportefeuille heeft. Die moet worden beheerd om de daaraan verbonden kosten en risico’s te beperken.
Volgens artikel 13 van het Besluit begroting en verantwoording
Risicobeheer
provincies en gemeenten (BBV) bevat de paragraaf financiering in ieder
Koersrisico
geval de beleidsvoornemens ten aanzien van het risicobeheer van de
De gemeente beperkt de koersrisico’s op uitzettingen uit hoofde
financieringsportefeuille.
van treasury door daarbij uitsluitend vastrentende waarden en/of hoofdsomgarantieproducten te gebruiken. Bovendien beperkt de
Met betrekking tot risicobeheer gelden de volgende algemene
gemeente de koersrisico’s door overeenkomstig artikel 7 van het
uitgangspunten:
treasurystatuut de looptijd van de uitzettingen af te stemmen op de
1. De gemeente mag leningen of garanties op grond van de ‘publieke
liquiditeitenplanning.
taak’ uitsluitend verstrekken aan door de gemeenteraad goedgekeurde derde partijen, waarbij vooraf advies wordt ingewonnen over de
Risico vlottende schuld (kasgeldlimiet)
financiële positie en de kredietwaardigheid van de betreffende partij.
De kasgeldlimiet bepaalt de maximale omvang waarvoor gemeenten
2. De gemeente kan middelen uitzetten op grond van de treasuryfunctie,
kortlopende leningen (korter dan 1 jaar) mogen aangaan. Deze
indien deze uitzettingen een prudent karakter hebben en niet zijn
limiet wordt conform de Wet financiering decentrale overheden
gericht op het genereren van inkomen door het lopen van overmatig
(Fido) berekend naar een vast percentage (8,5 procent) van het
risico. Het prudente karakter van deze uitzettingen wordt gewaarborgd
begrotingstotaal per 1 januari. Voor 2023 bedraagt de kasgeldlimiet
middels de richtlijnen en limieten van het treasurystatuut.
€ 5,38 miljoen (2022 € 4,70 miljoen). Zolang de korte rente lager is dan