Z25289652_20241017 Bijlage 4 RUP Rijk Maas en Waal 2024-2030

Regionale Adaptatiestrategie DPRA-regio Rijk van Maas en Waal Uitvoeringprogramma 2024-2030 Versie 17 oktober 2024

1

Inhoud 1.

Inleiding ..........................................................................................................................................3

2.

Via speerpunten naar een klimaatbestendige toekomst................................................................5 2.1

Speerpunt klimaatbestendig en waterrobuust stedelijk gebied ................................................6

2.2

Speerpunt klimaatbestendig en waterrobuust watersysteem landelijk gebied.........................8

2.3

Speerpunt herstel blauwe motor stuwwal .................................................................................9

2.4

Speerpunt kennis......................................................................................................................10

2.5

Speerpunt communicatie .........................................................................................................12

3.

Werkwijze en financiering ............................................................................................................13 3.1

Jaarplan en voortgangsrapportage ..........................................................................................13

3.2

Benodigd budget en capaciteit.................................................................................................13

Bijlage 1: Activiteitenoverzicht ................................................................................................................15

2

1. Inleiding Ons klimaat verandert snel. Als regio ervaren we daar nu al de gevolgen van en de verwachting is dat de gevolgen alleen maar gaan toenemen. Als regio willen we de gevolgen beperken en daarom bereiden we ons voor op extreme neerslag, hitte, langdurige droogte, hoge rivierstanden en zeespiegelstijging. Sinds 2015 werken de gemeenten Beuningen, Druten, Heumen, Nijmegen, West- Maas & Waal en het waterschap Rivierenland samen aan klimaatadaptatie. Later zijn gemeente Berg en Dal, Wijchen en provincie Gelderland erbij gekomen. In 2019 is klimaatadaptatie formeel aan de reeds bestaande WRNsamenwerking Waterketen toegevoegd. Dit is vastgelegd in de samenwerkingsovereenkomst (SOK Waterketen en ruimtelijke adaptatie Werkeenheid Regio Nijmegen 2019). De provincie Gelderland heeft de overeenkomst met een adhesiebetuiging onderschreven. De organisatorische afspraken, doel en reikwijdte van de samenwerking van de samenwerking zijn in 2024 geactualiseerd.

Figuur 1, werkregio Rijk van Maas en Waal

In 2019 is het manifest van de Regionale Adaptatiestrategie (RAS) ondertekend door dertig organisaties1. We willen een klimaatbestendige regio zijn in 2035, uiterlijk 2050, zodat het een leefbaar en gezond gebied blijft om te wonen, werken en recreëren. De ondertekenaars werken zelfstandig én gezamenlijk aan dit doel. Het eerste Regionale Uitvoeringsprogramma (RUP 20212023) heeft de ambitie van het RAS uitgewerkt in negen speerpunten. Het voorliggend uitvoeringsprogramma is hier een opvolger van en beslaat de periode 2024 – 2030.

1 Gemeenten Berg & Dal, Beuningen, Druten, Heumen, Nijmegen, Wijchen, West Maas & Waal, Waterschap Rivierenland,

provincie Gelderland, Vitens, Ploegdriever, K3 Delta, ZLTO, De Gelderse Natuur en Milieufederatie, De Beijer Groep, Staatsbosbeheer, VHG – branchevereniging ondernemers in het groen, Spectrum Elan, Nederzand, Vierdaagsefeesten Nijmegen, Klokgroep, Stichting Landschapsbeheer Gelderland, De Bastei, Architectenbureau Elyps, Gelders Genootschap, de gezamenlijke (Nijmeegse) woningcorporaties, Vereniging Nederlands Cultuurlandschap, Hogeschool van Hall Larenstein, Werkgroep Milieubeheer Groesbeek en Tuinbranche Nederland

3

Het landelijke Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) heeft een klimaatbestendig en waterrobuust ingericht Nederland in 2050 als doel. Onze samenwerking is daar onderdeel van. Via de Nationale klimaatadaptatiestrategie (NAS 2016) is de koers uitgezet. Landelijk, regionaal en lokaal werken we samen aan hetzelfde doel. i

Figuur 2, Verband tussen nationale, regionale en lokale klimaatadaptatie

Keuzen die we nu maken, bepalen in belangrijke mate de leefbaarheid voor komende generaties. Vaart maken is essentieel. Daarom heeft het Rijk in 2021 impulsgelden beschikbaar gesteld aan de werkregio’s om urgente knelpunten aan te pakken. Daarbij voedt DPRA het regioproces met kennisontwikkeling van onder andere instituten als KNMI en Deltares. Tevens worden standaarden ontwikkelt voor doelen, monitoring en het uitvoeren van stresstesten.

4

2. Via speerpunten naar een klimaatbestendige toekomst We richten ons in de periode 2025-2030 op vijf regionale speerpunten. Klimaatbestendig en waterrobuust stedelijk en landelijk gebied vormen hierin de basis. Het herstel blauw motor stuwwal is specifiek gericht op de Stuwwal bij Berg en Dal, Heumen en Nijmegen. De speerpunten kennis en communicatie ondersteunen de andere speerpunten. De samenhang van de speerpunten staat in onderstaand schema:

In het stedelijk gebied zijn de opgaven grotendeels bekend en ligt de nadruk op het nemen van maatregelen en de communicatie. In het landelijk gebied is de klimaatadaptatie onderdeel van grote opgaves en benodigde transities. De nadruk ligt er op kennisontwikkeling en de borging van klimaatadaptatie in plannen die in andere verbanden worden ontwikkelt (zoals provincie Gelderland, Groene Metropool etc.). Het gebiedsproces van herstel blauwe motor stuwwal beslaat zowel landelijk als stedelijk gebied en wordt integraal opgepakt. In onderstaande paragrafen worden de speerpunten verder toegelicht.

5

2.1

Speerpunt klimaatbestendig en waterrobuust stedelijk gebied

Vertrekpunt

In de RAS hebben we ons ten doel gesteld om in 2035 klimaatadaptief te zijn. Maar wat verstaan we precies onder klimaatadaptatief in het stedelijk gebied? Welke doelen stellen we per klimaatthema en hoe zorgen we ervoor dat deze doelen worden bereikt? Bij nieuwbouwprojecten, maar ook bij reconstructies in onze eigen openbare ruimte. We zorgen ervoor dat niet alleen wij als overheden aan de slag gaan, maar ook samen met onze inwoners, woningcorporaties, bedrijven en instellingen, waarbij de eigen verantwoordelijkheid het vertrekpunt is. Een klimaatadaptieve omgeving is immers een opgave voor iedereen. We hebben dus te maken met diverse doelgroepen waarvoor we verschillende instrumenten kunnen inzetten zoals reguleren, faciliteren, stimuleren en communiceren. In de praktijk zetten we veelal een mix van deze instrumenten in die past bij de doelgroep. Binnen het speerpunt stedelijk gebied brengen we onze kennis en ervaring samen en inventariseren hoe andere regio’s dit aanpakken. Zo komen we tot voorbeeldmateriaal, waar we individueel gebruik van kunnen maken, maar we verkennen ook wat we juist efficiënter samen kunnen uitvoeren. Daarnaast wordt het speerpunt stedelijk gebied gevoed met informatie uit het speerpunt kennis. We streven naar een gelijk speelveld voor ontwikkelingen in de hele regio en bieden daarmee duidelijkheid aan inwoners, ontwikkelaars en initiatiefnemers.

Doelen t/m 2030

Iedereen staat aan de lat om het bebouwd gebied stap-voor-stap klimaatbestendig te maken. Dat vraagt om aanpassingen in beleid en handelen, kennisontwikkeling en advisering binnen de organisaties, en om concrete uitvoering buiten. Tot 2030 gaan we binnen de samenwerking aan de slag met de onderstaande activiteiten. Gezamenlijke doelen en (beleids)bouwstenen: We stellen gezamenlijk doelen op voor de klimaatthema’s, die richting geven aan beleid en uitvoering in stedelijk gebied. Hierbij sluiten we aan bij de landelijke maatlat en het kader leefbare verstedelijking Gelderland. Dit werken we uit in bouwstenen voor beleid, waarbij we per klimaatthema onze doelstellingen concretiseren en bepalen met welke maatregelen deze doelstellingen kunnen worden gerealiseerd. Deze beleidsbouwstenen wordt door de stuurgroep vrijgegeven en voor zover relevant ter vaststelling opgenomen in lokaal beleid. Vastleggen beleid in visies en strategieën Klimaatadaptatiedoelen leggen we vast in visies en strategieën, zoals in een omgevingsvisie of adaptatiestrategie. Juridisch verankeren beleid Klimaatadaptatie wordt met planregels juridisch verankerd in omgevingsplannen of omgevingsverordeningen. Juridisch verankeren zorgt ervoor dat het beleid ook verplicht wordt voor de eigen maar ook andere organisaties of personen.

Verankeren in eigen organisatie via programma’s Het verankeren van het beleid kan door klimaatadaptatie onderdeel te maken van de eigen programma’s (o.a. Beleidsplan Water en Riolering), in een HIOR (Handboek Inrichting Openbare Ruimte) of aanbesteding en/of nieuwbouwprojecten (anterieure overeenkomst). Maar het kan ook door te beschrijven hoe een klimaatadaptieve openbare ruimte eruitziet (o.a. beeldkwaliteitsplan) of het maken van kansenkaart die als kaartlaag in de eigen GIS omgeving worden opgenomen. Een voorbeeld van dat laatste is een kansenkaart voor het verwijderen van overbodige verharding. In 2023 hebben bijna alle gemeenten samen een Beleidsplan Water en Riolering opgesteld. Dit is een mooi voorbeeld hoe ook de komende jaren gezamenlijke plannen uitgewerkt kunnen worden. 6

Stimuleren en faciliteren Om in 2035 een klimaatadaptieve omgeving te realiseren, ligt er een grote opgave bij de overheden/gemeente, maar ook bij alle andere perceeleigenaren. Wij willen hen stimuleren adaptatiemaatregelen nemen. Dat kan bijvoorbeeld door prestatieafspraken (of samenwerkingsafspraken) te maken met woningcorporaties en/of projectontwikkelaars over klimaatadaptief en natuurinclusief bouwen, inwoners te helpen met het nemen van maatregelen (faciliteren, bijvoorbeeld campagne Groendoen) maatschappelijke initiatieven mogelijk te maken of door subsidieregelingen in te voeren. Kwetsbaarheden in stedelijk gebied in beeld Via het speerpunt kennis wordt de 2de ronde van de stresstest en risicodialogen uitgevoerd. Hierbij wordt ten opzicht van de eerste rond verder gekeken naar de vitale functies (energie, drinkwater en riolering, telecom) en kwetsbare functies (ziekenhuis, kinderdagverblijf) voor stedelijk gebied. Uit dit traject komen klimaatopgaves naar voren. We onderzoeken vervolgens welke maatregelen nodig zijn om de opgaves op te lossen. In de woonkernen streven we bijvoorbeeld naar het verminderen het verhard oppervlak door deze vervangen door groen of water.

7

2.2

Speerpunt klimaatbestendig en waterrobuust landelijk gebied

Vertrekpunt Ook in het landelijk gebied ontwikkelen de gevolgen van klimaatverandering zich snel. Extremen volgen elkaar sneller op en risico’s worden steeds groter. Tegelijkertijd werken integrale gebiedsprocessen aan ruimtelijke arrangementen voor middellange termijn. Nu lopen ontwikkelingen voor de ruimtelijke puzzel in het landelijk gebied en de Groene Metropool Arnhem-Nijmegen (verstedelijkingsopgaven). Hierin worden keuzen gemaakt voor de ruimtelijke ontwikkeling van (het huidige) landelijk gebied. De ambities voor een gezonde leefomgeving, groenblauwe dooradering en versterking van de natuur dragen bij aan een klimaatbestendig landelijk gebied en robuust watersysteem. Het belang van klimaatadaptatie en zicht op de lange termijn sneeuwt vaak onder ten opzichte van andere belangen. Doelen t/m 2030 Iedereen staat aan de lat om het landelijk gebied klimaatbestendig te maken. Vanuit de regionale samenwerking geven we invulling aan klimaatadaptatie bij gebiedsprocessen. Ambities in deze processen kunnen versterkt worden met de doelen voor klimaatadaptatie. Wij zijn ons daarbij bewust dat de grondpositie veelal bij derden ligt. Samenwerking met derden is hierin noodzakelijk. Dat betekent dat we aan de juiste tafels deelnemen (proces) en dat we de kwetsbaarheden en handelingsperspectieven voor onze regio (inhoud) inbrengen.

Voorbeelden hiervan zijn bodem en watersysteem sturend voor functies als stedelijke ontwikkeling en landbouw, waterbeschikbaarheid (van grond- tot oppervlaktewater), waterkwaliteit en kwetsbaarheid van vitale functies. Het is van belang dat functies op de juiste locatie ontwikkeld worden en ook op de langere termijn een fijne leefomgeving garanderen. Tot 2030 gaan we aan de slag met de onderstaande activiteiten: • We volgen en voeden landelijke, provinciale en regionale ontwikkelingen en sturen deze waar nodig bij vanuit het belang van klimaatadaptatie. • We concretiseren van de opbrengst van de klimaattop naar te nemen maatregelen en het opstellen van een narratief voor inwoners, bestuurders, collega's. • We zorgen voor inzicht in de te maken bodem- en watersysteemkeuzes voor de lange termijn en (bewustwording van) hoe deze richting kunnen geven aan keuzes op de korte termijn. • We benadrukken dat water en bodem sturend is voor de bestemming, inrichting en beheer van een gebied. Door het water- en bodemsysteem als uitgangspunt te nemen, kunnen groenblauwe dooradering en biodiversiteit het landschap versterken. • We werken aan een lange termijn-toekomstperspectief voor het landelijk gebied. Belangrijke ambities zijn een gezondere leefomgeving, klimaatbestendig landelijk gebied en robuuster watersysteem.

• We ondersteunen de borging van klimaatadaptatiedoelen in lokaal beleid voor het landelijk gebied. Daar waar mogelijk laten we dit samen opgaan met de borging van de doelen voor het stedelijk gebied. • We beoordelen (gebieds)plannen op effecten op de lange termijn zoals de waterbeschikbaarheid, kwaliteit en - veiligheid, verzilting en bodemdaling.

8

2.3

Speerpunt herstel blauwe motor stuwwal

Vertrekpunt Het grondwater in de stuwwal is de blauwe motor voor veel functies: watersysteem, beken, natte natuur, drinkwater, agrarische productie. De regionale stresstest toonde in 2017 aan dat de stuwwal zeer gevoelig is voor klimaatverandering en dit maakt de functies rond de stuwwal kwetsbaar. Op en om de stuwwal zijn de negatieve effecten van klimaatverandering nog groter: we zien wateroverlast, droogte en risico op bosbrand in een kwetsbaar gebied door een disbalans in het bodem- en watersysteem. Tot nog toe werd er in losse projecten geïnvesteerd, zonder gebiedsbrede regie. Gemeente Berg en Dal, Heumen, Nijmegen, waterschap en provincie hebben de nodige maatregelen genomen en middelen uit de impulsgelden van het Rijk ingezet. Er is geïnvesteerd in no-regret maatregelen zoals de prioritaire aanpak van wateroverlast in Breedeweg, maatregelen bij agrariërs en in bebouwd gebied. Om kostbare maatregelen in de toekomst te voorkomen of te beperkten is een integrale aanpak nodig. We werken deze uit in de verbrede provinciale préverkenning. De stuwwal is één van de 15 prioritaire gebieden in Gelderland. Hierin komen de verstedelijkings-strategie (schaalsprong wonen, werken en voorzieningen met behoud en versterking van het landschap), het regioarrangement voor de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen (GMR) met daarin de Groene Mantel samen.

Doelen t/m 2030 Een toekomstbestendige Blauwe Motor stuwwal Nijmegen in 2035 door een klimaatbestendig (grond)water- en bodemsysteem als basis voor droog en veilig wonen, duurzame land- en tuinbouw en vitaal bos, natuur en landschap. Functies als wonen, drinkwater en voedselproductie en natuur krijgen hiermee de kans om duurzaam voort te bestaan. Subdoelen zijn: • Vergroten grondwatervoorraad en efficiënter watergebruik (o.a. door herstel van de sponswerking van de bodem, regenwater beter te infiltreren en minder te onttrekken); • Passend duurzaam ruimtegebruik in 2050 op basis van het natuurlijk water- en bodemsysteem; • Verminderen schade door weersextremen zoals wateroverlast, erosie, droogte, hitte en natuurbranden; • Realiseren en behouden van schoon en ecologisch gezond oppervlaktewater en grondwater; • Verminderen verdroging van natuur (m.n. N2000) en beekherstel. Kortom: ‘Elke druppel telt!’ om de stuwwal te herstellen We werken aan een programma voor korte termijn (3 jaar) met uitwerking van het handelingsperspectief, integrale projecten en een strategie voor de (middel)lange termijn (20302050). Het programma en de strategie worden uitgewerkt door betreffende overheden in nauwe samenwerking met stakeholders als drinkwaterbedrijf, agrariërs, natuurbeheerders en bewoners. Uit de préverkenning volgt een ambitiedocument.

Daarin zal besloten worden onder welke governance het gebiedsproces valt. 9

2.4

Speerpunt kennis

Vertrekpunt

In 2025 begint de nieuwe ronde van de 6-jarige cyclus stresstesten (weten) -risicodialoog (willen) opgaven (werken). Het Rijk ontwikkelt hiervoor doelen, monitoring, handreikingen en deelt landelijke klimaatkennis. Provincie Gelderland voert de bovenregionale stresstest uit. Veel gemeenten hebben al lokale stresstesten uitgevoerd. De huidige regionale stresstest is in 2016 gemaakt op basis van oude klimaatscenario’s en is verouderd. In 2024 is Visie Gelders Rivierengebied 2120 door Wageningen University & Research (WUR), provincie en waterschap opgesteld met lokale en regionale inbreng. Deze neemt het water- en bodemsysteem als uitgangspunt en wordt gepresenteerd in de klimaattop. Doelen t/m 2030

We ontwikkelen en delen klimaatkennis met het doel om beter inzicht te krijgen in de opgaven voor klimaatadaptatie en het handelingsperspectief wat er is om de opgaven op te lossen. Het speerpunt kennis is ondersteunend aan de andere speerpunten (landelijk gebied, stedelijk gebied, stuwwal en communicatie). De werkregio als kennisnetwerk heeft voor veel organisaties een toegevoegde waarde. Het bundelen van kennis, kunde en middelen kan helpen om capaciteit effectief in te zetten en samen grotere stappen te maken. We volgen de provinciale en landelijke ontwikkelingen en zetten een (inter)regionale aanpak voor kennis op met de werkregio’s als Klimaatactief Rivierenland. We blijven in (risico)dialoog met partners als GGD, ZLTO, TBO’s, Klimaatverbond, Vitens etc. om kennis te delen, gezamenlijk te leren en opgaven op de juiste plek te beleggen. Tot 2030 gaan we binnen de samenwerking aan de slag met de volgende activiteiten: • Volgen van relevante kennisontwikkelingen op het gebied van klimaatadaptatie, Water en Bodem Sturend (WBS) en vertalen naar een (inter)regionale aanpak; • Concretiseren van klimaattop over Visie Gelders Rivierengebied 2120. Dit geeft inzicht in de te maken bodem- en watersysteemkeuzes voor de lange termijn en (zorgt voor bewustwording op) hoe deze richting kunnen geven aan keuze op de korte termijn.

• Actualiseren van de regionale stresstest voor inzicht in kwetsbaarheden als onderbouwing voor risicodialoog met stakeholders. Hierbij dienen de bovenregionale en lokale stresstesten als voeding; • Ontwikkelen en delen van kennis die nodig is om klimaatadaptatief en waterrobuust te zijn in 2035; • Delen van kennisontwikkelingen, bv op een (inter)regionaal digitaal samenwerkingsplatform, waar alle kennis op één plek bereikbaar is om zo kennisdeling en samenwerking te bevorderen.

10

Methodiek Om overzicht te krijgen in benodigde kennis is een methodiek (zie figuur 3) gebruikt waarmee we alle potentiële onderzoeken en acties in beeld zijn gebracht. Gevoed door de behoeften die in de regio leven en urgente ontwikkelen wordt daarmee jaarlijks een kennisagenda opgesteld.

Figuur 3 Methodiek

Via de methodiek doorlopen we de volgende stappen: • Veranderingen: via stresstest verandering in beeld brengen inclusief impact & risico’s; • Doelen: via systeeminzicht bepalen welke knoppen (parameters) meest (kosten)effectief zijn; • Opgaven: via risicodialoog bepalen wat nodig is om onacceptabele schade te voorkomen; • Maatregelen: inventariseren, verkennen en de effectiviteit vaststellen; • Voortgang: bepalen en rapporteren.

De stap ‘uitvoering’ is lokaal en vormt geen onderdeel van de stappen maar levert wel kennis er ervaring op.

Bij de verdere uitwerking van de methodiek en ook bij het opstellen van de jaarplannen wordt bepaald worden welke rol en taken de overheden en maatschappelijke organisaties hebben. Hierbij wordt gewerkt vanuit de eigen verantwoordelijkheid, waarbij degene die hierin een formele rol en taak heeft (primaathouder) het onderwerp oppakt. Vanuit werkgroep stedelijk en landelijk gebied is aangegeven welke aanvullende kennis, informatie en analyses nodig zijn.

11

2.5 Speerpunt communicatie Vertrekpunt Aanpassen aan een veranderd klimaat doen we samen. We nemen onze interne organisatie en stakeholders mee. Onze omgeving heeft een belangrijke rol. Daarom zorgen we dat inwoners en bedrijven over voldoende kennis beschikken, zodat ze zelf klimaatadaptief kunnen handelen. Dit gebeurt via de website www.veranderjijmee.nl. Doelen t/m 2030 Het doel is dat bewoners en bedrijven over voldoende kennis over klimaatadaptatie beschikken en aangezet worden tot klimaatadaptief handelen. Bij gemeenten loopt de communicatie rond klimaatadaptatie via projecten en sluit het aan bij de lokale situatie. Als regio zetten we daarom in op het ontwikkelen van inspirerende content en succes verhalen. Het speerpunt hangt sterk samen met de andere speerpunten en heeft tot doel om de kennis en ervaringen die daar zijn opgedaan en gedeeld ook breder te doelen buiten de groep van ‘specialisten’. De basis voor dit speerpunt is de communicatiestrategie en de ervaring die afgelopen jaar met de communicatiewerkgroep is opgedaan. Tot 2030 gaan we binnen de samenwerking aan de slag met de volgende activiteiten en acties: • Het communicatieplan wordt geactualiseerd met ervaringen en nieuwe informatie. • Via onze website www.veranderjijmee.nl delen we inspirerende voorbeelden uit de hele regio.

• Als regio zetten we in op het ontwikkelen van inspirerende inhoud (content), berichten en succesverhalen. Daarmee faciliteren we de communicatiemedewerkers om de communicatie naar bewoners en bedrijven op te pakken. • We organiseren gezamenlijke campagnes en bijeenkomsten als dat wenselijk is.

12

3. Werkwijze en financiering

De organisatorische afspraken worden beschreven in de SamenwerkingsOvereenKomst (SOK 2024).

3.1 Jaarplan en voortgangsrapportage Jaarlijks wordt op basis van het RUP een jaarplan gemaakt met daarin de specifiek acties voor dat jaar. Onderdeel van het opstellen is dat de acties uit het RUP worden geprioriteerd waardoor ook vooruit gekeken wordt naar het eind van de RUP periode. Daarbij wordt ook de begroting uitgewerkt passend binnen de kaders die via het RUP zijn gegeven. Het jaarplan wordt voor het begin van het jaar ambtelijk vastgesteld en uiterlijk in de eerste vergadering van de stuurgroep van het betreffende jaar vastgesteld.

Jaarlijks wordt de voortgangsrapportage opgesteld. Daarin wordt opgenomen in welke mate het jaarplan is uitgevoerd en in welke mate daarmee invulling wordt gegeven aan het RUP. De voortgangsrapportage wordt voor het eind van het jaar ambtelijk vastgesteld en uiterlijk in de eerste vergadering van de stuurgroep van het volgende jaar vastgesteld. Begin 2025 wordt de eerste voortgangsrapportage opgesteld. Dan zal ook het format en de werkwijze voor de komende jaren worden uitgewerkt. De mate waarin de regio klimaatbestendig is en welke voortgang hierin wordt gemaakt via aanpassingen van de fysieke omgeving wordt uitgewerkt in het monitoringsplan. Het uitvoeren van de stresstest is daarin een belangrijk onderdeel. Zie hiervoor het kennisspoor (2.4).

3.2 Benodigd budget en capaciteit Voor het uitvoeren van bovengenoemde ambitie is uitgegaan van het volgende beschikbare budget: Tabel 1, Overzicht budget RUP 2024-2030 Bijdragen per partner Gemeente Berg en Dal, Beuningen, Druten, Heumen, West Maas en Waal en Wijchen Gemeente Nijmegen, Provincie en Waterschap Totaal

2024

2025 € 10.000

€ 23.000

2026 - 2030 Min. € 30.000

€ 17.000 € 111.000

€ 30.000 € 228.000

Min. € 30.000 Min. € 270.000

Vanaf 2026 worden de bedragen jaarlijks geïndexeerd op basis van het prijspeil 2024. Verder stellen alle partijen capaciteit beschikbaar voor het uitvoeren van acties en de realisatie van opgaven.

13

Voor het speerpunt Stuwwal zijn de drie stuwwal gemeenten, waterschap en provincie betrokken en daarvoor gelden afwijkende financiële afspraken over het budget. Deze zijn in concept voor de komende 3 jaar in het onderstaande overzicht opgenomen. Budget Stuwwal € 200.000 Provincie Gelderland € 200.000 Waterschap Rivierenland € 33.333 Gemeente Berg en Dal € 33.333 Gemeente Heumen € 33.333 Gemeente Nijmegen € 200.000 Uitvoering € 700.000 Totaal

14

Bijlage 1: Activiteitenoverzicht Speerpu nt

Speerpunt Stedelijk gebied Hoofddoel

Subdoel

Actie nr. Regionale acties

Doel

Resultaat

Indicatie Aanpak

Vaststellen van dezelfde klimaatadaptatiedoelen bij alle partners in de regio Vastleggen klimaatbeleid in visies en programma's

Gelijk speelveld voor klimaatadaptieve ontwikkelingen In Gelderland samen optrekken bij de vaststelling van bij alle partijen in de regio het normenkader leefbare verstedelijking Gelderland

Vastleggen klimaatbeleid in visies en programma's

Beleidsteksten en voorschriften die opgenomen kunnen worden in de afzonderlijke (beleids)instrumenten van de partners

Juridisch verankeren

Beleidsteksten en voorschriften die opgenomen kunnen worden in de afzonderlijke (beleids)instrumenten van de partners

Verankeren in eigen organisatie

Beleidsteksten en voorschriften die opgenomen kunnen worden in de afzonderlijke (beleids)instrumenten van de partners Verminderen opgave

1.7

Regionaal instemmen met regionale doelenset stedelijk gebied Opstellen beleidsdoelen die kunnen worden opgenomen in een omgevingsvisie/-strategie Uitwerking beleidsdoelen in leidende principes en prestatie indicatoren die kunnen worden opgenomen in de Omgevingsprogramma’s (aansluiten landelijke en provinciale maatlat). Uitwerken van het beleid in planregels die kunnen worden meegenomen in omgevingsplannen. Ontwikkelen spelregels klimaat/natuurinclusief bouwen. Samenstellen set bouwstenen prestatieafspraken die kunnen worden vastgelegd met woningcorporaties en projectontwikkelaars. Kansenkaart overbodige verharding. Aan de hand van een luchtfoto bepalen we waar in de openbare ruimte niet functionele verharding ligt die kan worden verwijderd en vervangen door groen Set met voorbeeldafspraken over klimaatadaptatie in anterieure overeenkomst Set met voorbeeldafspraken over klimaatadaptatie in aanbestedingen

Verankeren in eigen organisatie

1.8

STEDELIJK GEBIED Ontwikkelingsprocessen Vastgestelde regionale leiden tot klimaatadaptieve doelenset plannen/inrichting Partners faciliteren bij het verankeren van klimaatadaptatie in beleid en regels

1.1 1.2

1.3

1.4

1.5 Aanpak kwetsbaarheden

STEDELIJK GEBIED

1.6

1.9

1.10

Aanpak kwetsbaarheden 1.11

Partners faciliteren bij het verankeren van klimaatadaptatief handelen (publieke ruimte) Voeden van ontwikkelingsprocessen

Verminderen verhard oppervlak bij elk project

Verankeren in eigen organisatie

Samenstellen pakket richtlijnen voor inrichting Effectief en efficient uitwerken van beleidsteksten en klimaatadaptieve openbare ruimte die kunnen worden voorschriften voor (beleids)instrumenten opgenomen in lokaal handboek inrichting openbare ruimte (HIOR). Samenstellen draaiboek voor een publiekscampagne Verankeren in eigen organisatie afkoppelen en vergroenen op basis ervaringen campagnes die al regionaal worden gedaan. Hierbij kunnen regionale communicatietools worden ingezet. Voor de uitvoering van de campagnes zoeken we samenwerking met tuincentra, hoveniers, scholen, en maatschappelijke instellingen. Aanpak bescherming vitale voorzieningen (energie, Aanpak kwetsbaarheden drinkwater en riolering, telecommunicatie) en kwetsbare functies (ziekenhuis, kinderdagverblijf) tegen klimaatextremen. Deze volgen uit de stresstest. Leren van elkaars voorbeelden

Beleidsteksten en voorschriften die opgenomen kunnen worden in de afzonderlijke (beleids)instrumenten van de partners Beleidsteksten en voorschriften die opgenomen kunnen worden in de afzonderlijke (beleids)instrumenten van de partners Uitwerken van teksten en voorschriften voor o.a. omgevingsplan, LIOR, GRP, anterieure overeenkomst, etc. Elke gemeente kan daar naar eigen inzicht gebruik van maken.

Verminderen opgave

Goede voorbeelden worden van elkaar overgenomen

1.12

De werkgroep communicatie zorgt voor content die kan worden ingezet tijdens de campagnes.

Uitgangspunten van klimaatadaptatie goed meenemen Nieuwe ontwikkelingen zijn klimaatadaptief in alle ontwikkelingen

1.13

Werkgroep stedelijk gebied

STEDELIJK GEBIED TOTAAL

1.14 1.15

Ambtelijk Trekker werkgroep Stedelijk gebied Extern Trekker werkgroep stedelijk gebied

Regie voeren op de werkgroep stedelijk gebied Ondersteuning van de werkgroep stedelijk gebied 4 uur/week (incl juridische kennis)

Acties en projecten worden bepaald en gerealiseerd De werkgroep functioneert goed met afstemming andere werkgroepen

- Organiseren van bijeenkomsten voor de uitwisseling van kennis - Goede voorbeelden delen via sharepoint/hydromedia

- Bepalen van relevante ontwikkelingen - Bepalen wie de inbreng bij de ontwikkelingen verzorgd - Borgen dat de input vanuit klimaatadaptatie wordt verzorgd en monitoren dat het wordt meegenomen bij de uitwerking Min. 3 a 4 partners bemensen de werkgroep Ondersteuner helpt en zorgt voor goede samenhang.

15

Speerpu nt

Speerpunt Landelijk gebied

Hoofddoel

Subdoel

Actie nr. Regionale acties

Doel

Resultaat

Indicatie Aanpak

LANDELIJK GEBIED Gebiedsprocessen leiden tot Vaststellen van regionale klimaatadaptieve (systeem) doelen plannen/inrichting Partners faciliteren bij het verankeren van klimaatadaptatie in beleid en regels

2.1 2.2

LANDELIJK GEBIED

2.3 Partners faciliteren bij het verankeren van klimaatadaptatief handelen van inwoners en bedrijven Voeden van gebiedsprocessen

Instemmen met regionale doelenset landelijk gebied

Vaststellen van dezelfde klimaatadaptatiedoelen bij alle partners in de regio Bouwsteen ontwikkelen voor potentiele instrumenten Effectief en efficient uitwerken van beleidsteksten en (omgevingsplan, waterbeheerplan, etc.) voorschriften voor (beleids)instrumenten Kennisuitwisseling/-deling best practice instrumenten Leren van elkaars voorbeelden klimaatadaptatie

Kennisuitwisseling/-deling best practice klimaatadaptief handelen

Leren van elkaars voorbeelden

Goede voorbeelden worden van elkaar overgenomen

Voeden van gebiedsprocessen met (vastgestelde) regionale kaders en informatie

Uitgangspunten van klimaatadaptatie goed meenemen Nieuwe ontwikkelingen zijn klimaatadaptief en in alle ontwikkelingen klimaatadaptatie wordt meegenomen in processen

2.4

2.5

2.6

2.7

2.8 Werkgroep Landelijk gebied

Gelijk speelveld voor klimaatadaptieve ontwikkelingen In Gelderland samen optrekken bij het vaststellen van bij alle partijen in de regio regionale doelenset landelijk gebied Beleidsteksten en voorschriften die opgenomen Uitwerken van teksten en voorschriften voor o.a. kunnen worden in de afzonderlijke omgevingsplan, waterbeheerplan etc. (beleids)instrumenten van de partners Goede voorbeelden worden van elkaar overgenomen - Organiseren van bijeenkomsten voor de uitwisseling van kennis - Goede voorbeelden delen via sharepoint/hydromedia

2.9 2.10

Uitvoering Groenblauw Raamwerk - 10% dooradering Via Gebiedsprogrammering (Regioarrangement) (Pilot) zorgen dat er een breed opgezette uitvoeringsorganisatie tot stand komt in 2025.

- Organiseren van bijeenkomsten voor de uitwisseling van kennis - Goede voorbeelden delen via sharepoint/hydromedia

- Bepalen van relevante ontwikkelingen/processen - Bepalen wie de inbreng vanuit de regio verzorgd - Bepalen van de input vanuit klimaatadaptatie en monitoren dat het wordt meegenomen bij de uitwerking - Bepalen wie de inbreng vanuit de regio verzorgd - Bepalen van de input vanuit klimaatadaptatie en monitoren dat het wordt meegenomen bij de uitwerking .

Vertegenwoordiging van de werkgroep Landelijk Gebied maakt deel uit van deze organisatie en levert input op het gebied van klimaatadaptatie, WBSen de lange termijnvisie. We komen met voorstellen voor maatregelen en helpen mee met de uitvoering daarvan. Het concretiseren van de opbrengst van de Klimaattop Inzicht in de te maken bodem- en watersysteemkeuzes Inzicht in wat klimaatverandering met het water en - Bepalen wie de inbreng vanuit de regio verzorgd van 13 december (Ook met KAR) naar te nemen voor de lange termijn en (bewustwording op) hoe deze bodemsysteem van het landelijk gebied doet op lange - Bepalen van de input vanuit klimaatadaptatie en maatregelen en het opstellen van een narratief voor richting kunnen geven aan keuze op de korte termijn. termijn en wat dat betekent voor voor de keuzes van monitoren dat het wordt meegenomen bij de inwoners, bestuurders, collega's nu. uitwerking . Voeden uitvoering pilotproject Groenblauw raamwerk Om de integrale gebiedsontwikkeling in het landelijke Bijdragen aan een GBRproject van onderaf (burgers - Bepalen wie de inbreng vanuit de regio verzorgd gebied te stimuleren en klimaatrobuust te maken van en ondernemers) daar waar energie zit en daarmee - Bepalen van de input vanuit klimaatadaptatie en onderaf en (burgers en ondernemers) een start te bijdragen aan een toekomstbestendig landelijk gebied.

monitoren dat het wordt meegenomen bij de maken met het Groenblauw raamwerk. uitwerking . Ambtelijk Trekker werkgroep Landelijk gebied Regie voeren op de werkgroep landelijk gebied Acties en projecten worden bepaald en gerealiseerd Min. 3 a 4 partners bemensen de werkgroep Extern Trekker werkgroep Landelijk gebied Ondersteuning van de werkgroep landelijk gebied 2 De werkgroep functioneert goed met afstemming Ondersteuner helpt en zorgt voor goede samenhang. uur/week andere werkgroepen

LANDELIJK GEBIED TOTAAL

16

Speerpunt

Speerpunt Kennis

Hoofddoel

Subdoel

Actie nr. Regionale acties

Doel

Resultaat

Indicatie Aanpak

KENNIS Kennisontwikkeling Thematische projecten bevorderen die nodig is om klimaatadaptatie onderdeel te laten zijn van beleid, regelgeving en handelen

3.1 3.2 3.3

Ontwikkelen strategie + kennisagenda: welke kennis zelf ontwikkelen, actief beïnvloeden of volgen Perspectief 2120 Gelders Rivierengebied

Een mogelijk toekomstbeeld van een klimaatrobuuste regio in 2120 Opgave in beeld inclusief benodigde middelen voor oplossen

Inspiratie document die helpt om het gesprek over de Met lokale en regionale inbreng o.l.v. de WUR lange termijn te voeren bij keuzen van nu regiospecifiek beeld Inzicht in de risico's, gevolgen en handelingsperspectief Opgave bepalen van schade aan gebouwen voor schade aan gebouwen door droogte

Bovenregionale stresstest

De risico's van wateroverlast in het bovenregionale watersysteem in beeld

(Inter)Regionale stresstest

Impact en risico's van klimaatverandering in beeld a.d.h.v. recente kennis Opgave in beeld inclusief benodigde middelen voor oplossen

Inzicht in de opgave door klimaatsverandering voor het bovenregionale watersysteem op basis van de meest recente uitgangspunten en doelen Actueel inzicht in knelpunten en kansen

Funderingsschade bebouwing (droogte stedelijke bebouwing)

3.4 3.5

Waterkwaliteitstresstest 3.6 3.7

Actueel houden van de kennisagenda

Samenwerken aan water in RO (partners in water)

Samenwerkingsstructuur tussen ruimtelijke ontwikkeling en klimaatadaptatie

Goede implementatie van klimaatadaptatie in ruimtelijke ontwikkelingen

Opzet overlegstructuur

Ontwikkeling themakaarten RO, WBSvoor thema's: wonen, landbouw, natuur en leefbaarheid

Themakaarten met kansen en risico's per functie en waaruit logische locaties per functie naar voren komt

Functiekansenkaarten die ruimtelijke afwegingen ondersteunen

Volgen Landelijke ontwikkelingen

Bekend met landelijke ontwikkelingen

Vertalen landelijke kennis naar regionale acties

Volgen provinciale ontwikkeling

Bekend met provinciale ontwikkelingen

Vertalen provinciale kennis naar regionale acties

Synergie in regionale ontwikkelingen (Inter)regionaal samenwerkingsplatform

Duidelijk wie wat oppakt Effeciente en effectieve kennissamenwerking

Opstellen monitoringsaanpak

Afstemmen aanpak in regionale ontwikkelingen Samenwerkingsstructuur t.b.v. kennisdeling en ontwikkeling Monitoringsplan klimaatadaptatie

Uitvoeren monitoringsaanpak incl. nulmeting

Inzicht in de (fysieke) voortgang van klimaatadaptatie

- Uitwerken van randvoorwaarden voor functies - Toetsen randvoorwaarden aan het water- en bodemsysteem - Maken kansenkaarten met een beschrijving van de randvoorwaarden voor de functies om op een locatie te ontwikkelen/functioneren O.a. DPRA doelenset, boring doelen, monitoring, structurele financiering, WBS, Vitaal en Kwetsbaar O.a. VLGG, woondeals, regioarragementen, normenkader Gelderland, boring doelen, monitoring, WBS Afstemmen GMR/Fruitdelta Opzetten werkgroep kennis gezamenlijk sharepoint - Overzicht te monitoren indicatoren - Meet/monitoringplan per indicator - Actiehouders, planning en kosten - Uitvoeren monitoringsplan - Opnemen resultaten stresstest Min. 3 a 4 partners bemensen de werkgroep

KENNIS

3.10 3.11 3.12

Basis voor het uitvoeren van de monitoring

3.13 3.14 Werkgroep Kennis

3.23 3.24

Data beschikbaar, Inwinnen en beheren van ontsloten en goed beheerd data

Een beeld van de mate waarin de regio klimaatrobuust is Ambtelijk Trekker werkgroep Kennis Regie voeren op de werkgroep kennis Kennisacties en -projecten worden bepaald en gerealiseerd Extern Trekker werkgroep Kennis Ondersteuning van de werkgroep kennis De werkgroep functioneert goed met afstemming andere werkgroepen Vaststellen van de taken en verantwoordelijkheden voor Beheer en ontwikkeling data sluit aan op de benodigde Data en kennis zijn aanwezig en goed ontsloten het beheer en de ontsluiting van data kennis voor de opgaven/projecten

3.25

3.26

Handreiking stresstest en beoordelingkader

Inzicht in de risico's, gevolgen en handelingsperspectief Opgave bepalen van waterkwaliteitsproblemen door van waterkwaliteitsproblemen door droogte en hitte droogte en hitte

3.8

3.9

Handleiding bovenregionale stresstest

Nieuwe kennislagunes

Nader te bepalen

Ondersteuner helpt en zorgt 2 uur/week voor goede samenhang. - Overzicht van benodigde kennis - Kwalitatieve randvoorwaarden van data - Systemen/programma's aansluiten op benodigde kennis - inwinnen data/kennis - beheren en onsluiten van data/kennis

Nader te bepalen

KENNIS TOTAAL

17

Speerpu nt

Speerpunt Communicatie

Hoofddoel

Subdoel

Actie nr. Regionale acties

Doel

Resultaat

Indicatie Aanpak

COMMUNICATIE

COMMUNICATIE

Bewoners (en bedrijven) hebben voldoende kennis over klimaatadaptatie en handelen klimaatadaptief

Faciliteren communicatiemedewerke rs in communicatie richting inwoners (en bedrijven)

4.1 4.2 4.3 4.4

Inspireren en motiveren door voorbeelden te delen Werkgroep Communicatie

4.5 4.6 4.7

Monitoring voortgang (regionaal + lokaal) op doelstellingen RAS Campagnes

Monitoring van voortgang

Website en nieuwsberichten Opstellen / actualiseren communicatiestrategie

Beschikken over communicatiemiddelen Goede communicatie met inwoners en bedrijven Bepalen effectieve communicatie richting bewoners Beschikken over een strategie voor de communicatie en bedrijven Portretten maken van nieuwe groenambassadeurs Inwoners en bedrijven prikkelen om klimaatadaptief te Inspirerende voorbeelden van inwoners die bijdragen handelen aan klimaatadaptatie Ondersteuning bij campagnes Inwoners en bedrijven prikkelen om klimaatadaptief te Inspirerende voorbeelden van inwoners die bijdragen handelen aan klimaatadaptatie Ondersteunen bij het delen van informatie over lokale Goede ondersteuning bij de uitvoering van de Het werkplan communicatie wordt uitgevoerd voorbeelden. (Via aanlevering content of faciliteren op communicatieacties andere wijze) Ambtelijk Trekker werkgroep Communicatie Regie voeren op de werkgroep communicatie Communicatieacties en -projecten worden bepaald en gerealiseerd Extern Trekker werkgroep Communicatie Ondersteuning van de werkgroep communicatie 8 De werkgroep functioneert goed met afstemming uur/week andere werkgroepen Monitoring van (voortgang) speerpunt communicatie Inzicht in de effectiviteit van de communicatie Evaluatie van de ingezette communicatie

4.8 Inwoners helpen met zelf maatregelen nemen

4.9

Afstemmen aanpak 'Tegelwippen' + Plantmee, etc. tussen organisaties.

Pro-actief meedoen aan het NKTegelwippen

Min. 3 a 4 partners bemensen de werkgroep Inhuur ontzorgt en ondersteunt speerpunten i.r.t. doelgroep - Opstellen evaluatie plan - Uitvoeren evaluatie - Rapporteren van de evaluatie

Veel gewipte tegels en een toegenomen besef van de gevoglen van klimaatverandering.

COMMUNICATIE TOTAAL

18

Speerpu nt

Speerpunt Stuwwal

Resultaat

Indicatie Aanpak Seperaat proces onder BO Rijk van Nijmegen Synergie met proces Groene Metropool Groene mantel

STUWWAL

Hoofddoel Subdoel Actie nr. Regionale acties Doel STUWWAL Een toekomstbestendige Vergroten Vaststellen ambitiedocument integraal gebiedsproces Blauwe Motor stuwwal in grondwatervoorraad, (o.b.v. de preverkenning) 2035 door een efficiënter watergebruik 5.1 klimaatbestendig en herstel sponswerking (grond)water- en van de bodem. bodemsysteem als basis Passend duurzaam Uitvoeren 3 jarig gebiedsproces herstel blauwe motor voor droog en veilig wonen, ruimtegebruik in 2050 op stuwwal 5.2 duurzame land- en tuinbouw basis van het natuurlijk en vitaal bos, natuur en water en bodemsysteem landschap. Aanpassen aan weersextremen: verminderen 5.3 wateroverlast, erosie, droogte, hitte en natuurbranden Behouden en herstellen van schoon en ecologisch 5.4 gezond oppervlaktewater en grondwater Verminderen verdroging van natuur (m.n. N2000), 5.5 biodiversiteit- en beekherstel Ambtelijk Trekker WG Provincie (T), B&D, Heu, Nij, WSRL 5.6 Stuwwal Extern Trekker WG Provincie (T), B&D, Heu, Nij, WSRL 5.7 Stuwwal

STUWWAL TOTAAL

19

Speerpu nt

Organisatie en Vaste Lasten

Hoofddoel

Subdoel

Actie nr. Regionale acties

Doel

Resultaat

Indicatie Aanpak

ORGANISATIE

ORGANISATIE

Algemeen

Regiocoördinator (ambtelijk) Financieel penvoerder (ambtelijk) Financieel ondersteuner (ambtelijk) Coördinator Stuurgroep (ambtelijk) Procescoördinator (extern) Extern ondersteuner (PG+WG)

Regie op de samenwerking en inhuur 1 dag/week Financiele afhandeling (incl. aanbesteding), verantwoording & subsidies 90 uur per jaar Dagelijkse ondersteuning van financiele penvoerder 90 uur per jaar

6.1 6.2 6.3 6.4

Voorbereiding + verslaglegging Stuurgroep Inhoudelijk regie, Voorbereiding PG 1x6 jr RUP 180 uur per jaar Inhuur Ondersteunen + verslaglegging WG+PG, voeden kerngroep 90 uur per jaar

6.5 6.6

ORGANISATIE TOTAAL

VASTELASTEN

VASTE LASTEN Vaste lasten

Jaarlijkse regio bijeenkomst (externe organisatie) Zaalhuur/catering etc. Sharepoint hydromedia Opstellen RUP/jaarplan Onvoorziene kosten RUP

7.1 7.2 7.3 7.4 7.5

Eens per 6 jaar/jaarlijks

Aanpak tot 2029 (looptijd van kosten)

VASTE LASTEN TOTAAL

20

100% 100%

€ 10.000 € 20.000

Toelichti ng

€ 10.000 € 20.000

Jaarlijks e kosten

Bijdrage RvMW

Regionale acties

Bijdrage RvMW %

Actie nr.

Indicatie eenmalig e kosten

Financieel overzicht

STEDELIJK GEBIED 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 1.8 1.9 1.10 1.11 1.12 1.13 1.14 1.15

Regionaal instemmen met regionale doelenset stedelijk gebied Opstellen beleidsdoelen die kunnen worden opgenomen in een omgevingsvisie/-strategie Uitwerking beleidsdoelen in leidende principes en prestatie indicatoren die kunnen worden opgenomen in de Omgevingsprogramma’s (aansluiten landelijke en provinciale maatlat). Uitwerken van het beleid in planregels die kunnen worden meegenomen in omgevingsplannen. Ontwikkelen spelregels klimaat/natuurinclusief bouwen. Samenstellen set bouwstenen prestatieafspraken die kunnen worden vastgelegd met woningcorporaties en projectontwikkelaars. Kansenkaart overbodige verharding. Aan de hand van een luchtfoto bepalen we waar in de openbare ruimte niet functionele verharding ligt die kan worden verwijderd en vervangen door groen Set met voorbeeldafspraken over klimaatadaptatie in anterieure overeenkomst Set met voorbeeldafspraken over klimaatadaptatie in aanbestedingen Samenstellen pakket richtlijnen voor inrichting klimaatadaptieve openbare ruimte die kunnen worden opgenomen in lokaal handboek inrichting openbare ruimte (HIOR). Samenstellen draaiboek voor een publiekscampagne afkoppelen en vergroenen op basis ervaringen campagnes die al regionaal worden gedaan. Hierbij kunnen regionale communicatietools worden ingezet.

Voor de uitvoering van de campagnes zoeken we samenwerking met tuincentra, hoveniers, scholen, en maatschappelijke instellingen. Aanpak bescherming vitale voorzieningen (energie, drinkwater en riolering, telecommunicatie) en kwetsbare functies (ziekenhuis, kinderdagverblijf) tegen klimaatextremen. Deze volgen uit de stresstest.

Alleen eigen tijd

alleen kennisutwisseling alleen kennisutwisseling € 10.000

100%

€ 10.000

€ 10.000 € 10.000 € 10.000

100% 100% 100%

€ 10.000 € 10.000 € 10.000 Onderdeel van communicatie

€ 10.000

100%

€ 10.000 Alleen kennisuitwisseling Is onderdeel van ondersteuning

De werkgroep communicatie zorgt voor content die kan worden ingezet tijdens de campagnes. Ambtelijk Trekker werkgroep Stedelijk gebied Extern Trekker werkgroep stedelijk gebied

STEDELIJK GEBIED TOTAAL

€ 80.000

€ 80.000

€ 9.000 € 9.000

LANDELIJK GEBIED 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 2.9 2.10

Instemmen met regionale doelenset landelijk gebied Bouwsteen ontwikkelen voor potentiele instrumenten (omgevingsplan, waterbeheerplan, etc.) Kennisuitwisseling/-deling best practice instrumenten klimaatadaptatie Kennisuitwisseling/-deling best practice klimaatadaptief handelen Voeden van gebiedsprocessen met (vastgestelde) regionale kaders en informatie Uitvoering Groenblauw Raamwerk - 10% dooradering (Pilot) Het concretiseren van de opbrengst van de Klimaattop van 13 december (Ook met KAR) naar te nemen maatregelen en het opstellen van een narratief voor inwoners, bestuurders, collega's Voeden uitvoering pilotproject Groenblauw raamwerk Ambtelijk Trekker werkgroep Landelijk gebied Extern Trekker werkgroep Landelijk gebied

LANDELIJK GEBIED TOTAAL

€ 3.000

100%

€ 3.000 Alleen eigen tijd Alleen kennisdeling Aleen kennisdeling Is onderdeel van ondersteuning Alleen eigen tijd Alleen eigen tijd Aanvullende financiering door provincie Alleen eigen tijd

€ 3.000

€ 3.000

€ 9.000 € 9.000

KENNIS 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9 3.10 3.11 3.12 3.13 3.14 3.23 3.24 3.25 3.26

Ontwikkelen strategie + kennisagenda: welke kennis zelf ontwikkelen, actief beïnvloeden of volgen Perspectief 2120 Gelders Rivierengebied Funderingsschade bebouwing (droogte stedelijke bebouwing) Bovenregionale stresstest (Inter)Regionale stresstest Waterkwaliteitstresstest Samenwerken aan water in RO (partners in water) Ontwikkeling themakaarten RO, WBSvoor thema's: wonen, landbouw, natuur en leefbaarheid Volgen Landelijke ontwikkelingen Volgen provinciale ontwikkeling Synergie in regionale ontwikkelingen (Inter)regionaal samenwerkingsplatform Opstellen monitoringsaanpak Uitvoeren monitoringsaanpak incl. nulmeting Ambtelijk Trekker werkgroep Kennis Extern Trekker werkgroep Kennis Vaststellen van de taken en verantwoordelijkheden voor het beheer en de ontsluiting van data Nieuwe kennislagunes

KENNIS TOTAAL

Alleen eigen tijd Financiering door provincie en WSRL Individuele financiering door gemeenten Financiering provincie € 75.000

100%

€ 75.000 Geheel financiering WSRL Alleen eigen tijd Provincie/WSRL Alleen eigen tijd Alleen eigen tijd Alleen eigen tijd € 683 Financiering provincie Financiering provincie Alleen eigen tijd € 9.000 Alleen eigen tijd N.t.b. Budget komt uit Onvoorzien

€ 75.000

€ 75.000

€ 9.683

COMMUNICATIE 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 4.8 4.9

Website en nieuwsberichten Opstellen / actualiseren communicatiestrategie Portretten maken van nieuwe groenambassadeurs Ondersteuning bij campagnes Ondersteunen bij het delen van informatie over lokale voorbeelden. (Via aanlevering content of faciliteren op andere wijze) Ambtelijk Trekker werkgroep Communicatie Extern Trekker werkgroep Communicatie Monitoring van (voortgang) speerpunt communicatie Afstemmen aanpak 'Tegelwippen' + Plantmee, etc. tussen organisaties.

COMMUNICATIE TOTAAL

Onderdeel van ondersteuning Onderdeel van ondersteuning In 2024 afgerond Onderdeel van ondersteuning Onderdeel van ondersteuning Alleen eigen tijd € 27.000 Onderdeel van ondersteuning Onderdeel van ondersteuning €0

€0

€ 27.000

€0

€ 36.000 € 9.000 € 9.000 € 10.000 € 27.000 € 9.000 € 100.000

ORGANISATIE 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6

Regiocoördinator (ambtelijk) Financieel penvoerder (ambtelijk) Financieel ondersteuner (ambtelijk) Coördinator Stuurgroep (ambtelijk) Procescoördinator (extern) Extern ondersteuner (PG+WG)

ORGANISATIE TOTAAL

€0

VASTE LASTEN 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5

Jaarlijkse regio bijeenkomst (externe organisatie) Zaalhuur/catering etc. Sharepoint hydromedia Opstellen RUP/jaarplan. Eens per 6 jaar/jaarlijks Onvoorziene kosten RUP

VASTE LASTEN TOTAAL TOTAAL TOTALE KOSTEN PERJAAR Beschikbaar Restant

€ 14.000 € 6.000 € 950 € 40.000 € 40.000 € 198.000

100%

€ 40.000 € 61.367 € 40.000 € 82.317 € 198.000 € 237.000 € 270.000 € 270.000 €0

STUWWAL 5.1 Vaststellen ambitiedocument integraal gebiedsproces (o.b.v. de preverkenning) 5.2 Uitvoeren 3 jarig gebiedsproces herstel blauwe motor stuwwal 5.3 verminderen wateroverlast, erosie, droogte, hitte en natuurbranden 5.4 Behouden en herstellen van schoon en ecologisch gezond oppervlaktewater en grondwater 5.5 Verminderen verdroging van natuur (m.n. N2000), biodiversiteit- en beekherstel 5.6 Provincie (T), B&D, Heu, Nij, WSRL 5.7 Provincie (T), B&D, Heu, Nij, WSRL

STUWWAL TOTAAL

€ 700.000 Specifieke financiering (zie hieronder)

21 €0

€0

€ 700.000