3.1 Bijlage 9 Verkennend bodemonderzoek

Verkennend bodemonderzoek Dammerweg 3 en 4 te Nederhorst den Berg 15-2011-R01AvH







1 - 0 - ) 9 % ( : - ) 7 & 9 6 ) %9

COLOFON

Opdrachtgever

Plannen-Makers Abstederdijk 36 3582 BN Utrecht Contactpersoon: dhr. C. Vaartjes

Locatie

Dammerweg 3 en 4 te Nederhorst den Berg

Type onderzoek

Verkennend bodemonderzoek NEN 5740 Verkennend waterbodemonderzoek NEN 5720 Verkennend asbestonderzoek NEN 5897

Rapportnummer

15-2011-R01AvH

Datum rapport

18 juni 2015

Opgesteld door

Dhr. A.J. van Houwelingen Projectleider Bodem

Akkoord bevonden door

Mevr. M. Penders Projectleider Bodem

Niets uit dit document mag op enigerlei wijze worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt zonder voorafgaande, schriftelijke toestemming van de in hoofde genoemde opdrachtgever, diens gevolmachtigde of rechtsopvolgers.

Inventerra Comon Services bv Nijverheidsweg 34 3341 LJ Hendrik-Ido-Ambacht Tel. 078 - 682 2455 Fax. 078 - 682 4517 info@inventerra.nl

Verkennend bodemonderzoek Dammerweg 3 en 4 te Nederhorst den Berg Rapportnummer 15-2011-R01AvH

1 - 0 - ) 9 % ( : - ) 7 & 9 6 ) %9

INHOUDSOPGAVE

1.

INLEIDING ......................................................................................................................... 1

2.

VOORONDERZOEK .............................................................................................................. 2

3.

HYPOTHESE EN ONDERZOEKSSTRATEGIE ........................................................................... 5 3.1 3.2 3.3

4.

UITVOERING EN RESULTATEN ONDERZOEK ........................................................................ 7 4.1 4.2

5.

Hypothese ..................................................................................................................... 5 Onderzoeksstrategie NEN 5740 en NEN 5897 ..................................................................... 5 Onderzoeksstrategie NEN 5720 ........................................................................................ 6

Uitvoering veldwerk ........................................................................................................ 7 Uitvoering chemisch-analytisch onderzoek ......................................................................... 9

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN .................................................................................... 11

BIJLAGEN 1.

2. 3. 4. 5. 6.

Informatie onderzoekslocatie 1.1 Kadastrale gegevens 1.2 Situatietekening 1.3 Overzichtsfoto’s 1.4 Gegevens vooronderzoek Boorprofielen Referentiekader Analysecertificaten grond- en grondwatermonsters Toetsingswaarden grond en grondwater Kwaliteitsaspecten van het onderzoek

Verkennend bodemonderzoek Dammerweg 3 en 4 te Nederhorst den Berg Rapportnummer 15-2011-R01AvH

1 - 0 - ) 9 % ( : - ) 7 & 9 6 ) %9

1. INLEIDING

In opdracht van Plannenmakers heeft Inventerra Comon Services bv (Inventerra) in april 2015 een verkennend (water)bodemonderzoek conform de NEN 5740 en NEN 5720 en een verkennend asbestonderzoek conform NEN 5897 verricht op de locatie aan de Dammerweg 3 en 4 te Nederhorst den Berg. De aanleiding van deze onderzoeken is de voorgenomen bestemmingsplanwijziging en nieuwbouw van woningen (aanvraag Omgevingsvergunning). Het doel van het uitvoeren van dit bodemonderzoek is het vaststellen van de huidige bodemkwaliteit en of deze bodemkwaliteit geen belemmering vormt voor het huidige en toekomstige gebruik. Onderhavig onderzoek is uitgevoerd conform de werkwijze volgens NEN 5725 (Strategie voor het uitvoeren van vooronderzoek bij verkennend en nader onderzoek, januari 2009) en de NEN 5740 (Strategie voor het uitvoeren van een verkennend bodemonderzoek, januari 2009). Inventerra Comon Services bv is gecertificeerd voor SIKB protocol 2001 en 2002 behorende bij Beoordelingsrichtlijn voor het procescertificaat ‘Veldwerk bij milieuhygiënisch bodemonderzoek’ (BRL SIKB 2000). Inventerra is gecertificeerd volgens de algemene kwaliteitsnorm NEN-EN-ISO 9001:2008.

De beoordelingsrichtlijn BRL SIKB 2000 is onderdeel van een certificatiesysteem voor: • het veldwerk bij milieuhygiënisch bodemonderzoek, dat verricht wordt bij een verkennend bodemonderzoek opgezet volgens NEN 5740, een oriënterend onderzoek, een nader onderzoek, een monitoringsonderzoek, waterbodemonderzoek volgens NVN 5720, onderzoek naar asbest in de bodem volgens NEN 5707 en andere vergelijkbare onderzoeken; • het gehele proces van het hierboven genoemde veldwerk, inclusief alle secundaire processen, dat begint bij de acceptatie van het veldwerk en dat eindigt bij de overdracht van veldgegevens en monsters, inclusief de daarbij horende veldwerkrapportage, aan de opdrachtgever. De beoordelingsrichtlijn BRL SIKB 2000 is niet van toepassing op: • de processen vóór het veldwerk, zoals vraagstelling, gegevens verzamelen en onderzoeksvoorstel; • de processen ná het veldwerk, zoals laboratoriumanalyses, interpretatie van analyse- en veldwerkresultaten en advies; • veldwerk anders dan middels de technieken boringen, steken en graven van sleuven, inclusief alle veldwerk dat volgt op deze technieken zoals plaatsen van peilbuizen of bemonsteren van peilbuizen; • de monsterneming in het kader van het Besluit bodemkwaliteit.

Inventerra verklaart hierbij geen organisatorische, financiële of juridische binding te hebben met de opdrachtgever en/of de onderhavige onderzoekslocatie en verklaart daarmee te voldoen aan de vereisten zoals gesteld in Kwalibo (Besluit uitvoeringskwaliteit bodembeheer). In onderhavig rapport wordt in hoofdstuk 2 ingegaan op de resultaten van het vooronderzoek. Hoofdstuk 3 behandelt de opzet van het onderzoek. In hoofdstuk 4 worden de uitvoering en resultaten van het veldwerk beschreven en worden de resultaten van het chemisch-analytisch onderzoek getoetst aan de toetsingswaarden. In hoofdstuk 5 worden de onderzoeksresultaten geëvalueerd en worden conclusies en waar nodig aanbevelingen geformuleerd.

Verkennend bodemonderzoek Dammerweg 3 en 4 te Nederhorst den Berg Rapportnummer 15-2011-R01AvH

pagina 1 van 12

1 - 0 - ) 9 % ( : - ) 7 & 9 6 ) %9

2. VOORONDERZOEK

Conform de NEN 5740 zal eerst een hypothese worden opgesteld omtrent de aan- en afwezigheid, de aard en de ruimtelijke verspreiding van eventuele bodemverontreinigingen. Ten behoeve van het opstellen van een hypothese dient een vooronderzoek te worden uitgevoerd overeenkomstig de NEN 5725. Op basis van de verzamelde basisinformatie, de aanleiding van het onderzoek en de mate van verdachtheid van de onderzoekslocatie is gekozen voor een standaard vooronderzoek. Het standaard vooronderzoek richt zich in principe op alle percelen waarop het bodemonderzoek betrekking heeft én de direct hieraan grenzende percelen. Indien een direct aangrenzend perceel smal (< 10 m breed) is, worden ook de percelen hier weer aangrenzend meegenomen. Indien de aangrenzende percelen groter zijn, wordt alleen het gedeelte van deze percelen binnen 25 meter vanaf de grens van de onderzoekslocatie in beschouwing genomen, tenzij er aanleiding is om toch het gehele aangrenzende perceel te onderzoeken. De afstand van 25 meter is een arbitraire keus. De redenering hierachter is dat bij kleinschalige gevallen van bodemverontreiniging de verspreiding rond de verontreinigingsbron meestal niet verder is dan 25 meter. Grote punt-/oppervlaktebronnen komen veelal naar voren tijdens gesprekken met deskundige gemeenteambtenaren en/of het raadplegen van een gemeentelijke bodemkwaliteitskaart.

Tijdens het vooronderzoek onderzoekslocatie:

wordt

informatie

verzameld

over

-

(Financieel)juridische aspecten

-

Voormalig en huidig gebruik

-

Eerder uitgevoerde bodemonderzoeken en bodemsaneringen

-

Bodemopbouw en geohydrologie

-

Toekomstig gebruik

de

volgende

aspecten

van

de

Per onderdeel kunnen meerdere informatiebronnen worden geraadpleegd, zoals: -

Informatie/interview (s) eigenaar en/of opdrachtgever

-

Archieven gemeente, milieudienst en/of provincie

-

Online bronnen zoals Bodemloket.nl en WatWasWaar.nl

-

Bodemkwaliteitskaarten

-

Topografische kaarten

-

Geohydrologische kaarten

Vermeld dient te worden dat de verantwoordelijkheid voor de resultaten van onderhavig onderzoek wordt beperkt tot de aan deze resultaten ten grondslag liggende en op het moment van onderzoek ter beschikking staande gegevens, alsmede de bij de terreininspectie(s) ter plaatse van de onderzoekslocatie geconstateerde situatie.

Verkennend bodemonderzoek Dammerweg 3 en 4 te Nederhorst den Berg Rapportnummer 15-2011-R01AvH

pagina 2 van 12

1 - 0 - ) 9 % ( : - ) 7 & 9 6 ) %9

In de navolgende tabel is de tijdens het vooronderzoek verzamelde relevante informatie weergegeven. Tabel 1

Overzicht verzamelde informatie vooronderzoek

Gegevens onderzoekslocatie Adres

Dammerweg 3 en 4 te Nederhorst den Berg

Kadaster

Nederhorst den Berg, Sectie B, nrs. 1271 en 1368 (ged.)

XY-coördinaten

X: 131.742

Oppervlakte

Y: 475.192

2

4.477 m , waarvan 500 m2 water

Terreinbeschrijving Huidig gebruik

Restaurant met schuur en park/bosschage met waterpartijen Een deel van het terrein (paden) is verhard met puin en grind

Toekomstig gebruik

Gepland is de wijziging van het bestemmingsplan en nieuwbouw van woningen

Omgeving

Noord: kerk Oost: bosschage Zuid: Ankeveense pad en weiland West: Dammerweg en plein

Terreininspectie

De aanwezige paden zijn verhard met puin

Informatie eigenaar /

Geen bijzonderheden

opdrachtgever Geraadpleegde (externe) bronnen Kaartmateriaal (WatWasWaar.nl)

In 1881 was nog geen bebouwing op en nabij de locatie aanwezig. Vanaf 1905 is de kerk op het aangrenzende terrein aangegeven en is ter plaatse van het huidige restaurant ook bebouwing zichtbaar

Bouwjaar opstal(len)

Restaurant: 1972

(BAG-viewer)

Schuur: 1972

Omgevingsdienst

Tijdens bodemonderzoek uit 1993 zijn in de bovengrond en het grondwater

Flevoland & Gooi en

matige verontreinigingen met lood aangetoond en in de ondergrond een

Vechtstreek

matige verontreiniging met arseen. Voor het overige zijn ten hoogste lichte verontreinigingen vastgesteld. Op Dammerweg 4 (adres van het pand ten noorden van de locatie) is een ondergrondse tank aanwezig geweest, die in 1997 is gesaneerd middels reinigen en verwijderen

Bodemloket.nl

Geen informatie van de locatie. Op het zuidelijk gelegen perceel Dammerweg 2 is een bodemsanering uitgevoerd. Deze locatie heeft de status voldoende gesaneerd

Bodemkwaliteitskaart

Voor de boven- en ondergrond geldt bij ontgraving de verwachte kwaliteit:

(vervallen sinds 2012)

licht verontreinigd

Geohydrologie

Holocene deklaag: tot ca. 4 m-mv, met name bestaande uit klei en veen

(DinoLoket en

Eerste watervoerend pakket, bestaande uit zandige afzettingen van de

Grondwaterkaarten

Formatie van Boxtel: dikte circa 8 meter

TNO)

Van 15 tot circa 24 meter diepte komen gestuwde afzettingen voor bestaande uit zandige en kleiige afzettingen Stromingsrichting van het freatisch grondwater: beïnvloed door lokale factoren Stromingsrichting grondwater in eerste watervoerend pakket: niet bekend

KLIC (kabel- en

Melding 15G117986

leidinginformatie) Verkennend bodemonderzoek Dammerweg 3 en 4 te Nederhorst den Berg Rapportnummer 15-2011-R01AvH

pagina 3 van 12

1 - 0 - ) 9 % ( : - ) 7 & 9 6 ) %9

De onderzoekslocatie is weergegeven in bijlage 1. In bijlage 1.3 zijn de overzichtsfoto’s, gemaakt tijdens de terreininspectie en de veldwerkzaamheden, bijgevoegd en in bijlage 1.4 zijn de verzamelde gegevens van het vooronderzoek opgenomen.

Verkennend bodemonderzoek Dammerweg 3 en 4 te Nederhorst den Berg Rapportnummer 15-2011-R01AvH

pagina 4 van 12

1 - 0 - ) 9 % ( : - ) 7 & 9 6 ) %9

3. HYPOTHESE EN ONDERZOEKSSTRATEGIE

3.1

Hypothese

De tijdens het vooronderzoek verzamelde informatie gaf in eerste instantie geen aanwijzingen voor de aanwezigheid van (voormalige) bodembedreigende activiteiten op. Er werd niet verwacht dat eventuele activiteiten op de omliggende percelen de bodemkwaliteit op het onderzoeksterrein negatief hebben beïnvloed. Voor de gehele onderzoekslocatie is in eerste instantie de onderzoeksstrategie voor een ‘onverdachte locatie’ (ONV, NEN 5740) gehanteerd. Tijdens de uitvoering van de veldwerkzaamheden werd echter geconstateerd dat op de twee puinverhardingen aanwezig zijn. Aangezien de kwaliteit hiervan niet bekend is dient de bodem onder de paden als verdacht te worden beschouwd. De te verwachten stoffen zijn met name zware metalen en PAK. De puinverharding zelf dient te worden beschouwd als verdacht voor asbest conform de strategie VED-HE uit de NEN 5740 en een oppervlakte van maximaal 500 m2 per puinverharding. Daarnaast is de bodem tevens verdacht voor asbest. Derhalve is tevens een verkennend asbestonderzoek volgens de NEN 5897 uitgevoerd (monsterneming en analyse van asbest in onbewerkt bouw- en sloopafval en recyclinggranulaat). Hierbij is uitgegaan van de strategie voor halfverhardingslagen. en een heterogeen verdeelde verontreiniging op schaal van monsterneming. Het asbestonderzoek ter plaatse van de puinverharding wordt gecombineerd met het verkennend bodemonderzoek.

De aanwezige waterpartijen worden onderzocht conform NEN 5720 en de strategie voor ‘overig water, niet-lintvormig, lichte onderzoeksinspanning (ONLL)’. 3.2

Onderzoeksstrategie NEN 5740 en NEN 5897

Op basis van bovenstaande hypothese(s) dienen, veldwerkzaamheden en analyses te worden verricht: Tabel 2

conform

de

NEN

5740,

de

volgende

Veldwerkzaamheden en analyses

Locatie

Hypothese boringen

Veldwerk peilbuizen

bg

Analyses og

gw

1

puinverhardingen opp. <500 m2 per verharding

VED-HE

10 x 1,0 mmv#

-%

4x NENG# 2 x asbest#

-

-%

2

Overig terrein, opp. 3.000-4.000 m2

ONV

8x 0,5 m-mv% 2x 2,0 m-mv

1x%

2x NENG

1x NENG

1x NENW

og: ondergrond

gw: grondwater

Verklaring tabel: m-mv: meter-maaiveld ONV % # NENG

: : : :

NENW :

bg: bovengrond

onderzoeksstrategie voor een onverdachte locatie het onderzoek van de puinverhardingen wordt gecombineerd met het onderzoek van het overige terrein verdeeld over 2 deellocaties standaard pakket grond (droge stofgehalte, organisch stof- en lutumgehalte, 9 zware metalen (barium, cadmium, kobalt, koper, kwik, lood, molybdeen, nikkel en zink), polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK 10 VROM), polychloorbifenylen (PCB), minerale olie) standaard pakket grondwater (9 zware metalen (barium, cadmium, kobalt, koper, kwik, lood, molybdeen, nikkel en zink), vluchtige aromatische koolwaterstoffen (benzeen, tolueen, ethylbenzeen, xylenen, naftaleen en styreen), vluchtige gehalogeneerde koolwaterstoffen (VOCl, 11 stuks), minerale olie)

Verkennend bodemonderzoek Dammerweg 3 en 4 te Nederhorst den Berg Rapportnummer 15-2011-R01AvH

pagina 5 van 12

1 - 0 - ) 9 % ( : - ) 7 & 9 6 ) %9

Bij een standaard verkennend asbestbodemonderzoek conform NEN 5897 is geen analyse van grond/puin (fijne fractie <16 mm) inbegrepen. Om een uitspraak te kunnen doen of het puin wel of niet verontreinigd is met asbest is per puinpad 1 analyse op asbest in puin opgenomen. Op verzoek van de opdrachtgever is niet inpandig geboord. Omdat het niet mogelijk was / er geen toestemming werd gegeven om inpandig te boren kan geen uitspraak worden gedaan over de bodemkwaliteit onder de bebouwing. Om meer inzicht te verkrijgen over de bij het verkennend bodemonderzoek aangetoonde matige verontreinigingen met lood, zink en/of PAK in een tweetal mengmonsters van de grond onder de puinverharding is in overleg met de opdrachtgever aansluitend aanvullend bodemonderzoek uitgevoerd. Dit aanvullend bodemonderzoek bestond uit het uitvoeren van separate analyses van de individuele monsters uit het betreffende mengmonster op deze parameters. 3.3

Onderzoeksstrategie NEN 5720

In de onderstaande tabel wordt aangegeven welke veldwerkzaamheden er conform de NEN 5720 worden verricht: Tabel 3 Overzicht uit te voeren veldwerkzaamheden en analyses waterbodemonderzoek Waterbodem Locatie, opp.

Strategie

1

ONLL

waterbodem oppervlakte ca. 500 m2

Veldwerk boringen

Analyses (minimaal) slib

6x

1x pakket A

Verklaring tabel: pakket A

: standaard pakket regionale wateren - droge stofgehalte, organisch stof en lutumgehalte, 9 zware metalen, PAK, PCB, minerale olie, AS3000

Verkennend bodemonderzoek Dammerweg 3 en 4 te Nederhorst den Berg Rapportnummer 15-2011-R01AvH

pagina 6 van 12

1 - 0 - ) 9 % ( : - ) 7 & 9 6 ) %9

4. UITVOERING EN RESULTATEN ONDERZOEK

4.1

Uitvoering veldwerk

De veldwerkzaamheden zijn uitgevoerd conform BRL SIKB 2000 en de daarbij horende protocollen 2001 (Plaatsen van handboringen en peilbuizen, maken van boorbeschrijvingen, nemen van grondmonsters en waterpassen), 2002 (Het nemen van grondwatermonsters), 2003 (Veldwerk bij milieuhygiënisch waterbodemonderzoek) en 2018 (Locatie-inspectie en monsterneming van asbest in bodem). De uitvoerend veldmedewerker, dhr. P. van Achterberg, is in het kader van protocollen 2001 en 2002 geregistreerd bij Rijkswaterstaat Leefomgeving. De veldwerkzaamheden in het kader van de protocollen 2001 (onder het puinpad), 2002, 2003 en 2018 zijn uitbesteed aan Sialtech B.V. te Houten. De uitvoerend veldmedewerkers van Sialtech B.V., dhr. G. Giskus en M. Murray zijn in dit kader geregistreerd bij Rijkswaterstaat Leefomgeving onder certificaatnr. VB-059/2 (zie tevens bijlage 6). Op 22 april 2015 zijn 11 boringen voor de algemene bodemkwaliteit verricht (boringen 101 t/m 111) geplaatst. De boringen en inspectiegaten voor het onderzoek van de puinverharding zijn uitgevoerd op 24 april 2015 en zijn gecodeerd 201 t/m 210. Boring 111 ter plaatse van één van de puinverhardingen, is afgewerkt met een peilbuis ten behoeve van het grondwateronderzoek. De boringen variëren in diepte variërend van 1,0 – 3,0 m-mv. Voor het waterbodemonderzoek zijn op 20 april 2014 6 slibboringen verricht, genummerd S101 t/m S106.

Deze zijn doorgezet tot in de waterbodem onder de aanwezige sliblaag. Van het slib is in het veld 1 mengmonster samengesteld. De situering van de (slib)boringen, de inspectiegaten, de peilbuis en enkele overzichtsfoto’s zijn weergegeven in bijlage 1.2 en 1.3. Het omhoog gebrachte bodemmateriaal is ter plaatse zintuiglijk beoordeeld, de vrijgekomen grond is geclassificeerd en bodemvreemde elementen en waarneembare afwijkingen (zoals kleur, geur, bijmengingen, verontreinigingen) zijn beschreven in boorprofielen, welke in bijlage 2 zijn bijgevoegd. Bij iedere boring zijn monsters genomen van de te onderscheiden bodemlagen. De bodem op de locatie bestaat uit klei met daaronder (op wisselende diepten) veen. Plaatselijk komt een zandige toplaag voor. Het grondwater bevond zich tijdens het veldwerk op diepten variërend van 0,6 tot 1,8 m-mv.

Verkennend bodemonderzoek Dammerweg 3 en 4 te Nederhorst den Berg Rapportnummer 15-2011-R01AvH

pagina 7 van 12

1 - 0 - ) 9 % ( : - ) 7 & 9 6 ) %9

In de navolgende tabel zijn de zintuiglijk waargenomen bijzonderheden tijdens het plaatsen van de boringen weergegeven. Tabel 4 Visuele waarnemingen tijdens plaatsing boringen Boring

Traject (m -mv) 0,20 - 0,50

Grondsoort

Waargenomen bijzonderheden

101

Diepte boring (m -mv) 1,00

Klei

sporen puin

102

1,00

0,20 - 0,50

Klei

sporen puin

103

2,00

0,20 - 0,50

Klei

sporen puin

111

3,00

0,05 - 0,50

201

1,00

0,03 - 0,40 0,40 - 0,60

Klei

volledig puin sporen puin

0,05 - 0,40 0,40 - 0,50

Klei

volledig puin, zwak glashoudend zwak puinhoudend

202

1,00

203

1,10

0,05 - 0,60

204

1,30

0,07 - 0,50 0,50 - 0,80 0,80 - 1,00

205

2,00

volledig puin

volledig puin Zand Klei

volledig puin sterk puinhoudend sporen puin

Zand

sterk puinhoudend

0,07 - 0,50 0,50 - 1,00

volledig puin

206

1,00

0,03 - 0,50

volledig puin

207

1,00

0,02 - 0,50

volledig puin

208

1,00

0,00 - 0,50

volledig puin

209

1,00

0,00 - 0,30 0,30 - 0,50

Zand

volledig puin sporen puin

0,00 - 0,60 0,60 - 1,00

Zand

volledig puin zwak puinhoudend

210

2,00

In en op de bodem is geen asbestverdacht (plaat)materiaal waargenomen; onder asbestverdacht (plaat)materiaal wordt materiaal verstaan dat, op basis van voorkennis en/of een beoordeling met het blote oog, een zodanige hoeveelheid asbest bevat dat de huidige norm mogelijk wordt overschreden. Het grondwater uit de geplaatste peilbuis 101 is op 29 april 2015 door dhr. M. Murray zorgvuldig afgepompt en bemonsterd. Tijdens het bemonsteren is het grondwater visueel geïnspecteerd. Bijzonderheden, zoals drijf- en zinklagen, afwijkende kleur of geur zijn genoteerd. De resultaten hiervan zijn samengevat in onderstaande tabel. Tabel 5 Visuele waarnemingen tijdens monstername grondwater Peilbuis 111

Filterstelling (m-mv) 2,0 – 3,0

Verklaring tabel:

Grondwaterstand (m-mv) 0,97

pH: zuurgraad

pH 6,4

EGV (µS/cm) 1557

Troebelheid (NTU) 93,1

Bijzonderheden -

EGV: elektrisch geleidend vermogen

Op basis van de troebelheidsmeting moet het grondwater als troebel worden beschouwd. Tijdens de uitvoering van de veldwerkzaamheden zijn geen kritieke afwijkingen van de proceseisen opgetreden.

Verkennend bodemonderzoek Dammerweg 3 en 4 te Nederhorst den Berg Rapportnummer 15-2011-R01AvH

pagina 8 van 12

1 - 0 - ) 9 % ( : - ) 7 & 9 6 ) %9

4.2

Uitvoering chemisch-analytisch onderzoek

In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de geanalyseerde grond-, grondwater- en slibmonsters en de uitgevoerde analyses. Tabel 6 Overzicht grond-, grondwater- en slibmonsters Grondmonster

Boring met traject (m-mv) 101 (0,20 - 0,50) 102 (0,20 - 0,50) 103 (0,20 - 0,50)

Analyse

Toelichting

NENG

kleiige bovengrond met sporen puin. Verdacht voor verontreiniging met vooral zware metalen en PAK

MM02

104 (0,00 - 0,50) 105 (0,00 - 0,50) 106 (0,00 - 0,50) 108 (0,00 - 0,50) 109 (0,00 - 0,50)

NENG

kleiige bovengrond

MM03

104 (0,50 - 1,00) 105 (0,50 - 1,00) 107 (0,50 - 1,00) 110 (0,50 - 1,00) 111 (1,00 - 1,50)

NENG

venige ondergrond

MM04

201 (0,40 - 0,60) 202 (0,40 - 0,50)

NENG

puinhoudende klei onder puinverharding

MM05

204 (0,50 - 0,80) 205 (0,50 - 1,00)

NENG

puinhoudend zand onder puinverharding

MM06

206 (0,50 - 0,80) 207 (0,60 - 0,80) 208 (0,50 - 0,60)

NENG

zand onder puinverharding

MM07

209 (0,30 - 0,50) 210 (0,60 - 1,00)

NENG

puinhoudend zand onder puinverharding

slibmengmonster

S101 t/m S106 (0,20 - 0,80)*

pakket A

slib

MMA1+MMA2

MMA1+MMA2 (0,05 - 0,50)

asbest

mengmonster puinverharding boringen 201 t/m 204

MMA3+MMA4

MMA3 + MMA4 (0,00 - 0,50)

asbest

mengmonster puinverharding boringen 206 t/m 209

204-2

204 (0,50 - 0,80)

lood, zink, PAK Separate analyse mengmonster MM05

205-2

205 (0,50 - 1,00)

lood, zink, PAK Separate analyse mengmonster MM05

209-2

209 (0,30 - 0,50)

PAK

Separate analyse mengmonster MM07

210-2

210 (0,60 - 1,00)

PAK

Separate analyse mengmonster MM07

Grondwatermonster Filterstelling (m-mv)

Analyse

Toelichting

111-1-1

NENW

-

MM01

2,00 - 3,00

Verklaring tabel: NENG : standaard pakket grond (9 zware metalen, PAK, PCB en minerale olie), organische stof en lutum NENW : standaard pakket grondwater (9 zware metalen, vluchtige aromatische en gehalogeneerde koolwaterstoffen en minerale olie) pakket A : standaard pakket regionale wateren - droge stofgehalte, organisch stof en lutumgehalte, 9 zware metalen, PAK, PCB, minerale olie, AS3000 * : het mengmonster is in de boorstaten aan slibboring S101 gekoppeld

De analyseresultaten van de grond- en grondwatermonsters zijn getoetst aan het vigerende bodembeleid. In bijlage 3 is een beschrijving toegevoegd van de stoffen waarop de grond- en grondwatermonsters zijn onderzocht en wordt het toetsingskader nader beschreven.

Verkennend bodemonderzoek Dammerweg 3 en 4 te Nederhorst den Berg Rapportnummer 15-2011-R01AvH

pagina 9 van 12

1 - 0 - ) 9 % ( : - ) 7 & 9 6 ) %9

In navolgende tabel is de interpretatie van de toetsing van de analyseresultaten van de grond- en grondwatermonsters weergegeven. Hierbij zijn alleen de verhoogde parameters ten opzichte van de achtergrond- c.q. streefwaarden vermeld. De volledige analysecertificaten zijn bijgevoegd in bijlage 4. In bijlage 5 is de interpretatie van de toetsing van de analyseresultaten van de grond- en grondwatermonsters bijgevoegd. Tabel 7 Overschrijdingstabel grond- en grondwatermonsters Grondmonster

Traject (m-mv)

> AW

>T

>I

MM01

0,20 - 0,50

kwik, lood, zink

-

-

MM02

0,00 - 0,50

kwik, lood

-

-

MM03

0,50 - 1,50

kwik

-

-

MM04

0,40 - 0,60

kwik, lood, zink, PAK

-

-

MM05

0,50 - 1,00

cadmium, kobalt, koper, kwik, nikkel, minerale olie, PCB

lood, zink, PAK

-

MM06

0,50 - 0,80

kwik

-

-

MM07

0,30 - 1,00

kwik, lood, zink, minerale olie, PCB

PAK

-

slibmengmonster

0,20 - 0,80

verspreidbaar

MMA1+MMA2

0,05 - 0,50

geen asbest aangetoond

-

MMA3+MMA4

0,00 - 0,50

geen asbest aangetoond

204-2

0,50 – 0,80

PAK

lood, zink

205-2

0,50 – 1,00

PAK

lood, zink

-

209-2

0,30 – 0,50

PAK

-

-

210-2

0,60 – 1,00

PAK

-

-

Grondwatermonster

Filterstelling (m-mv)

>S

>T

>I

111-1-1

2,00 - 3,00

barium, xylenen

-

-

Verklaring tabel: > AW : overschrijding achtergrondwaarde(n) > S : overschrijding streefwaarde(n) > T : overschrijding voormalige tussenwaarde(n) > I : overschrijding interventiewaarde(n) : geen overschrijding

Afwijking Op analysecertificaat 2015055854 is een overschrijding van de conserveringstermijn voor gloeirest en extractie PCB/PAK vastgesteld. Een overschrijding van de conserveringstermijn is een kritische afwijking op de BRL, omdat hierdoor de betrouwbaarheid van de resultaten mogelijk beïnvloed is. De oorzaak voor de overschrijding van de conserveringstermijn komt doordat aanvullende analyses zijn uitgevoerd in vervolg op de eerste analysefase. Hierdoor zijn de aanvullende analyses met het oog op de conserveringstermijn te laat in behandeling genomen. Omdat de monsters tijdens het veldwerk, het transport en bij het laboratorium onder strenge condities gekoeld en opgeslagen zijn, wordt een eventuele beïnvloeding van de monsters en daarmee de analyseresultaten minimaal geacht.

Verkennend bodemonderzoek Dammerweg 3 en 4 te Nederhorst den Berg Rapportnummer 15-2011-R01AvH

pagina 10 van 12

1 - 0 - ) 9 % ( : - ) 7 & 9 6 ) %9

5. CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN

In opdracht van Plannenmakers heeft Inventerra in april 2015 een verkennend (water)bodemonderzoek conform de NEN 5740 en NEN 5720 en een verkennend asbestonderzoek conform NEN 5897 verricht op de locatie aan de Dammerweg 3 en 4 te Nederhorst den Berg. Op de onderzoekslocatie, met een oppervlakte van 4.477 m2, zijn een restaurant en een park met waterpartijen aanwezig. Een deel van het terrein is verhard met puin. De aanleiding van deze onderzoeken is de voorgenomen bestemmingsplanwijziging en nieuwbouw van woningen (aanvraag Omgevingsvergunning). Het doel van het uitvoeren van dit bodemonderzoek is het vaststellen van de huidige bodemkwaliteit en of deze bodemkwaliteit geen belemmering vormt voor het huidige en toekomstige gebruik. Op basis van de resultaten van het voorafgaande uitgevoerde vooronderzoek is in eerste instantie een hypothese opgesteld met betrekking tot een mogelijke verontreinigingssituatie in de bodem, namelijk onverdacht voor bodemverontreiniging, waarbij de bovengrond aanvullend onderzocht is op bestrijdingsmiddelen. Vanwege het aantreffen van puinpaden tijdens de uitvoering van de veldwerkzaamheden zijn deze aanvullend onderzoek als verdachte locaties. Tevens is een asbestonderzoek uitgevoerd. De aanwezige waterpartijen zijn onderzocht conform NEN 5720 en de strategie voor ‘overig water, nietlintvormig, lichte onderzoeksinspanning (ONLL)’.

Uit de resultaten van het verkennend bodemonderzoek wordt het volgende geconcludeerd: • Het slib uit de waterpartijen is op basis van de resultaten van het onderzoek verspreidbaar; • In de aanwezige puinverhardingen is geen asbest aangetoond; • Het puinhoudende zand onder de puinverhardingen is (na separate analyses) matig verontreinigd met lood en zink en licht verontreinigd met diverse overige zware metalen, PAK, PCB en minerale olie; • De puinhoudende klei onder de puinverharding is licht verontreinigd kwik, lood, zink en PAK; • Het zand zonder bodemvreemde materialen onder de puinverharding is licht verontreinigd met kwik; • De kleiige bovengrond op het overige terrein (tot 0,5 m-mv), deels met een bijmenging met bodemvreemd materiaal, is licht verontreinigd met enkele zware metalen; • De venige ondergrond (0,5 – 1,5 m-mv) is licht verontreinigd met kwik; • Het grondwater op de onderzoekslocatie (peilbuis 111) is licht verontreinigd met barium en xylenen. De lichte tot matige verontreinigingen in de grond onder de puinverharding worden toegeschreven aan de bijmengingen van bodemvreemde materialen. De lichte verontreinigingen in de boven- en ondergrond van het overige terrein zijn naar verwachting te relateren aan een diffuse historische bodembelasting. Het licht verhoogde bariumgehalte in het grondwater betreft ons inziens een natuurlijk verhoogde achtergrondwaarde.

De oorzaak van de licht verhoogde concentratie aan xylenen is niet bekend. Aangezien de peilbuis zich in de verharding achter het restaurant bevindt kan dit mogelijk veroorzaakt zijn door geparkeerde auto’s en (een beperkte) lekkage hiervan.

Verkennend bodemonderzoek Dammerweg 3 en 4 te Nederhorst den Berg Rapportnummer 15-2011-R01AvH

pagina 11 van 12

1 - 0 - ) 9 % ( : - ) 7 & 9 6 ) %9

Op basis van het uitgevoerde bodemonderzoek dient de hypothese ‘verdachte locatie’ ter plaatse van de puinpaden aangenomen te worden. Omdat plaatselijk voor lood en zink de “tussenwaarde” overschreden is, kan het door bevoegd gezag nader onderzoek verlangd worden. Omdat na aanvullend onderzoek (separate analyses) geen overschrijding van de interventiewaarde is vastgesteld (er is ten hoogste sprake van matige verontreinigingen met lood en zink) wordt geconcludeerd dat er geen sprake is van een zogenaamd “geval van ernstige bodemverontreiniging” in de zin van de Wet bodembescherming en daarmee ook niet van een saneringsnoodzaak. Op grond hiervan is naar onze mening de uitvoering van een nader onderzoek derhalve niet noodzakelijk. De hypothese ‘onverdachte locatie’ voor het overige terrein dient (strikt genomen) verworpen te worden, vanwege de aangetoonde licht verhoogde gehalten in de grond en in het grondwater. De aangetoonde verhoogde gehalten zijn echter zodanig licht verhoogd dat aanvullend onderzoek (eventueel op basis van een aangepaste onderzoeksstrategie) of nadere maatregelen ons inziens niet noodzakelijk worden geacht. Vanuit milieuhygiënisch oogpunt is het terrein geschikt voor de huidige en de toekomstige bestemming.

De Wet bodembescherming maakt onderscheid tussen historische gevallen van verontreiniging die vóór 1 januari 1987 ontstaan zijn en nieuwe gevallen van verontreiniging die ná 1 januari 1987 ontstaan zijn. Bij historische gevallen van verontreiniging mag bij de sanering rekening gehouden worden met de functie die de bodem ter plaatse heeft (functiegericht saneren). Voor nieuwe gevallen van verontreiniging geldt de saneringsregeling Wet bodembescherming niet; voor deze gevallen is het zorgplichtartikel 13 Wbb van toepassing. Dit houdt in dat voor álle bodemverontreiniging die is ontstaan na 1 januari 1987, geldt dat maatregelen moeten worden getroffen om de verontreiniging en de gevolgen van de verontreiniging ongedaan te maken. De zorgplicht is van toepassing op alle bodemverontreiniging; reeds een lichte verontreiniging kan reden zijn tot het treffen van maatregelen. Vooralsnog wordt er vanuit gegaan dat de aangetoonde verontreiniging een historisch geval van verontreiniging betreft. Als op de locatie graafwerkzaamheden gaan plaatsvinden kunnen, afhankelijk van de aangetoonde gehalten in de grond en/of de samenstelling, beperkingen worden gesteld aan het hergebruik van de vrijkomende grond. Bij toepassingsmogelijkheden elders of bij afvoer naar een erkend verwerker dient de vrijkomende grond mogelijk nog conform het Besluit Bodemkwaliteit te worden gekeurd.

Bij werkzaamheden in de grond dient rekening gehouden te worden met eventueel te treffen veiligheidsmaatregelen conform de CROW-publicatie 132. Voor verdere informatie over de mogelijkheden hiervan kunt u zich tot Inventerra wenden.

Verkennend bodemonderzoek Dammerweg 3 en 4 te Nederhorst den Berg Rapportnummer 15-2011-R01AvH

pagina 12 van 12

BIJLAGEN

Bijlage 1 Bijlage 1.1 Bijlage 1.2 Bijlage 1.3 Bijlage 1.4

Informatie onderzoekslocatie Kadastrale gegevens Situatietekening Overzichtsfoto’s Gegevens vooronderzoek

Bijlage 2

Boorprofielen

Bijlage 3

Referentiekader

Bijlage 4

Analysecertificaten grond en grondwater

Bijlage 5

Toetsingswaarden grond en grondwater

Bijlage 6

Kwaliteitsaspecten van het onderzoek

Bijlage 1

Informatie onderzoekslocatie

Bijlage 1.1

Kadastrale gegevens

Bijlage 1.2

Situatietekening

Bijlage 1.3

Overzichtsfoto’s

Foto 1

Foto 2

Foto 3

Foto 4

Foto 5

Foto 6

Foto 7

Foto 8

Foto 9

Bijlage 1.4

Gegevens vooronderzoek

Watwaswaar.nl

1881:

1905:

1949:

1961

Bodem- en milieurapportage omgevingsdienst en bodemloket

Bodeminformatie: Aan Ter attentie van Email Van Datum Perceel/adres

Inventerra Comon Services bv Dhr. Arjo van Houwelingen <A.vanHouwelingen@inventerra.nl> Omgevingsdienst Flevoland, Gooi en Vechtstreek (OFGV) 11-6-2015 Dammerweg nr. 4 te Nederhorst den Berg

Algemeen: Is/zijn er bodemonderzoek(en) uitgevoerd:

nee

Is/ zijn er bodembedreigende activiteiten bekend:

Ja

Is/ zijn er ondergrondse opslagtanks aanwezig:

nee

Bodemonderzoek(en): Op bovenstaand adres is in 1993 tijdens een bodem- en grondwateronderzoek gebleken dat:  de bovengrond licht verhoogde gehalten aangetoond van kwik, chryseen en EOX en matig verhoogde gehalten van lood;  de ondergrond licht verhoogde gehalten aangetoond van EOX, minerale olie (humuszuren) en matig verhoogde gehalten van arseen;  het grondwater licht verhoogde gehalten aangetoond van xylenen en fenolen en matig verhoogde gehalten van lood. Dit onderzoek is uitgevoerd door adviesbureau Tjaden, kenmerk M 24.355/MK, datum 2210-1993, naam terrein Dammerweg 4 Bedrijfsinformatie: Op bovenstaand adres was in het verleden, of is thans nog een veehouderij en een verhuurbedrijf gevestigd. Hierdoor is het mogelijk dat als gevolg van de bedrijfsprocessen de bodem en/of het grondwater verontreinigd is/ zijn geraakt. Hier is echter geen onderzoek naar gedaan. Tankinformatie: Op bovenstaand adres is een ondergrondse tank aanwezig geweest, die in 1997 is gesaneerd door deze inwendig te reinigen en hierna verwijderd.

Informatie bodemkwaliteitskaart/ bodemfunctiekaart. Volgens de bodemkwaliteitskaart van gemeente Wijdemeren (die in 2012 is komen te vervallen) is het adres gelegen in de zone: wonen. Voor de boven- en ondergrond geldt ter plaatse dat de ontgraving de volgende te verwachten kwaliteit: licht verontreinigd. Disclaimer: De verstrekte gegevens zijn uitsluitend gebaseerd op de gegevens die in het WM-archief, het bodem-informatiesysteem en het bodemarchief van de OFGV beschikbaar zijn. Daarom kan niet worden ingestaan voor de volledigheid hiervan. Deze informatie kan niet worden gezien als een historisch onderzoek conform NEN5725. De gevraagde dossiers zijn helaas niet digitaal beschikbaar bij de OFGV. Op afspraak zijn de dossiers bij de gemeente Wijdemeren in te zien. Nieuwe verzoeken: Indien u andere verzoeken voor bodeminformatie wilt indienen, verzoeken wij u dit te richten aan info@ofgv.nl. Met vriendelijke groet, M. van Eunen

2

Bodemloket rapport geprint op 8 Apr 2015 12:05

Rapport NH169600536 Locatie ID Locatiecode BIS Locatie Adres Gegevensbeheerder Bevoegd gezag Statusinformatie Beschikking ernst en risicobepaling Vervolg Saneringsinformatie Type sanering Start Eind Verontreinigende (onderzochte) activiteiten Omschrijving

Start

Eind

ophooglaag (niet gespecificeerd) (900070)

onbekend

huidig

Onderzoeksrapporten Type

NH169600536 Dammerweg 2 Dammerweg 2 1394GM NEDERHORST DEN BERG Provincie Noord-Holland Provincie Noord-Holland

voldoende gesaneerd Volledig (locatie)

Nummer

Datum

Meldingsformulier BUS saneringsplan Overig

Auteur

-

2012-09-03

Verkennend onderzoek NEN 5740

UDM Adviesbureau B.V.

projectnummer 09050066

2009-04-06

Meldingsformulier BUS evaluatieverslag

BK Bodem

132217

2014-10-31

Besluiten Besluit

Besluitdatum

Kenmerk

beschikking BUS saneringsevalutie

2014-12-11

498605/521208

Organisatorische zorg

2014-12-11

498605/521208

Actieve zorg

2014-12-11

498605/521208

BUS-melding correct aangeleverd

2012-09-25

82418/88953

Beschikte kadastrale percelen NDH01

Code

Sectie

B

1530

Contact Provincie Noord-Holland Servicepunt Subsidies, Handhaving en Vergunningen Tel. 0800 - 9986734 (gratis) Fax 023 - 5144400 E-mail: servicepunt-svt@noord-holland.nl

Perceel

Legenda

Locatie

Beschikbaarheid gegevens

Voortgang onderzoek

Mijnsteengebieden

Disclaimer:

De gegevens op het Bodemloket zijn met de grootste zorg samengesteld. Toch kan het voorkomen dat de informatie op deze website verouderd is, onvolledig is of onjuistheden bevat. De organisatie achter Bodemloket.nl noch de data-eigenaren (gemeenten en provincies) zijn aansprakelijk voor enigerlei schade die het directe of indirecte gevolg is van of in verband staat met het gebruik van de op deze website beschikbare informatie. U helpt de overheid door eventuele geconstateerde fouten of gebreken te melden. De provincies en gemeenten die op de kaart van Nederland groen gekleurd zijn, leveren informatie aan voor het Bodemloket. Ook andere instanties - zoals kleinere gemeenten - hebben soms bodeminformatie, maar deze vindt u voorlopig nog niet op deze website. Wilt u een compleet beeld? Neem dan zeker óók contact op met uw gemeente. Staat een locatie (nog) niet vermeld op de kaart? Dan hebben we daar geen informatie over. Op bodemloket.nl vindt u per plaats een overzicht van de bevoegde instanties. De contactgegevens vindt u op de website van de desbetreffende gemeente of provincie.

Bijlage 2

Boorprofielen

Projectnummer: 15-2011 Projectnaam: Nederhorst den Berg Opdrachtgever: Inventerra

Boring:

101

Boring:

102

Datum plaatsing:

22-04-2015

Datum plaatsing:

22-04-2015

Boormeester:

P. van Achterberg

Boormeester:

P. van Achterberg

0 -5

0 1

-20

2 -50

50 3

-100

100

tegel Edelmanboor

0 -5

0 1

Zand, matig fijn, zwak siltig, geen olie-water reactie, licht bruingrijs, Edelmanboor Klei, zwak siltig, matig humeus, sporen puin, geen olie-water reactie, neutraalbruin, Edelmanboor Klei, zwak siltig, matig humeus, geen olie-water reactie, neutraalbruin, Edelmanboor

2 -50

50 3

-100

100

Boring:

103

Boring:

104

Datum plaatsing: GWS (cm-mv):

22-04-2015 180

Datum plaatsing: GWS (cm-mv):

22-04-2015 70

Boormeester:

P. van Achterberg

Boormeester:

P. van Achterberg

0 -5

0 1

-20

2 -50

50 3

tegel Edelmanboor

Klei, zwak siltig, matig humeus, geen olie-water reactie, neutraalbruin, Edelmanboor

100 4 -150

150

Veen, mineraalarm, geen olie-water reactie, donkerbruin, Edelmanboor

5 200

-200

0

0

Zand, matig fijn, zwak siltig, geen olie-water reactie, licht bruingrijs, Edelmanboor Klei, zwak siltig, matig humeus, sporen puin, geen olie-water reactie, neutraalbruin, Edelmanboor

-20

1

Zand, matig fijn, zwak siltig, geen olie-water reactie, licht bruingrijs, Edelmanboor Klei, zwak siltig, matig humeus, sporen puin, geen olie-water reactie, neutraalbruin, Edelmanboor Klei, zwak siltig, matig humeus, geen olie-water reactie, neutraalbruin, Edelmanboor

bosgrond Klei, zwak siltig, sterk humeus, matig wortelhoudend, geen olie-water reactie, donkerbruin, Edelmanboor

-50

50

Veen, mineraalarm, geen olie-water reactie, donkerbruin, Edelmanboor

2 100

tegel Edelmanboor

-100

Projectnummer: 15-2011 Projectnaam: Nederhorst den Berg Opdrachtgever: Inventerra

Boring:

105

Boring:

106

Datum plaatsing:

22-04-2015

Datum plaatsing:

22-04-2015

GWS (cm-mv):

60

GWS (cm-mv):

70

Boormeester:

P. van Achterberg

Boormeester:

P. van Achterberg

0

0 1

gras Klei, zwak siltig, sterk humeus, matig wortelhoudend, geen olie-water reactie, donkerbruin, Edelmanboor

-50

50

Veen, mineraalarm, geen olie-water reactie, donkerbruin, Edelmanboor

2 -100

100

0

0 1

-50

50

-100

100

107

Boring:

108

Datum plaatsing: GWS (cm-mv):

22-04-2015 70

Datum plaatsing: GWS (cm-mv):

22-04-2015 60

Boormeester:

P. van Achterberg

Boormeester:

P. van Achterberg

0

1 -50

50

Veen, mineraalarm, geen olie-water reactie, donkerbruin, Edelmanboor

2 100

150 4 -200

0

0 1

bosgrond Klei, zwak siltig, sterk humeus, matig wortelhoudend, geen olie-water reactie, donkerbruin, Edelmanboor

-50

50

Veen, mineraalarm, geen olie-water reactie, donkerbruin, Edelmanboor

2 100

3

200

bosgrond Klei, zwak siltig, sterk humeus, matig wortelhoudend, geen olie-water reactie, donkerbruin, Edelmanboor

Veen, mineraalarm, geen olie-water reactie, donkerbruin, Edelmanboor

2

Boring:

0

bosgrond Klei, zwak siltig, sterk humeus, matig wortelhoudend, geen olie-water reactie, donkerbruin, Edelmanboor

-100

Projectnummer: 15-2011 Projectnaam: Nederhorst den Berg Opdrachtgever: Inventerra

Boring:

109

Boring:

110

Datum plaatsing:

22-04-2015

Datum plaatsing:

22-04-2015

GWS (cm-mv):

60

GWS (cm-mv):

50

Boormeester:

P. van Achterberg

Boormeester:

P. van Achterberg

0

0 1

gras Klei, zwak siltig, sterk humeus, matig wortelhoudend, geen olie-water reactie, donkerbruin, Edelmanboor

-50

50

Veen, mineraalarm, geen olie-water reactie, donkerbruin, Edelmanboor

2 -100

100

0

0 1

-50

50

-100

100

111

Boring:

201

Datum plaatsing: GWS (cm-mv):

22-04-2015 150

Datum plaatsing:

24-04-2015

Boormeester:

P. van Achterberg

Boormeester:

giskus

0 -5

puin Volledig grind, Graven, Geen bodem

Veen, mineraalarm, geen olie-water reactie, donkerbruin, Edelmanboor

2

Boring:

0

0 -3

0

Volledig puin, Graven, Geen bodem

bosgrond Klei, zwak siltig, sterk humeus, matig wortelhoudend, geen olie-water reactie, donkerbruin, Edelmanboor

grind Schep Volledig puin, geen olie-water reactie, donker roodbruin, El. ram

1 -40

-50

50

Veen, zwak kleiïg, geen olie-water reactie, donkerbruin, Edelmanboor

50

-60

1

3 -100

100

Veen, mineraalarm, geen olie-water reactie, donkerbruin, Edelmanboor

2 150 3 200

250

300

2

-300

100

-100

Klei, sterk zandig, matig humeus, sporen puin, geen olie-water reactie, donkerbruin, Schep Klei, zwak siltig, zwak humeus, geen olie-water reactie, donkergrijs, Edelmanboor

Projectnummer: 15-2011 Projectnaam: Nederhorst den Berg Opdrachtgever: Inventerra

Boring:

202

Boring:

203

Datum plaatsing:

24-04-2015

Datum plaatsing:

24-04-2015

Boormeester:

giskus

Boormeester:

giskus

0 -5

0 1

-40

2

50

-50

Volledig puin, matig grindhoudend, zwak glashoudend, geen olie-water reactie, donker roodbruin, El. ram

0 -5

0

-100

Klei, matig zandig, matig humeus, geen olie-water reactie, donker grijsbruin, Edelmanboor

50 -60

2 -110

204

Boring:

205

Datum plaatsing:

24-04-2015

Datum plaatsing:

24-04-2015

Boormeester:

giskus

Boormeester:

giskus

0 -7

grind Schep

-50

50 2

-80

3 -100

100 4

-130

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, sterk puinhoudend, matig grindhoudend, geen olie-water reactie, donkerbruin, Edelmanboor Klei, matig zandig, matig humeus, sporen puin, geen olie-water reactie, donkerbruin, Edelmanboor

0 -7

0

Volledig puin, geen olie-water reactie, donker roodbruin, El. ram

1

Klei, zwak zandig, matig humeus, brokken veen, geen olie-water reactie, donker bruingrijs, Edelmanboor

100

Boring:

0

grind Schep Volledig puin, geen olie-water reactie, donker grijsbruin, El. ram

1

Klei, matig zandig, matig humeus, matig grindhoudend, zwak puinhoudend, geen olie-water reactie, donker grijsbruin, Schep

3 100

gras Schep

Volledig puin, geen olie-water reactie, donker roodbruin, El. ram

1 -50

50

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, sterk puinhoudend, matig grindhoudend, geen olie-water reactie, donkerbruin, Edelmanboor

2 -100

100 3

Klei, zwak zandig, zwak humeus, geen olie-water reactie, donkergrijs, Edelmanboor

-130

150

Klei, zwak zandig, zwak humeus, geen olie-water reactie, donkergrijs, Edelmanboor Veen, zwak kleiïg, donkerbruin, Edelmanboor

4

5 200

grind Schep

-200

Projectnummer: 15-2011 Projectnaam: Nederhorst den Berg Opdrachtgever: Inventerra

Boring:

206

Boring:

207

Datum plaatsing:

24-04-2015

Datum plaatsing:

24-04-2015

Boormeester:

giskus

Boormeester:

giskus

0 -3

0

grind Schep Volledig puin, geen olie-water reactie, donker roodbruin, El. ram

1 -50

50 2

-80

3 -100

100

0 -2

0

Zand, matig fijn, zwak siltig, geen olie-water reactie, neutraal grijsbruin, Edelmanboor Klei, zwak zandig, zwak humeus, geen olie-water reactie, donkergrijs, Edelmanboor

grind Schep Volledig puin, geen olie-water reactie, donker roodbruin, El. ram

1 -50

50

2

-60

3 -80

4 -100

100

Klei, matig zandig, matig humeus, insluitingen wortels, geen olie-water reactie, donkerbruin, Edelmanboor Zand, matig fijn, zwak siltig, geen olie-water reactie, neutraal grijsbruin, Edelmanboor Veen, sterk kleiïg, geen olie-water reactie, donker grijsbruin, Edelmanboor

Boring:

208

Boring:

209

Datum plaatsing:

24-04-2015

Datum plaatsing:

24-04-2015

Boormeester:

giskus

Boormeester:

giskus

0

0

braak Volledig puin, geen olie-water reactie, donker roodbruin, El. ram

0

0 1

1 50

-30

-60

3 100

2

-50

2

puin Volledig puin, geen olie-water reactie, donker roodbruin, El. ram

-100

Zand, matig fijn, zwak siltig, geen olie-water reactie, neutraal beigebruin, Edelmanboor Veen, zwak kleiïg, geen olie-water reactie, donkerbruin, Edelmanboor

50

-50

3 100

-100

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, sporen puin, geen olie-water reactie, donkerbruin, Schep Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, brokken veen, geen olie-water reactie, neutraal grijsbruin, Edelmanboor

Projectnummer: 15-2011 Projectnaam: Nederhorst den Berg Opdrachtgever: Inventerra

Boring:

210

Boring:

S101

Datum plaatsing:

24-04-2015

Datum plaatsing:

20-04-2015

Boormeester:

giskus

Boormeester:

giskus

Opmerking:

6 steken

0

0

puin Volledig puin, geen olie-water reactie, donker roodbruin, El. ram

0

0

waterspiegel Zuigerboor

-20

1

Slib, geen olie-water reactie, donkergrijs, Zuigerboor

50

50

1 2

-60

2 -100

100

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, zwak puinhoudend, geen olie-water reactie, donker grijsbruin, Edelmanboor Veen, sterk kleiïg, geen olie-water reactie, donker grijsbruin, Edelmanboor

3

-80

-100

100

Veen, zwak kleiïg, geen olie-water reactie, donkerbruin, Zuigerboor

-150

150

Veen, zwak kleiïg, geen olie-water reactie, donkerbruin, Edelmanboor 4 -200

200

Boring:

S102

Boring:

S103

Datum plaatsing:

20-04-2015

Datum plaatsing:

20-04-2015

Boormeester:

giskus

Boormeester:

giskus

Opmerking:

6 steken

Opmerking:

6 steken

0

0

waterspiegel Zuigerboor

0

-20

0

-20

Slib, geen olie-water reactie, donkergrijs, Zuigerboor 50

Slib, geen olie-water reactie, donkergrijs, Zuigerboor 50

-80

100

waterspiegel Zuigerboor

-100

-80

Veen, zwak kleiïg, geen olie-water reactie, donkerbruin, Zuigerboor

100

-100

Veen, zwak kleiïg, geen olie-water reactie, donkerbruin, Zuigerboor

Projectnummer: 15-2011 Projectnaam: Nederhorst den Berg Opdrachtgever: Inventerra

Boring:

S104

Boring:

S105

Datum plaatsing:

20-04-2015

Datum plaatsing:

20-04-2015

Boormeester:

giskus

Boormeester:

giskus

Opmerking:

6 steken

Opmerking:

6 steken

0

0

waterspiegel Zuigerboor

0

-20

0

Slib, geen olie-water reactie, donkergrijs, Zuigerboor 50

Slib, geen olie-water reactie, donkergrijs, Zuigerboor 50

-80

-100

100

Boring:

S106

Datum plaatsing:

20-04-2015

Boormeester:

giskus

Opmerking:

6 steken

0

0

-80

Veen, zwak kleiïg, geen olie-water reactie, donkerbruin, Zuigerboor

waterspiegel Zuigerboor

-20

Slib, geen olie-water reactie, donkergrijs, Zuigerboor 50

-80

100

waterspiegel Zuigerboor

-20

-100

Veen, zwak kleiïg, geen olie-water reactie, donkerbruin, Zuigerboor

100

-100

Veen, zwak kleiïg, geen olie-water reactie, donkerbruin, Zuigerboor

Bijlage 3

Referentiekader

REFERENTIEKADER Beschrijving geanalyseerde stoffen Zware metalen (barium, cadmium, kobalt, koper, kwik, molybdeen, lood, nikkel en zink) Deze zware metalen (soortelijk gewicht groter dan 5.000 kg/m3) komen in de bodem van Nederland reeds van nature in kleine hoeveelheden voor in de bodem (gehalten van 0,1 tot ca. 100 mg/kg), welke niet schadelijk zijn voor de volksgezondheid of het milieu en niet worden aangemerkt als een verontreiniging. Grote (schadelijke) hoeveelheden zware metalen zijn in veel gevallen in het milieu terechtgekomen door verwerking van metaalertsen, metaalbewerking of galvaniseren / emailleren, glazuren van aardewerk (loodwit), metalen in drukinkt (pigmenten), cosmetica, katalysatoren, smeermiddelen, accu’s, batterijen, kunstmest en verbrandingsafval (sintels, cokes, vliegas en slakken). Zware metalen komen in de bodem vaak voor in puin, sintels en aardewerk. Door de toepassing van lood en antiklopmiddel in benzine zijn grote hoeveelheden lood diffuus verspreid in het milieu terechtgekomen, vooral langs wegen en in stedelijke gebieden. Zware metalen worden sterk gebonden aan klei- en humusdeeltjes in de grond en worden relatief langzaam getransporteerd met het grondwater. Zware metalen zijn niet biologisch afbreekbaar. Cadmium en kwik zijn vanwege hun giftigheid op de zwarte lijst geplaatst.

Metalen als kobalt, koper, molybdeen en zink vervullen een belangrijke rol bij de stofwisseling in het menselijk lichaam en zijn pas giftig bij relatief hoge doses (giftigheid is ook afhankelijk van de combinatie van verschillende stoffen). Bariumzouten kunnen giftig zijn; dit is afhankelijk van de oplosbaarheid van dit zout. PAK (polycyclische aromatische koolwaterstoffen) PAK zijn teer- en roetachtige producten en worden gevormd bij diverse verbrandingsprocessen en chemische processen, veelal door onvolledige verbranding van koolstofverbindingen, bijv. bij de verbranding van cokes of steenkoolgas en uitlaatgassen van motoren. PAK kan in hoge gehalten voorkomen in asfalt, steenkoolteer, pek, creosoot, diverse oliesoorten, stookplaatsen, zuiveringsslib en dakbedekkingsmaterialen en wordt toegepast bij de productie van rubber, verf, kunststoffen, lakken, minerale oliën en teer- en asfaltproducten. In de bodem komen PAK-verbindingen vaak voor in de vorm van koolas of sintels. In de uitlaatgassen van motoren komen PAK als roetdeeltjes voor; daarom worden in verkeersrijke gebieden relatief hoge achtergrondgehalten in de grond aangetroffen. PAK zijn niet vluchtig, vrijwel onoplosbaar in grondwater en zeer slecht biologisch afbreekbaar. Ze worden niet tot nauwelijks met het grondwater verspreid.

Sommige PAK, waaronder benzo(a)pyreen, zijn kankerverwekkend en giftig en komen daarom op de zwarte lijst voor. Minerale olie Onder verontreinigingen met minerale olie vallen o.a. benzine-, diesel- en huisbrandolieverontreinigingen, smeerolie, snij- en walsolie, oplosmiddelen (terpentine en thinner) en teerolie; dit zijn mengsels van koolwaterstofketens met een lengte van C10 – C40. Aan het voorkomen en de verdeling van de ketenlengtes kan men zien om welke olie het gaat. Lichte oliesoorten als thinner en benzine zijn zeer vluchtig, relatief goed oplosbaar in grondwater en vrij mobiel in de bodem. Zware oliesoorten zijn minder vluchtig en veel minder mobiel in de bodem. Minerale olie is redelijk goed biologisch afbreekbaar en is in vergelijking tot de overige genoemde stoffen weinig giftig, maar kan wel stankoverlast en hoofdpijnklachten veroorzaken. Verontreinigingen met minerale olie komen veelvuldig voor. Minerale olie is in de meeste gevallen in de bodem terechtgekomen door lekkage bij ondergrondse tanks of calamiteiten (morsen tijdens vullen, tanken e.d.). Een olieverontreiniging is meestal zintuiglijk zeer goed waarneembaar door geurafwijkingen en/of met behulp van de oliewatertest.

Vluchtige aromatische koolwaterstoffen Vluchtige aromatische koolwaterstoffen (benzeen, tolueen, ethylbenzeen, xylenen (som 3) en naftaleen) worden gewonnen uit aardoliën en steenkoolteer en worden gebruikt als oplosmiddel voor verf, rubber, was en oliën. Ook worden aromaten toegevoegd aan brandstoffen, zoals benzine, ter verhoging van het octaangehalte. Aromaten zijn vluchtig en lossen goed op in het grondwater en zijn redelijk goed biologisch afbreekbaar. Ze worden in het algemeen redelijk snel met het grondwater verspreid. Benzeen is kankerverwekkend en wordt als zeer giftig beschouwd. De overige aromaten worden als minder giftig aangemerkt. Vluchtige gehalogeneerde koolwaterstoffen (VOCl) Vluchtige gehalogeneerde koolwaterstoffen zijn koolwaterstoffen met een halogene verbinding, met name chloor en broom zijn in dit kader bekend. VOCl’s worden veelal gebruikt als ontvettingsmiddelen voor metalen, verfafbijtmiddel en chemisch reinigingsmiddel (chemische wasserijen), metaalindustrie en drukkerijen en als brandblusmiddel of als oplosmiddel voor verf, lak of lijm. Met name verontreinigingen met TRI (trichlooretheen) en PER (tetrachlooretheen) komen veel voor. Chloorkoolwaterstoffen zijn zeer vluchtig en goed oplosbaar in grondwater. Deze stoffen zijn zwaarder dan water en kunnen tot zeer diep in de bodem doordringen.

Deze stoffen zijn biologisch afbreekbaar en giftig (dit geldt ook voor de afbraakproducten, zoals vinylchloride). Acute effecten zijn geïrriteerde slijmvliezen en een narcotisch effect. Bij langdurige blootstelling kan schade aan het (centrale) zenuwstelsel optreden. Polychloorbifenylen (PCB’s) Lange tijd zijn PCB's op zeer uiteenlopende manieren toegepast: als isolatie vloeistof in transformatoren en condensatoren, als hydraulische vloeistof, koelvloeistof, smeermiddel, weekmaker in kunststoffen en verder in verf, inkt, lak, kit en lijm. Aangezien productie en gebruik van PCB's sinds 1985 volledig zijn verboden, zijn deze al lange tijd niet meer in de handel. Desondanks ligt er in de Nederlandse bodem en in het slib nog een erfenis, aangezien PCB's ruim 50 jaar zijn toegepast in industrie en techniek. En ook zijn er nog steeds transformatoren en condensatoren in gebruik die PCB's bevatten. Het overheidsbeleid is erop gericht deze apparaten zo snel mogelijk te reinigen of te verwijderen. Deze stoffen zijn biologisch slecht afbreekbaar, lossen goed op in olie, zijn carcinogeen, hopen op in vetweefsel en kunnen leverschade veroorzaken. De giftigheid verschilt per verbinding.

Wettelijk toetsingskader De analyseresultaten van de grond- en grondwatermonsters zijn getoetst aan de door het Ministerie van VROM vastgestelde achtergrond- en interventiewaarden voor grond en de streef- en interventiewaarden voor grondwater. De achtergrondwaarden voor grond (AW2000) zijn vastgelegd in de Regeling bodemkwaliteit. De interventiewaarden voor grond en de streef- en interventiewaarden voor grondwater zijn vastgelegd in de Circulaire bodemsanering 2009, laatst gewijzigd op 3 april 2012 (Staatscourant 2012, 6563). Bij de toetsing van somparameters (o.a. xylenen en PCB) is het mogelijk dat de somparameter de betreffende achtergrond- c.q. streefwaarde overschrijdt. Indien echter de afzonderlijke parameters de detectielimiet niet overschrijden kan, op basis van artikel S.5 van de Wijziging Regeling Bodemkwaliteit, worden gesteld dat de somparameter aan de betreffende achtergrond- c.q. streefwaarde voldoet. Voor grond is in de Circulaire de norm voor barium tijdelijk buiten gebruik gesteld. Reden hiervoor is dat barium op basis van gegevens uit het hele land van nature in dermate verhoogde gehalten voorkomen, dat de huidige interventiewaarde wordt overschreden. De norm geldt echter wel wanneer sprake is van een bariumverontreiniging als gevolg van een antropogene bron.

Achtergrondwaarde grond (AW2000), Streefwaarde grondwater Deze waarden geven het na te streven kwaliteitsniveau voor de bodem aan, waarbij nog sprake is van duurzame bodemkwaliteit. Bij dit niveau zijn alle functionele eigenschappen voor mens, dier en plant aanwezig. Het uitgangspunt is dat bodems in relatief onbelaste gebieden in Nederland in overgrote meerderheid aan de achtergrondwaarden/streefwaarden moeten voldoen. Bij overschrijding van de achtergrondwaarde/streefwaarde kan worden gesproken over een verontreiniging. Interventiewaarde De interventiewaarde geeft aan wanneer de functionele eigenschappen die de bodem heeft voor mens, dier en plant ernstig zijn of dreigen te worden verminderd. De waarden zijn voor een deel gebaseerd op studies naar de maximale hoeveelheid die de mens per dag in het lichaam mag opnemen zonder gezondheidseffecten te ondervinden. Voor een ander deel zijn deze waarden gebaseerd op de concentraties waarbij 50% van de (potentieel) aanwezige soorten planten en dieren en processen negatieve effecten kunnen ondervinden. De interventie(I)waarden worden gebruikt om te beoordelen of er sprake is van een geval van ernstige bodemverontreiniging als bedoeld in de Wet Bodembescherming (Wbb). Het is overigens ook mogelijk dat er sprake is van ernstige bodemverontreiniging als de interventiewaarde niet wordt overschreden.

Tussenwaarde De voormalige tussenwaarde (het gemiddelde van de achtergrondwaarde en interventiewaarde (I)) geeft het niveau van bodemkwaliteit aan, waarbij mogelijk sprake is van ernstige bedreiging of dreigende ernstige vermindering van de functionele eigenschappen die de bodem heeft voor mens, plant of dier. Hoewel de tussenwaarde geen wettelijke status heeft, wordt de tussenwaarde door veel bevoegde gezagen nog gehanteerd als criterium voor nader bodemonderzoek. Wanneer is bodemsanering noodzakelijk (ernst en spoed)? Nieuwe gevallen van bodemverontreiniging (veroorzaakt na 1 januari 1987) dienen conform de zorgplicht in de Wet Bodembescherming te worden gesaneerd. De saneringsnoodzaak bij zorgplichtsaneringen is in principe onafhankelijk van de ernst van de verontreiniging of spoedeisendheid. Bij zogeheten oude gevallen (veroorzaakt voor 1987) dienen in principe alle ernstige gevallen van bodemverontreiniging op termijn te worden gesaneerd. Er is sprake van een ernstig geval van bodemverontreiniging als een bodemvolume van 25 m³ grond cq 100 m³ grondwater verontreinigd is in een concentratie boven de interventiewaarde; de verontreiniging is dan saneringsplichtig. Voor asbest geldt: wanneer de restconcentratienorm voor asbest van 100 mg/kg ds wordt overschreden in de bodem, dat er dan sprake is van een geval van ernstige bodemverontreiniging.

Het tijdstip van sanering wordt bepaald door de saneringsurgentie. De urgentie hangt af van de actuele risico’s die aanwezig zijn voor mens en ecosysteem alsmede de verspreidingsrisico’s. Deze risico’s hangen samen met het gebruik van de verontreinigde locatie, bodemopbouw en geohydrologie (locatiespecifieke omstandigheden. Verder kan de noodzaak tot bodemsanering ontstaan bij een functiewijziging, bijvoorbeeld bij het bebouwen van een terrein. Daarnaast kan door de koper of een verzekeringsmaatschappij sanering worden verlangd. In de notitie 'interventiewaarden bodemsanering' is aangegeven dat er ook sprake kan zijn van een ernstige bodemverontreiniging bij concentraties beneden de I-waarde. Overschrijding van de humane MTR (maximaal toelaatbaar risico) bij concentraties beneden de Iwaarde kan zich voordoen bij consumptie van gewassen (lood en cadmium), inhalatie in kruipruimten en ingestie op speelplaats voor de kinderen (lood). Aanvullend onderzoek kan in dit geval nodig zijn. Afhankelijk van het Provinciaal beleid worden momenteel nog voor bepaalde situaties lagere waarden (bijvoorbeeld bij herinrichting) of hogere waarden aangehouden als saneringscriteria.

Grondverzet Onderhavig bodemonderzoek is steekproefsgewijs uitgevoerd en geeft een goede indicatie van de kwaliteit van de grond. Voor toepassing van schone grond of licht en matig verontreinigde grond kan door het bevoegd gezag een partijkeuring worden vereist (dit kan per gemeente of gebied verschillen). Grond kan om diverse redenen vrijkomen op een locatie. Voordat grond (elders) kan worden toegepast, dan wel kan worden hergebruikt, dient duidelijk te zijn of het gaat om: • Schone grond: vrij toepasbaar; • Licht en matig verontreinigde grond: kan op locatie en/of buiten de locatie worden toegepast als bodem of worden toegepast in een werk; • Sterk verontreinigde grond met immobiele verontreiniging (zoals zware metalen, PAK): kan onder speciale voorwaarden worden herschikt binnen het terrein; • Niet toepasbare grond: dient te worden gereinigd of gestort door een hiertoe erkend bedrijf. Hiervoor dient een nietreinigbaarheidsverklaring aangevraagd te worden bij Rijkswaterstaat Leefomgeving. Indien gewenst kan Inventerra advies geven over het hergebruik van eventueel vrijkomende grond en zo nodig een partijkeuring uitvoeren. Indien sprake is van een overschrijding van de interventiewaarde is voor grondverzet veelal ook een saneringsplan noodzakelijk.

Inventerra kan desgewenst een aanvullend of nader bodemonderzoek uitvoeren en een saneringsplan voor u opstellen en afstemmen met het bevoegd gezag.

Bijlage 4

Analysecertificaten grond en grondwater

Inventerra Milieuadviesbureau T.a.v. A. van Houwelingen Nijverheidsweg 34 3341 LJ HENDRIK-IDO-AMBACHT

Analysecertificaat Datum: 30-04-2015

Hierbij ontvangt u de resultaten van het navolgende laboratoriumonderzoek. Certificaatnummer/Versie Uw project/verslagnummer Uw projectnaam Uw ordernummer Monster(s) ontvangen

2015044511/1 15-2011 Nederhorst den Berg 22-04-2015

Dit certificaat mag uitsluitend in zijn geheel worden gereproduceerd. De grondmonsters worden tot 4 weken na datum ontvangst bewaard en watermonsters tot 2 weken na datum ontvangst. Zonder tegenbericht worden de monsters nadien afgevoerd. Indien de monsters langer bewaard dienen te blijven verzoeken wij U dit exemplaar uiterlijk 1 werkdag voor afloop van de standaardbewaarperiode ondertekend aan ons te retourneren. Voor de kosten van het langer bewaren van monsters verwijzen wij naar de prijslijst.

Bewaren tot: Datum:

Naam:

Handtekening:

Wij vertrouwen erop uw opdracht hiermee naar verwachting te hebben uitgevoerd, mocht U naar aanleiding van dit analysecertificaat nog vragen hebben verzoeken wij U contact op te nemen met de afdeling Verkoop en Advies.