UHS 2026-2030 Wijchen

f

1

Voorwoord Beste lezer, In dit stuk leest u hoe wij in onze gemeente omgaan met vergunningverlening (V), toezicht (T) en handhaving (H). Dit beleid helpt ons om onze leefomgeving veilig, gezond en prettig te houden. Denk aan het verlenen van bouwvergunningen, het controleren van bedrijven en het optreden bij overlast of gevaarlijke situaties. We vinden het belangrijk dat dit beleid duidelijk is voor iedereen: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Voor inwoners Ondernemers Raadsleden Onze ketenpartners De medewerkers van de gemeente Het college van burgemeester en wethouders

Daarom hebben we gekozen voor heldere taal en duidelijke keuzes. Met dit beleid willen we zorgen voor een goede balans tussen vrijheid en regels. We geven ruimte waar het kan, en treden op waar het moet. Zo werken we samen aan een gemeente waarin iedereen zich thuis voelt. Wij danken iedereen die heeft meegedacht en bijgedragen aan dit beleid. Deze betrokkenheid is en blijft van grote waarde.

2

Samenvatting Wat Deze Uitvoerings- en Handhavingsstrategie beschrijft hoe de gemeente Wijchen werkt aan een duidelijke werkwijze en een goede inzet van mensen en middelen voor vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH). Dit beleid vervangt het vorige uitvoeringsprogramma VT&H 2022. Waarom Deze strategie is de basis voor het jaarlijks opstellen van uitvoeringsprogramma’s voor VTH. Door nieuwe wetten zoals de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) verandert er veel in hoe we werken. Daarom is dit een dynamisch document dat we tussentijds aanpassen als het nodig is. Hoe Met dit beleid werken we in de periode 2026–2030 aan drie doelen: ▪ Doel 1: Goede inrichting van het VTH-proces We zorgen voor een goede basis om de beleidscyclus van de Omgevingswet uit te voeren. Denk aan: o VTH opnemen in de gemeentelijke begroting o Overlegstructuren opzetten o Inzicht krijgen in risico’s o Monitoren en evalueren op vaste momenten o Informatie delen met het college en de gemeenteraad. ▪ Doel 2: Stellen van omgevingsdoelen We richten ons op de omgeving. Door een risico- en gebiedsanalyse bepalen we in 2026 waar de grootste risico’s liggen. Het college maakt op basis hiervan bestuurlijke keuzes in de prioriteiten, die worden voorgelegd aan de gemeenteraad. ▪ Doel 3: Goede kwaliteit van uitvoering We willen ons werk goed doen.

Dat betekent: o Voldoende kennis en opleiding o De juiste middelen o Werken volgens de Kwaliteitscriteria 3.0 voor vergunningverlening, toezicht en handhaving. Wie De gemeente Wijchen werkt samen met verschillende ketenpartners: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN) Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ) Politie Het Openbaar Ministerie Waterschap Rivierenland Rijkswaterstaat GGD Gelderland-Zuid

Deze organisaties zijn belangrijk omdat zij ook VTH-taken uitvoeren.

3

Inhoud Voorwoord ..........................................................................................................2 Samenvatting .....................................................................................................3 Inleiding .............................................................................................................5 1.

Doel ..........................................................................................................6

1.2.

Uitvoeringskader van de gemeente Wijchen ..........................................6

1.3.

Collegiale samenwerking en kaders ......................................................6

2

Uitvoerings- en Handhavingsstrategie ......................................................8 2.1.

Beleidscyclus .........................................................................................8

2.2.

Wat hebben we geleerd? .......................................................................9

2.3.

Doelen en borging ...............................................................................10

2.4.

Monitoring ...........................................................................................12

2.6.

Organisatie en middelen ......................................................................13

3. Uitvoeringsprogramma en Evaluatierapportage ............................................15 4. Borging van uitvoering .................................................................................17 4.2.

Integraliteit .........................................................................................17

4.3.

Bevoegdheid ........................................................................................17

4.4.

Bereikbaarheid tijdens kantooruren ....................................................17

4.5.

Bereikbaarheid buiten kantooruren .....................................................18

4.6.

Klachten, meldingen, grote incidenten en rampen ...............................18

4.7.

Kwaliteit ..............................................................................................18

Afkortingen en moeilijke woorden ....................................................................20

4

Inleiding Dit is de nieuwe Uitvoerings- en Handhavingsstrategie VTH 2026–2030 van de gemeente Wijchen. VTH staat voor Vergunningverlening (V), Toezicht (T) en Handhaving (H). In deze Uitvoerings- en Handhavingsstrategie VTH staat ons beleid over hoe wij onze wettelijke VTH-taken uitvoeren. Dit gaat niet alleen om wat we zien in de omgeving, maar ook om hoe we die ervaren. De basisregels komen uit het Omgevingsrecht1, de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) en bijzondere wetten. We leggen in dit beleid uit waar we onze tijd en mensen voor inzetten. Dit vormt de basis voor het jaarlijkse uitvoeringsprogramma dat bij het dit beleid hoort. Elk jaar maken we een verslag voor de gemeenteraad. Ook doen we tussentijdse evaluaties om te kijken of het beleid nog goed past bij de situatie. Deze Uitvoerings- en Handhavingsstrategie VTH 2026–2030 vervangt het vorige uitvoeringsprogramma VT&H 2022 van de gemeente Wijchen.

1 Sinds 1 januari 2024 gelden de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging.

5

1. Doel In de beleidsperiode 2026-2030 werken we in de gemeente Wijchen aan de volgende doelen: ▪ ▪ ▪

Doel 1: Goede inrichting van het VTH-proces Doel 2: Stellen van omgevingsdoelen Doel 3: Goede kwaliteit van uitvoering

Dit beleid is een document dat we tot eind 2030 gebruiken als basis. Als regels veranderen of als evaluaties dat nodig maken, passen we dit beleid aan. 1.2. Uitvoeringskader van de gemeente Wijchen Dit beleid is gemaakt op basis van de bestaande missie en visie van het Strategisch Kompas ‘De kracht van Wijchen’, de Omgevingsvisie Wijchen en de kaders die de gemeenteraad aan het college van burgemeester en wethouders op 17 december 2024 gaf als vertrekpunt: ▪ ▪ ▪

Het VTH-beleid 2026-2030 zet in op de perspectieven ‘risico en impact’, ‘overlast’ en ‘afspraak is afspraak’, waarbij veiligheid prioriteit heeft. Het VTH-beleid 2026-2030 sluit aan op de koers uit het Strategisch kompas ‘De kracht van Wijchen’. Het VTH-beleid 2026-2030 sluit aan op de Omgevingswet.

Daarnaast zijn de aanbevelingen van de Rekenkamercommissie in het nieuwe VTH-beleid verwerkt.2 Een eerste stap richting de aanbevelingen was om de gemeenteraad te betrekken bij het maken van dit beleid. We werken vanuit de volgende uitgangspunten: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

alles in samenhang bekijken (integraal) letten op risico’s alert zijn op signalen van ondermijning betrouwbaar: afspraak is afspraak open en duidelijk (transparant) we passen deze manier van werken toe bij vergunningen, toezicht en handhaving.

1.3. Collegiale samenwerking en kaders Voor de uitvoering van onze VTH-taken werken we samen met andere organisaties: de partners in de keten. Wij werken samen met de Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN) en de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ). De ODRN voert voor ons de basistaken op het gebied van milieu uit.3 Ook taken over bodem en asbest horen daarbij. Elk jaar maakt de ODRN een beleidsplanen en een werkplan. Beiden horen bij dit beleid (bijlage 10 en 11). De VRGZ is verantwoordelijk voor de brandweer, medische hulp en voorbereiding op rampen en crisissituaties. Onze samenwerking richt zich vooral op (brand)veiligheid.

2 Onderzoeksrapport DoeMee Toezicht en handhaving Openbare orde en Veiligheid d.d. 2 maart

2021, van de Rekenkamercommissie Wijchen. 3 Dit is een wettelijke verplichting om tot een gezamenlijk uniform VTH–beleid te komen.

6

We hebben met hen een dienstverleningsovereenkomst (DVO). Er is goed contact en directe communicatie. We werken samen op strategisch, tactisch en praktisch niveau. De ketenpartners zijn geïnformeerd over dit beleid. Andere partners zijn de politie, het Openbaar Ministerie, Waterschap Rivierenland, Rijkswaterstaat, GGD Gelderland-Zuid4 en Inspectie Leefomgeving en Transport. Deze samenwerking gaat via de regio.

4 Steeds belangrijker binnen VTH omdat het thema ‘gezondheid’ door de Omgevingswet

belangrijker wordt. De GGD werkt nauw samen met de VRGZ.

7

2

Uitvoerings- en Handhavingsstrategie

Het opstellen van een Uitvoerings- en Handhavingsstrategie is een wettelijke verplichting.5 Deze strategie ondersteunt gemeenten bij het maken van zorgvuldige en transparante keuzes: wat willen we bereiken, hoe organiseren we dat, wie is waarvoor verantwoordelijk en werkt onze aanpak zoals bedoeld? Om dit hoofdstuk goed te kunnen begrijpen, starten we met een korte toelichting op de beleidscyclus en het belang daarvan binnen de Omgevingswet. Vervolgens blikken we terug op de vorige beleidsperiode: wat hebben we geleerd en welke inzichten nemen we mee? Op basis van deze lessen formuleren we de doelen voor de komende periode. Daarna gaan we dieper in op het belang van een risico- en gebiedsanalyse als fundament voor onze keuzes. We beschrijven vervolgens de stappen die we willen zetten om onze doelen te realiseren en te borgen. Tot slot gaan we in op de verschillende algemene strategieën voor Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH). 2.1.

Beleidscyclus

De Omgevingswet stelt eisen aan de Uitvoerings- en Handhavingsstrategie6 en de kwaliteit van de uitvoering.7 Samen vormen deze eisen de ‘BIG-8 beleidscyclus’. In principe verplicht de beleidscyclus een organisatie volgens een programma te werken. Dat betekent: ▪ ▪ ▪ ▪

Leren van de vorige periode (evaluatie, jaarverslag) Analyseren wat nodig is (risicoanalyse en keuzes maken) Bepalen van de aanpak (strategie) Uitvoeren wat is afgesproken (jaarprogramma)

Op 3 mei 2017 stelde de gemeente Wijchen de ‘Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht gemeente Wijchen’ vast. In deze verordening staat dat we onze VTH-taken uitvoeren met een minimale en uniforme kwaliteit. De landelijke richtlijn stond in de Kwaliteitscriteria 2.3 voor uitvoering en handhaving volgens de Omgevingswet. Dit zijn landelijk criteria voor vergunningverlening, toezicht en handhaving. Een nieuwe versie (3.0) kwam tot stand onder het Interbestuurlijk Programma (IBP) Versterking VTH. De nieuwe minimale eisen gelden sinds 1 januari 2025. Het doel van deze eisen is een sterke en professionele manier van werken voor vergunningen, toezicht en handhaving. Deze moet zorgen voor: 5 Artikel 13.5, lid 1 Omgevingsbesluit. 6 Artikelen 13.5 tot en met 13.11 Omgevingsbesluit. 7 Artikel 18.23, lid 1, onder a Omgevingswet verplicht een verordening voor uniform uitvoeren van

gemeentelijke basistaken.

8

▪ ▪

▪ ▪

Kwaliteitsverbetering, afstemming en gegevensuitwisseling, afstemming straf- en bestuursrecht, en een landelijk speelveld/level playing field Bijdragen aan de realisatie van beleidsdoelen in de fysieke leefomgeving op het terrein van Veiligheid, Duurzaamheid, Gezondheid, Milieu, Erfgoed, Landschap & Natuur zoals bedoeld in artikel 1.2 van de Ow Vermindering van regel- en toezichtdruk en gelijke regels voor bedrijven en inwoners Borgen van onafhankelijkheid, professionaliteit en vakmanschap, betrouwbaarheid, eenvoud en gezamenlijkheid

De verschillende stappen vormen samen het VTH-proces. 2.2.

Wat hebben we geleerd?

De laatste beleidsperiode begon in december 20228. Het beleid was toen nog niet compleet. Sindsdien is er veel veranderd: ▪

Bestuurlijk De gemeenteraad van Wijchen heeft het Strategisch Kompas ‘De kracht van Wijchen’ en de Omgevingsvisie Wijchen vastgesteld.

▪

Juridisch De Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen hebben grote gevolgen. We merkten dat dit invloed had op onze manier van werken, onze aanpak en onze financiën.

▪

Maatschappelijk We kregen te maken met uitdagingen zoals de stikstofproblematiek, strengere eisen voor energie en isolatie bij vergunningen, en het verminderen van plasticgebruik bij evenementen. Ook is er meer aandacht voor participatie in de Omgevingswet, bijvoorbeeld via omgevingsdialogen. Daarnaast is er nog steeds een tekort aan woningen. Tegelijkertijd ligt de focus ook op veiligheid en het tegengaan van ondermijning. We werken hier nog steeds aan. Binnen VTH voeren we vooral gesprekken over wat mogelijk is, wat we willen bereiken en hoe we het toezicht het beste kunnen organiseren.

▪

Organisatie De personele bezetting blijft een grote uitdaging. We werken met vaste medewerkers en ingehuurde krachten. Net als andere gemeenten doen we ons best om kennis te behouden en verder te ontwikkelen. Voor vergunningverlening is een nieuw zaaksysteem ingericht, gebaseerd op de belangrijkste processen uit de Omgevingswet. Verder blijven we werken aan het verbeteren van onze dienstverlening. Dit doen we onder andere door aandacht te blijven te geven aan onze 5 dienstverleningsprincipes. Door onze brieven te blijven verbeteren, zodat ze voldoen aan B1-taalniveau waar dit mogelijk is. En door de motie ‘Bellen bij negatieve beschikkingen’ uit te voeren om de relatie met onze inwoner te verbeteren.9

8 Op 20 december 2022 stelde het college het VTH-beleid Regio Nijmegen 2023 - 2026 vast. 9 Ingediend op 7 november 2024. Gerealiseerd op 23 januari 2025.

9

Daarbij is ook de functie van VTH-beleidsadviseur ontstaan. Deze rol is bedoeld om het hele VTH-proces goed te organiseren, te borgen en samen aan te pakken, zowel binnen als buiten de organisatie.

We deden wat op dat moment nodig was. Maar afgelopen periode is ook duidelijk geworden dat het belangrijk is om een goed dynamisch plan te hebben waarin beleid en uitvoering op elkaar is afgestemd en waarin duidelijke keuzes worden gemaakt. Want we kunnen niet alles. We kunnen onze tijd en middelen maar één keer inzetten. 2.3.

Doelen en borging

In plaats van te reageren op allerlei meldingen moet de aandacht meer gaan naar het hoofddoel van de Omgevingswet: zorgen voor een veilige en gezonde leefomgeving en een goede kwaliteit van de omgeving.10 Dit begint met het inrichten van een goed VTHproces volgens de beleidscyclus zodat we meer risicogericht kunnen werken. In de beleidsperiode 2026–2030 zorgen we ervoor dat onze gemeentelijke organisatie in december 2030 werkt op basis van risico’s in de omgevingsdoelen die het bestuur en college hebben gekozen. Werken op basis van risico’s betekent dat we eerst kijken waar de grootste problemen of gevaren zijn. Daar richten we onze aandacht en inzet op. In 2026 maken we hiervoor een risico- en gebiedsanalyse. Met dit beleid vragen hier we ook financiële middelen voor. Ook weten we dat beleidsmatig een aantal dingen samenkomen in 2026: ▪

▪

Onze ketenpartner: ODRN bevindt zich nu midden in een fusie met de omgevingsdienst Arnhem: ODRA. Naar verwachting brengt deze fusie nieuwe beleidsdoelen voor de nieuwe omgevingsdienst. Het regionale VTH-beleid loopt af. In 2026 verwachten we gezamenlijk overleggen te starten over nieuw te voeren regionaal beleid.

Daarom stellen we drie doelen: Doel 1: Goede inrichting van het VTH-proces Dit doel gaat vooral om het goed organiseren, vastleggen en uitvoeren van de beleidscyclus. Voor VTH betekent dit onder andere een structurele plek op de jaarlijkse begroting, vaste interne en externe informatiemomenten en monitoring en evaluatie van de processen voor vergunningverlening, toezicht en handhaving en eventuele bijsturing van de ingezette koers. Een richtlijn hiervoor staat in de schematische weergave VTH-proces gedurende een jaar. De richtlijn is verdeeld over vier kwartalen waarin vaste actiepunten zijn opgenomen (bijlage 7).

10 Artikel 1.3, sub a Omgevingswet.

10

Doel 2: stellen van omgevingsdoelen - Risicogestuurd werken Dit doel gaat vooral over het kunnen maken van betere keuzes en het uitwerken van de gemaakte keuzes. Voor VTH betekent dit dat we in 2026 een risico- en gebiedsanalyse laten uitvoeren om duidelijke omgevingsdoelen te stellen. Waarom we dit niet gelijk deden? Dat kon niet. Het onderzoek moeten we extern uitbesteden en vraagt een financiële investering die we meenemen bij het vaststellen van dit beleid. Wel hebben we In het vierde kwartaal van 2023 zelf intern onderzocht welke ontwikkelingen we binnen de gemeente Wijchen zagen. We concludeerden dat we steeds meer meldingen, klachten en verzoeken om handhaving kregen over airco’s, warmtepompen, geluidsoverlast en rook. Ook zagen in woonwijken en op bedrijventerreinen vaker pakketpunten en kregen we vragen over hoe om te gaan met de opslag van batterijen. Ook dit soort (nieuwe) ontwikkelingen vragen veel tijd en het blijft zoeken naar de beste manier om ermee om te gaan. Ook landelijk gezien is hierin nog veel onduidelijk. Met een totaalbeeld maken we keuzes en een strategie. De acties die daaruit volgen beschrijven we in een uitvoeringsprogramma voor 2027. Doel 3: Goede kwaliteit van uitvoering Dit doel gaat over de kwaliteit van de taken die we doen, de minimale eisen waaraan we moeten blijven voldoen en hoe we verantwoorden wat we doen.

Voor VTH betekent dit dat we in 2026 onderzoeken of we voldoen aan de eerdergenoemde kwaliteitscriteria 3.0 voor vergunningverlening, toezicht en handhaving en dat we de bestaande kwaliteitsverordening actualiseren. Dit schema laat onze doelen in de beleidsperiode 2026-2030 zien:

11

2.4.

Monitoring

We volgen bestaande processen en letten we goed op signalen uit de praktijk. Met die informatie werken we integraal aan verbetering van wat we hebben of bedenken we of we iets anders nodig hebben. Met rapportages per half jaar en per jaar laten we aan de gemeenteraad zien wat we hebben gedaan om onze doelen te bereiken en geven we aan of aanpassing nodig is. Hiermee kunnen we tijdig en flexibel schakelen. Deze flexibiliteit is nodig om snel en goed te reageren op veranderingen in wet- en regelgeving, nieuwe inzichten uit toezicht en handhaving, beleidswijzigingen van het Rijk, de provincie of de gemeenteraad, en op signalen uit de samenleving. 2.5. Strategieën Om onze leefomgeving te beschermen, te behouden en te verbeteren, gebruiken we in ons dagelijks werk verschillende strategieën:

Bron: VTH-beleid gemeente Zoeterwoude ▪

Vergunningenstrategie – doel: regels toepassen We behandelen aanvragen en meldingen op basis van duidelijke regels en een goed integraal vooronderzoek. We leggen alle stappen en opmerkingen vast in onze VTH-software. Met deze aanpak kunnen we (maatwerk)voorschriften opleggen bij activiteiten.

▪

Naleef- en preventiestrategie – doel: overtredingen voorkomen We geven duidelijke informatie en communiceren in begrijpelijke taal. We blijven in gesprek en zijn helder over onze rol. We zoeken samen naar een passende oplossing en leggen uit waarom we soms ‘nee’ zeggen. We zijn dienstverlenend en leggen de focus op voorkomen van overtredingen. Voorbeelden zijn het gebruik van geluidsmeters bij evenementen of het plaatsen van drempels op de weg. We proberen ook extra ‘ogen en oren’ te krijgen, zodat inwoners met elkaar in gesprek gaan, zoals bij buurtbemiddeling.

▪

Toezichtstrategie – doel: controleren We geven prioriteit aan toezicht op brand- en constructieveiligheid, verleende omgevingsvergunningen en acties tegen ondermijning. We bereiden controles goed voor. Na de controle maken we een verslag van de bijzonderheden en eventuele afspraken. We doen dit om mensen te helpen regels na te leven en hen daarin te ondersteunen. 12

We houden reactief toezicht op regels uit het omgevingsplan. Dat betekent dat we pas in actie komen na meerdere klachten, meldingen of als er een verzoek om handhaving is gedaan. We registreren alle klachten en meldingen in onze systemen. Zo kunnen we zien welke activiteiten vaak voorkomen en deze gericht aanpakken. We houden reactief toezicht op de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) doen we ook reactief. We gaan ervan uit dat het systeem goed werkt. ▪

Handhavingsstrategie – doel: overtredingen stoppen We handhaven op brand- en constructieveiligheid en bij urgente openbare orde en veiligheidssituaties die directe aandacht nodig hebben. Bij verleende omgevingsvergunningen, bouw- en sloopmeldingen is handhaving een laatste stap, tenzij er een direct veiligheidsrisico aanwezig is. We volgen de juridische stappen zoals die staan in de Algemene wet bestuursrecht. We werken volgens een vast stappenplan uit onze VTH-software.11 Voor de hoogte van dwangsommen en de duur van termijnen gebruiken we de Leidraad hoogte dwangsommen en begunstigingstermijnen van Wijchen (bijlage 9). We doen dit om snel en duidelijk op te treden bij ernstige overtredingen.

▪

Gedoogstrategie – doel: later handhaven We gebruiken deze aanpak bij situaties met een gemiddelde of lage prioriteit, waar we toch veel klachten of meldingen over krijgen. We registreren de klacht of melding en plannen een moment waarop we tijd en middelen vrijmaken voor een projectmatige aanpak. Als er op één plek meerdere overtredingen zijn met gemiddelde of lage prioriteit, bekijken we of we toch moeten handhaven.

We richten onze VTH-software zo in dat de werkprocessen stapsgewijs doorlopen worden. Bij bijzondere situaties stemmen de betrokken teams met elkaar af wie de trekker is en wat nodig is. De werkwijzen die uit deze strategieën voortvloeien en hoe wij deze strategieën toepassen in de gemeente Wijchen staan in hoofdstuk 3. 2.6.

Organisatie en middelen

Geld en personeel zijn nodig om de VTH-taken goed uit te voeren. We hebben nu nog geen aparte post of programma speciaal voor VTH. Toch is dat wel nodig. Denk bijvoorbeeld aan omgevingsonderzoeken, opleidingen om te voldoen aan de kwaliteitscriteria 3.0, of het inhuren van externe bureaus voor onafhankelijke controle en advies. We kunnen pas goed inschatten hoeveel geld en personeel nodig is als we duidelijke prioriteiten hebben. En als we daaruit doelen voor uitvoering en handhaving hebben opgesteld. In het nieuwe VTH-proces werken we aan meer inzicht en betere afstemming tussen de beschikbare formatie en het personeel dat nodig is.

11 Ingericht volgens de Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht (LHSO).

13

Dit is in deze beleidsperiode extra belangrijk. Gemeenten krijgen minder geld van het Rijk. Daarom vinden we het belangrijk om goed na te denken over welke VTH-taken we kunnen uitvoeren en hoe we dat het beste doen.

14

3. Uitvoeringsprogramma en Evaluatierapportage We zijn verplicht om elk jaar ’een uitvoeringsprogramma te maken. We starten in 2026 met de voorbereidingen voor een nieuw uitvoeringsprogramma voor 2027. We houden waar kan rekening met onderzochte risico’s. Ook houden we rekening met mogelijke veranderingen door: ▪ ▪

▪

Het coalitieakkoord Wijchen loopt in maart 2026 af. Een nieuw coalitieakkoord kan van invloed zijn op de beleidsvoering en te voeren strategie. Buiten de organisatie werken we ook aan het VTH-proces. Onze ketenpartner: ODRN bevindt zich nu midden in een fusie met de omgevingsdienst Arnhem: ODRA. Naar verwachting brengt deze fusie nieuwe beleidsdoelen voor de nieuwe omgevingsdienst. Tegelijk loopt het regionale VTH-beleid af. In 2026 verwachten we gezamenlijk overleggen te starten over nieuw te voeren regionaal beleid.

We zien het onderzoek en de veranderingen als een goede kans ons VTH-proces te versterken. Veder blijven we werken aan: Prioriteiten De afgelopen jaren werkten we binnen de beschikbare formatie aan onze basistaken. De focus lag op gezondheid en brandveiligheid, dit blijft zo. Projecten Bij nieuw te starten projecten waar VTH een onderdeel van is maken we vooraf inzichtelijk welke inzet mogelijk nodig is. We halen VTH zo veel mogelijk naar voren om beter voorbereid te zijn en vooraf te kunnen plannen. We blijven nu extra alert op vaste patronen binnen de nu hoog geprioriteerde overtredingen. Het uitgangspunt is dat we eenzelfde strategie toepassen. Uitgangspunten In de werkprocessen zien we vooral de uitgangspunten integraal, betrouwbaar en transparant terug. We streven ernaar dat werkprocessen duidelijk en makkelijk te vinden zijn. Zo behandelen we iedereen gelijk en zorgen we dat we toezien op de afspraken in vergunningen. Dat doen we vanuit betrouwbaarheid en transparantie. Daarnaast blijven we goed communiceren. Dat doen we door onder andere door teksten op B1-niveau te schrijven (waar mogelijk), duidelijke informatie op de website, goede zoekfuncties en beslisbomen voor aanvragen. Toezichthouders ontwikkelen zich in risicogericht en betrouwbaar werken. Zij moeten keuzes maken in welke overtredingen ze wel of niet oppakken en opvolgen.

Dat vraagt om zorgvuldige afwegingen en goede rapportage. Daarom stemmen we steeds weer integraal af om tot een gezamenlijke lijn te komen. Intrekken oude omgevingsvergunningen We gaan actief omgevingsvergunningen intrekken vanuit de gedachte ‘afspraak is afspraak’. Dit is een nieuw proces waarbij oude omgevingsvergunningen die niet gebruikt zijn ingetrokken worden. In de gemeente Wijchen kennen we nog geen actief intrekkingsbeleid voor vergunningen die niet binnen een jaar zijn uitgevoerd. Dit is wel de wens. Niet gebruikte omgevingsvergunningen ‘vervuilen’ het systeem. Ook is er risico op onjuiste informatie als de vergunde informatie jaren later niet (meer) klopt. Denk bijvoorbeeld aan vergunde bouwwerken die uiteindelijk niet zijn gebouwd. Of denk aan omwonenden die geconfronteerd worden met oude ongebruikte rechten, waar ze geen rechtsmiddelen meer tegen kunnen aanwenden.

15

De vergunningverlener informeert de vergunninghouder in principe telefonisch en schriftelijk. De omgevingswet kent een paar algemene intrekkingsgronden: ▪ ▪ ▪

In het kader van handhaving: bijvoorbeeld als de vergunning op basis van onjuiste gegevens is aangeleverd of als in strijd met de vergunning wordt gehandeld.12 Bij niet gebruikmaken van de omgevingsvergunning: bijvoorbeeld als de omgevingsvergunning niet binnen een jaar is uitgevoerd.13 Op verzoek van de vergunninghouder14

In de gemeente Wijchen onderzochten we in 2025 hoeveel omgevingsvergunningen tot 2021 niet gebruikt zijn. Ook richten we een proces in om toekomstige situaties te voorkomen. De hoofdverantwoordelijke voor dit proces wordt subteam Bouwhandhaving. We onderzoeken ook of we dit proces kunnen integreren in onze VTH-software. Samen met toezichthouders en de administratief medewerkers volgen zij onderstaand stappenplan:

•Jaarlijks overzicht •Bureauonderzoek op stavaza •Verzoek controle toezichthouder

Bouwtoezichthouder •Controle ter plaatse •Eventueel gesprek met vergunninghouder (horen) •Rapport toezicht •Terugkoppeling adm. medewerker

Adm. medewerker

•Opvragen zienswijze met voornemen tot intrekken •Besluit tot intrekken (eventueel in overleg met vergunningverlener en jurist)

Adm. medewerker

Tegen het besluit de omgevingsvergunning in te trekken kan bezwaar gemaakt worden. De bezwaarprocedure loopt via de bestaande route. Dit betekent in ieder geval dat de teams Algemeen Juridische zaken coördineren, team Juridische Advisering Fysieke Leefomgeving het bezwaar inhoudelijk behandelt en dat team Fysiek Vergunningen en Bouwhandhaving adviseert op de inhoud.

12 Artikel 18.10 Omgevingswet. 13 Artikel 5.40, tweede lid, onder b Omgevingswet. 14 Artikel 5.40, tweede lid, onder c Omgevingswet.

16

4. Borging van uitvoering De gemeente moet haar organisatie goed inrichten. Dit betekent in ieder geval dat de bevoegdheden, taken de verantwoordelijkheden van medewerkers die VTH-taken uitvoeren vastgelegd en zo nodig geregeld moeten zijn. De ambtelijke organisatie is verdeeld in domeinen. Elk domein bestaat uit verschillende teams. De uitvoering van VTH-taken valt onder het domein Publiekszaken. Team Fysiek is een onderdeel van dit domein. De kerntaak van team Fysiek is ▪ ▪ ▪

Vergunningen verlenen Toezicht houden Handhaven

Team Fysiek bestaat uit: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Vergunningverleners Omgevingswet Vergunningverleners APV en bijzondere wetten Buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s) Handhavers bouwzaken Handhavers voor de Alcoholwet Medewerkers voor administratieve ondersteuning

De functies in het team zijn gescheiden. De verantwoordelijkheden van het team volgen uit de interne werkprocessen en werkafspraken.: 4.2. Integraliteit Om de VTH-taken in de praktijk ook te kunnen uitvoeren is nauwe samenwerking nodig met het domein Fysieke Leefomgeving. In dit domein zitten de volgende teams: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Gebiedsontwikkeling Gebiedsinrichting Milieu GEO-informatie Juridische Advisering Fysieke Leefomgeving Voorbereiding en Uitvoering Ruimtelijk Beheer Energietransitie

Deze teams hebben elk hun eigen vakinhoudelijke adviseurs. In dit domein worden ruimtelijke initiatieven, het onderhoud van de openbare ruimte en handhaving geregeld. Voor speciale kennis over brandveiligheid en milieuregels werkt team Fysiek samen met ketenpartners: VRGZ en ODRN 4.3. Bevoegdheid De bevoegdheden van de medewerkers zijn geregeld via het Mandaatbesluit van de gemeente Wijchen en de aanwijsbesluiten voor de toezichthouders. 4.4. Bereikbaarheid tijdens kantooruren In de gemeente Wijchen werken we met een algemeen telefoonnummer. Binnen team Fysiek zijn twee belgroepen: Omgevingsloket en APV. Het klantcontactcentrum verbindt bellers naar de juiste belgroep.

17

Vergunningverleners en toezichthouders bouw zijn allemaal bereikbaar via hun zakelijke telefoonnummer mail. De boa’s zijn bereikbaar via het algemene nummer van de gemeente Wijchen. De ODRN is bereikbaar via hun algemene nummer en via het provinciaal meldpunt: Meldpunt milieu klachten in Gelderland. 4.5. Bereikbaarheid buiten kantooruren We zijn verplicht ook na kantoortijd bereikbaar te zijn voor acute onverwachte gebeurtenissen. Bij toezicht wordt altijd tijd gereserveerd die we kunnen inzetten bij calamiteiten. De taak van toezicht is gericht op het beperken van de acute onveilige situaties. De gemeente Wijchen kent geen piketdiensten. Toezichthouders Bouw krijgen via de crisisorganisatie te horen of hun inzet nodig is bij een calamiteit. In de praktijk wordt de toezichthouder bouwen met name buiten kantooruren opgeroepen bij brand. Vaak kan er een risico zijn op instortingsgevaar. De brandweer heeft dan bouwkundig advies nodig. De boa’s verdelen hun diensten ook buiten kantooruren. De werktijden voor de boa’s liggen tussen 05:30 uur en 23.00 uur, dit kan tijdens evenementen tot 02:00uur zijn. Door te werken in koppels borgen ze continuïteit binnen het team. Voor calamiteiten buiten deze uren kan contact opgenomen worden met de politie. De boa’s staan roulerend in contact met de meldkamer. De ODRN kent haar eigen piketregeling bij calamiteiten.

De piketdienst is 24 uur per dag bereikbaar en beschikbaar. Voor onze gemeente is de piketdienst van de ODRN alleen beschikbaar voor 'milieu' calamiteiten. 4.6. Klachten, meldingen, grote incidenten en rampen In de gemeente Wijchen hebben we een klachtenprocedure. Deze doorlopen we als we een klacht ontvangen over: ▪ ▪ ▪

De persoonlijke behandeling door medewerkers of bestuurders Het krijgen van te weinig, onjuiste of misleidende informatie Het niet reageren op vragen

Een klacht gaat dus altijd over gedrag. Iedereen kan bij ons meldingen indienen over de openbare ruimte of overlast melden (over bijvoorbeeld dieren of parkeren). Dit kan via ons algemene nummer, per brief, per mail of via de gemeentewebsite. Bij grote incidenten of rampen coördineert de VRGZ de hulpverlening. Zij schakelt met de medewerkers van team Openbare Orde en Veiligheid om lokale acties uit te zetten. 4.7. Kwaliteit Binnen de organisatie zorgen we voor goede kwaliteit door het volgen van cursussen en opleidingen. In gemeente Wijchen bewaken we de kwaliteit door: ▪ ▪ ▪ ▪

Controleren van gemaakte stukken Volgen van opleidingen en cursussen via de interne academie Volgen van opleidingen en cursussen op het eigen vakgebied Werken volgens de waarden en principes van de organisatie

18

Deze manier van werken geldt niet alleen voor hoe we met elkaar omgaan, maar ook voor hoe we communiceren met inwoners, bedrijven en andere partners. De kwaliteit van onze producten, zoals brieven, besluiten, rapportages en adviesgesprekken, bewaken we door: ▪ ▪

Gebruik van standaarden Toepassen van het vier-ogenprincipe (een collega kijkt mee of controleert)

We blijven steeds werken aan goede kwaliteit. We kijken hoe onze organisatie is ingericht en hoe anderen ons werk beoordelen.

19

Afkortingen en moeilijke woorden Afkorting / woord APV

Uitleg

Beleidscyclus

Dit is een model dat wordt gebruikt binnen het domein van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) onder de Omgevingswet. Het model bestaat uit acht stappen die samen zorgen voor een sluitende beleidscyclus, waarbij strategisch beleid wordt vertaald naar operationele uitvoering en vervolgens geëvalueerd en bijgesteld. Dit staat voor 'Wet Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het Openbaar Bestuur'. Dit is een wet die helpt om criminele invloed bij vergunningen te voorkomen. Zie uitleg Beleidscyclus.

Bibob

Big-8 beleidscyclus

Algemene Plaatselijke Verordening

Bijzondere wetten

Overkoepelende naam voor wetten die afwijken van algemene wetten of die specifiek zijn voor een bepaald gebied of een specifieke taak, zoals de Wet Bibob of de Alcoholwet of de Winkeltijdenwet.

Boa

Buitengewoon opsporingsambtenaar. In de gemeente te herkennen aan hun blauwe uniform.

DSO

Digitaal (D) Stelsel (S) Omgevingswet (O). Het DSO is een digitaal systeem dat hoort bij de Omgevingswet. Het maakt het mogelijk om informatie over de fysieke leefomgeving digitaal te raadplegen en aanvragen in te dienen. Dienstverleningsovereenkomst tussen de gemeente Wijchen, de ODRN en de VRGZ. In deze overeenkomst staat welke diensten de ODRN en de VRGZ aan ons leveren. Het terugkijken en beoordelen of beleid of uitvoering goed werkt, en wat beter kan. Dit is de afkorting van Interbestuurlijk Toezicht en staat voor toezicht van provincie op gemeentelijk beleid.

DVO

Evaluatie IBT

JA-FL

Team Juridische Advisering Fysieke Leefomgeving.

Ketenpartner

De organisaties waarmee de gemeente Wijchen samenwerkt om VTH-taken uit te voeren. Dit is een onafhankelijke derde partij die voor de Wkb controleert of een bouwwerk voldoet aan de bouwtechnische voorschriften. Landelijke afspraken over wat goede uitvoering van VTH-taken is. Ze helpen om kwaliteit te meten en verbeteren.

Kwaliteitsborger Kwaliteitscriteria 3.0

LHS

Dit staat voor 'Landelijke Handhavingsstrategie' en is een landelijke aanpak voor hoe overheden moeten optreden bij overtredingen van regels over de leefomgeving. 20

LHSO

Dit staat voor 'Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht' en is de vernieuwde versie van de LHS, afgestemd op de Omgevingswet.

Melding

Bericht aan de gemeente dat iemand een activiteit gaat uitvoeren. Soms is een melding genoeg in plaats van een vergunning. Het volgen en meten van ontwikkelingen.

Monitoring ODRN

Omgevingsdoel Omgevingsplan Omgevingsrecht Prioritering Risico- en gebiedsanalyse

SWF

Uitvoeringsprogramma

Vergunning VRGZ VTH VTH-proces

VTH-taken

Dit staat voor 'Omgevingsdienst Regio Nijmegen' en is de Regionale organisatie die namens gemeenten VTHtaken uitvoert. Voor de gemeente Wijchen zijn dit hoofdzakelijk VTH-taken voor milieu. Doel die de gemeente wil bereiken voor de leefomgeving, zoals schone lucht, veiligheid of gezondheid. Voormalig 'bestemmingsplan'. Hierin staan de gemeentelijke regels voor een locatie. Alle landelijke en lokale wetten en regels die VTH regels bevatten. Bepalen wat nu belangrijk is. Een risico- en gebiedsanalyse is een onderzoek dat overheden uitvoeren om te bepalen waar risico’s zijn in de leefomgeving en welke gebieden extra aandacht nodig hebben. Het gaat bijvoorbeeld om risico’s door gevaarlijke stoffen, brand, explosies of milieubelastende activiteiten. De risico- en gebiedsanalyse is een belangrijk onderdeel van het beleid en de uitvoering onder de Omgevingswet, vooral binnen het domein van VTH. Dit staat voor 'Samenwerkingsfunctionaliteit'. De Samenwerkingsfunctionaliteit is een onderdeel van het DSO. Hiermee kunnen overheden en adviesbureaus veilig en digitaal samenwerken bij het behandelen van aanvragen, meldingen en overleg over de leefomgeving. Bijvoorbeeld als een gemeente advies nodig heeft van een omgevingsdienst of waterschap. Dit is een jaarplan van een overheid waarin staat wat ze gaan doen op het gebied van VTH.

Het bevat concrete acties, doelen, planning en inzet van mensen en middelen. Officiële toestemming van de gemeente om iets te doen, zoals bouwen of een evenement organiseren. Veiligheidsregio Gelderland-Zuid – regionale organisatie voor brandweer, ambulancezorg en crisisbeheersing. Vergunningverlening (V), Toezicht (T) en Handhaving (H). Het geheel van stappen om het doorlopen van de beleidscyclus te borgen binnen en buiten de organisatie. Taken op het gebied van VTH. Bijvoorbeeld verlenen van vergunningen, toezichthouden op regels en zien op naleving van de regels.

21

Wet kwaliteitsborging voor het bouwen

Zie uitleg Wkb.

Wkb

Dit staat voor 'Wet kwaliteitsborging voor het bouwen'. Deze wet moet ervoor zorgen dat bouwbedrijven beter controleren of hun werk aan de regels voldoet. Onafhankelijke controleurs (kwaliteitsborgers) controleren de bouwkwaliteit en verklaart hierover aan de gemeente. Een officiële reactie van een burger of organisatie op een voorgenomen besluit van de overheid. Bijvoorbeeld als die het niet eens is met een maatregel die overheid wilt opleggen.

Zienswijze

22