Programmarekening 2023

3-b Vitale winkelcentra In samenwerking met ondernemers en het CMW uitvoering geven aan de Detailhandel Structuurvisie.

We doen onderzoek naar de toekomst van de warenmarkt en geven uitvoering aan de aanbevelingen.

Het CMW levert jaarlijks een plan aan om de detailhandel in heel Wijchen te versterken. Daarnaast is er een jaarlijks gezamenlijk Accountplan opgesteld met het CMW en BIZ Pandeigenaren Centrum om uitvoering te geven aan de aanbevelingen uit de toekomstvisie Centrum en acties van het CMW en BIZ Pandeigenaren Centrum. Het onderzoek is afgerond. We gaan samen met de ondernemers aan de markt en de marktkooplieden aan de slag met de aanbevelingen. Dit doen we vooruitlopend op de actualisatie van de Marktverordening.

3-c Economische en toeristische visie We werken samen met ondernemers om leegstand in het centrum en op bedrijventerreinen tegen te gaan.

We ronden de onderzoeken naar de mogelijkheden tot uitbreiding van de bedrijventerreinen Bijsterhuizen en Breekwagen af.

Programmarekening 2023 - Programma 3

Dit doen we door regelmatig te overleggen met CMW, vereniging van pandeigenaren in het centrum van Wijchen en bedrijventerreinverenigingen. Voor wat betreft Breekwagen wordt er gesproken met de provincie en de grondeigenaar over de natuurcompensatie die nodig is om uitbreiding mogelijk te maken. Over de voortgang van de uitbreiding van Bijsterhuizen is de gemeenteraad eind 2023 geïnformeerd. Het ontwerpbestemmingsplan was bijna gereed maar aangehouden vanwege een motie die betrekking had op de bedrijventerreinen in de gemeente.

Pagina 33 van 221

Begroot 2023

We hebben een actieve rol in het toekomstbestendig houden van de winkelgebieden in onze gemeente.

We dragen bij aan projecten om het bedrijfsleven op bedrijventerrein Wijchen oost en het Maaswaalcollege met elkaar te verbinden.

Stimuleren groei en het gebruik van recreatievoorzieningen zoals een dekkend recreatief wandelroutenetwerk, bewegwijzering, afspraken over het gebruik van routes over particulier terrein, het promoten van het netwerk online. Het recreatief netwerk verduurzamen door met elektrische fiets- voetveren te varen.

Programmarekening 2023 - Programma 3

Verantwoording

Dit doen we door invulling te geven van de aanbevelingen uit de detailhandelsstructuurvisie in samenspraak met de werkgroep van ondernemers. Daarnaast ondersteunt de gemeente structureel financieel om alle winkelcentra te versterken "Wijchen=Samen versterken we elkaar". We hebben regulier overleg met de initiatiefnemers van Spark! Dit project heeft als doel het VMBO van het Maaswaalcollege te verbinden aan technische bedrijven op Wijchen oost. Daarnaast werken we aan een doorstart van het Techlokaal in Wijchen. Het doel is om dit in q4 2024 weer operationeel te hebben. In 2023 hebben we van het Gelrepact een subsidie ontvangen, waarmee we in 2024 een techniek dag organiseren voor zowel het basisonderwijs, als het voortgezet onderwijs. Het gewenste dekkend recreatief wandelroutenetwerk is in kaart gebracht. De plaatsing wordt in de 1e helft van 2024 gerealiseerd.

Vanaf het vaarseizoen 2023 zijn de voetveren in Batenburg en Niftrik elektrisch.

Pagina 34 van 221

Watkost heeft het gekost? Wat het? Het Programma Economie bestaat uit de volgende taakvelden: 3.1 Economische ontwikkeling; Tot dit taakveld behoort algemeen beleid ter versterking van de economische bedrijvigheid. 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur; hiertoe behoren activiteiten gericht op fysieke condities scheppen voor alle vormen van bedrijvigheid. 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen; Tot dit taakveld behoren de op bedrijven en ondernemers gerichte ondersteuning en dienstverlening van de gemeente. 3.4 Economische promotie; hiertoe behoren activiteiten gericht op het "op de kaart zetten" van de gemeente. Taak Financieel overzicht veld (x € 1.000)

Geactualiseerde Begroting 2023

Werkelijk Werkelijk 2023

2022

3.1 3.2 3.3 3.4

Baten Economische ontwikkeling Fysieke infrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie Totaal baten

30 295 564 318 1.206

29 312 578 336 1.255

15 106 512 317 949

3.1 3.2 3.3 3.4

Lasten Economische ontwikkeling Fysieke infrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie Totaal Lasten

674 4 246 465 1.389

736 146 258 475 1.615

600 164 152 554 1.470

Gerealiseerd totaal van baten en lasten

-183

-360

-520

AR: Algemene Reserve BR: Toerisme ER: Onderhoud Overige gebouwen ER: Corona compensatie

0 0 11 0

70 0 3 0

86 19 41 67

Inzet bestemmingsreserves

11

74

213

Gerealiseerd resultaat Verschil rekening/begroting

-172

-287 -114

-307

Mutatie bestemmingsreserves 3.1 3.4 3.4 3.4

Toelichting verschil baten en lasten rekening/begroting (min is nadeel)

Structureel Incidenteel

Taakveld 3.1 Economische ontwikkeling Voordeel op doorberekende kosten WDW vanwege positieve afrekening jaarrekening WDW 2023. Overige afwijkingen.

0 0

6 1

Taakveld 3.2 Fysieke infrastructuur Afwikkeling liquidatie Bijsterhuizen. Tegenover dit positieve saldo hebben we de post dubieuze debiteuren opgehoogd mede in verband met openstaande vorderingen die we over hebben genomen vanuit Bijsterhuizen. Het onderhanden werk voor het bedrijventerrein Bijsterhuizen bedraagt

0 0

20 -145

Programmarekening 2023 - Programma 3

Pagina 35 van 221

Toelichting verschil baten en lasten rekening/begroting (min is nadeel)

Structureel Incidenteel

voor 2023 € 145k. Bij het sluiten van de anterieure overeenkomst voor fase 1 betrekken we die kosten. Dit saldo valt weg tegen het saldo onderhanden werk op taakveld 8.2, waarmee we het bedrag op de balans parkeren. Taakveld 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen De opbrengsten uit de reclamebelasting zijn iets hoger uitgevallen dan geraamd. De kosten van de elektriciteit van de markt zijn veel hoger dan begroot door de hogere energieprijzen die worden doorberekend. Overige afwijkingen. Taakveld 3.4 Economische promotie In hoofdzaak door de fors gestegen elektriciteitstarieven is het budget voor evenementen/kermissen e.d. overschreden. De vectors aan monumenten wordt zelf geplaatst door eigen personeel en dat levert een voordeel op. Overige afwijkingen. Overige verschillen Totaal Totaal saldo

15

0

0 0

-13 1

-19

0

0 0

12 7

-4 -114

-110

Relevante beleidsnota’s

Relevante besluiten

Nummer besluit 17 3 2856 17 3 3458 20 051642 20 049334 20 054571 20 054571

Beleidsnota Retailagenda Wijchen: stand van zaken uitvoeringsagenda Start economisch netwerk Economische visie 2020 – 2030 Toeristische visie 2020 – 2030 Detailhandel structuurvisie Toekomstvisie Centrum Wijchen

Programmarekening 2023 - Programma 3

Pagina 36 van 221

4 Onderwijs Algemeen We vinden onderwijs belangrijk. In onze gemeente zorgen we ervoor dat er in onze gemeente voldoende onderwijs- en ontwikkelkansen zijn voor iedere inwoner. We zetten actief in op kansengelijkheid. Iedereen moet zijn talenten volledig kunnen ontwikkelen en benutten op een wijze die passend is bij zijn/haar mogelijkheden. We voorkomen dat leerlingen vroegtijdig uitvallen in het onderwijs en langdurig thuis komen te zitten. Dit doen we ook door het aanbieden en in stand houden van een samenhangend geheel aan voorzieningen, zoals voldoende peuteraanbod en Integrale Kind Centra (IKC’s). We vinden het belangrijk dat kinderen zo dicht mogelijk bij huis naar school kunnen gaan. We stimuleren het behoud van scholen in de kleine kernen. Uiteraard moet de onderwijskwaliteit goed blijven en de kosten blijven acceptabel.

Speerpunten 4-a 4-b 4-c 4-d

Coalitie akkoord

Algemeen

Fijn opgroeien met goed onderwijs Onderwijs ondersteuning voor iedereen Een aanbod voor alle peuters Versterken van basisvaardigheden bij volwassenen

Programmarekening 2023 - Programma 4

Pagina 37 van 221

Speerpunten

4-a Fijn opgroeien met goed onderwijs De jeugd heeft de toekomst. Daarom blijven we investeren in het onderwijs. We zetten actief in op kansengelijkheid voor kinderen. Het is belangrijk dat kinderen zo dicht mogelijk bij huis naar school kunnen gaan. We streven naar Integrale Kind Centra (IKC’s) binnen multifunctionele accommodaties. 4-b Onderwijs ondersteuning voor iedereen Een goede opleiding is belangrijk voor de toekomst van onze jongeren. Maar niet alle leerlingen doorlopen even makkelijk hun schooljaren. Voor leerlingen met wie het niet goed gaat op school, zorgen we voor voldoende ondersteuning. Onze leerplichtambtenaren zijn de gesprekspartner voor scholen, leerlingen en ouders. Zij vormen ook de toegangspoort naar hulp als een leerling uit dreigt te vallen. Dit doen we met lokale en regionale partners. Zo zorgen we dat leerlingen minder uitvallen in het onderwijs. 4-c Een aanbod voor alle peuters Het voorschoolse aanbod draagt bij aan de brede ontwikkeling van het jonge kind. We zetten in dat peuters naar een voorschoolse voorziening gaan. Voor ouders die geen recht hebben op kinderopvangtoeslag via de Belastingdienst is er gesubsidieerd aanbod. Peuters met (een risico op) een taalachterstand krijgen een extra aanbod voorschoolse educatie om hun kansen op een succesvolle en passende schoolcarrière te vergroten.

4-d Versterken van basisvaardigheden bij volwassenen Wie beschikt over voldoende basisvaardigheden zoals kunnen lezen, schrijven, rekenen en met een computer kunnen werken, staat sterker en gezonder in het leven. Daarom zorgen we voor voldoende aanbod aan cursussen en vergroten we het aantal vindplaatsen. Dit doen we zowel lokaal als samen met onze partners in de regio.

Programmarekening 2023 - Programma 4

Pagina 38 van 221

Wat hebben we ervoor gedaan

Begroot 2023

Verantwoording

4-a Fijn opgroeien met goed onderwijs We spannen ons in voor de realisatie van IKC’s in Wijchen-Zuid, en Wijchen-West. Ontwikkeling MFA’s Westwijzer en Hart van Zuid, uitbreiding Maaswaal College. Huisvesting voor de nieuwe basisschool Kans en Kleur.

Bij onveilig parkeergedrag rond scholen zetten we extra handhaving in.

We stimuleren het behoud van de scholen in de kleine kernen. We stimuleren dat kinderen te voet of met de fiets naar school komen.

Het vormen van een IKC is in eerste instantie een keuze en verantwoordelijkheid van het onderwijs en de kinderopvang. De gemeente kan faciliteren vanuit haar zorgplicht voor onderwijshuisvesting. Dat laatste doet ze door het bouwen van nieuwe MFA’s. Voor genoemde MFA stellen we een Programma van Eisen op. Voor de uitbreiding van het MWC hebben is een bouwvoorbereidingskrediet beschikbaar gesteld. Bij onveilig parkeergedrag rond scholen zetten we extra toezicht of handhavingsmaatregelen in. We kijken naar fysieke maatregelen en doen mee met de gedragsactie “de lekker anders dag”. Behoud kleine scholen is onderdeel van Integraal Huisvestingsplan Onderwijs. Dit doen we met behulp van een bestaand project. De ‘Lekker Anders Dag’. Dit loopt in het huidige contract tot en met schooljaar 2023/ 2024. We zijn bezig met de verlenging.

4-b Onderwijs ondersteuning voor iedereen Het Maaswaal College blijft samen met de gemeente betrokken bij het programma 'Aanpak ziekteverzuim VO'. Regionaal werken we samen op een verbeterde instroom en doorstroom van leerlingen, aan de versterking van de zorgteams in het VO en MBO en aan een sluitend aanbod van tijdelijke opvangvoorzieningen. De inzet van leerplichtambtenaren is gericht op terugkeer naar school. Er is voldoende aanbod van schoolmaatschappelijk werk in het primair en voortgezet onderwijs.

We versterken de inzet van jeugdartsen ter vermindering van het ziekteverzuim in het VO.

Aan de regionale aanpak ziekteverzuim VO is uitvoering gegeven. Regionaal is hierin samen met het VO en MBO opgetrokken. Voor nieuwkomersleerlingen is hard gewerkt om voor alle kinderen een passende plek te vinden.

Dit is opgenomen als reguliere aanpak. We hebben met scholen voor primair en voortgezet onderwijs afspraken gemaakt over de beschikbaarheid van maatschappelijk werkers. We leveren vaste medewerkers en uren aan de scholen. De maatschappelijk werkers zijn verbonden met het SWT en in dienst bij de gemeente Wijchen. De samenwerking verloopt goed volgends de onderwijs besturen. We zetten jeugdartsen binnen VO en MBO in via het regionaal samenwerkingsverband ter vermindering van het ziekteverzuim. Verantwoording hiervan wordt in regionaal PFO besproken.

4-c Een aanbod voor alle peuters We geven De Eerst Stap een subsidie voor het voortzetten van het gesubsidieerd aanbod en de voorschoolse educatie.

Programmarekening 2023 - Programma 4

Gerealiseerd.

Pagina 39 van 221

Begroot 2023 We actualiseren ons onderwijsachterstandenbeleid voor de nieuwe beleidsperiode 2023-2026. Hierbij gaan we extra inzetten op het versterken van de educatieve kwaliteit. Daarbij gaan we ook samenwerken met kinderdagverblijven en de bibliotheek. In 2022 verstrekten we aan de bibliotheek (penvoerder) een bijdrage voor Leesoffensief Wijchen vanuit de NPO-middelen. Het Leesoffensief wordt in schooljaren 20222023 en 2023-2024 uitgevoerd.

Verantwoording Gerealiseerd. Het nieuwe OAB beleid is op 30 maart 2023 door de raad vastgesteld.

De bibliotheek, scholen en kinderopvang voerden in 2023 de acties uit hun Actieplan Leesoffensief 2022-2023 uit. De gemeente is niet inhoudelijk betrokken bij de uitvoering. Met de partijen is afgesproken pas aan het eind van de looptijd te evalueren. We kunnen derhalve op dit moment geen inhoudelijke resultaten van hun inspanningen delen.

4-d Versterken van basisvaardigheden bij volwassenen Samen met partners in de gemeente werken we aan het opzetten van een Digi-Taalhuis in Wijchen. Voor de coördinatie van de activiteiten en de toeleiding van laaggeletterden naar passend aanbod, stellen we een taalhuiscoördinator aan.

Programmarekening 2023 - Programma 4

In de stuurgroep DigiTaalhuis Wijchen hebben de Bibliotheek Wijchen, MeerVoormekaar, ROC Nijmegen en gemeente, met als adviseur Stichting Lezen en Schrijven, aan de opzet van het DigiTaalhuis Wijchen gewerkt. Er is een convenant in ontwikkeling. Voor het zichtbaar maken van een goede gezamenlijke uitvoering, registratie een monitoring wordt de aanstelling van een taalhuiscoördinator voorbereid.

Pagina 40 van 221

Wat heeft het gekost?

Wat kost het?

Het Programma Onderwijs bestaat uit de volgende taakvelden: 4.1 Openbaar basisonderwijs; Tot dit taakveld behoren de gemeentelijke taken met betrekking tot het openbaar basisonderwijs, waaronder ook bewegingsonderwijs. 4.2 Onderwijshuisvesting; Tot dit taakveld behoren de gemeentelijke taken op het gebied van onderwijshuisvesting voor openbaar en bijzonder onderwijs. 4.3 Onderwijsbeleid en leerling zaken; Tot dit taakveld behoren het lokaal onderwijsbeleid en de leerlingenvoorzieningen, zoals leerlingenvervoer en peuterspeelzalen. Taak Financieel overzicht veld (x € 1.000) Baten 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Totaal Baten

Geactualiseerde Begroting 2023

Werkelijk Werkelijk 2023

2022

44 236 495 775

44 293 405 742

153 222 323 698

305 1.987 1.799 4.091

297 1.924 1.603 3.824

275 1.934 1.463 3.671

-3.316

-3.082

-2.973

ER: Onderhoud Overige gebouwen ER: Onderwijshuisvesting Afs.R: Ventilatiesysteem Leemweg 121

0 0 3

0 0 3

0 65 3

Inzet bestemmingsreserves

3

3

68

-3.313

-3.079 234

-2.905

Lasten 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Totaal Lasten Gerealiseerd totaal van baten en lasten Mutatie bestemmingsreserves 4.2 4.2 4.2

Gerealiseerd resultaat Verschil rekening/begroting

Toelichting verschil baten en lasten rekening/begroting (min is nadeel)

Structureel

Incidenteel

Taakveld 4.1 Openbaar basisonderwijs Minder Sociaal Medische Indicaties (SMI) uitgevoerd waardoor er een voordeel ontstaat. Hogere kosten Bewegingsonderwijs. Overige afwijkingen.

0 0 0

25 -18 1

Taakveld 4.2 Onderwijshuisvesting Hogere bijdrage ontvangen voor de vergoeding aan het onderhoud van onze MFA's. Voordeel op exploitatie onderwijshuisvesting gebouwen.

60 0

0 61

Taakveld 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Op de activiteiten brede scholen treedt een voordeel op. DRAN: voordeel op leerlingenvervoer. Minder OV abonnementen t.b.v. leerlingenvervoer verstrekt t.o.v.

0 0 0

5 41 19

Programmarekening 2023 - Programma 4

Pagina 41 van 221

Toelichting verschil baten en lasten rekening/begroting (min is nadeel)

de begroting. Voordeel op maatschappelijke culturele vorming. Voordeel op doorberekende kosten WDW vanwege positieve afrekening jaarrekening WDW 2023. Voordeel op te declareren ambtelijke uren regeling onderwijsachterstandenbeleid. Totaal Totaal saldo

Structureel

Incidenteel

0

8

0

10

0

22

60 234

174

Relevante besluiten Relevante beleidsnota’s Nummer besluit 16 2773 16 4034 17 4 5581 20 3 7254

Beleidsnota Regionaal beleidsplan leerplicht 2015-2019 Onderhoudsoverdracht onderwijshuisvesting primair onderwijs Opvang voor alle peuters! Nota peuteropvang en voorschoolse educatie in Wijchen na de harmonisatie vanaf 2018. Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2020

Programmarekening 2023 - Programma 4

Pagina 42 van 221

5 Sport, cultuur en recreatie Algemeen Alle inwoners van onze gemeente moeten gezond en vitaal kunnen leven. Daar horen inen ontspanning bij. We vinden het daarom belangrijk dat er in alle kernen passende en kwalitatief goede sport-, culturele en recreatieve voorzieningen en maatschappelijke accommodaties zijn. Deze moeten toegankelijk zijn voor iedereen, ongeacht leeftijd, inkomen of een eventuele beperking. Dit draagt ook bij aan de leefbaarheid, vitaliteit en aantrekkelijkheid van onze hele gemeente. We stimuleren de kennismaking met en beoefening van sport, kunst, cultuur en recreatieve bezigheden. We zijn trots op ons actieve verenigingsleven met de vele vrijwilligers. Dat blijven we ondersteunen. Ook zoeken we naar nieuwe manieren om te sporten en te bewegen te stimuleren. We zetten o.a. in op het Lokaal Sportakkoord, we verkennen de mogelijkheden om een buurtsportcoach/verenigingsondersteuner in te zetten, Zwembad De Meerval krijgt een renovatie en we onderzoeken in 2023 de invulling en locatie van een klimbos voor kinderen. Onze historie verdient een plek in de schijnwerpers zodat iedereen ervan kan genieten. We beschermen onze cultuurhistorische waarden en steunen initiatieven die de lokale historie in beeld brengen.

Daarnaast steunen we initiatieven voor kunst en cultuur zoals de creatieve broedplaats, Theater ’t Mozaïek en museum Kasteel Wijchen en talloze evenementen. In de regio werken we samen om cultuur en toerisme in onze regio te stimuleren. Toerisme gaan we beter spreiden zodat de druk op bestaande natuur- en recreatiegebieden niet te groot wordt. Bij meerdere initiatieven hebben we oog voor de samenhang en balans tussen natuur, verkeersveiligheid, spreiding en verdeling over onze gemeente.

Speerpunten 5-a 5-b 5-c 5-d 5-e 5-f 5-g

Coalitie akkoord

Algemeen

Samen actief en sportief Zuinig op onze kunst, cultuur en historie Wijchen als trekpleister Groene en gezonde wijken en dorpen Cultuur- en erfgoedparticipatie Ontspannen regio Meer biodiversiteit & natuur

Programmarekening 2023 - Programma 5

Pagina 43 van 221

Speerpunten

5-a Samen actief en sportief Sport is belangrijk voor lichaam en geest. We zijn daarom trots op ons actieve verenigingsleven met de vele vrijwilligers. Die blijven we ondersteunen. Ook zoeken we naar nieuwe manieren om sporten en bewegen te stimuleren. Daarbij vinden we het belangrijk dat iedereen hier gebruik van kan maken, ongeacht leeftijd, inkomen, of een eventuele beperking. 5-b Zuinig op onze kunst, cultuur en historie In onze kunst en cultuur zien we onze lokale identiteit terug. Daar hechten we veel waarde aan. We vinden het ook belangrijk om aandacht te houden voor de rijke historie van Wijchen en al haar kernen. Daarom blijven we hierin investeren en houden we dit voor iedereen toegankelijk. 5-c Wijchen als trekpleister Naast kunst en cultuur heeft onze gemeente afwisselende landschappen met mooie parels. Van de Bergharense berg tot de Berendonck. Wijchen is een mooie bestemming. Bovendien biedt toerisme kansen voor de lokale werkgelegenheid en economie. 5-d Groene en gezonde wijken en dorpen Groen om ons heen draagt bij aan onze gezondheid en ons geluk. In onze gemeente hebben we gevarieerde natuur met ruimte voor mens en dier en dat behouden we. Waar mogelijk versterken we het groen in bestaande wijken. En we zorgen voor groen binnen nieuwbouwprojecten. 5-e Cultuur- en erfgoedparticipatie Kinderen nemen deel aan culturele activiteiten in de vrije tijd.

We willen de drempel van cultuurparticipatie verlagen voor kinderen voor wie dat niet zo vanzelfsprekend is. Ieder kind in het (basis)onderwijs neemt deel aan cultuureducatie waardoor het een brede kennismaking met kunst en cultuur krijgt. 5-f Ontspannen regio In de Groene Metropool Regio werken we met de regiogemeenten aan duurzame structuurversterking van de hele culturele keten in de hele regio. Dat betekent dat onze acties een regio-breed en blijvend effect moeten hebben op de keten van top- en middensegment, cultuureducatie, kunstvakonderwijs en amateurkunst. 5-g Meer biodiversiteit en natuur Goed onderhoud is belangrijk. Anders ontstaat er een rommeltje en dat willen we niet. Als de buitenruimte goed is onderhouden levert dat een belangrijke bijdrage aan de leefbaarheid. Bij dat onderhoud betrekken we onze inwoners zoveel mogelijk. De gemeente heeft hier een voorbeeldrol.

Programmarekening 2023 - Programma 5

Pagina 44 van 221

Wat hebben we ervoor gedaan

Begroot 2023

Verantwoording

5-a Samen actief en sportief 1. Jeugd. 1.1. Met behulp van de combinatiefunctionarissen versterken we o.a. de samenwerking tussen onderwijs en sportverenigingen en vergroten we de diversiteit van het school- en naschoolse aanbod. 1.2. Via Sjors Sportief hebben alle basisschoolkinderen de kans om zich op een laagdrempelige manier te oriënteren in diverse takken van sport, zonder meteen lid te worden van een Wijchense sportvereniging. 1.3. Inzetten van de mobiele fitnessvoorziening (sportcontainer) worden gerealiseerd in Wijchen. Door middel van een jaarkalender zal de sportcontainer telkens op verschillende plekken in de Wijchen worden neergezet waar o.a. de jongeren gebruik van kunnen maken. 2. Senioren. Samen met de doelgroep, de sportverenigingen en externe maatschappelijke partners (o.a. Stichting Meer Voormekaar, Seniorensportvereniging Oud-Fit, GGD) worden projecten opgezet om een passend sport- en beweegaanbod te creëren. 3. Mensen met een beperking. Iedereen moet kunnen meedoen aan sporten beweegactiviteiten. Hier worden de sportverenigingen en relevante organisaties bij betrokken. We zetten hiervoor in: - De geldterugregeling. - Kindregeling. - Uniek Sporten. 4. Subsidies. We hebben de mogelijkheid subsidie te verlenen voor initiatieven die sport stimuleren uit het sport-stimuleringsbudget. 5. Lokaal sportakkoord.

Naast de concrete ambities uit het Lokaal sportakkoord kunnen initiatiefnemers aanvragen indienen die bekostigd kunnen worden uit het uitvoeringsbudget (dit budget is van de Wijchense gemeenschap, niet van de gemeente). De kerngroep, een vertegenwoordiging van de lokale(sport)verenigingen en maatschappelijke instellingen, waar ook de gemeente deel van uit maakt beoordelen deze aanvragen.

Programmarekening 2023 - Programma 5

De activiteiten hebben plaats gevonden. We hebben de invulling van de Brede Regeling Combinatiefuncties samen met Kans & Kleur herijkt. De inzet van de vakdocenten in het basisonderwijs kunnen niet meer via de regeling bekostigd worden. Vanaf 2025 neemt Kans en Kleur deze kosten voor deze vakdocenten volledig op zich. Voor 2024 is een afbouwregeling met Kans en Kleur overeengekomen. De vrijgevallen uren zullen in 2024 o.a. ingezet worden voor een buursportcoach en verengingsondersteuner.

Met o.a. Meervoormekaar, GGD, sportverenigingen en Seniorenvereniging Oud-Fit kijken we naar passende activiteiten voor deze doelgroep. In 2024 starten we met Max Vitaal waarbij senioren kunnen proeven aan verschillende sportactiviteiten. We proberen hierbij de niet actieve senioren te bereiken. Dit doen we door Uniek Sporten in te zetten als er een hulp vraag is vanuit de (beginnende) sporters of bij een vereniging die aanbod wil genereren voor deze doelgroep. Waar mogelijk worden hier verenigingen bij betrokken die al een aanbod hebben of andere relevante organisaties.

Continue proces.

In uitvoering.

Pagina 45 van 221

Begroot 2023 6. We verkennen de mogelijkheden om een buurtsportcoach in te zetten zodat sport- en beweegaanbod toegankelijker wordt voor alle leeftijden. Samen met de verschillende partners (o.a. sportverenigingen, schoolbesturen, Meervoormekaar enz.) gaan we onderzoeken/ verkennen waar behoefte aan is en of het haalbaar is. Dan zal ook duidelijk worden of dit bijvoorbeeld een buurtsportcoach, combinatiefunctionaris of verenigingsondersteuner moet worden. 7. Sportevenementen krijgen onze steun, omdat ze zorgen voor verbinding en Wijchen op de kaart zetten. 8. We streven naar voorzieningen voor jongeren van alle leeftijden. Met jongeren en ouders verkennen we waar behoefte aan is. Bijvoorbeeld een pumptrack, pannakooi of skatebaan. Hoe om te gaan met de speelvoorzieningen in de gemeente is opgenomen in het speelruimtebeleid. Dit wordt gecontinueerd. Mochten er initiatieven komen vanuit de inwoners dan denken we graag mee. 8.1 Voor kinderen ontwikkelen we een klimen speelbos. We bekijken waar dit een plek kan krijgen. 9. Beheer en exploitatie maatschappelijk vastgoed Voorzieningen bieden voor een compleet aanbod van activiteiten dat bijdraagt aan een prettig leefklimaat. 9.1 We stimuleren breder gebruik van sportparken. Ook overdag, zodat andere doelgroepen hier gebruik van kunnen maken. 9.2 Zwembad De Meerval krijgt een renovatie met beperkte uitbreiding.

Bouwvoorbereiding renovatie en uitbreiding gaan we in 2023 mee beginnen.

9.3 We ondersteunen dit op allerlei manieren, waaronder het beschikbaar stellen van accommodaties. Ontwikkeling MFA’s Hart van Zuid en Westwijzer.

Verantwoording Zie punt 1. Dit wordt meegenomen in de Brede Regeling Combinatiefuncties. We zijn in samenspraak met de verschillende partners (o.a. sportverenigingen, sportaanbieders, kerngroep lokaal sportakkoord enz.) gekomen tot een profiel voor de buurtsportcoach en verenigingsondersteuner.

Continue proces.

In uitvoering, continu proces.

Dit is opgestart maar nog niet afgerond in 2023.

Stichting 't Mozaïek en gemeente hebben overeenstemming over de voorwaarden waaronder Stichting 't Mozaïek MFA De Brink vanaf 1 januari 2024 gaat beheren. Continue proces.

Op basis van het Programma van Eisen van 31 mei 2023 en de raadsbijeenkomst op 23 november 2023 is een informatieavond geweest over de meningsvormende nota t.a.v. renovatie of nieuwbouw. Inmiddels heeft de raad de voorkeur voor nieuwbouw uitgesproken. We zijn in voorbereiding op het bouwen van nieuwe MFA’s met daarin sportzalen en wijkvoorzieningen.

5-b Zuinig op onze kunst, cultuur en historie We steunen initiatieven voor kunst en cultuur. Zoals de creatieve broedplaats. Theater ‘t Mozaïek en museum Kasteel Wijchen koesteren we. We verstrekken een budgetsubsidie aan ’t Mozaïek en aan Museum Kasteel Wijchen. Lokale evenementen, groot en klein, blijven wij ondersteunen. We subsidiëren een aantal evenementen. Daarnaast faciliteren we evenementen, bijvoorbeeld door het uitlenen van materialen (dranghekken e.d.) of het

Programmarekening 2023 - Programma 5

Continue proces. Gerealiseerd.

Op 29 februari heeft de raad de cultuurnota vastgesteld, waarmee de visie en daarbij behorende ambities en doelen zijn bepaald. Gerealiseerd.

Pagina 46 van 221

Begroot 2023

Verantwoording

gebruiken van voorzieningen (stroomkasten, wateraansluitingen en rioolafvoersystemen).

5-c Wijchen als trekpleister Wandelen en fietsen in het buitengebied is steeds populairder. We blijven daarom werken aan goede wandel- en fietspaden en routes. We realiseren een dekkend wandelroutenetwerk. Een uitkijkpunt over onze gemeente is een aantrekkelijke toevoeging. We bekijken waar dit een plek kan krijgen. In de regio werken we samen om toerisme naar onze regio te stimuleren. Ook kijken we hoe we recreatie in de regio kunnen spreiden zodat de druk op bestaande natuur- en recreatiegebieden niet te groot wordt. Bij meerdere initiatieven hebben we oog voor samenhang en balans tussen natuur, verkeersveiligheid, spreiding en verdeling over onze gemeente. Bijvoorbeeld op Alverna, in Bergharen en rondom de Loonse Waard.

in uitvoering.

Nog niet bekend.

In uitvoering, continu proces.

De initiatieven die in Alverna lopen, worden in samenhang bekeken. Dit doen we om integraal te kunnen adviseren en sturen op de ontwikkelingen, zowel op regionale schaal als op lokale schaal, zodat deze bijdragen aan de leefbaarheid op en rond Alverna.

5-d Groene en gezonde wijken en dorpen Het onderhoudsniveau van onze openbare ruimte behouden we. De komende jaren hebben we extra aandacht voor onkruidbestrijding en zwerfafval. In het machinaal bestek 2023-2026 continueren verhoogd beeldkwaliteits-niveau bestrijding onkruid op verharding. Uitvoering geven aan vastgesteld Zwerfafvalplan 2023-2032 met extra aandacht voor burgerparticipatie en samenwerking met derden. Afvalteams effectief inzetten op hotspots.

We stimuleren de biodiversiteit. Bijvoorbeeld door het voortzetten van ecologisch bermbeheer. Uiteraard mogen hogere bermen niet zorgen voor onveilige verkeerssituaties. Voortzetten en uitbreiden pilots ecologisch bermbeheer. We zijn terughoudend met het kappen van bomen vanwege overlast. Voor elke gekapte boom planten we er binnen onze gemeentegrenzen twee terug. Dit nemen we op in onze werkwijze. Als groen ergens verdwijnt zorgen we dat het op een andere plek terugkomt. Bij onverhoopt verwijderen van groen voor verharding zoeken we in de omgeving een plek voor compensatie van het verdwenen groenareaal. We ontwikkelen beleid om cultuurhistorische waarden en groene longen in onze gemeente te beschermen. Denk aan landschapspark Woezik en de omgeving Valendriese heuvels. De komende jaren verzamelen we de informatie hierover en leggen dit vast in de Omgevingsvisie.

Programmarekening 2023 - Programma 5

De extra aandacht voor onkruidbestrijding en zwerfafval is meegenomen in het machinaal onderhoudsbestek qua beheerniveau. De extra aandacht voor onkruidbestrijding en zwerfafval is meegenomen in het machinaal onderhoudsbestek qua beheerniveau. De afvalteams zijn structureel actief geweest, ook in 2023 op de hotspots. De activiteiten met vrijwilligers zijn gecontinueerd. Twee keer per jaar is er een special uitgebracht met aandacht voor de samenwerking en participatie. Begin oktober zijn alle vrijwilligers bedankt met koffie/thee, gebak en een presentje. Ecologische bermbeheer is sinds dit jaar de norm in het buitengebied. Alleen als het niet anders kan wordt daarvan afgeweken.

Het terug planten van 2 bomen voor iedere gekapte boom is in onze werkwijze verwerkt.

Bij verwijderen van groen wordt altijd gezocht naar vervangende locaties.

In vierde kwartaal van 2023 is hiermee een start gemaakt.

Pagina 47 van 221

Begroot 2023

Verantwoording

5-e Cultuur- en erfgoedparticipatie We subsidiëren culturele activiteiten die gericht zijn op kinderen. We maken deelname aan culturele activiteiten voor ouders betaalbaarder. We faciliteren het Cultuurknooppunt om een brede kennismaking met kunst en cultuur te realiseren. We zorgen dat er een aanbod is van alle kunstdisciplines. Via Sjors Creatief hebben alle basisschoolkinderen de kans zich op een laagdrempelige manier te oriënteren op muziek, dans, knutselen, websites bouwen en nog meer creatieve uitingen. De verordening Stimuleringsfonds Wonen & Monumenten 2008 wordt herzien. We gaan eigenaren voorlichten en begeleiden bij het verduurzamen van hun monumenten.

Gerealiseerd.

Gerealiseerd.

Conform.

De verordening Stimuleringsfonds Wonen & Monumenten 2008 wordt in het najaar van 2024 herzien. Onderzocht wordt in 2024 of de gemeente in samenwerking met de Monumentenwacht Gld, de eigenaren gericht kunnen gaan voorlichten over de mogelijkheden om hun woning/gebouw te verduurzamen en hierin begeleiden.

5-f Ontspannen regio Gelderland heeft aan de GMR € 1,3 miljoen beschikbaar gesteld voor uitvoering van de activiteiten in de periode 2022-2025. Wij stellen ambtelijke capaciteit beschikbaar ter ondersteuning bij de uitvoering. Innovatie in productie, marketing en presentatie.

Scholing van personeel om zo culturele organisaties verder te professionaliseren.

Versterken van cultuureducatie.

Ondersteuning van amateurs en vrijwilligers in de amateurkunst- en erfgoedsector.

Programmarekening 2023 - Programma 5

Gerealiseerd.

De GMR heeft een begeleidend traject aangeboden om innovatieve ideeën van de culturele sector in de cultuurregio 025 op weg te helpen, om tot een aanvraag te komen. Vervolgens is er een (eenmalige) subsidieregeling Innovatie cultuur. De Wijchense culturele sector is hierop geattendeerd en kan van de regeling gebruik maken. Cultuur Academy doet onderzoek naar de behoeften bij de professionals in de culturele sector. Op basis daarvan komt een scholingsaanbod waar zij gebruik van kunnen maken. Het strategisch netwerk van cultuurpunten in de cultuurregio 025 heeft de aandachtspunten voor het versterken van cultuureducatie benoemd. Er zijn twee sporen. Het eerste spoor is het via een impuls een deelgebied versterken op cultuureducatie daar waar dat vanuit de organisatiestructuur en/of inhoud het meest nodig is. Het tweede spoor is het inzetten op voldoende en adequaat geschoolde kunstvakdocenten. De ondersteuningsbehoefte wordt geïnventariseerd. We laten de ondersteuning op regionaal niveau aansluiten op de invulling van de lokale ondersteuning. Hiernaar doen we ook een verkenning.

Pagina 48 van 221

Begroot 2023 De verhaallijn Romeinen beleefbaar maken. De acties vinden plaats via De Groene Metropool Regio.

Verantwoording Er komt een Masterplan Romeins verleden. GMR, provincie Gelderland en gemeente Nijmegen hebben hiervoor opdracht verstrekt. Het masterplan heeft als doel het Romeinse verleden van de regio beter beleefbaar te maken en de regio op de kaart te zetten aan de hand van de volgende thema’s: hand van de volgende thema’s: 1. Publieksbereik en beleving. 2. Onderzoek en kennisoverdracht. 3. Maatschappelijke verbinding. 4. Beheer en behoud, kennisdeling Het resultaat is een Masterplan voor de GMR met daarin vier programma onderdelen inclusief concrete projecten voor de komende acht jaar, advies over de haalbaarheid voor een kenniscentrum en advies over rol- en taakverdeling van de betrokken stakeholders tijdens de uitvoering van het Masterplan.

5-g Meer biodiversiteit en natuur Transitie naar ecologisch groenbeheer 1. Maaibeleid aanpassen naar meer ecologisch. 2. Bepalen maatregelen voor ontwikkeling natuurwaarde in beplantingen. Biodiversiteit als integraal duurzaamheidsthema 1. Biodiversiteitsscan invoeren bij ruimtelijke ontwikkelingen. 2. Soortmanagement-plan (smp) is vastgesteld. 3. Stimuleren natuurinclusief bouwen. Natuurlijke bestrijding overlastgevende soorten 1. Natuurlijke aanpak van de eikenprocessierups (epr) door ander maaibeleid en stimuleren ontwikkeling natuurlijke vijanden. 2. Invasieve exoten aanpakken. Versterken groenblauw netwerk 1. Ecologische structuren ontwikkelen in de bebouwde kom. 2. Extra aandacht voor EVZ Heumen-Horssen door aanleg stapsteen. Stimuleren van initiatieven en samenwerking 1. Biodiversiteit in de wijk (pilotproject). 2. Stimuleringsregeling kleinschalige landschapselementen. 3. Stimuleren van verschillende beschermde diersoorten. Versterken groenblauw raamwerk Mede vormgeven aan de ontwikkeling van het groenblauw raamwerk binnen de Groene Metropool.

Programmarekening 2023 - Programma 5

Door de invoering van het ecologisch bermbeheerplan in 2023, is het aandeel ecologisch beheerde bermen in het buitengebied fors toegenomen. Maatregelen voor natuurlijke ontwikkeling zijn in het onderhoudsbestek opgenomen. Het smp kon in 2022 niet worden vastgesteld omdat de provincie goedkeuring onthoudt. Ondertussen werkt de provincie aan richtlijnen om een andere vorm van smp mogelijk te maken. Die worden in 2e kwartaal 2024 verwacht. Bij bouwplannen en omgevingsvergunningen wordt standaard gewezen op natuur inclusief bouwen. Door het ecologisch bermbeheer wordt de ontwikkeling van natuurlijke vijanden van de epr bevorderd. Het gebiedsplan invasieve exoten is opgesteld. Daarin is de aanpak van de bestrijding uitgewerkt.

Stap voor stap wordt ecologisch groenbeheer in de groenstructuren ingevoerd (hoofdwegenstructuur en parken). De aanleg van een stapsteen bij Bergharen is in voorbereiding. Er is in het voorjaar op 20 erven landschapselementen aangeplant (91 fruit- en laanbomen en 2350 struiken). In overleg met Natuur Wijchen is nestgelegenheid voor steenuilen en bijen aangelegd. In overleg met de regiogemeenten en de GMR zijn voorstellen voor input aan het Vitaal Landelijk Gebied Gelderland uitgewerkt.

Pagina 49 van 221

Watkost heeft het gekost? Wat het? Het Programma Sport, cultuur en recreatie bestaat uit de volgende taakvelden: 5.1 Sportbeleid en activering; Tot dit taakveld behoren de niet-fysieke maatregelen ter stimulering van professionele- en amateursport, waaronder de subsidies aan alle sportverenigingen. 5.2 Sportaccommodaties; Tot dit taakveld behoren alle accommodaties voor sportbeoefening, zoals de gym- en sportzalen, het zwembad en de buitensport (RSA). 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie; Tot dit taakveld behoren activiteiten ter bevordering van beeldende kunst, muziek, dans en toneel. 5.4 Musea; Tot dit taakveld behoren activiteiten gericht op het verwerven, behouden, wetenschappelijk onderzoeken en presenteren van kunst en cultuur, zoals het museum. 5.5 Cultureel erfgoed; Tot dit taakveld behoren taken gericht op conserveren en voor publiek toegankelijk maken van cultureel erfgoed. 5.6 Media; Tot dit taakveld behoren de zorg voor fysieke en elektronische cultuurdragers, zoals de Wijchense omroep en de bibliotheek. 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie; Tot dit taakveld behoren openbaar groen, natuur en recreatie. Product Financieel overzicht nr.

Geactualiseerde Begroting

Werkelijk

Werkelijk

2023

2023

2022

Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, -productie en -participatie Musea Cultureel erfgoed Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie Totaal Baten

265 1.345 0 1 20 40 41 1.712

333 1.222 1 2 18 40 48 1.664

80 1.092 0 5 13 0 103 1.294

Lasten Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, -productie en -participatie Musea Cultureel erfgoed Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie Totaal Lasten

562 3.436 731 406 140 942 4.750 10.967

512 2.797 672 401 139 912 4.468 9.902

475 3.192 550 338 105 775 3.918 9.353

Gerealiseerd totaal van baten en lasten

-9.255

-8.238

-8.059

-68 187 123 -20 2 15 72 0 -382 -51 -7 -209 0

-68 187 1 -20 2 15 72 0 -382 -51 -19 -185 0

15 187 80 5 2 7 87 -296 -332 -5 -25 -60 0

(x € 1.000) Baten

5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7

5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7

Mutatie bestemmingsreserves 5.2 Afs.R: 3e Hockeyveld Campus Wijchen 5.2 Afs.R: Centrale Sporthal 5.2 Afs.R: Kunstgrasveld Diosa 5.2 Afs.R: Renovatie crossbaan Wycross 5.2 Afs.R: Sportzaal achterlo 5.2 Afs.Res. Automatische beregening 5.2 Afschrijvingsreserve RSA 5.2 AR: Algemene Reserve 5.2 BR: Renovaties Sportvelden 5.2 BR: RSA Tennis 5.2 ER: Gymmaterialen 5.2 ER: Onderhoud Overige gebouwen 5.2 Afschrijvingsreserve RSA Tennis

Programmarekening 2023 - Programma 5

Pagina 50 van 221

5.3 BR: Beeldende kunst 5.3 ER: Corona compensatie 5.3 BR: Fonds voor en door Wijchen 5.4 ER: Corona compensatie 5.5 ER: gemeentelijke monumenten 5.7 BR: Beeldende kunst 5.7 BR: Eenmalige middelen 5.7 BR: Landschapsontwikkelingplan 5.7 BR:Vervangen speeltoestellen openbare speelpleinen 5.7 ER: Egalisatiereserve tarieven hondenbelasting 5.7 ER: Onderhoud Overige gebouwen 5.7 Afs.R. Oosterpark 5.7 ER: Groen

Inzet bestemmingsreserves Gerealiseerd resultaat Verschil rekening/begroting

0 112 0 -6 33 0 0 -72 -5 -5 -20 15 -83

-16 133 0 -6 33 0 0 -94 -5 0 -23 15 -243

13 0 11 4 -13 0 0 -14 15 0 -36 15 -76

-371

-657

-414

-9.625

-8.895 730

-8.473

Toelichting verschil baten en lasten rekening/begroting (min is nadeel) Taakveld 5.1 Sportbeleid en activering Sportstimulering: voordeel op subsidies aan sportverenigingen, met name ook door exta specifieke uitkering die de gemeente ontvangt vanuit het rijk. Lagere subsidie SPUK sport dan opgenomen in de begroting. Onduidelijk is nog hoe lang de SPUK subsidie blijft bestaan, ter afdekking van de hogere btw lasten op sport uitgaven . Taakveld 5.2 Sportaccommodaties Zwembad de meerval afrekening van 2020 tot en met 2022 levert een voordeel op. Voordeel op de exploitatie van sportzalen binnen onze MFA's. Voordeel op doorberekende kosten WDW vanwege positieve afrekening jaarrekening WDW 2023. Voordeel uit zonnepanelen suikerberg. Voordeel op exploitatiekosten gemeentelijke gymzalen. Voordeel op afrekening SPUK sport subsidie 2022. Voorzichtigheidshalve hebben we in 2022 de subsidie opgenomen ter hoogte van de aanvraag. De realisatie lag hoger en hebben we inmiddels ook beschikt gekregen. Hogere subsidie SPUK sport dan opgenomen in de begroting. Onduidelijk is nog hoe lang de SPUK subsidie blijft bestaan, ter afdekking van de hogere btw lasten op sport uitgaven. Technische correctie op afschrijvingsreserve Diosa, de begrote onttrekking is niet benodigd. Overige afwijkingen. Taakveld 5.3 Cultuurpresentatie, -productie en cultuurparticipatie Nadeel op muziekonderwijs.

Incidentele budgetten voor de beleidsnota cultuurhistorie en kerkenvisie en het In kaart brengen van Erfgoed Post 65 is dit jaar nog niet uitgevoerd. In eerste instantie is dat niet meegenomen in de budgetoverhevelingen. Bij de resultaatbestemming nemen we dit alsnog mee ter overweging. Overige afwijkingen. Taakveld 5.4 Musea Voordeel op de subsidie aan het museum.

Programmarekening 2023 - Programma 5

Structureel Incidenteel

0

123

0

-5

0 0

117 74

0 0 0

6 60 98

0

99

0

83

0 0

-121 -9

0

-3

0 0

65 1

0

3

Pagina 51 van 221

Toelichting verschil baten en lasten rekening/begroting (min is nadeel) Overige afwijkingen.

Structureel Incidenteel 0 4

Taakveld 5.5 Cultureel erfgoed Overige afwijkingen.

0

-1

Taakveld 5.6 Media Voordeel op de bibliotheek, de taalhuis coordinator is nog niet ingezet.

0

29

Taakveld 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie Voordeel op doorberekende kosten WDW vanwege positieve afrekening jaarrekening WDW 2023. Op onderhoud groen zien we een voordeel t.o.v. de structurele begroting. Het voordeel van 2023 storten we in de egalisatiereserve groen. Budget baggerplan is niet ingezet in 2023. Overige afwijkingen.

0 0 0 0 0

87 243 -243 15 6

Totaal Totaal saldo

0 731

731

Relevante beleidsnota’s

Relevante besluiten

Nummer besluit 12 IZ 132 13 IZ 196 14 IZ 199 16 4095 16 IZ 121 16 IZ 123 18 4 15250 18 4 666 / 19 24150 19 35155 19 27162 20 52446

Beleidsnota Renovatieplan Sportaccommodaties / RSA Beleidskader Investeringen Buitensportaccommodaties. Uitvoeringsdocument muziekonderwijs. Speelruimtebeleid 2015-2025. Nota speelbeleid. Uitvoeringsprogramma Kunstparticipatie. Notitie Sport en bewegen. Algemene subsidieverordening 2018 Visie bibliotheek 2020 - 2023 Visie ’t Mozaïek, sociaal cultureel en educatief centrum in wijchen. Beleidsplan Natuur en Biodiversiteit

Programmarekening 2023 - Programma 5

Pagina 52 van 221

6 Sociaal domein Algemeen We willen dat iedereen in onze gemeente mee kan doen in de samenleving op alle gebieden. Zoals samenleven, zorg voor elkaar, werken, leren, sporten en andere vormen van vrijetijdsbesteding zoals cultuur en recreatie. Dit geldt voor jong tot oud. Dit geldt voor mensen met een ziekte, beperking of een tijdelijke behoefte tot ondersteuning. En ook voor de mensen die weinig geld te besteden hebben of die nieuw in Nederland zijn en moeten integreren. Daar werken we samen aan, met onze inwoners en partners. En gaat het even minder goed? Dan kijken we naar elkaar om en ondersteunen we elkaar. Als het nodig is, staan wij samen met onze partners klaar om mee te denken en oplossingen te bieden. Ook voor mensen die zorg mijden en wel geholpen moeten worden omdat ze een gevaar zijn voor zichzelf of anderen. Voorkomen is beter dan genezen. Daarom zetten we vol in op preventie en laagdrempelige hulp. Zo voorkomen we zoveel mogelijk zware en kostbare zorg. Als het mogelijk is heeft hulp in de buurt of uit het sociaal netwerk de voorkeur. Mensen die professionele zorg nodig hebben, moeten daarop kunnen rekenen. Dat is altijd maatwerk, want elk mens en elk gezin is anders. We behouden kwalitatief goede zorg maar houden ook betaalbaarheid in het oog. Daarbij zoeken we naar manieren om kosten beter inzichtelijk te maken. Zorgfraude pakken we stevig aan.

Hierin werken we zoveel mogelijk samen met regiogemeenten. Jeugd krijgt speciale aandacht in ons programma. De jeugd is onze toekomst, ook als hun situatie kwetsbaar is. Wij streven ernaar dat alle jeugdigen in de gemeente Wijchen opgroeien in een veilig klimaat en een omgeving waarin zij kansen krijgen om zich optimaal te ontwikkelen. Voor goede zorg aan onze jeugd werken we samen in de regio. We bakenen duidelijk af wat hoort onder jeugdzorg en wat hoort bij de normale opvoeding. Jeugdoverlast en drugsproblematiek zijn in beeld en pakken we aan.

Speerpunten 6-a 6-b 6-c 6-d 6-e 6-f 6-g 6-h 6-i

Coalitie akkoord

Algemeen

Gezonde en vitale samenleving Vitaal ouder worden Preventie en goede zorg Iedereen draagt een steentje bij We laten niemand vallen Zorg en veiligheid Begroting Jeugdwet Begroting WMO Begroting BUIG

Programmarekening 2023 - Programma 6

Pagina 53 van 221

Speerpunten

6-a Gezonde en vitale samenleving Een gezonde leefstijl is belangrijk voor alle leeftijden. Door gezond te eten en te bewegen blijf je lichamelijk en mentaal fit. Ook blijft het belangrijk om mensen te ontmoeten en van betekenis te zijn. Iedereen moet kunnen werken aan gezondheid en kunnen meedoen in de samenleving. Een beperking mag daarin geen belemmering zijn. 6-b Vitaal ouder worden Mensen worden steeds ouder en blijven langer actief. Vitale ouderen leveren een waardevolle bijdrage aan de samenleving. Bijvoorbeeld door zich in te zetten als vrijwilliger of als mantelzorger voor een naaste. Of door hun kennis en ervaring op een andere manier te delen. We zetten ons ervoor in dat ouderen mee kunnen blijven doen in de samenleving. 6-c Preventie en goede zorg Voorkomen is beter dan genezen. Daarom zetten we vol in op preventie en laagdrempelige hulp. Soms kunnen mensen al veel zelf, met een klein duwtje in de rug. Bovendien bespaart preventie zorgkosten op de lange termijn. Mensen die professionele zorg nodig hebben moeten daarop kunnen rekenen. Dat is altijd maatwerk, want elk mens en elk gezin is anders. 6-d Iedereen draagt een steentje bij Ons uitgangspunt is dat iedereen kan meedoen. Door werk, of door zich op een andere manier in te zetten voor de samenleving. Iedereen is van waarde en moet iets kunnen bijdragen.

6-e We laten niemand vallen In deze financieel onzekere tijden kunnen de laagste inkomens op onze steun blijven rekenen. Als mensen in de knel komen is er een vangnet. We bieden steun bij financiële zorgen en zien daarbij een belangrijke rol voor charitatieve instellingen. Armoede bestrijden we door hulp op maat. 6-f Zorg en veiligheid We zorgen voor een veilige leefomgeving. Inwoners en professionals weten waar zij signalen en zorgen over onveilige situaties kunnen delen. Jeugdoverlast en drugsproblematiek zijn in beeld en pakken we aan. Zorgmijders die een gevaar zijn voor zichzelf of voor anderen, bieden we ondersteuning. 6-g Begroting Jeugdwet Dit thema behandelt de realisatie 2023 van het onderdeel Jeugd t.o.v. de geactualiseerde begroting. In 2023 heeft de gemeente Wijchen de contracten voor Jeugd voor het merendeel regionaal ondergebracht bij het ROB (regionaal ondersteuningsbureau) in het Rijk van Nijmegen. Een klein deel van de contracten is in eigen beheer. Dit betreft lokale contracten specifiek voor Wijchense inwoners. Nulmeting 2023 en bijstelling begroting 2023 In Q1 van 2023 is de jaarlijkse Nulmeting Jeugd uitgevoerd. Tijdens meerdere inhoudelijke duiding sessies is op basis van de actuele zorgpopulatie, te verwachten trends in zorggebruik, definitieve tarieven 2023 en ontwikkelingen het geactualiseerde beeld 2023 (en verder) bepaald.

Dit hebben we in de Perspectiefnota verwerkt, waarmee de actuele meerjarenbegroting is bijgesteld. Gedurende het gehele jaar monitoren we het zorggebruik. Vervolgens is de begroting van het lopende jaar incidenteel bijgesteld (-/- € 2,4 miljoen) in de novemberrapportage 2023 (zorggebruik stand t/m augustus 2023). Dit is op 14 december 2023 aan de raad gepresenteerd.

Programmarekening 2023 - Programma 6

Pagina 54 van 221

Wat is het resultaat van het onderdeel Jeugd in 2023? In onderstaande tabel (bedragen x € 1.000) de opbouw van de totale realisatie 2023 per onderdeel:

Jeugd

Begroot 2023

Realisatie 2023

Saldo

Dagbehandeling

984

968

16

Verblijf

4.086

3.723

363

Ambulant

4.971

5.059

-88

GGZ zorg

3.799

3.506

293

Bescherming/reclassering

1.024

839

185

PGB

175

157

18

Overig

2.434

2.181

253

Totaal Jeugd

17.474

16.433

1.040

Ten opzichte van de bijgestelde begroting 2023 laat dit thema in de Jaarrekening 2023 een voordeel zien. Dit resultaat 2023 leidt tot een storting in de egalisatiereserve Jeugd, waarmee het resultaat Jeugd ná egalisatie op nihil uitkomt. Deze reserve is bedoeld voor het egaliseren van jaarresultaten Jeugd. Dagbehandeling Op dit onderdeel blijft de realisatie binnen het bij de novemberrapportage bijgestelde budget. We hebben in 2023 gesignaleerd dat de lokale bouwstenen Eerste stap in toenemende mate worden ingezet om ouders te ontlasten. We kijken hier kritisch of we andere mogelijkheden van ontlasten en financieren kunnen inzetten. Denk hierbij aan SMI (sociaal medische indicatie) en reguliere kinderopvang. Daarnaast wordt deze categorie ook gebruikt om kinderen lokaal op te vangen i.p.v. naar een regionale aanbieder buiten Wijchen. Bij deze groep is er wel sprake van een extra zorgvraag bij de jeugdigen en is de indicatie ingezet zoals bedoeld. Verblijf In de novemberrapportage rapporteerden we over nieuwe instroom bij de gezinshuizen, moeder-kind huis en toename van maatwerkcontracten en kamertraining. Uit de realisatie 2023 op dit onderdeel blijkt ook weer de invloed van onze top 10 duurste jeugdigen, want het voordeel dat nu optreedt bij deze categorie heeft grotendeels betrekking op 3 jeugdigen met zorg uit deze categorie.

Bij een jeugdige zien we vanaf augustus een verschuiving van very intensive care naar een kleinschalige voorziening, wat in Q4 een voordeel oplevert van afgerond € 100k. Daarnaast hielden we in deze categorie voor een jeugdige rekening met verblijf in een kleinschalige voorziening, maar de jeugdige verbleef achter af langer op een psychiatrisch bed (GGZ Zorg). Ook hadden we minder zware gezinshuiszorg dan verwacht. Daarentegen zien we in Q4 nieuwe instroom bij het product fasehuis, leerhuis (van 1 naar 3 cliënten). Bij jeugdzorg met verblijf is de beïnvloedbaarheid op het gebruik minimaal. Vaak is er sprake van verwijzingen via gecertificeerde instellingen en medisch specialisten. Of het sociaal team verwijst vanuit een samenwerking met zorgprofessionals die mede adviseren. De zorg is dan al zo intensief dat het een behoorlijke tijd in beslag gaat nemen om jeugdigen weer terug naar huis te krijgen, of naar een alternatieve vorm van gezinsgericht wonen. Ambulant Bij de categorie ambulant rapporteerden we in de novemberrapportage al over een stijging van het zorggebruik van ambulante behandeling, dyslexie en specialistische

Programmarekening 2023 - Programma 6

Pagina 55 van 221

begeleiding. Dit leidde in die rapportage ook tot een omvangrijke bijstelling in het thema Jeugd (-/- € 627k). Zelfs met deze bijstelling in de novemberrapportage treedt op deze categorie een nadeel op van € 88k. Dit nadeel is opgebouwd uit een nadeel van € 249k bij ambulante begeleiding en een voordeel van € 161k ambulante behandeling. Het nadeel bij ambulante begeleiding wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door de categorie specialistische begeleiding, waar we bij de novemberrapportage al een behoorlijke toename voorzagen. In Q4 van 2023 zien we een stijging van >60% t.o.v. het zorggebruik t/m augustus. De toename komt voornamelijk door een stijging in duur en volume. Dit komt doordat de zorgvragen van jeugdige complexer en intensiever zijn geworden. Dit is een landelijk beeld waarvan we verwacht hadden dat dit zou verminderen na de corona periode, dit blijkt niet zo te zijn. We zien dat specialistische begeleiding wordt ingezet als meerzorg om jeugdigen binnen verblijfzorg te houden. Voor deze jeugdigen met specialistische zorgbehoefte is geen andere geschikte verblijfplek beschikbaar. Vanaf 2024 wordt er door contractmanagement gemonitord op meerzorg. Daarnaast wordt er in de inkoop 2025 een apart werkproces ingevoerd voor het aanvragen van begeleiding met verblijf.

Ook zal het nieuwe product essentiële functies binnen verblijfszorg zorgen dat er intensieve verblijfplekken komen waardoor maatwerk en gestapelde zorg niet nodig is voor deze verblijfplekken. Het voordeel bij ambulante behandeling wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door de categorie ambulante behandeling voor jeugdigen met een reguliere intelligentie en met een beperkte intelligentie (J&O en JLVG). Deze blijft qua aantallen binnen de raming. Daarnaast is er een positief prijseffect, omdat in de raming (uit voorzichtigheid) is uitgegaan van het tarief van de duurste aanbieder. Er is op dit product echter ook zorg verleend door aanbieders met een lager tarief. T.o.v. eerdere jaren is dit wel een product wat in 2023 een toename van zorggebruik laat zien. Minder jeugdigen stromen uit. Daarnaast neemt ook de intensiteit van zorg toe, waardoor het zorggebruik ook stijgt. Dit wordt veroorzaakt door toename in complexiteit van de problemen van de jeugdigen, maar ook door het moeizaam tot afsluiting of afbouw van de zorg kunnen komen. Ouders lijken het in toenemende mate lastig te vinden de zorg weer zelf volledig voor rekening te nemen. Ook lijken aanbieders meer nieuwe zorgvragen te constateren met een hogere of een langere indicatie als gevolg. Samen met sociaal team, ouders en zorgaanbieders en de regio zullen we hier het gesprek over moeten aangaan.

Er is een eindigheid aan zorg in de gevallen waarbij er geen sprake is van een chronische aandoening. Het gezin moet het weer zelf durven oppakken en ook de tijd krijgen zich hierin weer te settelen. Daarbij lijkt het ook dat we steeds meer streven naar hoge mate van welbevinden maar een zes is ook ruim voldoende. Als laatste hebben we geconstateerd dat bij een aanbieder ambulante behandeling wordt ingezet terwijl de uitvoeringsvorm specialistische begeleiding is. Dit gaan we niet meer toestaan. Het product dyslexie blijft met de realisatie over 2023 alsnog binnen de (in de novemberrapportage opgehoogde) raming. Ook deze categorie stijgt in 2023 opvallend t.o.v. het stabiele verloop van voorgaande jaren. Dit komt door alle lesuitval gedurende de coronamaatregelen. Jeugdigen hebben hierdoor ingeboet op normale klassikale lesuren en zijn daardoor meer aangewezen op deze behandelingen. We verwachten dat dit een tijdelijke toename is doordat de lessen nu zonder beperkingen gegeven worden.

Programmarekening 2023 - Programma 6

Pagina 56 van 221

Jeugd GGZ Bij deze categorie treedt een voordeel op van € 293k. Dit voordeel is opgebouwd uit een voordeel van € 51k bij GGZ zonder behandeling en een voordeel van € 242k bij GGZ verblijf. De categorie GGZ zonder behandeling blijft bij de specialistische GGZ binnen de (in de novemberrapportage opgehoogde) raming. We rapporteerden daar bij de specialistische jeugd GGZ al over een behoorlijke stijging in zorggebruik. Dit komt doordat de zorgzwaarte toeneemt (duur en volume) en niet het aantal jeugdigen met deze zorg. De verergering van de problematiek lijkt voor een deel veroorzaakt te worden door lange wachttijden voor zorgstart, waardoor problemen verergeren. Ook geven zowel de zorgaanbieders als de huisartsen aan dat de problemen van jeugdigen zijn verergerd en forser zijn bij aanmelding. We zijn hierover in gesprek met de aanbieders regionaal en lokaal met onderwijs om te oorzaken te duiden en te bepalen wat we hierin kunnen doen om de verzwaring van problemen te verminderen. Uit een landelijk onderzoek (uitgevoerd door de academische jeugd ggz- centra) is gebleken dat jeugdigen met een psychische kwetsbaarheid meer hinder hebben ondervonden van de coronacrisis en de bijbehorende maatregelen. Ook is gebleken dat de verzwaring van de problematiek door Corona ook langer aanhoudt bij deze groep.

Dit is mede een verklaring voor toename gebruik en behandelduur specialistische jeugd ggz. Ook de basis GGZ blijft binnen de (reeds in de novemberrapportage naar beneden bijgestelde) raming. Bij de categorie GGZ verblijf treedt een voordeel op van € 242k. Dit zijn de psychiatrische bedden. De zorg op deze bedden laat zich lastig inschatten. We ramen daarom al jaren consistent voor zowel een F- bed als een G- bed 1 cliënt een geheel jaar. In 2023 zijn uiteindelijk minder etmalen gerealiseerd, waardoor dit voordeel optreedt. Betreft ook deels een verschuiving van kosten naar de andere verblijfsproducten. Bescherming / reclassering Op dit onderdeel treedt een voordeel op. Per saldo is deze categorie minimaal bijgesteld in de novemberrapportage. Het voordeel in de realisatie 2023 treedt op bij de jeugdbescherming en het preventief justitieel kader. Bij jeugdbescherming wordt het voordeel hoofdzakelijk veroorzaakt door minder OTS< jaar dan geraamd. Aandachtspunt hierbij is dat het hier gaat over trajecten, dit maakt het tussentijds inschatten en analyseren van zorggebruik lastiger. Ook is de intensief gezinsgerichte en systeemgerichte aanpak minder ingezet dan begroot. We verstevigen in 2024 de samenwerking met jeugdbescherming via een regionale beschermingstafel en lokale afstemming. We verwachten dat dit een positief effect zal hebben op het gebruik binnen deze categorie.

Bij het preventief justitieel kader treedt een ook voordeel op. Het product consultatie en advies (via Gecertificeerde Instellingen) is minder ingezet dan voorgaande jaren en blijft hierdoor binnen de raming. PGB Op basis van actuele informatie van de Sociale verzekeringsbank over de pgb’s Jeugd treedt er een voordeel op. Overig Bij de novemberrapportage leidde deze categorie tot de hoogste negatieve bijstelling (-/€ 1,1 miljoen) van alle categorieën in het thema Jeugd. Dit i.v.m. het toen verwachte tekort door een toename van het zorggebruik van het Landelijk transitie arrangement

Programmarekening 2023 - Programma 6

Pagina 57 van 221

(LTA). Deze forse bijstelling blijkt grotendeels nodig geweest. Door uitstroom in met name Q4 sluit deze categorie toch met een voordeel af. We begroten deze categorie meerjarig en hanteren daarbij als uitgangspunt het gemiddelde van de afgelopen vier jaren. Het zorggebruik in 2023 is in vergelijking met voorgaande jaren ongekend hoog. We weten niet wat de uitstroomprognose per jeugdige is. De ongekende toename van het aantal jeugdigen met deze zeer specialistische zorg in 2023, blijft een punt van zorg en aandacht. De beïnvloedbaarheid van de gemeente is nihil. De verwijzingen gaan via de gecertificeerde instellingen en de medisch specialisten. De toename valt ook regionaal op en is voor ons moeilijk te verklaren. Het grootste aandeel van deze jeugdigen krijgt zorg gerelateerd aan GGZ of gedragsproblematiek met een normale intelligentie. We zijn in samenwerking met de Radboud universiteit en de GGD een onderzoek gestart naar de top 20 intensiefste (en duurste) jeugdzorg- jongeren en hopen ook op deze categorie meer duidelijkheid te krijgen, omdat veel van deze jeugdigen een LTA- arrangement hebben. Het Regionaal contractmanagement gaat sturen op meer inhoudelijke informatie van de LTA- aanbieders zodat we meer duiding kunnen krijgen en beter kunnen prognosticeren.

De komende jaren gaan we hard werken aan de verbeteringen en aanpassingen in het kader van de hervormingsagenda jeugd. Dit heeft uw raad kunnen lezen in het regionaal jeugdprogramma en zal wederom in het monitorverslag in juni 2024 aandacht krijgen. 6-h Begroting WMO Dit thema behandelt de realisatie 2023 van het onderdeel WMO t.o.v. de geactualiseerde begroting. In 2023 zijn de contracten voor WMO voor het merendeel regionaal ondergebracht bij het ROB (regionaal ondersteuningsbureau) in het Rijk van Nijmegen. Een klein deel van de contracten is in eigen beheer. Dit betreft lokale contracten voor dagbesteding ouderen en hulp bij het huishouden of maatwerkcontracten specifiek voor Wijchense inwoners. Nulmeting 2023 en bijstelling begroting 2023 In Q1 van 2023 is de jaarlijkse Nulmeting WMO uitgevoerd. Tijdens meerdere inhoudelijke duiding sessies is het geactualiseerde beeld 2023 (en verder) bepaald op basis van de actuele zorgpopulatie, te verwachten trends in zorggebruik, definitieve tarieven 2023 en ontwikkelingen. Dit hebben we in de Perspectiefnota verwerkt, waarmee de actuele begroting is bijgesteld. Gedurende het gehele jaar monitoren we het zorggebruik. Vervolgens is de begroting bijgesteld in de novemberrapportage 2023 (zorggebruik stand t/m augustus 2023). Dit is op 14 december 2023 aan de raad gepresenteerd.