2020-RI-25 Evaluatie bomenbeleid
Tekst van het document
2
0
2
0
-
R
I
-
2
5
Gemeente Wijdemeren Evaluatie bomenbeleid
Status
Definitief
Contactpersoon gemeente
Mevr. A. Bos (projectleider) Dhr. M. Tijdgat (informant)
Rapport opgesteld door
DG Groep B.V. Helsinkilaan 6b
3446 AH Woerden
Woerden
tel 0172 213460 fax 0172 210165 e-mail info@dggroep.nl
Opdrachtnummer
DG Groep b.v. is niet aansprakelijk voor gevolgschade, alsmede voor schade welke voortvloeit uit toepassing van de resultaten van werkzaamheden of andere gegevens verkregen van de DG Groep
internet www.dggroep.nl
b.v.. Opdrachtgever vrijwaart de DG Groep b.v. voor aanspraken van derden in verband met deze
244_010
toepassing.
Projectleider/projectmanager Ing. A.H. Onderwaater - Keern / Ing. M. v.d. Ven Auteurs
Ing. A.H. Onderwaater - Keern / Ing. J. v Beek
Datum
9 maart 2020
Druk
Eerste druk, DG Groep bv
© DG Groep® b.v.
Dit rapport is vervaardigd op verzoek van de opdrachtgever hierboven aangegeven en is haar eigendom. Niets uit dit rapport mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt d.m.v. fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de opdrachtgever hierboven aangegeven en DG Groep b.v., noch mag het zonder een dergelijke toestemming worden gebruikt voor enig ander werk dan waarvoor het is vervaardigd.
Samenvatting en conclusies In het bomenbeleid is aangegeven hoe de gemeente Wijdemeren de bomen en boomstructuren wil beschermen, de kwaliteit wil verbeteren. Er zijn uitgangspunten en eisen opgenomen voor (her)inrichtingsprojecten en herplant. Deze samenvatting beschrijft in hoeverre er invulling is gegeven aan het vastgestelde bomenbeleid en welke verbeteringen er kunnen worden gedaan om de gewenste ambitie te bereiken.
Met de vaststelling van het bomenbeleid in januari 2012 zijn waardevolle structuren en bomen beschermd middels de Groene Kaart. De bomen die niet op de kaart staan zijn kapvergunningvrij. De Groene structuren op de kaart zijn behouden en voldoende beschermd. De Groene Kaart is effectief.
Het Lokaal register waardevolle bomen is niet gerealiseerd zodat particuliere waardevolle bomen niet zijn beschermd. Deze omissie is onwenselijk.
Het aantal kapvergunningaanvragen is afgenomen van 119 in 2011 naar 18 in 2019. Het beoogde doel, verlaging van administratieve taken en verplichtingen voor burgers en gemeente, is behaald.
Het aantal gemeentelijke bomen is afgenomen van 10.678 in 2011 naar 9.161 in 2019 ten gevolge van de keuze voor kwaliteit boven kwantiteit. Deze afname van 17% was verwacht.
Om te voldoen aan de inrichtingsvereisten van groeiplaatsen van bomen is in 2012 vastgesteld dat 60% van de gekapte bomen diende te worden herplant. In oktober 2017 is de norm verhoogd naar 75%. Door wijziging van beheersysteem, mutaties in boomlocaties en uitgestelde herplant bij projecten is het gerealiseerde herplant-percentage onbetrouwbaar. De vraag of het doel is behaald blijft onbeantwoord.
Verruiming van kapregels heeft in de afgelopen zeven jaar niet geleid tot enige beleving van massale kap dan wel minder groene gemeente. Deze constatering is kwalitatief. Kwantitatieve onderbouwing is niet mogelijk bij gebrek aan vergelijkingsmateriaal als kaarten of luchtfoto's.
Voor communicatie met de bevolking met betrekking tot kap en onderhoud maakt gemeente Wijdemeren gebruik van gebruikelijke media: haar website, nieuwsbrieven, inspraak- en informatieavonden. Bij herplant hebben bewoners inspraak in de vorm van keuze uit drie door de gemeente geselecteerde boomsoorten. In woonbuurten hebben bewoners ook zeggenschap over de locatie, bij doorgaande routes niet.
Door de (landelijke) toename van ziektes en aantastingen laat het bomenbestand een afnemende conditie zien. Om het geformuleerde doel toch te behalen is meer en intensiever boomonderhoud noodzakelijk. Het beschikbare onderhoudsbudget is daartoe niet toereikend. Bijstelling van ambities dan wel onderhouds- en investeringsbudgetten is onontkoombaar.
In de jaren 70 zijn veel bomen aangeplant die nu, na 50 jaar aan vervanging toe zijn. Om het bomenbestand op niveau te houden wordt geadviseerd een vervangingsplan met diverse scenario`s op te stellen.
3
Inhoudsopgave
Bijlage 4. Theoretische vervanging.................................................. 27 Bijlage 5. Beschermde bomen boswet en Groene Kaart................. 29
1.
Inleiding en leeswijzer ................................................................5
Bijlage 6. Aanbevelingen per onderdeel .......................................... 30
Aanleiding ...................................................................................5
Bijlage 7. Definities – begrippenlijst ................................................. 34
Werkwijze....................................................................................5 2.
Kwantitatieve data-analyse ........................................................6 Kwaliteit van de data ...................................................................6 Ontwikkeling aantallen bomen .....................................................6 Bomenbestand ............................................................................7
3.
Toetsing doelstellingen ..............................................................8 Dereguleren kapverbod ...............................................................8 Beschermen en behouden waardevolle bomen en structuren .....9 Communicatie ...........................................................................11 Toekomstige ontwikkelingen .....................................................12
4.
Financiën .................................................................................14 Reguliere onderhoudsbudgetten ...............................................14 Vervanging / herinrichtingsbudgetten ........................................16 Beschikbare – Benodigde Budgetten........................................17
5.
Aanbevelingen .........................................................................19 Aanbevelingen ..........................................................................19
Bijlage 1. Uitwerking kernen .............................................................20 Bijlage 2. Vergelijking beleid omliggende gemeentes .......................24 Bijlage 3. Aantal aanvragen kapvergunningen 2011 - 2019..............26
4
Werkwijze
1.
Dit rapport is opgemaakt op basis van: 1. Tussentijdse kwantitatieve analyse van bomendata 2012 – 2019
Inleiding en leeswijzer
Aanleiding
2. Evaluatie van ervaringen van intern en extern betrokkenen inzake opgestelde ambities, doelstellingen en effecten 3. Informatie van afdelingen die betrokken zijn bij uitvoering implementatie beleid inzake voorbereiding invoering omgevingswet
In januari 2012 stelde de gemeenteraad het bomenbeleid voor de
hebben bijgedragen aan het opstellen van verbeterpunten.
periode 2011 – 2035 vast met als doelstellingen: 1. Wijdemeren groen en boomrijk houden en waar mogelijk versterken 2. Het kapvergunningenbeleid vereenvoudigen
Daarnaast besloot de raad om na vijf jaar een tussentijdse evaluatie uit te voeren. Deze evaluatie is in 2019 uitgevoerd en behelst:
1. Het tussentijds behaalde resultaat van het bomenbeleid 2011 – 2035 2. Eventueel bijstellen van het bomenbeleid 2011 – 2035 3. Ontwikkelingen na vaststelling van het beleid in 2012: a. Vragen vanuit de gemeenteraad; b. Toetsing met betrekking behalen einddoel; c. Invoering van de Omgevingswet; d. Aansluiting op gemeentelijk beleid inzake duurzaamheid, klimaatbestendigheid en energietransitie.
5
2.
Ontwikkeling aantallen bomen Zowel landelijk als in de gemeente Wijdemeren wordt er steeds meer
Kwantitatieve data-analyse
ingezet op kwaliteit en duurzaamheid van bomen dan op kwantiteit. Niet zozeer de hoeveelheid bomen als wel de kwaliteit van de bomen is
De beschikbare data zijn geanalyseerd op kwaliteit, ontwikkeling
van belang voor een volwaardige bomenstructuur. Volwassen bomen
aantallen en diversiteit.
produceren bijvoorbeeld meer zuurstof, filteren meer fijnstof en zijn van grotere waarde voor de ecologie. Uitgroeimogelijkheden voor bomen
Kwaliteit van de data
zijn belangrijker dan aantallen.
Tot 2014 hanteerde de gemeente het beheersysteem van Pius Floris. Deze data zijn in 2014 zo veel mogelijk overgenomen en
Zoals werd verwacht is het aantal door de gemeente beheerde bomen
geconverteerd naar het beheersysteem van Cobra adviseurs.
in de afgelopen jaren afgenomen met 17%.
Hierdoor zijn de gegevens van voor 2014 niet betrouwbaar.
Naast het kappen en herplanten zijn ook wijzigingen betreffende herkenning van eigendom van invloed geweest op de afname.
Na 2014 is er een driejaarlijkse cyclus toegepast waarbij een deel van de data jaarlijks zijn gewijzigd. Vanaf 2017 is het bomenpaspoort 'Handboek Bomen 2017' toegepast resulterend in mutaties van het Bomenpaspoort. Ook het nieuwe 'Handboek Bomen 2018' en de driejaarlijkse cyclus vergen tot op heden aanpassingen.
Conclusie: de boomgegevens zijn niet één op één te vergelijken
Omschrijving Aantal gemeentelijke Bomen
Aantal 2012 10.678
Aantal 2019 9.161
Voor de theoretische vervanging van een boom wordt er gerekend met 50 jaar na aanplant van de boom (afhankelijk van de boomsoort, standplaats en onderhoud). In de jaren 1970 zijn veel bomen aangeplant, en deze zijn nu toe aan vervanging. Zie bijlage 4 Theoretische vervanging overzicht.
maar de betrouwbaarheid is voldoende voor duiding.
6
Bomenbestand Boomsoorten Vijf boomfamilies (verschillende cultivars) vormen samen 55% van het bomenbestand: es, eik, linde, wilgen en iep. Afgelopen jaren is de vergroting van de diversiteit voortgezet. De toename van de aantal cultivars is een positieve ontwikkeling voor de biodiversiteit en spreiding van ziektes en plagen. Conditie* De bomen van de gemeente worden in een drie jaarlijkse cyclus gecontroleerd. De totale gemeente is ingedeeld in drie werkblokken en jaarlijks wordt 1/3 van de gemeente gecontroleerd. Sinds 2017 neemt een extern bureau jaarlijks de conditie ('huidige
Goed
gezondheidstoestand’) op van één werkblok. Uit deze Boomveiligheidscontrole (BVC) blijkt
Voldoende
dat 75% van de gemeentelijke bomen gezond is. 25% heeft onvoldoende conditie, een hoog percentage dat niet overeenkomt met de gestelde ambitie. Onderhoudstoestand* De werkwijze is dat jaarlijks onderhoud wordt gepleegd aan één van de drie werkblokken, in 2019 was dat bijvoorbeeld werkblok Loosdrecht. Uit de inspecties blijkt dat de onderhoudstoestand van 44% van de gemeentelijke bomen optimaal is. De kroon is vrij van probleemtakken en er zijn geen gerichte snoeiwerkzaamheden nodig. De overige bomen hebben dit jaar of zelfs meerdere jaren wel snoei nodig om weer op een optimaal onderhoudsniveau te komen. Dit vergt forse investeringen en door de grotere snoeiwonden neemt de kans op aantastingen door ziekten en plagen toe. Het boomonderhoud is uitbesteed aan een gecertificeerd (ETW) boomverzorgingsbedrijf . *In 2019 is werkblok Loosdrecht geïnspecteerd. Deze data is gevisualiseerd in de tabellen en representatief voor de totale gemeente.
Onvoldoende Slecht Zeer Slecht
3.
Mogelijke ongewenste gevolgen als 'kaalslag' en 'minder groene gemeente' zijn niet kwantitatief te maken. De betrokken zijn van mening dat hiervan geen sprake is. Daarentegen zijn die effecten
Toetsing doelstellingen
In 2012 stelde gemeente Wijdemeren haar bomenbeleid vast waarin
wel te zien op ontwikkellocaties, doorgaans verdwijnen daar alle bomen.
Het geringe aantal ingediende klachten/meldingen en bezwaren met
een beeld is geschetst van de gewenste ontwikkelingen over een
betrekking tot het verdwijnen van bomen (2 in 2019) toont aan dat
periode van meer dan 20 jaar. Het bomenbeleid heeft de volgende
ontevredenheid bij bewoners verwaarloosbaar klein is. De
doelstellingen:
incidenten hadden voornamelijk betrekking op het kappen van
1. Dereguleren kapverbod
particuliere bomen/structuren (zie bijlage 3).
2. Beschermen en behouden waardevolle bomen en structuren
Het lokaal register waardevolle bomen is niet gerealiseerd. Het
3. Communicatie en participatie
beheer van particuliere waardevolle bomen, structuren en gebieden
4. Toekomstige ontwikkelingen
is vergunningvrij waardoor herplant niet kan worden opgelegd.
Er is op de volgende manier invulling gegeven aan de doelstellingen: Conclusie: Dereguleren kapverbod
Het aantal kapaanvragen is afgenomen, de groene structuren zijn
Om de kapvergunning te dereguleren en daarmee een
behouden waaruit blijkt dat de Groene Kaart effectief is.
lastenvermindering voor de inwoners en de gemeente te realiseren
Er zijn slechts enkele (2 in 2019) incidenten gemeld.
werd de Groene Kaart (bijlage 5) in het leven geroepen.
Anders dan omliggende gemeentes heeft gemeente Wijdemeren
Het aantal kapaanvragen is afgenomen van 119 in 2012 naar 18 in
geen gebieden als 'waardevol' gekenmerkt, waardoor de
2019 (zie bijlage 3). De administratieve taken en verplichtingen voor
betreffende bomen kapvergunningvrij zijn en ook vrij zijn van
burgers en gemeente zijn afgenomen.
herplantplicht.
8
Beschermen en behouden waardevolle bomen en structuren De ambitie 'inzetten op een meer duurzaam en volwassen
beperken. Het aantal boomsoorten/cultivars is toegenomen van 404 in 2012 naar 522 in 2019, de biodiversiteit is duidelijk vergroot.
bomenbestand in vergelijking met 2012' heeft als aanpak: 'Juiste boom juiste plaats' en 'Kiezen voor kwaliteit, niet kwantiteit'.
Vervangingspiek In de jaren 70 zijn veel bomen aangeplant en na 50 jaar zijn ze nu aan
Juiste boom juiste plaats
vervanging toe. Dit resulteert komende jaren in een vervangingspiek
Sinds 2017 maakte gemeente Wijdemeren gebruik van het Handboek
(zie bijlage 4. Theoretische vervanging). Geadviseerd wordt een
Bomen waarin gestandaardiseerde kwaliteitseisen, richtlijnen en
vervangingsplan op te stellen met scenario’s, keuzemogelijkheden en
normen zijn geformuleerd met betrekking tot bomen.
gekoppelde budgetten.
Eén van de richtlijnen betreft de minimaal benodigde omvang van de
Kwaliteit in plaats van kwantiteit
groeiplaats van een boom om uit te kunnen groeien tot een volwassen
Kiezen voor kwaliteit betekent dat bomen niet één op één worden
(> 25 jaar) en duurzame boom. Als bij de aanplant wordt geïnvesteerd
teruggeplant. Vooraf wordt kritisch gekeken of er voldoende ruimte is
in de groeiplaats krijgt de boom voldoende ruimte en voeding, blijft
voor de boom. Als dat niet het geval is, bijvoorbeeld vanwege kabels
gezonder, is minder vatbaar voor ziektes en plagen en vormt minder
en leidingen, wordt een kleinere soort of helemaal geen boom geplant.
snel dood hout. De omlooptijd van de boom neemt toe en de
Door ruimtegebrek is herplant in diverse straten van de kernen
onderhoudskosten neemt af. Deze werkwijze is toegepast bij de
Loosdrecht, Kortenhoef en Ankeveen niet mogelijk.
locaties Eikenlaan te Loosdrecht en Voorstraat te Nederhorst den Berg.
Om in belangrijke structuren toch bomen te kunnen planten is gekozen voor duurzame groeiplaatsinrichtingen als boombakken en/of een
Biodiversiteit
sandwichsysteem zodat de boom altijd voldoende water heeft.
Afgelopen jaren is ingezet op een grotere diversiteit van het
Voorbeelden hiervan zijn de Beukenlaan en Eikenlaan te Loosdrecht.
bomenbestand in de zin van grootte, vorm, eigenschappen om het
Bij een integrale aanpak van de inrichting van de openbare ruimte is
risico van uitval door ziektes en plagen te voorkomen dan wel te
maatwerk en investering in groeiplaatsen onontkoombaar.
9
Slechte, minder gewenste situaties
Zieke lijsterbessen in de Hoflaan, Kortenhoef
Wegkwijnende berken, Kortenhoef
Afnemende conditie in de Rading, Loosdrecht
Bomen in te kleine plantvakken onvoldoende ruimte en voorwaarden om duurzaam uit te groeien. Conditie loopt terug en aantastingen zijn zichtbaar. Goede, gewenste situaties
Fladderiep, Kortenhoef
Willie Dasplein, Nederhorst den Berg
Bomen in bermgras of sierplantsoen, meer ruimte om gezond uit te groeien.
Essen, voldoende groeiplaats Dammerweg Nederhorst den Berg
Herplantnorm
zijn waardevol omdat bij projecten soms bomen worden gekapt en pas
In het Bomenbeleidsplan is een herplantnorm van 60% dan wel 75%
in een opvolgend jaar worden herplant.
opgelegd voor het in stand houden van een duurzaam bomenbestand. Gedurende de jaren zijn er enkele ontwikkelingen geweest in de
Bij het doorzetten van 60% - 75% herplant is het mogelijk dat het
registratie van de boomgegevens en de herplantnorm waardoor niet is
aantal bomen dermate afneemt en dat het groene waardevolle beeld
te herleiden of de herplantnorm is behaald. De ontwikkelingen zijn:
niet behouden blijft. De bomen die er zijn, kunnen uitgroeien tot
1. In 2014 is de gemeente overgegaan van het TMS systeem van
volwassen bomen en zijn hierdoor waardevol voor het klimaat.
Pius Floris naar Cobra; 2. Jaarlijks zijn er meer dan meer dan 100 bomen geplant en 150-250 bomen gekapt; 3. Percentage herplant van 60% is bij raadsbehandeling januari 2012 ingevoerd en in oktober 2017 verhoogd naar 75%; 4. Vanaf 2014-2016 zijn honderden correcties doorgevoerd zoals: a. Eerder gekapte bomen met status 'potentiele aanplantlocatie' zijn verwijderd uit het beheersysteem;
Communicatie Voor communicatie met de bevolking maakt de gemeente gebruik van haar website, nieuwsbrieven, inspraak- en informatieavonden. Deze werkwijze is gebruikelijk bij gemeentes. Bij herplant van bomen hebben bewoners inspraak in de vorm van keuze uit drie door de gemeente geselecteerde boomsoorten. In woonbuurten hebben bewoners ook zeggenschap ten aanzien van de locatie, bij doorgaande routes niet.
b. Aan de openbare weg staande bomen van andere eigenaren (Waterschap, Natuurmonumenten, particulieren en bedrijven)
Gezien het geringe aantal klachten en meldingen (zie bijlage 3.) blijkt
en bomen op verkochte percelen zijn niet gekapt maar
dat de manier van communiceren voldoet.
verwijderd uit het beheersysteem omdat ze niet behoren tot het door de gemeente beheerd areaal.
NB Buurgemeente Stichtse Vecht stelt informatie over gemeentelijke én particuliere monumentale bomen online beschikbaar in haar
Naast systeem-registratie beschikt de gemeente over handmatig
(digitale) Groene Kaart. De informatie is uitgebreid en openbaar zodat
bijgehouden lijsten met betrekking tot ingediende kapvergunningen en
voor ieder duidelijk is om welke boom het gaat en dat deze niet zonder
gemelde kap van kapvergunningvrije bomen. Deze seizoenregistraties
vergunning mag worden gekapt.
11
Conclusie: In het bomenbeleid zijn diverse ambities geformuleerd maar geen invulling en prioriteiten. Criteria en uitgangspunten betreffende ambities ontbreken waardoor resultaten niet meetbaar zijn.
Toekomstige ontwikkelingen Het is van belang om in te spelen op nieuwe ontwikkelingen. De visie op bomen vormt de leidraad voor het beheer van de komende jaren. Het draait niet alleen om de hoeveelheid bomen, maar vooral om de
Daarnaast ontbreken aanvullende budgetten voor het realiseren van de ambities.
condities waaronder ze zijn geplant en daarmee om hun duurzaamheid. Nieuwe inzichten ten aanzien van duurzaamheid en boomwaarde
De conditie en onderhoudstoestand van het bomenbestand is
leiden tot wijziging op de visie van het bomenbeleid 2011 – 2035.
verslechterd ten opzichte van de ambitie. Net als elders in het land hebben bomen te lijden van de langdurige droogte en toenemende ziektes als essentaksterfte en vallen voortijdig uit. Deze ontwikkelingen vragen direct ingrijpen, hierdoor verschuiven budgetten en kan minder worden geïnvesteerd in groeiplaatsverbetering.
Naast een esthetische kwaliteit voegen bomen kwaliteiten en waarde toe in de vorm van ecosysteemdiensten, zoals het afvangen van fijnstof, het zuiveren van de lucht, het koelen van de omgeving en het leveren van hout. De effectiviteit en waarde van bomen hebben een direct verband met het volume van het bladerdek (kroonvolume) en de gezondheid van de boom. Welke ambities de gemeente hierin heeft is
Toepassing van Handboek Bomen 2018 vergroot de omlooptijd van
niet vastgelegd.
bomen en verlaagt de onderhoudskosten. Maar vraagt extra investeringen bij aanplant.
Klimaatverandering. De verandering van het klimaat leidt tot meer extreme
De communicatie tussen gemeente en bewoners is vergelijkbaar met andere gemeentes en blijkt op basis van het aantal bezwaren, klachten en meldingen voldoende.
weersomstandigheden in de vorm van hevige neerslag, langdurige droogteperioden en hittegolven. De rapportage 'Droogteschade 2019' laat zien dat door de droogte van de afgelopen zomers de vitaliteit van bomen afneemt en sterfte toeneemt.
12
Deze ontwikkeling vergt naast een duurzame inrichting van
Omgevingsplan en bomen
groeiplaatsen om specifieke maatregelen met een hogere investering
Om bescherming van bomen te kunnen garanderen is het van belang
per boom. Om te komen tot goed beleid en beheer is het wenselijk de
dat het omgevingsplan duidelijkheid schept over waarde, beheer,
kosten en opbrengsten waaronder ook de waarde van bomen vast te
kwaliteiten, rechten en plichten. Zelfs bomen die zijn opgenomen in het
leggen. Een programma zoals i-Tree (brengt de groene baten in beeld)
Landelijk Register van Monumentale Bomen en sinds 2018 voorkomen
is hiervoor geschikt.
op de Kaart Groen Erfgoed hebben gemeentelijke bescherming nodig.
Omgevingswet In 2021 gaat de Omgevingswet in ter vervanging van de huidige weten regelgeving inzake wonen, ruimte, infrastructuur, milieu en water.
Conclusie: Het bomenbeleid speelt onvoldoende in op nieuwe ontwikkelingen zoals de klimaatverandering en ecosysteemdiensten.
Bijgevolg zal de Structuurvisie worden opgevolgd door een Omgevingsvisie die leidt tot een omgevingsplan met regelgeving betreffende het toestaan van activiteiten.
Bij de implementatie van de omgevingswet dient alle informatie op één plek digitaal beschikbaar te zijn (Digitaal Stelsel omgevingsloket - DSO).
Omgevingsvisie Momenteel werkt gemeente Wijdemeren aan het opstellen van de
Hieraan voldoen beschermingsniveau, functies en waarden van bomen momenteel niet waardoor de bomen niet zijn beschermd.
omgevingsvisie waarin de ambities en beleidsdoelen voor de fysieke leefomgeving worden vastgelegd. Sturen op doelen en kwaliteiten is hierbij hoofdzaak. Bij het opstellen is participatie van belanghebbenden (gebruikers van de omgeving) van belang, zij weten immers waar ze in de praktijk tegenaan lopen en wat wel en niet is gewenst.
13
in het beheersysteem. In de 'Richtlijn Boomveiligheidsregistratie'
4.
(uitgave CROW, Ede) en ook in 'Handboek Bomen 2018'(uitgave Norminstituut Bomen, Gouda) is vastgelegd welke waarnemingen
Financiën
minimaal uitgevoerd en geregistreerd moeten worden bij een BVC.
Bomen zijn kapitaalgoederen en vragen om regelmatig onderhoud en beheer. Belangrijk is om te bepalen welke bomen op welk moment onderhoud dan wel vervanging behoeven. Hieronder zijn de belangrijkste (standaard) maatregelen en kostenposten voor duurzaam onderhoud van het bomenbestand in beeld gebracht.
Ziektes en plagen
Een overzicht van ziektes en plagen is per definitie dynamisch: wat vandaag niet bekend is kan zich morgen voordoen. Op dit moment komen in de gemeente twee ziektes en plagen voor welke voor overlast of voortijdige uitval van bomen zorgen. Deze worden
Reguliere onderhoudsbudgetten
gemonitord en waar nodig preventief behandeld.
Beheer van bomen is gericht op het zo lang mogelijk in stand houden van bestaande bomen met een goede conditie, vitaliteit en structuur. Om het bomenbestand op een optimaal niveau te onderhouden worden de volgende werkzaamheden uitgevoerd.
Eikenprocessierups: Landelijk gezien is er afgelopen jaar een verdrievoudiging van het aantal rupsen geconstateerd. In vrijwel geheel Nederland kan men in de maanden mei, juni en juli behaarde rupsen aantreffen op een groot aantal eikenbomen, zo ook op een
Visuele boomveiligheidscontroles (BVC) en bijhouden
groot deel van de eikenbomen in de gemeente Wijdemeren.
beheersysteem
Omdat voor bomen wettelijke zorgplicht geldt worden alle bomen één
In totaal staan er 1.436 eiken in de gemeente, 14% van het totale
keer in de drie jaar beoordeeld op gebreken en risico’s voor de
aantal bomen. De gemeente heeft een beheersing-aanpak welke wordt
omgeving. Deze visuele boomveiligheidscontroles (BVC) zijn zeer
uitgevoerd bij zowel gemeentelijke eiken als bij die van particulieren
gebruikelijk in Nederland. Naast registratie van algemene
(tegen een gereduceerd tarief).
boomgegevens, zichtbare afwijkingen en gebreken worden ook veiligheidsrisico's, -maatregelen en urgentie gerapporteerd en verwerkt
14
Het Kenniscentrum Eikenprocessierups (Wageningen, 2019) is van
bijlage 7 Begrippenlijst is de definitie van het juiste boombeeld
mening dat zonder adequate preventieve behandeling en beheersing
weergegeven. Naast onderhoudssnoei heeft een boom regulier
de problematiek eikenprocessierups en daarmee de
onderhoud en verzorging nodig, dit bestaat uit schoffelen boomspiegel,
gezondheidsrisico's zullen toenemen. Behandeling en beheersing vergt
verwijderen stam- en wortelopschot, onderhoud boompaal- band,
extra budget.
watergeven jonge aanplant enz.
Essentaksterfte: De essentaksterfte is een schimmelaantasting die
Regulier onderhoudssnoei
landelijk gezien massaal oprukt. De gevolgen zijn ernstig: de es sterft
Hoewel er in de afgelopen jaren boomonderhoud werd verricht
langzaam af en afgestorven takken kunnen uit bomen vallen. Essen
conform de driejaarlijkse cyclus is er nog steeds achterstand en dreigt
langs de weg vormen een veiligheidsrisico, Volgens protocol wordt een
de cyclus door extra kosten op te schuiven naar vierjaarlijks.
boom gekapt als meer dan 50% van de boom is aangetast.
Deze ongewenste situatie komt voort uit de discrepantie tussen de
In de gemeente staan 726 stuks Fraxinus Excelsior, de soort die het
keuze voor duurzaam boombeheer en het beschikbare budget.
meest gevoelig voor de schimmel, een krappe 7% van het
Kwalitatieve inrichting van groeiplaatsvoorzieningen vergt een ruimer
bomenbestand. Voor een groot deel van de essen is vroegtijdige kap
incidenteel budget, mede omdat bomen niet op de juiste plaats staan,
onvermijdelijk. Voor kap- en herplant van de gesneuvelde bomen is de
groeiplaatsen onvoldoende omvang hebben, de grondwaterstand
komende drie jaar extra budget benodigd. De Fraxinus excelsior zal
plaatselijk te hoog is en de droogte van afgelopen jaren, welke leidt tot
worden vervangen door een boomsoort die minder gevoelig is voor
meer uitval en dood hout.
deze en andere ziektes dan wel plagen. Inlopen achterstanden - Extra snoei Regulier boomonderhoud en verzorging
Op dit moment is er een achterstand in het boomonderhoud.
Regulier boomonderhoud is belangrijk voor de gezondheid van de
Achterstanden in beheer zijn ongewenst vanwege:
boom, draagt bij aan een veilige omgeving en voorkomt overlast.
Technisch gesproken houdt goed boomonderhoud voornamelijk in: op
onderhoud is duurder want snoeihandeling kost meer tijd en grotere hoeveelheid af te voeren snoeiafval;
het juiste moment zorgvuldig snoeien door vakbekwame mensen. In
15
kortere levensverwachting boom want grote snoeiwonden zijn
Incidentele kosten zijn eenmalig geraamd voor de komende drie jaar
vatbaarder voor infecties;
en komen hierna te vervallen. Afhankelijk van de ontwikkelingen op het
lagere beeldkwaliteit, meer kans op ziektes en aantastingen.
gebied van ziektes- en plagen, zijn er na deze drie jaar geen aanvullende incidentele budgetten nodig.
In totaal voldoen 786 bomen niet aan het criterium 'optimaal
Jaarlijkse kosten
snoeibeeld. Om alle bomen weer de status 'optimaal onderhouden' te
Omschrijving
laten verkrijgen is er tot en met 2022 extra budget nodig (te verdelen
Incidentele kosten
over drie jaren).
2020
2021
2022
Essentaksterfte (kap- en herplant)
€
50.000 €
50.000 € 50.000
Extra snoei Totaal (bedragen zijn afgerond)
€ €
8.667 € 58.667 €
8.667 € 8.667 58.667 € 58.667
De theoretische berekende eenheidsprijzen zijn gebaseerd op landelijk erkende normen, actuele marktprijzen en vervolgens getoetst aan ervaringscijfers vanuit de DG Groep. Omschrijving Jaarlijks onderhoud
Vervanging / herinrichtingsbudgetten Een boom (of structuur) wordt vervangen als regulier onderhoud niet
Jaarlijkse kosten
voldoende blijkt te zijn om te overleven, of als het oplappen met onderhoudsmiddelen niet meer zinvol wordt geacht. In de BBV (Besluit, begroting en verantwoording) moeten 'bomen'
Reguliere jaarlijkse kosten BVC-Inspectie (jaarlijks 1/3 deel) (p.st. 2,00)
€
6.100
worden gekapitaliseerd en afgeschreven. Op basis van een
Bijhouden bomenbeheersysteem
€
10.000
theoretische levensduur kan het jaarlijks benodigde budget worden
Regulier onderhoud en verzorging (p.st. € 15,00)
€ 137.500
Onderhoudssnoei (jaarlijks 1/3 deel) (p.st. 33,00)
€ 100.500
Reguliere bestrijding ziekte en plagen
€
Totaal (bedragen zijn afgerond)
€ 284.100
30.000
vastgesteld. Daadwerkelijke vervanging hangt af van de actuele kwaliteit die wordt vastgesteld door een deskundige. Meestal wordt aan de hand van inspecties de feitelijke vervangingsnoodzaak bepaald. Elk jaar worden verschillende locaties aangepakt waarbij de werkzaamheden zijn gekoppeld aan renovaties van een straat (Eikenlaan en/of Beukenlaan Loosdrecht) of wijk.
16
Trendlijn bomenbudget 2012 - 2019
Structurele investering De bomenaanplant heeft niet gelijkmatig verspreid over de tijd maar in pieken plaatsgevonden. Als gevolg hiervan vertoont ook het benodigde
350.000,00
300.000,00
budget voor kappen en vervangen pieken. Omdat in het verleden geen budget is gereserveerd voor structurele vervanging is de gemeente Wijdemeren - bij ongewijzigd financieel beleid – niet in staat de piek in
250.000,00
Vanaf 2017 budget inclusief hereiking normbedragen, herplant van bomen en ziekten en plagen
200.000,00
sterfte en vervanging het hoofd te bieden. Dit tekort manifesteert zich in de periode 2030 – 2050. Door jaarlijks structureel 2% van het totale areaal te vervangen kunnen de vervangingspieken worden afgevlakt.
Budget 150.000,00
100.000,00
Dit komt neer op het volgende vervangingskosten per jaar: 50.000,00
Omschrijving jaarlijkse vervanging
Benodigde budgetten
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
Vervangingskosten Structurele vervangingsinvestering jaarlijks 2% (189 € 205.300 bomen p. st. € 1086,24 onderbouwing in bijlage 4) Totaal (bedragen zijn afgerond)
Daarnaast is de betrouwbaarheid van de beschikbare en daadwerkelijk bestede budgetten enigszins onbetrouwbaar omdat de gemeente in
€ 205.300
2017 de inrichting van haar boekhouding heeft gewijzigd (nieuwe software).
Beschikbare – Benodigde Budgetten In de afgelopen jaren heeft het bomenbeheerbudget gefluctueerd:
Bezuinigingen in het bomenonderhoud
Extra budget toegekend aan herplant, verschuiving 60% naar 75%
Herijking onderhoudsbudget
Toekenning budget ziekte en plagen.
Desalniettemin toont de grafiek 'Trendlijn bomenbudget 2012 – 2019' een verantwoorde schatting van het beschikbare budget in de afgelopen zeven jaren. Het beschikbare bomenbudget is € 270.000.
17
Anno 2020 is de stand van zaken als volgt:
Beschikbaar bomenbudget
€ 270.000
Reguliere jaarlijkse kosten
€ 284.100
Incidentele kosten
€ 58.667
Vervangingskosten
€ 205.300
Het tekort van € 278.067 (€ 284.100+ € 58.667+€ 205.300= € 548.067 - € 270.000) laat zien dat keuzes in het bijstellen van de ambitie of het onderhouds- en vervangingskosten onontkoombaar zijn.
Conclusie Ondanks de fluctuaties in het bomenbudget zijn de beschikbaar gestelde middelen efficiënt en effectief ingezet.
Het boomonderhoud is uitbesteed aan een gecertificeerd (ETW – European Tree Worker) boomverzorgingsbedrijf,
Boomwerkzaamheden worden uitgevoerd door de economisch meest voordelige inschrijving (EMVI),
Bomenbestand is veilig,
Minimalisering overlast (door juist onderhoud),
Bij herplant is rekening gehouden met de groeiplaatsinrichting.
18
5.
Voeg aan het bomenbeleidsplan prestatie-indicatoren toe zodat het behalen van doelstellingen meetbaar is en benodigde bijstellingen tijdig worden geconstateerd.
Aanbevelingen
Aanbevelingen
Voeg aan het bomenbeleidsplan een gedegen financiële
De intenties van het bomenbeleid zijn duidelijk, de algemene
doorrekening toe van de realisatiekosten die voortvloeien uit de
doelstellingen worden breed gedragen en een kwalitatief hoogwaardig
geformuleerde visie, ambitie en doelstellingen.
bomenbestand is wenselijk. In het bomenbeleid is onduidelijk op basis van welke onderbouwing keuzes worden gemaakt, of wat de
Maak in de begroting onderscheid tussen budget voor jaarlijks
haalbaarheid is van de ambities en doelen. Hierdoor blijft
onderhoud (in stand houden) en budget voor investering waarmee
onbeantwoord of de ambities en doelstellingen het bomenbeleid zijn
financiële ruimte wordt gereserveerd voor toekomstige vervanging
behaald. Ter aanbeveling:
en afschrijving van gemeentelijk bomenbezit.
Succesvol bomenbeleid valt of staat met de mate waarin interne,
Actualiseer het bomenbeleid vanwege recente ontwikkelingen en
gemeentelijke processen op elkaar zijn afgestemd. Het totale
inzichten met betrekking tot duurzaamheid en ecosystemen (I-
beheerproces bevat de volgende stappen: Beleid en Strategie,
Tree).
Beheren en Programmeren, Plannen en Voorbereiden, Bouwen en Onderhouden, Monitoren en Analyseren, Evalueren en Bijsturen.
Anticipeer op invoering van de Omgevingswet per 2021 waarbij
Deze werkwijze verbetert de onderbouwing en objectiviteit van
informatie over de leefomgeving dient te worden aangeboden in het
keuzes, bijvoorbeeld bij het maken van een afweging tussen
digitale omgevingsloket. In concreto: maak de Groene Kaart
kosten, prestaties en risico’s. Een integraal beheersysteem is
digitaal, leg daarin het beschermingsniveau, de functie en waarde
hierbij een hulpmiddel.
van elke boom vast en maak de kaart online toegankelijk. Het lokaal register waardevolle bomen kan hierin worden opgenomen.
19
Bijlage 1. Uitwerking kernen Beschermwaardige structuren – Kortenhoef en Oud – Kortenhoef
Huidige Bomenstructuur
Groene Kaart
Conditie
Boombeeld
Kenmerken In Kortenhoef komen enkele rijen beeldbepalende boomstructuren voor die waarschijnlijk tussen 1930 en 1960 zijn geplant. Het gaat hier onder meer om de platanen op de Kerklaan en linden op de Kortenhoefsedijk, eiken achter de brandweerkazerne aan de Oranjeweg en Eslaan en bomen op de Parklaan e.o. Vanwege de hoge grondwaterstand en schijngrondwaterspiegels (sterk verdichte opgespoten ondergrond met ongunstige grondslag) hebben de laan- en straatbomen in Kortenhoef het moeilijk, vooral in de natte perioden met steeds meer kwelwater en bij droogte omdat grondwater dan onbereikbaar is. Gerealiseerde acties De huidige (hoofd) boomstructuur is behouden, wel is te zien dat de conditie van de bomen afneemt in buurten met schijngrondwaterspiegels, groot deel van de bomen toont al jaren achteruitgang in conditie. Renovatie met opheffen schijngrondwaterspiegels is noodzakelijk. Toekomst Er komen essen voor met essentaksterfte, deze worden binnen 10 jaar gekapt en vervangen door klimaatadaptieve, duurzame boomsoorten.
20
Beschermwaardige structuren – Loosdrecht - Breukeleveen, Muyeveld en Boomhoek
Huidige Bomenstructuur
Groene Kaart
Conditie
Boombeeld
Kenmerken In de U-vormige bocht van Het Stergebied komen nog een aantal landgoederen of landgoedrestanten en natuurrijke gebieden voor. Ze zijn waardevol voor de natuur omdat hier onder andere dassen, eekhoorns en kamsalamanders leven. Deze structuren zijn beschermd om te behouden. In dit gebied staat het grondwater vaak ondieper dan 1,2 meter. Bomen hebben hier goed kunnen uitgroeien en zijn tot volle wasdom gekomen. 1/3 deel van de bomen heeft conditie Onvoldoende of lager als gevolg van de beperkte ondergrondse ruimte en hoge grondwaterstand. Aan de randen langs de Nieuw-Loosdrechtsedijk, het Breukeleveense Meentje en de Herenweg bevinden zich moerasbosjes die door Natuurmonumenten of particulieren worden beheerd. Tuinen worden afgeschermd door hoge hagen, muren of schuttingen grenzen vaak direct aan de openbare weg. Soms is daarbij de gemeentelijke berm in gebruik genomen. Gerealiseerde acties Vanwege vernieuwing riolering heeft er op de Eikenlaan, Beukenlaan en Nootweg herinrichting plaatsgevonden. De bomen konden hierbij niet worden behouden. In najaar 2019 worden hier nieuwe bomen geplant waarbij rekening wordt gehouden met een duurzame groeiplaats en een hoogwaardige sandwichconstructie voor de bomen onder de parkeervakken. Kans op behoud van de zeer oude tamme kastanje in het Bosje van Sprenger is in onderzoek.
Toekomst De gemeente is voornemens om bomen met een afnemende conditie te vervangen door klimaatadaptieve bomen met een duurzame groeiplaats inrichting. In deze kern staan veel essen die zijn aangetast door essentaksterfte, deze zullen op termijn (10-20 jaar) worden gekapt en vervangen.
21
Beschermwaardige structuren – Nederhorst den Berg
Huidige Bomenstructuur
Groene Kaart
Conditie
Boombeeld
Kenmerken De belangrijkste boombestanden liggen langs de doorgaande wegen en randen. In de woonbuurten hebben veel bomen het moeilijk vanwege de sterk verdichte, opgespoten ondergrond met een ongunstige grondslag (schijn-grondwaterspiegels) of een zeer hoge grondwaterstand (vaak al op 40 cm diepte). Langs de kades van de Vecht staan veel vnl. particuliere knotbomen en laag hakhout. Andere belangrijke (private) boombestanden zijn te vinden rond kasteel Nederhorst en het gewestelijke recreatiegebied tussen de woonwijk de Blijk en de Spiegel- en Blijkpolderplas en de struweelbosjes langs het Googhpad. Gerealiseerde acties De huidige (hoofd) boomstructuur is behouden maar afgelopen jaren zijn er veel bomen gekapt. De essen en een deel esdoorns op de Randweg tussen de Meerlaan en de Middenweg moesten worden verwijderd vanwege aantastingen door essentaksterfte, wilgenhoutrups, gele houtrups, graafwerken in de wortelzone en/of slechte tot zeer slechte conditie. Dergelijke werkzaamheden vinden ook plaats op de Dammerweg. Toekomst Er wordt nu ingezet op een veel soortenrijker en klimaatadaptiever vervangend assortiment bomen, o.a. iepen, esdoorns en betere populieren.
Beschermwaardige structuren – `s Graveland
Huidige Bomenstructuur
Groene Kaart
Conditie
Boombeeld
Kenmerken Karakteristiek voor ‘s-Graveland zijn de fraaie buitenplaatsen uit de 17 eeuw in het bosrijke gebied aan de rand van 't Gooi in een zeer opvallende strakke, rechthoekige kavelstructuur. De buitenplaatsen hebben het aanzien van het dorp bepaald. De hele landgoederenstrook inclusief Noorder-en Zuidereinde is een beschermd dorpsgezicht. Het gebied maakt nu een wat rommelige indruk en de bomen zijn van veel verschillende eigenaren, wat het beheer niet eenvoudig maakt. Gerealiseerde acties Afgelopen jaren is er onderhoud gepleegd aan de gemeentelijke bomen en zijn op de buitenplaatsen (oudere) waardevolle bomen gekapt vanuit onderhoud en het herstelplan historische buitenplaatsen van Natuurmonumenten. Zo mogelijk heeft er herplant plaatsgevonden. Een zware storm heeft schade aangericht op de buitenplaatsen van Natuurmonumenten. Bijna zestig bomen zijn gesneuveld, waaronder veel bijzondere, eeuwenoude exemplaren. De gemeente is op delen Noorder- en Zuidereinde bezig geweest met herinrichting en boomvervanging. Toekomst Inzetten op coördinatie van gezamenlijk beheer. Voortzetten van de renovatieprojecten.
Bijlage 2. Vergelijking beleid omliggende gemeentes Omschrijving
Gemeente
Gemeente
Wijdemeren
Hilversum
Gemeentelijke waardevolle bomen geregistreerd
Structuren
X
Particuliere waardevolle bomen geregistreerd
X /
X
Subsidie voor particulieren (waardevolle boom)
X
Gemeente Gooise Meren* Naarden Bussum
Muiden
Gemeente Stichtse Vecht
700
700
X
600
X
X
X
Groene kaart gemeentelijke bomen
X
X
Gebieden
Groene kaart particuliere bomen
Enkeling
Groene kaart, boom te selecteren
Gebieden X
Bomenfonds / Herplantfonds
X
Herplant
75%
100%
X
X
X
Alleen waardevolle bomen 100%
100%
Waardevolle gebieden (aanlegvergunningstelsel) Kapvergunning gemeente en particulier >25cm Eisen opgenomen t.a.v. ontwerp en inrichting
X X
X
X
X
X
Handboek
Groen
Handboek
Bomen 2018
structuurplan
Bomen 2018
Participatie bij herinrichting/kap Handhaving
X
X
X
X
X
Aanwezig
Legenda X X/
Afwezig Deels Aanwezig / Afwezig
24
Conclusie 1. Indien is vastgelegd dat er een groene kaart is zijn de overige bomen kapvergunning vrij, dit geeft een verlaagde regeldruk voor inwoners en de gemeente. 2. Indien er een waardevolle lijst met bomen gebieden is wordt hier alleen met zwaarwegende criteria een kapvergunning voor afgegeven, in alle gevallen wordt hier herplant voor opgelegd. 3. De omliggende gemeentes hebben allemaal een Bomenfonds / Herplantfonds, deze wordt ingezet indien herplant niet mogelijk is op de locatie zelf, of in geval van illegale kap. Bij gemeente Wijdemeren is dit niet gerealiseerd. 4. Gemeente Gooise Meren is in 2016 ontstaan door samenvoeging van de gemeentes Bussum, Naarden, Muiden (Muiderberg). De voormalige gemeentes komen afzonderlijk voor in het overzicht omdat ze (ondanks dezelfde APV) aanvragen van kapvergunningen enigszins verschillend behandelden. 5. Gemeente Hilversum hanteert een strikt beleid: voor alle bomen groter dan 25 cm moet een kapvergunning worden aangevraagd. In het kader van 'oefenen met de komst van de Omgevingswet' is op 1 december 2018 gestart met de 'Pilot Velbeleid' waarbij het mogelijk is om binnen de bebouwde kom van Hilversum-Noord zonder (omgevings-) vergunning een particuliere boom te kappen.
Naast gemeente Wijdemeren hebben ook de aangrenzende gemeentes een Groene Kaart waarop beschermde gebieden, structuren of bomen zijn weergegeven. Gemeente Hilversum voert momenteel een pilot uit met betrekking tot het opwaarderen van de Groene Kaart.
Een aantal gemeentes, waaronder gemeente Stichtse Vecht, heeft naast gemeentelijke ook particuliere bomen laten registreren op de Groene Kaart. Omdat hun kwaliteiten zijn vastgelegd en openbaar inzichtelijk zijn genieten ook deze bomen bescherming.
25
Bijlage 3. Aantal aanvragen kapvergunningen 2011 - 2019
Door de jaren heen is het aantal verleende kapvergunningen gedaald. NB Een kapvergunning kan betrekking hebben op een hele rij of groep bomen
In de looptijd van het bomenbeleid is er geen enkele aangevraagde kapvergunning geweigerd.
Verspreid over de jaren 2014 – 2019 zijn er 4 kapvergunningen ingetrokken.
Het percentage herplantplicht van gemeentelijke bomen is in oktober 2017 verhoogd van 60% naar 75%.
Vanaf 2013 is het aantal bezwaren op verleende kapvergunningen gemeten: 0 tot 3 per jaar.
Vanaf 2014 is het aantal klachten of meldingen over verleende vergunningen gemeten: totaal in de periode 2014-2019 is 9.
In de periode 2014-2019 zijn in totaal 11 kap-verzoeken ingediend op grond van overlast.
26
Bijlage 4. Theoretische vervanging Er staan 9.161 bomen in verschillende soorten en maten en van verschillende leeftijden in de gemeente. Wijdemeren wil het huidige bomenbestand behouden en versterken. Dit betekend dat er dan op korte termijn actie moet worden ondernomen. Veel van de bomen die nu in de bloei van hun leven zijn, komen binnen enkele tientallen jaren aan het einde van hun levenscyclus. Dat betekent dat ze vervangen moeten worden, dit is inzichtelijk in de onderstaande grafiek Plantjaar bomen Wijdemeren.
Plantjaar bomen Wijdemeren 3000 2447
2500
2447
2000
Theoretisch vervangen
1500
1287
1221
1085
1000 50
43
23
29
128
58
27
67
(leeg)
< 1900
1900 - 1909
1910 - 1919
1920 - 1929
1930 - 1939
1940 - 1949
1950 - 1959
500
249
0
> 2010
2000 - 2009
1990 - 1999
1980 - 1989
1970 - 1979
1960 - 1969
27
Om vervangingspieken af te vlakken is het aan te raden jaarlijks structureel 2% van het totale bomenbestand te vervangen. De vormbomen zijn als gevolg van intensieve snoei en vaak beperkte (bovengrondse)groeiomstandigheden eerder toe aan vervanging hiervoor wordt gerekend met 2,5%.
Werkpakket
Levensduur
Aantal bomen 3780
% per jaar te vervangen 2%
Gemiddeld aantal te vervangen 76
Eenheidsprijs Som vervanging renovatie per st jaarlijks € € 1050 € 79.800
Bomen in beplanting
50
Bomen in gras
50
4411
2%
88
€ 1000
€ 88.000
Bomen in verharding
40
832
2,5%
21
€ 1500
€ 31.500
Lei- en dakbomen
40
17
2,5%
1
€ 1500
€
1.500
Knotbomen
40
121
2,5%
3
€ 1500
€
4.500
Totaal renovatie budget
€ 205.300
Uitgangspunten: 1. De vervangingskosten bestaan uit het kappen van de boom en het opnieuw aanplanten volgens de elementprijzen prijspeil 2020 2. Voor de bomen in gras is niet gerekend met groeiplaatsverbetering
28
Bijlage 5. Beschermde bomen boswet en Groene Kaart
Bijlage 6. Aanbevelingen per onderdeel
1.
Hoofdgroep Wettelijke kaders en beleidskaders
Onderdeel Burgerlijk wetboek
Omschrijving 1. Opnemen wet Natuurbescherming (vervalt met omgevingswet); 2. APV: Omgevingswet artikelen overnemen, ie is bevoegd gezag 3. Bezien art. Lokaal beleid bomen op de erfgrens 4. Bomenverordening en bomenbeleidsplan aanpassen op omgevingswet, wie is bevoegd gezag 5. Bebouwde kom wordt bebouwingscontour houtkap
2
Bomenbestand en samenstelling
Boom beschermingsniveau
Waarden en functies van bomen
1. Afweging maken niveau van boombescherming: a)
Alles kapvergunning vrij
b)
Groene Kaart (huidig)
c)
Groene Kaart inclusief particuliere bomen
d)
verplicht kapverbod >25cm
2. Updaten waarden en functies van bomen en uitwerking in criteria a)
ecologische waarde; (biodiversiteit)
b)
sociale- en belevingswaarde;
c)
stedenbouwkundige- en ruimtelijke functie;
d)
klimaatadaptieve functie; (i-Tree?)
e)
milieutechnische functie; (i-Tree?)
f)
cultuurhistorische waarde; (kaart Rijksdienst CE)
g)
economische waarde.
30
3.
Waardevolle bomen
Waardevolle bomen
1. Digitaliseren Groene Kaart 2. Evt. uitbreiden met particuliere bomen en kaart Rijksdienst CE a) Onderzoeken mogelijkheden voor subsidie particulieren 3. Evt. uitbreiden met landschappelijke elementen/bossen/houtwal
4.
Knelpunten en uitgangspunten
Standplaats
1. Beperkte ondergrondse en bovengrondse groeiruimte (toepassen Handboek bomen 2018)
5.
Communicatie en participatie
Sortiment
2. Verkeerde boomsoort, opstellen sortimentslijst
Onderhoudsniveau
3. Nieuwe ziekten / klimaat verandering
Boombescherming
4. Achterstanden inlopen (snoei en vervanging)
Communicatieplan
1. In communicatieplan opnemen wanneer en wat op gemeentelijke website wordt, regelmatig stukjes plaatsen in lokale media en omwonenden informeren als er in de buurt werkzaamheden plaats vinden aan bomen
Participatie
2. Opstellen beslismodel wanneer participatie en waarover, welk moment en middel.
6.
Ontwerp en inrichting
Integraal ontwerpen
1. Handboek Bomen 2018
en integraal werken
2. Toepassen BEA2.0 bij integrale projecten 3. Toewerken toepassen iTree en Assetmanagement groen en B.
7.
Beheer en onderhoud
Ziekten en plagen
1. Opstellen ziekten en plagen protocol a) Essentaksterfte b) Eikenprocessierups c) Watermerkziekte, enz.
31
Herplant
a) Herzien percentage herplant (zie item Omgevingswet, Herplantplicht) b) Regulier onderhoud c) Structureel investeringen vervangingsonderhoud bomen d) Integrale projecten
8.
9.
Bescherming en handhaving
Financiën
Werkzaamheden
1. Toepassen BEA2.0 bij integrale projecten
rondom bomen
2. Inzetten handhaving op naleving van BEA2.0
Budgetten
1. Bepalen ambities en daar de budgetten naar bijstellen: a) Herzien dagelijks- en grootonderhoudsbudget b) Opnemen structureel vervangingsbudget c) Opnemen bomenfonds d) Reserveren budget voor Essentaksterfte e) Boomziekten en plagen los budgetteren
10. Omgevingswet
Boombescherming:
1. Boombescherming: a) Alles kapvergunning vrij b) Groene Kaart (huidig) c) Groene Kaart incl particulier d) Alles kapverbod
Herplantplicht:
2. Herplantplicht a) 1 op 1 herplanten (100%) b) 75% herplanten c) 50% herplanten d) Vrijblijvende herplant
32
Bebouwde kom /
3. Bebouwde kom / Bebouwde contour houtkap
Bebouwde
a) Gemeente bevoegd voor gehele grondgebied
contour houtkap
b) Speciale bebouwde kom c) Enkel binnen bebouwde kom
33
Bijlage 7. Definities – begrippenlijst Beheersysteem
Risicoanalyse
Een (boom)beheersysteem bevat en wordt gevoed door digitale
De (boom-) risicoanalyse bepaalt risico’s op basis van objectieve,
inventarisatie-, beheer-, en inspectiegegevens van een areaal en toont
gemeten waarden. De boomhoogte bepaalt bijvoorbeeld het valbereik
de gegevens op een digitale kaart. De (boom-) informatie is direct
en boomspecifieke kenmerken bepalen de kans op het omvallen of
beschikbaar en kan op diverse manieren worden weergegeven.
afbreken van de boom. De kroonprojectie is een waarde voor het gebied op maaiveldniveau waarboven de takken hangen.
Zorgplicht Het begrip ‘zorgplicht’ staat niet letterlijk in het Burgerlijk Wetboek.
VTA inspectie – nu Boomveiligheidscontrole (BVC)
Deze plicht komt voort uit rechtspraak aangaande artikel 6:162 van het
Bij een boomveiligheidscontrole (voorheen VTA-inspectie)
BW inzake onrechtmatige daad.
inventariseert en analyseert een gecertificeerd controleur de
Op grond van dit artikel is iedere boomeigenaar aansprakelijk voor
uiterlijke signalen van potentiële (mechanische) zwakte en conditie
schade veroorzaakt door een boom in geval de te besteden zorg voor
van een boom.
de boom onvoldoende is geweest.
Het is gebruikelijk in Nederland dat minimaal één keer per drie jaar
Uit rechtspraak blijkt dat ‘voldoende zorg voor bomen’ inhoudt:
alle bomen aan een BVC worden onderworpen. De gezondheid,
aantoonbaar regulier boomonderhoud
stabiliteit, veiligheid en ontwikkeling worden per boom digitaal
aantoonbare controle op gebreken en uitvoering van de
vastgelegd.
noodzakelijke maatregelen, voortvloeiend uit de controle aantoonbaar regulier boomonderhoud
34
Definities Boombeeld: Optimaal boombeeld: Kroon is vrij van probleemtakken,
onderhoud optimaal, gerichte snoeiwerkzaamheden niet nodig. Ecosysteemdienst (I – Tree) Een ecosysteemdienst is een dienst die door een ecosysteem aan mensen wordt geleverd. Enkele toepasselijke voorbeelden aangaande bomen zijn:
bomen verminderen de opwarming van een stad of dorp waardoor het leefklimaat verbetert
groen draagt bij aan het verwerken van neerslagpieken
groen verbetert de luchtkwaliteit en daarmee de volksgezondheid
groen biedt gelegenheid voor beweging en recreatie, is
Dit jaar onderhoud nodig: Binnen 1 snoeibeurt snoei-
werkzaamheden uitvoeren om te komen tot een aanvaardbaar boombeeld. Kroon maximaal 20% tot 25% snoeien Twee onderhoudsbeurten: Binnen 1 snoeibeurt ingrijpend
snoeien om te komen tot een acceptabel boombeeld. Kroon maximaal 30% tot 40% snoeien. Meerdere ingrijpende snoeibeurten nodig: Meerdere
ingrijpende snoeiwerkzaamheden verspreid over meerdere jaren
stressverlagend en versterkt de sociale samenhang
om te komen tot een acceptabel boombeeld.
groen ondersteunt de biodiversiteit
Maximaal 1 snoeibeurt per groeiseizoen. Beoogd eindbeeld niet meer haalbaar: De onderhoudsstaat,
kroonontwikkeling, marginale groei of calamiteit in de kroon is zodanig dat herstel of behalen van het beoogd eindbeeld middels gangbaar beheer niet (meer) mogelijk is. Niet van toepassing (vellen): Onderhoud is niet meer van
toepassing, de boom moet worden geveld. Boom niet volledig (bereikbaar): De boomlocatie is niet
volledige te bereiken en hierdoor niet volledig te beoordelen.
35