2025-10-09 Rekenkamerbrief begroting 2026 def

Rekenkamer Gemeente Wijdemeren

Aan de raad van de gemeente Wijdemeren

Rading 1

Rading 1

1231 KB LOOSDRECHT

1231 KB LOOSDRECHT

Tel. (035)65 59 565 E-mail: info@wijdemeren.nl

Datum

: 9 oktober 2025

Onderwerp : Rekenkamerbrief Programmabegroting 2026

Geachte leden van de raad, 1. Inleiding Zoals voorgaande jaren heeft de Rekenkamer de begroting 2026 en de daarin opgenomen meerjarenraming 2027-2029 beoordeeld. Wij hebben ons gericht op aandachtspunten die voor de raad van belang kunnen zijn bij de beraadslagingen en besluitvorming. Daarbij hebben wij ook gekeken naar de opvolging van onze aanbevelingen in de Rekenkamerbrief 2025. De begroting 2026 is de laatste begroting die door de raad van Wijdemeren wordt vastgesteld vóór de herindeling met Hilversum. Dit benadrukt het belang van een financieel solide positie en een duidelijke borging van de belangen van inwoners, bedrijven en organisaties na 1 januari 2027. 2. Opvolging aandachtspunten Rekenkamerbrief 2025 2.1 Bestuursovereenkomst met Hilversum In 2025 adviseerden wij om tijdig afspraken te maken met Hilversum in een bestuursovereenkomst. Op 28 maart 2028 is een bestuursakkoord getekend. De afspraken m.b.t. financiën in het bestuursakkoord zijn de volgende:

Afspraak 8. Financiën a. Beide colleges bevorderen dat de gemeente Hilversum per 1 januari 2027 start met een meerjarig positief begrotingssaldo. b. Beide colleges spannen zich al in 2025 en 2026 in om lastenverhoging voor inwoners vanwege de herindeling in 2027 te voorkomen en de harmonisatieopgave voor woonlasten niet te vergroten. c. De gezamenlijke projectkosten worden zoveel mogelijk ten laste gebracht van de te ontvangen herindelingsbijdrage die vanaf 2026 gedurende vijf jaar in delen wordt ontvangen door de huidige gemeente (2026) en de nieuwe gemeente (2027-2030). De begroting en verantwoording van de frictiekosten en inzet van de frictieuitkering vanuit de Algemene Uitkering verloopt via de gebruikelijke P&C producten. d. Wijdemeren en Hilversum geven gezamenlijk invulling aan de procesmatige eisen van het door de provincie opgelegde preventief financieel toezicht. De basis hiervoor is het protocol voor afstemming en instemming dat door de gemeenteraden op 27 maart 2025 wordt vastgesteld. In deze brief zullen wij deze afspraken betrekken bij het beoordelen van de begroting 2026. 2.2 Investeringen en realiteitsgehalte MIP In 2025 stelden wij dat het investeringsprogramma (€ 80 mln voor 2025-2026) mogelijk te ambitieus was. In de begroting 2026 is het Meerjaren Investeringsplan (MIP) geactualiseerd en herijkt.

De kapitaallasten zijn opnieuw doorgerekend en gefaseerd, waardoor de lasten voor 2026 realistischer zijn geraamd. Dit is een verbetering. Wel constateren wij dat de ambtelijke capaciteit en doorlooptijd nog steeds knelpunten kunnen vormen. Wij adviseren de raad om via voortgangsrapportages scherp te blijven sturen. 2.3 Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) In 2025 was de IHP-investeringslast niet zichtbaar geraamd. In de begroting 2026 zijn de kredieten geactualiseerd en de kapitaallasten opgenomen. De begroting noemt expliciet de renovatie/nieuwbouwprojecten voor Joseph Lokinschool, Meester Kremerschool, Warinschool en de start van de nieuwbouw Jozefschool. Hiermee is onze eerdere aanbeveling grotendeels opgevolgd. Voor de beschikbare gelden voor onderwijshuisvesting voor de jaren na 2026 zijn geen afspraken gemaakt in het bestuursakkoord. Wij adviseren u afspraken te maken om te borgen dat de gelden voor onderwijshuisvesting vanuit het IHP beschikbaar blijven voor de scholen in de gemeente Wijdemeren. 2.4 Specifieke uitkeringen en transparantie In 2025 stelden wij dat specifieke uitkeringen (bijv. GALA, energiebesparing) niet zichtbaar in de begroting waren opgenomen. In 2026 zien wij dat SPUK GALA en andere specifieke uitkeringen wel zijn verwerkt en afzonderlijk toegelicht. De raad kan heeft nu beter inzicht in de beschikbare middelen.

Verbeterpunt is nog steeds dat de beoogde effecten van deze middelen niet zijn opgenomen en daardoor ook door de raad niet gemonitord kunnen worden. Wij adviseren u het college te vragen de beoogde effecten ook toe te lichten en te monitoren in de voortgangsrapportages en jaarrekening. 2.5 Afvalstoffen- en rioolheffing Onze aanbevelingen over transparantie en dubbele overhead zijn in 2026 opgevolgd. De kostendekkendheid wordt meer toegelicht, inclusief overheadtoerekening en correctie. Het percentage overhead is iets verlaagd en er is een voorziening gebruikt om tekorten op te vangen. Er is sprake van 2

forse stijging afvalstoffenheffing (+8,4%). Hiermee blijven de afvalstoffenheffing en rioolheffing veel hoger dan andere gemeenten. 3. Begrotingssaldi en meerjarig perspectief Het meerjarenbeeld blijft een belangrijk aandachtspunt. Uit bladzijde 7 van de programmabegroting blijkt het volgende: • • • •

•

Het begrotingssaldo 2026 is sluitend (€ 198.000 voordelig). Het structureel begrotingsresultaat is eveneens sluitend. De septembercirculaire 2025 moet nog worden verwerkt; deze kan het beeld verbeteren of verslechteren. Incidentele dekking: Een aantal uitgaven (o.a. frictiekosten fusie, huisvestingskosten, investeringen) wordt uit reserves gedekt. Dit betreft een incidentele dekking. Mogelijke structurele lasten zullen in de toekomst ten laste komen van de begroting van Hilversum. OZB en heffingen De OZB voor woningen wordt in 2026 met 6% verlaagd, toekomstige taakstellingen voor verhogingen zijn geschrapt. Dit is een beleidskeuze die invloed heeft op de structurele inkomstenbasis. De raad zou moeten afwegen of dit besluit financieel verantwoord is gezien de negatieve begrotingen voor 2026 volgende jaren.

4. Reserves, voorzieningen en EMU-saldo Rond de reserves en voorzieningen hebben wij de volgende aandachtspunten die wij graag onder uw aandacht brengen: •

•

Er wordt substantieel onttrokken aan de algemene reserve zoals o.a. € 1,35 mln voor huisvesting/ frictiekosten (zie bladzijde 12 van de programmabegroting). Wij adviseren u het college te vragen of de reservepositie na deze onttrekkingen nog voldoende robuust genoeg zal zijn? Het begrote EMU-saldo 2026 is volgens de begroting -/- € 30,7 mln (zie bladzijde 20 van de financiële begroting) . Dit betekent dat er € 30,7 miljoen meer uitgaven zijn dan ontvangsten, waardoor het banksaldo sterk zal afnemen. Dit wordt vooral veroorzaakt door de omvang van investeringen die u heeft besloten te doen. Dit is geen begrotingstekort, maar kan wel de aandacht trekken van provincie en Rijk. Door deze investeringen zal de omvang van de leningen van Wijdemeren oplopen van € 52 mln eind 2025 naar € 73,5 mln in 2026 en uiteindelijk € 110,3 mln in 2029.

5. Conclusie en aanbevelingen De begroting 2026 laat zien dat een deel van onze eerdere aanbevelingen in vorige rekenkamerbrieven zijn opgepakt, met name rond IHP, specifieke uitkeringen en kostendekkendheid van de heffingen. Wij hebben de volgende aandachtspunten bij de begroting 2026: 1. Borging onderwijsinvesteringen (IHP) • •

3

Conclusie: Onderwijsgelden na 2026 zijn niet vastgelegd in het bestuursakkoord. Advies aan de raad: o Afspraken maken (met college en Hilversum) om te borgen dat de middelen voor onderwijshuisvesting beschikbaar blijven voor scholen in Wijdemeren.

2. Investeringscapaciteit en uitvoerbaarheid • •

Conclusie: Het investeringsprogramma is realistischer, maar de ambtelijke capaciteit blijft knelpunt voor de uitvoering. Advies aan de raad: o Via voortgangsrapportages actief sturen op de realisatie van investeringen en ambtelijke capaciteit.

3. Transparantie specifieke uitkeringen • •

Conclusie: Middelen (zoals SPUK GALA) zijn nu zichtbaar, maar beoogde effecten nog niet. Advies aan de raad: o Het college vragen om de beoogde effecten van specifieke uitkeringen te benoemen en te monitoren in voortgangsrapportages en jaarrekening.

4. Reserves en schuldpositie • •

Conclusie: Omvangrijke onttrekkingen aan de algemene reserve en stijgende schuldenlast. Advies aan de raad o Inzicht vragen of de reservepositie na onttrekkingen nog robuust genoeg is. o Toezien op beheersing van de schuldgroei en het EMU-saldo.

Wij adviseren u de in deze brief opgenomen aandachtspunten mee te nemen in de beraadslagingen bij de begroting.

Met vriendelijke groet,

drs. Linda Maasdijk Voorzitter rekenkamer Wijdemeren

4