Aanbiedingsbrief rkc onderzoek Kostenbeheersing Jeugdzorg

Rekenkamercommissie

Aan de gemeenteraad van de gemeente Wijdemeren Rading 1 1231 KB Loosdrecht

Datum

30 augustus 2021

Onderwerp

Onderzoek kostenbeheersing jeugdzorg

Bijlagen

Rapport kostenbeheersing jeugdzorg en reactie college

Geachte raadsleden,

De rekenkamercommissie Wijdemeren heeft onderzoek gedaan naar de kostenbeheersing van jeugdzorg. We hebben het onderzoek 29 april afgerond. Afgelopen week ontvingen we de bestuurlijke reactie van het college. Beide documenten zijn bij deze brief gevoegd. De onderzoeksvraag luidde: “Wordt de gemeenteraad van Wijdemeren voldoende inzicht geboden in de kosten van jeugdzorg en op welke wijze kan de gemeenteraad de kosten van de jeugdzorg sturen en beheersen? Welke instrumenten heeft de gemeente(raad) voor kostenbeheersing in handen en zijn deze effectief?” Veel gemeenten worstelen met het vraagstuk van de kostenbeheersing van de jeugdzorg. Hierover zijn ook recent veel artikelen verschenen in de vakbladen. De onderstaande conclusies en aanbevelingen van ons onderzoek moeten in dit licht gelezen worden. We hebben de volgende conclusies getrokken. 1. De gemeenteraad van Wijdemeren wordt onvoldoende inzicht geboden in de kosten van de jeugdzorg omdat de gemeente onvoldoende inzicht heeft in de prestaties en kosten van de jeugdzorg. De gemeente Wijdemeren heeft alleen op totaalniveau zicht in de kosten van de jeugdzorg. De administraties zijn onvoldoende gericht voor het effectief monitoren van de informatie en kosten. Het verbinden van de kosten aan jeugdtrajecten is binnen de gemeente nog niet voldoende in beeld.

Er is geen sluitende verklaring gevonden voor de toename van de kosten. De gemeente besteedt nog beperkt tijd aan het analyseren van de uitgaven. Voor informatie is de gemeente afhankelijk van de informatie van de Regio Gooi en Vechtstreek. De door de Regio verstrekte informatie is tevens beperkt. De raad autoriseert met het vaststellen van de Programmabegroting het college van B&W om uitgaven te doen op niveau van programma 5 (Sociaal domein). De raad weet niet precies welk deel daarvan voor jeugdzorg is bestemd. Door middel van extra raadsbijeenkomsten is de raad de over de totaalcijfers met

Rekenkamercommissie Wijdemeren

griffie@wijdemeren.nl

betrekking tot de jeugdzorg geïnformeerd. Er worden daarbij geen duidelijke verklaringen gegeven voor de stijging van kosten. Zowel in de begroting als de jaarrekening is geen overzicht opgenomen waaruit blijkt hoeveel jeugdigen gebruik maken van de verschillende vormen van jeugdzorg en wat hiervan de kosten zijn. De BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) schrijft wel voor dat deze stukken inzicht moeten geven in zowel prestaties, bijbehorende kosten en verklaringen van de kostenstijging. De cijfers in de begroting en jaarrekening zijn op taakveldniveau van 2019 tot de begroting van 2021 niet betrouwbaar. De taakvelden bevatten diverse rubriceringsfouten. De gemeente heeft aangegeven dat vanaf de jaarrekening 2020 deze rubriceringfouten herstelt worden. De gemeente heeft daarnaast aangegeven dat cijfers over eerdere jaren niet met terugwerkende kracht worden gecorrigeerd. 2. De gemeente Wijdemeren heeft weinig grip op de kosten. Het beleid voor Jeugdhulp in Wijdemeren is in 2015 samengesteld op basis van landelijke voorbeelden en regelgeving. In het beleid is weinig rekening gehouden met het aspect kostenbeheersing. De verwijzer en zorgaanbieder kan een breed scala aan interventies inzetten. De grip hierop door de gemeente is zeer beperkt.

Daarnaast is sprake van een “open house” methode waarbij ouders, nadat is vastgesteld dat hulp nodig is, zelf kunnen kiezen uit zorgaanbieders die voldoen aan de inkoopvoorwaarden. De gemeente heeft gekozen voor een methode waarbij de gemeente een beschikking afgeeft waarin een budgetplafond is opgenomen wat de zorgaanbieder mag declareren. De afspraken met leveranciers bevatten budgetplafonds maar nog geen prestatieafspraken over bijvoorbeeld in te zette gemiddelde uren, effectiviteit en tussentijdse monitoring en bijstelling van trajecten. 3. De kosten van de jeugdzorg worden voor een belangrijk deel bepaald door de toegang tot de jeugdzorg Ruim de helft van de verwijzingen naar zorgaanbieders vindt plaats door huisartsen. De gemeente heeft hier beperkt grip op. Er zijn weinig afspraken gemaakt met de verwijzers over de effectieve inzet van zorg. Er is nog onvoldoende overleg tussen verwijzer en de gemeente over de in te zetten trajecten en bijbehorende kosten en tussentijdse monitoring van deze trajecten. Het aantal zorgaanbieders waarbij zorg wordt ingekocht is aanzienlijk. Dit bemoeilijkt het maken van afspraken over doelmatigheid en de sturing op de afspraken tijdens het traject met deze zorgaanbieders. 4. De effectiviteit van de preventie-instrumenten zijn nog niet duidelijk.

De gemeente geeft prioriteit aan preventieve maatregelen om problemen met jongeren vroegtijdig te signaleren. De wijkteams werken daartoe nauw samen met twee (huisartsen) praktijkondersteuners, een opvoedcoach en een echtscheidingscoach. De eerste interne onderzoeken naar de effectiviteit hiervan laten nog geen resultaten zien.

Rekenkamercommissie Wijdemeren

griffie@wijdemeren.nl

De rekenkamercommissie doet de volgende aanbevelingen: 1. Zorg voor inzicht in de gemeentelijke cijfers.  Richt de administratie zo in dat de uitgaven gerubriceerd worden zoals in de Verordening Jeugdzorg gemeente Wijdemeren is opgenomen.  Zorg dat in de planning en controldocumenten niet alleen informatie over kosten staan maar ook over de prestaties (zoals aantal jeugdigen dat is geholpen en aantal trajecten) en een verklaring van afwijkingen in budgetten. Zorg verder voor een totaaloverzicht van de kosten van de jeugdzorg.  Zorg dat de informatie uit de monitor sociaal domein aansluit op de begroting en jaarrekening waardoor de raad beter in staat wordt gesteld prioriteiten aan te brengen en de daarvoor benodigde budgetten beschikbaar te stellen. Hierdoor kan de raad invulling geven aan zijn kaderstellende en controlerende taak. 2. Zorg voor meer inzicht in de kosten van de verschillende trajecten bij verwijzers.  



Stel een convenant op met de huisartsen. Zorg dat gemeente, verwijzers en aanbieders met elkaar in gesprek gaan over de effectiviteit van de verschillende behandelingen en trajecten. Laat verwijzers en aanbieders zich ervan bewust worden dat een duur zorgtraject soms niet de oplossing is voor problemen. Ontwikkel met de regio een visie op het monitoren en bijsturen van jeugdzorg en jeugdzorgtrajecten.

3. Maak (aanvullende) afspraken met de regio over de inkoop en rapportages. De inkoop en administratieve verwerking van de afspraken en facturen met de zorgaanbieders is ondergebracht bij Regio G&V. Hierop heeft de gemeente Wijdemeren alleen afgeleide invloed. Bespreek met de Regio G&V de volgende punten:    

Zowel bij de inkoop, het contractbeheer en de sturing rekening wordt gehouden met de nieuw in te zetten zienswijze (vooral bruto-netto zorg) in Wijdemeren. Inzetten op een adequate data-analyse en informatievoorziening waardoor Wijdemeren meer inzicht krijgt in de factoren die de kostentoename verklaren. Met de zorgaanbieders prestatieafspraken (gericht op kostenbewustzijn en efficiency) maken om bestendige hulp te bieden en tijdig af te schalen waar mogelijk. Het aantal leveranciers te beperken.

4. Heroverweeg de rol en positie van het sociaal wijkteam. Het sociaal wijkteam fungeert nu als doorverwijzer naar zorg. Het veld is voortdurend in ontwikkeling. Zorg dat er bij het sociaal wijkteam voldoende kennis is van de inhoudelijke ontwikkelingen op het gebied van jeugdzorginterventies en trajecten. Besteed daarbij ook aandacht aan de kosten van de in te zetten trajecten zodat deze trajecten effectief en doelmatig ingezet kunnen worden. Onderzoek of het mogelijk is of eenvoudige trajecten door het team zelf kunnen worden uitgevoerd. Ontwikkel binnen en met het wijkteam een visie op real time monitoren en bijsturen van trajecten zodat eerder duidelijk is of ingezette trajecten ook effectief zijn.

Rekenkamercommissie Wijdemeren

griffie@wijdemeren.nl

5. Rol van de raad Neem als raad vaker het initiatief om inzicht te krijgen in de Jeugdzorg in plaats van jaarlijks de begroting vast te stellen waarin slechts één bedrag van ruim € 4 mln. beschikbaar wordt gesteld zonder dat duidelijk is welke kwantitatieve en kwalitatieve maatschappelijke effecten en doelstellingen hiermee moeten worden bereikt. Het college gaat in hun reactie in op de conclusies en de aanbevelingen.

Indien gewenst kunnen we onderzoek toelichten in een commissievergadering.

Met vriendelijke groet, Linda Maasdijk Voorzitter van de rekenkamercommissie Wijdemeren

Rekenkamercommissie Wijdemeren

griffie@wijdemeren.nl