Programmabegroting 2024 Wijchen

Programmabegroting 2024

Voorwoord In april 2022 heeft het college zijn akkoord “Samen verschil maken” gepresenteerd. In het akkoord heeft het college zijn ambities verwoord voor de periode 2022-2026. Het college houdt koers op het ingezette beleid en de grote opgaven van morgen, zoals woningbouw en duurzaamheid. We willen er zijn voor onze inwoners en werken aan de betrokkenheid. We weten dat de grote uitdagingen als woningbouw, klimaat, bereikbaarheid en werkgelegenheid alleen door goed samen te werken in de regio kunnen worden aangepakt. Deze begroting is een vervolg op de Begroting 2023 en bijstellingen uit de Perspectiefnota 2023. Naast actualisatie van het bestaande beleid, hebben we ambities op basis van het coalitieakkoord opgenomen in de vorm van nieuw beleid. Begroting 2024: structureel sluitend tot 2026 De begroting is in het meerjarenperspectief structureel sluitend tot het jaar 2026. De eerste jaren zien we een ruim sluitend structureel perspectief, maar vanwege stijgende kosten voor de jeugdzorg en vooral vanwege de terugval van de algemene uitkering in 2026, presenteren we een structureel tekort vanaf dat jaar. De val van het kabinet Rutte IV maakt dat (financiële) duidelijkheid over de jaren vanaf 2026 waarschijnlijk langer uitblijft, wat het aangaan van nieuwe structurele investeringen erg lastig maakt.

Daarom zetten we samen met andere gemeenten en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten in op het stevige gesprek met het Rijk over structureel voldoende financiering voor alle gemeentelijke taken. Voorzieningen op peil en lage lastendruk Bij het toevoegen van nieuw beleid is het uitgangspunt voor het college: het op peil houden van de voorzieningen en het verder bouwen aan de toekomst van Wijchen, met als uitgangspunt verstandig omgaan met maatschappelijk geld. Daarbij hebben we oog voor de uitdaging om de begroting vanaf 2026 sluitend te krijgen. Het voorgestelde nieuw beleid ligt dan ook in lijn met bestaande taken en ambities, zoals het verstevigen van de financiële positie van het theater, de vervangende nieuwbouw van MFA de Westwijzer en het inzetten van een buurtsportcoach. Daarnaast is doorontwikkeling van de WDW noodzakelijk, maar zorgen we ook voor meer inkomsten door de toeristenbelasting te verhogen. De lastendruk voor de inwoner stijgt vanwege de inflatie met zo’n 6% ten opzichte van 2023. Als we de lastendruk en het voorzieningenniveau van Wijchen afzetten tegen de regio, dan blijven we één van de goedkopere gemeenten in de regio. Ruimte om te blijven investeren, maar ook onzekerheden Met voorliggende begroting mag worden geconcludeerd, dat zowel het structurele perspectief, als de reserves en voorzieningen op orde zijn.

Daarmee ligt er een solide en gezonde financiële basis om ook de komende jaren te kunnen blijven investeren in onze samenleving. Desondanks zien we ook nog de nodige onzekerheden. Zoals vaker benoemd zijn de structurele middelen vanuit het gemeentefonds onzeker. Ook de onrust in de wereld, waardoor we meer vluchtelingen en asielzoekers opvangen, is een onzekere factor. Daarnaast zien we nog steeds een krappe arbeidsmarkt, problemen bij levering van materialen, steeds complexer wordende opgaven en problematiek. Dit werkt ook door bij onze gesubsidieerde instellingen en gemeenschappelijke regelingen, waar wij financieel voor aan de lat staan. Ook is moeilijk te voorspellen waar de stijging van prijzen eindigt, maar met de kennis van nu nemen we voldoende maatregelen om dit op te kunnen vangen. Naast het toepassen van indexatie op onze budgetten reserveren we een bedrag van € 10 miljoen voor mogelijke tegenvallers op de bouwprojecten.

Pagina | 3| Programmabegroting 2024

Ook zien we onzekerheden en uitdagingen om de begroting vanaf 2026 weer sluitend te krijgen. Daarom trekken we samen op met de VNG om het ravijn in de algemene uitkering te dichten. Tegelijkertijd werken we richting de Perspectiefnota 2024 besparingsrichtingen uit, zodat uw raad tijdig keuzes kan maken, als dat nodig is. Zo kunnen we verder blijven werken aan de toekomst van Wijchen. Namens het College van Burgemeester en Wethouders van Wijchen, Geert Gerrits, Wethouder financiën

Pagina | 4| Programmabegroting 2024

- Inhoudsopgave VOORWOORD ............................................................................................................. 3 INLEIDING ................................................................................................................. 7 SAMENVATTING .......................................................................................................... 8 PROGRAMMA’S ............................................................................................... 10 0 BESTUUR EN ONDERSTEUNING .................................................................................. 11 1 VEILIGHEID ............................................................................................................. 18 2 VERKEER EN VERVOER .............................................................................................. 21 3 ECONOMIE ............................................................................................................... 26 4 ONDERWIJS ............................................................................................................. 30 5 SPORT, CULTUUR EN RECREATIE ................................................................................ 33 6 SOCIAAL DOMEIN .....................................................................................................

40 7 VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU ................................................................................. 57 8 WONEN EN BOUWEN ................................................................................................. 62 PARAGRAFEN ................................................................................................. 67 PARAGRAAF 1: OVERHEAD, ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN EN OVERIGE BATEN EN LASTEN ...................................................................................................................... 68 PARAGRAAF 2: LOKALE HEFFINGEN ............................................................................... 70 PARAGRAAF 3: WEERSTANDSVERMOGEN ....................................................................... 82 PARAGRAAF 4: ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN .......................................................... 91 PARAGRAAF 5: FINANCIERING ..................................................................................... 100 PARAGRAAF 6: BEDRIJFSVOERING ............................................................................... 106 PARAGRAAF 7: VERBONDEN PARTIJEN .......................................................................... 110 PARAGRAAF 8: GRONDBELEID .....................................................................................

118 FINANCIELE BEGROTING ............................................................................. 120 UITGANGSPUNTEN ..................................................................................................... 121 MEERJARENRAMINGEN ................................................................................................ 122 PROVINCIAAL TOEZICHT ............................................................................................. 124 MIO (MEERJAREN INVESTERINGS OVERZICHT) .............................................................. 125 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN PER PROGRAMMA .................................................... 128 OVERZICHT VAN INCIDENTELE BATEN EN LASTEN PER PROGRAMMA (INCLUSIEF BOUWGROND) ........................................................................................................... 130 TOTAALOVERZICHT TAAKVELDENRAMING (X € 1.000) .................................................... 132 GEPROGNOSTICEERDE BALANS (X € 1.000) .................................................................. 138 INDICATOREN ............................................................................................................ 139 BEREKENING EMU SALDO WIJCHEN .............................................................................. 142

Pagina | 5| Programmabegroting 2024

BIJLAGEN .................................................................................................... 143 BIJLAGE 1: RISICOMATRIX .......................................................................................... 144 BIJLAGE 2: INVESTERINGSLIJST .................................................................................. 145 BIJLAGE 3: ONDERHOUDSPLANNING VASTGOED 2024 ................................................... 146 BIJLAGE 4: ALGEMENE RESERVE .................................................................................. 147 BIJLAGE 5: VERLOOP OVERZICHT RESERVES EN VOORZIENINGEN .................................. 148 BIJLAGE 6: NIEUW BELEID STRUCTUREEL ..................................................................... 151 BIJLAGE 7: INCIDENTEEL NIEUW BELEID ...................................................................... 153 BIJLAGE 8: INCIDENTEEL PERSPECTIEF (INCLUSIEF BOUWGROND) ................................. 157 BIJLAGE 9: KOSTEN PER TAAKVELD.............................................................................. 159 BIJLAGE 10: MUTATIES BESTAAND BELEID ................................................................... 164 BIJLAGE 11: SUBSIDIEPLAFONDS ................................................................................ 166

Pagina | 6| Programmabegroting 2024

Inleiding Voor u ligt de Programmabegroting 2024 van de gemeente Wijchen. Dit boekwerk is het vervolg op de Perspectiefnota 2023, die de gemeenteraad in juli 2023 heeft vastgesteld. In deze Programmabegroting is het Coalitieakkoord 2022-2026 beleidsmatig en financieel uitgewerkt voor 2024. Verder geeft de begroting een financiële doorkijk van het meerjarenperspectief 2025-2027. De BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) schrijft de indeling van een gemeentelijke begroting grotendeels voor. Deze Programmabegroting bestaat uit diverse onderdelen. In de samenvatting kunt u in één oogopslag het totaalbeeld zien van de begroting. We geven in de programma’s antwoord op drie vragen; Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Wat gaat dit kosten? Deze vragen worden beantwoord voor de speerpunten uit het coalitieakkoord. Aanvullend aan de speerpunten uit het coalitieakkoord benoemen we een aantal thema’s, die voor 2024 actueel zijn. De onderwerpen uit het coalitieakkoord hebben we in de programma’s met een rode pijl aangeduid, de aanvullende speerpunten met een blauwe pijl. In de paragrafen beschrijven we de programma overstijgende onderwerpen. Vervolgens kunt u in de Financiële begroting de uitgangspunten en het meerjarenperspectief terugvinden. Alle mutaties ten opzichte van de huidige begroting vindt u hier beknopt terug.

In de bijlagen vindt u een nadere onderbouwing, waaronder de mutaties ten opzichte van de bijgestelde begroting bij de Perspectiefnota 2023.

Pagina | 7| Programmabegroting 2024

Inleiding

Samenvatting We bieden u een begroting aan die structureel sluitend is tot 2026. Vanaf 2026 ontstaat een structureel tekort. De kosten zijn hierin reëel geraamd, zo goed mogelijk rekening houdend met de stijgende prijzen. In onderstaande tabel geven we de opbouw van het totale resultaat meerjarig aan. We onderscheiden daarin het structurele resultaat, het incidentele resultaat en de winstnemingen uit de bouwgrondexploitaties. Het totale begrotingsresultaat wordt met de doorlopende lijn weergegeven. € 5.000K € 4.000K € 3.000K € 2.000K € 1.000K € 0K 2024

-€ 1.000K

2025

2026

2027

-€ 2.000K -€ 3.000K Structureel resultaat

Incidenteel resultaat

Bouwgrond

Totaal begroot resultaat

Waar komt ons geld vandaan? Overig; € 13,4 mln

Lokale heffingen; € 20,7 mln

Algemene uitkering en specifieke rijksbijdragen; € 95,6 mln

Onze inkomsten halen we vooral uit de algemene uitkering en specifieke uitkeringen, zoals de BUIG-uitkering voor de bijstandsuitkeringen. Daarnaast ontvangen wij als gemeente middelen uit de lokale heffingen zoals de OZB, riool en reinigingsheffing. Overige inkomsten komen bijvoorbeeld uit de verkoop van paspoorten en rijbewijzen. Ook halen we inkomsten uit eigen bijdragen voor zorg of sport. De verhuur of verkoop van vastgoed en grondexploitaties zorgen ook voor inkomsten.

Waar geven we ons geld aan uit? Afval; € 4,2 mln

Overig; € 13,3 mln WMO / Jeugdzorg; € 35,9 mln

Overhead ; € 15,2 mln

(bijzondere) bijstand en participatie; € 29,8 mln

Openbare ruimte; € 20,6 mln Onderwijs, sport en cultuur; € 10,8 mln

Pagina | 8| Programmabegroting 2024

De helft van onze gemeentelijke uitgaven gaan naar het sociaal domein (WMO en jeugdzorg en de (aanpak) van de werkloosheid). Nieuw beleid, mede op basis van het coalitieakkoord hebben we toegevoegd, onder andere op het gebied van regionale samenwerking, buurtsportcoach en ondersteuning van het theater.

Samenvatting

Ontwikkeling meerjarig perspectief In onderstaande tabel presenteren we de ontwikkeling van het meerjarig perspectief ten opzichte van de begroting 2023. Bij de onderwerpen geven we aan waar u de onderbouwing van de mutaties kunt terugvinden in deze begroting. In de kolom ‘omvang totaal’ presenteren we per thema de totale omvang van het betreffende budget in de begroting. Vervolgens nemen we onder de jaartallen 2024 t/m 2027 per jaarschijf de mutaties op t.o.v. de huidige begroting. Dat leidt opgeteld tot een nieuw begrotingsresultaat. Tabel 1: Meerjarenperspectief

Ontwikkelingen ten opzichte van de actuele begroting (x € 1.000.) Begroting 2023 Decembercirculaire 2022 Perspectiefnota 2023 Saldo Perspectiefnota 2023

Omvang totaal

2024

2025

2026

2027

4.551 26 -1.267 3.310

5.980 24 -190 5.814

-1.287 21 1.015 -251

-1.202 19 406 -777

994

573

276

1.898

-1.619 -452 -47 -409

-1.472 -508 -49 -447

-1.330 -596 -49 -498

-1.353 -662 -50 -543

12.239

287

287

287

287

5.182

-40

85

140

116

9.693

127

172

127

301

725 32.307 17.356

497 -349 -54 -16 -173

282 -349 -62 132 -174

220 -349 -69 -6 -336

-12 -349 -76 5 -336

TOTAAL STRUCTUREEL SALDO

2.056

4.284

-2.434

-1.551

Saldo Perspectiefnota incidenteel Mutaties begroting 2024 (bijlage 7) Risicoreserve grote projecten t.l.v. algemene reserve (boekwerk reserves en voorz.) Bouwgrond winstnemingen ($ 8 grondbeleid) Doorontwikkeling WDW ($6 Bedrijfsvoering) Afronding

-6.051 -917

-5.225 -253

-82 -135

0 -70

5.000

5.000

0

0

0 -154

262 0 1

1.093 0

749 0

TOTAAL INCIDENTEEL SALDO

-2.122

-215

876

679

-66

4.069

-1.558

-872

Gemeentefonds algemene uitkering vrij besteedbaar (0-f) Jeugdzorg (6-g) Jeugdzorg index (6-g) WMO (6-h) WMO index (6-h) Wet BUIG (6-i) Kapitaallasten (bijlage 10) Effect kostenverdeelstaat tarieven en leges (bijlage 10) Rente ((bijlage 10) Doorontwikkeling WDW ($6 Bedrijfsvoering) Indexaties overig (bijlage 10) Overige mutaties bestaand beleid (bijlage 10) Nieuw Beleid (bijlage 6)

83.414 17.134 9.965

TOTAAL RESULTAAT

Pagina | 9| Programmabegroting 2024

Samenvatting

PROGRAMMA’S

Pagina | 10| Programmabegroting 2024

Programma’s

0 Bestuur en ondersteuning Algemeen Wijchen is er voor haar inwoners. We willen dat mensen meedoen en zich gehoord voelen. Het dalend vertrouwen in de overheid willen we keren door dichterbij onze inwoners te staan. Met ons programma ‘Dienstverlening Dichtbij’ werken we aan verdere verbetering van onze dienstverlening. We hopen zo het vertrouwen in de overheid te verstevigen. De gemeente communiceert in duidelijke taal. In brieven, e-mails en op de website. Contact met de gemeente moet prettig en duidelijk zijn. Het doel is dat de gemeente binnen twee werkdagen een eerste reactie geeft. Daarnaast willen we beter mee denken met ideeën in de samenleving. Bij nieuwe plannen betrekken we inwoners op tijd en we houden ze ook tussentijds goed op de hoogte. We denken en werken toekomstgericht. Voor de hele gemeente, met haar kernen en wijken en de regio. Het strategisch kompas Wijchen2035 geeft de komende jaren richting aan ons beleid en onze inzet op de diverse onderwerpen en opgaven. Zo werken we aan een toekomstbestendig Wijchen. Waar het fijn wonen, werken en recreëren is voor iedereen. In het Strategisch Kompas hebben we bepaald dat we ervoor kiezen om voorop te lopen in de dienstverlening. Dit betekent dat we nog meer inzetten op onze dienstverlening. Door 24/7 bereikbaar te zijn en door situaties met een menselijke maat op te lossen.

In onze regio is de gemeente een sterke gemeente en een goede buur. We willen goed samenwerken in de regio. Samen met andere gemeenten en partijen pakken we grote opdrachten en problemen aan. We bouwen verder aan vertrouwen en we nodigen andere gemeenten in de regio uit een beroep op ons te doen voor specifieke taken.

Speerpunten

0-a 0-b 0-c 0-d 0-e 0-f

Coalitieakkoord

Overige onderwerpen

Vertrouwen in elkaar Betrouwbare dienstverlening Krachtige partner in de regio Financieel gezond Een strategische visie voor Wijchen 2035 (Strategisch kompas) Algemene uitkering

Pagina | 11| Programmabegroting 2024

Programma 0

0-a Vertrouwen in elkaar Het vertrouwen in de politiek en overheid staat overal onder druk. In Wijchen willen we deze ontwikkeling keren. De gemeente wil dichter bij haar inwoners staan. De gemeente moet nog beter benaderbaar, aanspreekbaar en zichtbaar zijn. Wat we gaan doen

Uitvoering in

Het versterken van participatie, co-creatie en accounthouderschap is hier onderdeel in. Met het college, raad en samenleving onderzochten we in 2023 hoe we nog beter kunnen worden in participatie. In 2024 wordt het nieuwe ‘participatie en co-creatie kader’ vastgesteld en uitgevoerd. We versterken onze inzet op participatie o.a. met een nieuw digitaal participatieplatform. Met dit platform betrekken we inwoners zo vroeg en zo goed mogelijk bij onze opgaven. Met de WDW-academie investeren we in het ontwikkelen van goede dienstverlenende vaardigheden, houding en gedrag voor onze medewerkers.

2024

2024 Continu proces

0-b Betrouwbare dienstverlening Contact met de gemeente moet prettig en duidelijk zijn. Heb je een vraag? Dan vind je het antwoord gemakkelijk online. Of krijg je snel telefonisch of schriftelijk antwoord. Ook als dat antwoord is dat er meer tijd nodig is om de vraag te beantwoorden. Zo weet je waar je aan toe bent. Een fysieke afspraak maken kan natuurlijk ook. De gemeente neemt zorgen serieus en denkt in oplossingen. Wat we gaan doen

Uitvoering in

We werken aan de uitvoering van het programma Dienstverlening ‘Dienstverlening dichtbij’ en de vijf WDW dienstverleningsprincipes. Eind 2024 wordt het programma geëvalueerd. We investeren in digitale vernieuwingen en plaatsen een chatbot en livechat op de website van Wijchen. Ook gaan we stap voor stap met een digitale balie en het volgen van klantsignalen aan de slag. We onderzoeken door wie en hoe de kantoren en openingstijden nu gebruikt worden. En wat we verwachtten wat de ontwikkeling in gebruik is. We gebruiken hiervoor de resultaten van de Inwoners- en Ondernemerspeiling en zetten een extra onderzoek intern en extern uit.

2024 2024 2024

0-c Krachtige partner in de regio In onze regio is de gemeente Wijchen een sterke gemeente en een goede buur. Juist door samen te werken kunnen we elkaar versterken. Wijchen neemt haar verantwoordelijkheid en is een teamspeler in de regio. Wat we gaan doen

Uitvoering in

1. Groene Metropool Regio Met de Groene Metropool Regio werken we aan de regioagenda 2023-2024 en de vijf opgaven. Belangrijke onderdelen daarbinnen zijn de uitwerking van de verstedelijkingsstrategie in een uitvoeringsprogramma NOVEX en we maken een plan voor het landelijk gebied. Daarnaast kijken we met de andere gemeenten hoe we de samenwerking binnen de Groene Metropool Regio kunnen verbeteren. Ook stellen we een nieuwe regioagenda 2025-2028 op. 2. Rijk van Nijmegen Met de gemeenten van het Rijk van Nijmegen werken we samen om Wijchen en deze regio sterker neer te zetten. Voor deze samenwerking stellen we een verbeteragenda op. Verder stellen de gemeenten rondom Nijmegen een Ommeland-agenda op. Hiermee verbeteren we de relatie tussen stad en platteland. Het LEADER

2024

Pagina | 12| Programmabegroting 2024

Programma 0

2024

programma helpt hierbij mee door de ontwikkeling van het platteland in brede zin aan te moedigen. 3. Euregio Rijn Waal Binnen de euregio onderzoeken we of we kunnen samenwerken met een Duitse gemeente. 4. Public Affairs strategie We voeren het Public Affairsplan uit en stellen deze bij op basis van nieuwe ontwikkelingen. 5. M50 Netwerk Naar aanleiding van een raadsmotie heeft het college in 2023 besloten om aspirant lid te worden van de M50. Het landelijk netwerk van Middelgrote Gemeenten. In 2024 bekijken we of het lidmaatschap voldoende bijdraagt aan de beleidsdoelen van Wijchen.

2024 Continu proces 2024

0-d Financieel gezond De financiën van de gemeente Wijchen zijn op orde. We gaan zorgvuldig met belastinggeld om en zijn daar transparant over. Onze woonlasten behoren tot de laagste van de regio en daar zijn we trots op. Maar we zijn ons ervan bewust dat onverwachte ontwikkelingen kunnen vragen om lastige financiële keuzes. Wat we gaan doen Uitvoering in We bieden binnen de gestelde termijnen de begroting, jaarrekening en rapportages aan. De begroting moet structureel sluitend zijn. We geven niet meer geld uit dan er binnenkomt. De onroerendezaakbelasting (OZB) gebruiken we daarbij niet als sluitpost.

Continu proces

0-e Een strategische visie voor Wijchen 2035 (Strategisch kompas) Het strategisch kompas Wijchen 2035 geeft de koers aan in wat we in de verschillende opgaven willen bereiken de komende jaren. Wat we gaan doen

Uitvoering in

De genoemde acties in het strategisch kompas worden uitgevoerd. Tussentijds verschijnt er regelmatig een nieuwsbrief en ook de jaarlijkse stand van zaken wordt gemonitord gecommuniceerd. Het Strategisch Kompas wordt elke 4-jarige raadsperiode 1 keer geëvalueerd in het midden van de raadsperiode. In 2028 vindt de eerste evaluatie plaats.

Continu proces

0-f Algemene uitkering De in voorliggende begroting opgenomen inkomsten uit het Gemeentefonds zijn ontleend aan de septembercirculaire 2023. De ontwikkeling van de algemene uitkering wordt voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van de rijksuitgaven. De jaarlijkse ontwikkeling van het gemeentefonds (positief of negatief) wordt het accres genoemd. In de voorjaarsnota 2023 van het Rijk is besloten om het gemeentefonds vanaf 2027 te indexeren op basis van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp). Hierbij is het uitgangspunt dat het gemeentefonds meerjarig de ontwikkeling van het nominaal bbp volgt. De indexatie wordt gesplitst in een volumedeel en een prijsdeel. De volumeontwikkeling van het gemeentefonds wordt gebaseerd op het 8-jarig historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het bbp, waardoor het fonds minder schommelt. De indexatie voor inflatie volgt de prijs van het bbp van het lopende jaar. De grondslagen waarover vanaf 2026 deze indexatie wordt berekend, wordt op gelijke wijze bepaald als de huidige grondslagen. Bij deze septembercirculaire is ook voor 2027 en 2028 de loon en prijsontwikkeling toegepast in afwachting van de bbp-indexatie. De indices van de nieuwe bbp-systematiek

Pagina | 13| Programmabegroting 2024

Programma 0

zijn opgenomen, wat leidt tot een hoger accres vanaf 2027. Via onze Perspectiefnota 2023 zijn de reële loon- en prijsontwikkelingen al opgenomen aan de kostenkant, waardoor de stijging in het accres nu vrij besteedbaar is. Wel nemen we in paragraaf weerstandsvermogen risico’s op t.a.v. de loonontwikkeling voor 2024 e.v. In onderstaande tabel presenteren we de uitkomsten van de septembercirculaire 2023 ten opzichte van de meicirculaire 2023. Tabel 2: Gemeentefonds, septembercirculaire

x € 1.000 Septembercirculaire 2023 Meicirculaire 2023 Mutatie

2024 83.414 82.255 1.159

2025 86.885 86.179 706

2026 82.637 82.361 276

2027 85.349 83.889 1.460

Af Taakmutaties: Herziening financieringssystematiek: Deel BCF/BTW compensatiefonds Europese richtlijn energieprestatie gebouwen (EPBD III) Bijzondere bijstand en vroegsignalering Rijksvaccinatieprogramma Loon- en prijsbijstelling Jeugdzorg 2025 Veilig wonen / weerbaar bestuur Participatie WSW-deel/MGR deel Rijkstaakstelling bezuinigingen jeugd

0

0

0

156

-5 -89 -9 0 -7 -55 0

-6 0 -10 -59 -7 -51 0

-6 0 -9 0 -7 -48 70

-6 0 -9 0 0 -44 341

Totaal saldo na taakmutaties:

994

573

276

1.898

Toelichting taakmutaties: - Herziening financieringssystematiek: We hebben bij de meicirculaire 2023, vooruitlopend op de nieuwe financieringssystematiek, een stelpost opgenomen vanwege uitname t.b.v. BCF. Dit kan nu vervallen, want het is integraal opgenomen in de uitkomst van de septembercirculaire. - Europese richtlijn energieprestatie gebouwen (EPBD III): De algemene uitkering wordt vanaf 2023 structureel verhoogd in verband met de tweede herziening van de Europese richtlijn energieprestatie van gebouwen (EPBD III). De regeling is op 10 maart 2020 geïmplementeerd en heeft als doel om de energie-efficiëntie van gebouwen te verbeteren. Naar aanleiding van EPBD III is er een verplichting geïntroduceerd voor het documenteren van de energieprestatie van een installatie, voor het installeren van zelfregulerende apparatuur per verblijfsruimte en voor laadinfrastructuur voor elektrische auto’s. Ook zijn de eisen voor de energieprestatie van technische bouwsystemen en de keuring van verwarmingsinstallaties en airconditioningssystemen aangepast. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het toezicht en de handhaving. - Bijzondere bijstand en vroegsignalering: Het kabinet stelt in 2024 incidenteel geld beschikbaar om een stapeling van sociale en maatschappelijke problemen als gevolg van de hoge inflatie te voorkomen.

- Rijksvaccinatieprogramma: Vanaf december 2019 krijgen zwangere vrouwen kinkhoestvaccinatie aangeboden door de Rijksoverheid. Vanaf 1 januari 2024 wordt de uitvoering van deze vaccinatie formeel overgedragen aan de gemeenten. Deze vaccinatie wordt dan toegevoegd aan de opsomming van vaccinaties in het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) zoals genoemd in artikel 11, tweede lid, in het Besluit publieke gezondheid. Uitvoering hiervan vindt plaats bij de GGD. - Loon- en prijsbijstelling Jeugdzorg 2025: compensatie voor de gestegen lonen en prijzen binnen de jeugdzorg. Voor 2024 hebben we de kosten al op reëel niveau begroot, rekening houdend met de gestegen tarieven. Voor 2025 parkeren we deze middelen voor geval de prijsbijstellingen in 2025 hoger blijken te zijn, dan de index waar we nu van uitgaan.

Pagina | 14| Programmabegroting 2024

Programma 0

-

-

Veilig wonen / weerbaar bestuur: De veiligheid van decentrale bestuurders is een vereiste voor het goed functioneren van het openbaar bestuur. Per 1 oktober 2023 wordt de werkgeversverantwoordelijkheid voor hun veiligheid daarom geëxpliciteerd met een wijziging van de Regeling rechtspositie decentrale politieke ambtsdragers. We parkeren deze middelen binnen het taakveld bestuur voor mogelijke acties die we in de toekomst hierop moeten plegen. Participatie WSW-deel/MGR deel: Extra middelen participatie parkeren we voor de bijdrage aan de MGR, die deze taak voor de gemeenten uitvoert. Rijkstaakstelling besparingen jeugd: Het Rijk en de VNG hebben op 18 april dit jaar een financieel principeakkoord bereikt voor de Hervormingsagenda Jeugd. In de meicirculaire 2023 hebben we de gevolgen hiervan al vertaald. In deze septembercirculaire worden de bedragen bijgesteld. Een van de afspraken betreft de aanvullende besparing van € 100 miljoen, waarbij de Rijksoverheid de verantwoordelijkheid heeft om deze besparing in te vullen met (wettelijke) maatregelen. Dit verloopt budgettair neutraal, omdat Wijchen in de begroting voor Jeugdzorg rekening heeft gehouden met de voorgenomen besparing en een lagere raming voor de uitgaven. Het bedrag hier opgenomen als taakmutatie ontvangen we minder in de algemene uitkering. Dit vertalen we aan de kostenkant als een besparing op de jeugdzorgkosten.

Relevante besluiten Relevante beleidsnota’s Nummer besluit 3992 15 GR 022 16 7B 1635 17 7 11377 18 7b 21660 380898

Beleidsnota Strategisch Kompas Wijchen2035 Regionale samenwerking Wijchen - Druten Werkorganisatie Druten Wijchen Prestatie-indicatoren Werkorganisatie Druten Wijchen Nota verbonden partijen Agenda Dienstverlening Dichtbij

Pagina | 15| Programmabegroting 2024

Programma 0

Wat het kost Het Programma Bestuur en ondersteuning bestaat uit de volgende taakvelden: 0.1 Bestuur; de vergoedingen voor de raad, het college en de regionale/bestuurlijke samenwerking. 0.2 Burgerzaken; verstrekken van rijbewijzen, paspoorten, bevolkingsregister en de kosten voor de verkiezingen en straatnaamgeving. 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden; beheer, verhuur, instandhouding van gebouwen, gronden en landerijen. 0.4 Overhead; alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces. 0.5 Treasury; tot dit taakveld behoren de activiteiten van de gemeente met betrekking tot de treasury functie, zoals financiering, beleggingen, dividenden etc. Algemene dekkingsmiddelen: 0.6 Belastingen; hieronder valt een aantal taakvelden, zoals OZB woningen en nietwoningen en de overige belastingen, zoals de honden-, precario- en reclamebelasting. 0.7 Algemene uitkering; hieronder valt de uitkering uit het gemeentefonds. 0.8 Overige baten en lasten; hieronder vallen de niet nader gespecificeerde posten zoals stelposten en taakstellingen. 0.9 Vennootschapsbelasting. 0.10 Mutaties met reserves. Overzicht baten en lasten, bedragen x € 1.000

TV

Taakveld BATEN 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 0.4 Overhead 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.64 Belastingen overig Algemene uitkering en 0.7 overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten TOTAAL BATEN

0.1 0.2 0.3 0.4 0.5 0.61 0.62 0.64 0.7 0.8

LASTEN Bestuur Burgerzaken Beheer overige gebouwen en gronden Overhead Treasury OZB woningen OZB niet-woningen Belastingen overig Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds Overige baten en lasten TOTAAL LASTEN Begroot resultaat baten en lasten Inzet bestemmingsreserves Begroot resultaat

Pagina | 16| Programmabegroting 2024

2023

2024

150 591 447 813 1.447 6.407 3.954 364

174 710 446 862 1.465 6.660 4.035 408

2025 174 760 454 889 1.884 6.910 4.148 402

2026 150 820 462 913 2.387 7.162 4.260 414

2027 150 860 469 901 2.377 7.408 4.367 422

77.383 0 91.556

83.414 86.885 0 0 98.172 102.505

82.637 85.349 0 0 99.204 102.303

3.377 1.061 1.016 15.835 513 275 43 63

3.601 1.104 1.216 15.203 333 867 54 75

3.737 1.168 1.073 15.301 515 340 56 78

3.874 1.226 1.109 15.465 536 353 58 81

3.983 1.299 1.123 15.766 717 366 61 84

0 -23 22.161 69.396 2.492 71.887

0 167 22.621 75.551 799 76.351

0 190 22.459 80.046 381 80.428

0 233 22.936 76.267 291 76.558

0 129 23.527 78.775 477 79.252

Programma 0

Uitsplitsing inzet bestemmingsreserves: TV Reserve 0.10 AR: Algemene Reserve 0.10 AR: Rekeningresultaat 0.2 ER: Verkiezingen 0.3 ER: Onderhoud Overige gebouwen 0.4 Afs.R: Gemeentekantoor 0.4 Afs.R: Gemeentewerf 0.4 Afs.R: Herhuisvesting Molenhuis 0.4 ER: Onderhoud Overige gebouwen Totaal inzet bestemmingsreserves

2023 0 1.863 42 5 356 27 18 182 2.492

Relevante beleidsnota’s

Pagina | 17| Programmabegroting 2024

Programma 0

2024 0 0 -10 141 356 27 18 267 799

2025 0 0 -11 -34 356 27 1 43 381

2026 0 0 -11 -24 356 27 0 -56 291

2027 0 0 26 -22 356 27 0 90 477

1 Veiligheid Algemeen We willen dat iedereen zich veilig voelt in onze gemeente. Thuis, op straat, in de kernen, op het bedrijventerrein en in het buitengebied. Samen met inwoners, ondernemers en onze partners werken we hieraan. We roepen mensen op om signalen van onveiligheid en zorgen te delen. Onveilige situaties en ongewenst gedrag pakken we zo snel mogelijk aan. Preventie, signaleren, integraal samenwerken en informatie delen, staan centraal in onze strategie. We werken hierbij steeds samen met andere beleidsdomeinen, zoals Wmo, jeugdzorg, participatie, horeca en evenementen, toerisme en recreatie, verkeer en milieu, wonen en openbare ruimte. Zo werken we integraal en investeren we in preventie. We controleren op het naleven van de regels. We willen voorkomen dat jeugd overlast geeft, bijvoorbeeld door inzet van ouders, jongerenwerk en straatcoaches. Crimineel gedrag pakken we aan. Bedrijven die gebruikt worden voor strafbare activiteiten, pakken we aan. We werken hierbij samen met de gemeenten in de regio. Daarbij gaat extra aandacht uit naar het buitengebied en de bedrijventerreinen. Ook digitale veiligheid brengen we onder de aandacht. We maken de lokale aanpak van cybercrime sterker. Als het mogelijk is, sluiten we aan bij bestaande (landelijke) programma’s.

Speerpunten 1-a 1-b 1-c 1-d

Coalitieakkoord

Overige onderwerpen

Samen opletten Stevige aanpak van criminaliteit Crisisbeheersing voor langdurige crises Veiligheid, Toezicht en Handhaving

1-a Samen opletten Politie en gemeentelijke boa’s hebben een belangrijke taak in de handhaving. Zij kunnen niet altijd overal aanwezig zijn. Het moet vanzelfsprekend zijn dat mensen elkaar kunnen aanspreken op gedrag. En dat buurtbewoners samen een oogje in het zeil houden. Goed gedrag is de norm; ongewenst gedrag pakken we aan. Wat we gaan doen

Uitvoering in

We zorgen dat de boa’s gericht handhaven. Dit doen we door meer informatie en data gericht te werken en ze in te zetten op de meest belangrijke onderwerpen. Ook willen we de samenwerking tussen de politie en de boa’s versterken. We willen dat buurtbewoners beter voor zichzelf opkomen. We moedigen initiatieven die bijdragen aan leefbaarheid en veiligheid aan en ondersteunen deze. Denk hierbij aan de Week van de Veiligheid en WhatsApp-buurtpreventie.

2024

Pagina | 18| Programmabegroting 2024

Programma 1

Continu proces

We zetten in op een integrale aanpak van overlast. Zo verbeteren we de samenwerking tussen partners (extern) en collega’s (intern). Waar nodig zetten we maatregelen in die het bestuur heeft, zoals de Wet tijdelijk huisverbod en de Wet verplichte ggz. Daarbij vinden we goede zorg en opvang van personen met verward gedrag belangrijk.

Continu proces

1-b Stevige aanpak van criminaliteit Samen staan we sterk tegen criminaliteit. Samen met ondernemers en inwoners werken we aan onze veiligheid en gaan we strafbare activiteiten door bedrijven tegen. Wat we gaan doen

Uitvoering in

We zetten in op een integrale aanpak om strafbare activiteiten door bedrijven tegen te gaan. In 2024 gaat aandacht uit naar de bedrijventerreinen en het buitengebied. Tijdens controles geven we uitgebreide informatie. Dit doen we samen met het Ondermijningsteam Tweestromenland (OTSL). In de aanpak tegen strafbare activiteiten door bedrijven zetten we de wettelijke maatregelen die het bestuur heeft in, waaronder het Bibob-beleid. Het Bibobbeleid wordt in 2024 regionaal geactualiseerd. We communiceren actief over cyberdreigingen en digitale veiligheid. Onder andere over hoe inwoners signalen kunnen herkennen. Ook nemen we deel aan een regionale werkgroep cybercrime.

2024

2024 Continu proces

1-c Crisisbeheersing op lange termijn Bij crises die lang duren werken we met een kernteam. Het kernteam voert namens de gemeente de leiding tijdens de crisis. Het kernteam werkt samen met de Veiligheidsregio en de lokale actieteams. Ook reageert het kernteam op nieuwe maatregelen van de Rijksoverheid. Zo spelen we sneller en passender in op maatschappelijke ontwikkelingen. Wat we gaan doen

Uitvoering in

In geval van een langdurige crisis vormen we een kernteam.

Continu proces

1-d Veiligheid, Toezicht en Handhaving Om te voldoen aan onze wettelijke plicht en om goede keuzes en prioritering te kunnen maken in waar en hoe we handhaven, werken we aan een nieuw VTH beleidskader en VTH uitvoeringsprogramma. Wat we gaan doen

Uitvoering in

We stellen een nieuw beleidskader en uitvoeringsprogramma op voor Veiligheid, Toezicht en Handhaving.

2024

Relevante besluiten Relevante beleidsnota’s Nummer besluit 110957

Beleidsnota Algemeen Plaatselijke Verordening (APV) Wijchen 2023 Integraal Veiligheidsplan Tweestromenland 2023-2026

Pagina | 19| Programmabegroting 2024

Programma 1

Wat het kost Binnen het programma Veiligheid betrekken we de volgende taakvelden: 1.1 Crisisbeheersing en brandweer; Tot dit taakveld behoren alle reguliere taken van de brandweer en taken in verband met het beperken en bestrijden van rampen en zware ongevallen. 1.2 Openbare orde en veiligheid; Tot dit taakveld behoren alle gemeentelijke taken op het gebied van de openbare orde en veiligheid, zoals toezicht, wet BIBOB en APV. Overzicht baten en lasten, bedragen x € 1.000 TV 1.1 1.2

1.1 1.2

Taakveld BATEN Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid TOTAAL BATEN

2023

LASTEN Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid TOTAAL LASTEN Begroot resultaat baten en lasten Inzet bestemmingsreserves Begroot resultaat

2025

2026

2027

0 163 163

0 139 139

0 139 139

0 139 139

0 139 139

3.046 1.148 4.194 -4.031 113 -3.917

3.226 1.220 4.446 -4.308 113 -4.194

3.339 1.254 4.594 -4.455 113 -4.342

3.442 1.287 4.729 -4.591 113 -4.477

3.545 1.300 4.845 -4.706 113 -4.593

113 113

113 113

113 113

113 113

113 113

Uitsplitsing inzet bestemmingsreserves: 1.1 Afs.R: Brandweerkazerne Totaal inzet bestemmingsreserves

Pagina | 20| Programmabegroting 2024

2024

Programma 1

2 Verkeer en vervoer Algemeen We willen dat Wijchen goed bereikbaar is, voor iedereen en op elke manier. Verkeer en vervoer moeten vooral veilig zijn en geen overlast geven. De komende jaren staan we voor een aantal grote opgaven zoals de woningbouwopgave en de realisatie van onze duurzaamheidsambities. Dit heeft ook gevolgen voor hoe we bereikbaar zijn en de behoeften en de manier waarop we binnen de gemeente ons kunnen verplaatsen. Denk bijvoorbeeld aan meer inwoners en nieuwe manieren om je te kunnen verplaatsen. We willen meer ruimte geven aan fietsers en voetgangers. We spannen ons in voor een doorfietsroute naar Oss. En we onderzoeken samen met de regio of een extra tunnel voor fietsers en voetganger onder het spoor mogelijk is. De goede bereikbaarheid met het OV en de auto, samen met gratis parkeermogelijkheden, willen we behouden. Wel proberen we dat er minder auto’s op straat zijn. Verder willen we dat openbare ruimte beter toegankelijk is voor mensen met een beperking, zoals rolstoelgebruikers. De Mobiliteitsvisie heeft 5 belangrijke onderwerpen. Deze komen overeen met belangrijke onderwerpen in de omgevingsvisie: leefbare, duurzame, (verkeers)veilige, inclusieve (“iedereen kan meedoen”) en bereikbare gebieden. In het Mobiliteitsplan beschrijven we hoe we de wensen en doelen uit de Mobiliteitsvisie kunnen behalen.

Door beperkte financiële middelen en personeel, kunnen we de maatregelen niet allemaal tegelijkertijd uitvoeren. Dat doen we in stappen en verdeeld over meerdere jaren. Hiervoor hebben we het Meerjarenuitvoeringsprogramma (MUP) Mobiliteit opgesteld. In de Begroting 2024 zijn de vastgestelde maatregelen en middelen (PN2022) opgenomen.

Speerpunten 2-a 2-b 2-c 2-d 2-e 2-f 2-g 2-h 2-i

Coalitie akkoord

Ruimte voor fietsers en voetgangers Gastvrij voor de auto Goed bereikbaar met openbaar vervoer Veilig verkeer en minder overlast Verkeersveiligheid Leefbaarheid in de gemeenten Bereikbaarheid tussen de kernen Verbonden met de regio Duurzaam verplaatsen

Pagina | 21| Programmabegroting 2024

Programma 2

Overige thema's

2-a Ruimte voor fietsers en voetgangers Langzaam vervoer past bij uitstek goed bij de grootte en het dorpse karakter van Wijchen. Het is ook nog eens gezond en milieuvriendelijk. Daarom willen we fietsen en wandelen aantrekkelijker maken. Wat we gaan doen

Uitvoering in

We geven meer ruimte aan voetgangers en fietsers. Dit nemen we mee in de projecten en ons advies. We maken keuzen in wat we belangrijk vinden. We zorgen er steeds voor dat de openbare ruimte toegankelijk is voor mensen met een beperking, zoals rolstoelgebruikers. We spannen ons in voor een snelfietsroute langs Niftrik naar Oss en het fietspad dat vrij ligt langs de Ravensteinseweg. Het onderzoek naar de fietsroute is afgerond in 2023. Verdere uitwerking volgt zo mogelijk in 2024. Het onderzoeken van de fietsverbinding Batenburg – Niftrik is in 2023 afgerond. We streven er naar om in 2024 te starten met het aanleggen van de fietsverbinding.

Continu proces Continu proces Continu proces 2024

2-b Gastvrij voor de auto Wijchen is goed bereikbaar met de auto en heeft gratis parkeermogelijkheden. Dat willen we behouden, terwijl we proberen het autogebruik terug te dringen. Wat we gaan doen

Uitvoering in

We zorgen ervoor dat het centrum goed bereikbaar is met voldoende gratis parkeerplekken. Dit nemen we mee in de planvorming van TKWM.

Continu proces

Het centrum van Wijchen krijgt een dynamisch parkeerverwijssysteem. Bij nieuwbouwprojecten onderzoeken we of we anders om kunnen gaan met parkeren. We zetten ons in voor voldoende openbare laadpalen voor elektrische auto’s. We laten ons adviseren over locaties en plaatsen actief laadpalen. We blijven ons inzetten voor het verbeteren van verkeersknelpunten zoals knooppunt Bankhoef. Dit heeft doorlopend onze aandacht. We blijven aangehaakt bij de MIRT-A50, maar ook bij de N845. We vinden het belangrijk dat bedrijventerreinen Bijsterhuizen en Wijchen Oost goed bereikbaar zijn.

2024 Continu proces Continu proces Continu proces 2024

2-c Goed bereikbaar met openbaar vervoer Ook met trein en bus is Wijchen goed te bereiken. Wat we gaan doen

Uitvoering in

Elk kwartier een trein richting Den Bosch blijven we op de regionale en landelijke agenda zetten.

Continu proces

2-d Veilig verkeer en minder overlast Iedereen moet veilig aan het verkeer kunnen deelnemen. Of je nu naar school gaat, op weg naar je werk bent, of een ommetje maakt. Overlast door geluid, stank en trillingen pakken we aan. Wat we gaan doen

Uitvoering in

Gevaarlijke verkeerssituaties en plekken met veel geluidsoverlast onderzoeken we en pakken we aan. We zetten ons in voor een variant van de A50 met de minste overlast voor omwonenden. We geven extra aandacht aan verkeersveiligheid rond scholen en sportclubs.

Continu proces

Pagina | 22| Programmabegroting 2024

Programma 2

Continu proces Continu proces

Dit heeft steeds onze aandacht en sluit aan op maatregel 28 MUP.

2-e Verkeersveiligheid Wijchen is in 2030 nog meer verkeersveilig, zowel objectief (het aantal geregistreerde ongevallen) als subjectief (de beleving van inwoners en bezoekers). Hiervoor is structurele aandacht nodig door middel van preventie, educatie en evaluatie van ongevallen. Waarbij we extra aandacht besteden aan de kwetsbare deelnemers in het verkeer. Wat we gaan doen

Uitvoering in

Snelheid buiten bebouwde kom (5). De komende jaren passen we de snelheid van wegen buiten de bebouwde kom aan naar de snelheidsregels in het wegencategoriseringsplan. Maatregelen bestaan uit onder andere het toepassen van bebording of het realiseren van maatregelen die de snelheid remmen (verkeersdrempels en/of verkeersplateaus) in het buitengebied. Onderhoud N845 (*). De provincie voert het normale onderhoud uit. Op de Van Cittersweg moeten maatregelen genomen worden. Dit betekent dat een herindeling ook financiële gevolgen voor de gemeente heeft. Het exacte bedrag is nu nog niet bekend. Dit wordt opgenomen in PPN 2024. Regionale afstemming verkeersveiligheid (27). We blijven de komende jaren met de regio afstemmen hoe we samen ongelukken kunnen voorkomen.

2024

2024

Continu proces

2-f Leefbaarheid in de gemeenten We zetten binnen de grote kernen in op de fietser en voetganger, waarbij we ervoor zorgen dat voorzieningen goed met de auto bereikbaar blijven. In (nieuwe) woonwijken maken we meer ruimte voor fietsers, voetgangers, openbaar groen en verblijfsruimte. Hierdoor rijden minder auto’s op straat. Wat we gaan doen

Uitvoering in

Aanpak grijze wegen (4a): Uit MUP maatregel 3 wordt bekend welke ‘grijze wegen’ er binnen de gemeente zijn. Hierna kan een reële inschatting worden gemaakt van de investeringskosten die nodig zijn en wat we als eerste gaan oppakken. We willen dit zoveel mogelijk tegelijk met het normale onderhoud doen. In 2023 stelde de gemeenteraad de regels voor parkeren vast. De beleidsregels voor parkeernormen zijn vastgesteld door het college. Met dit aangepaste beleidsstuk, samen met de reguliere advisering en andere beleidsstukken, borgen we de leefbaarheid in projecten.

Continu proces

Continu proces

2-g Bereikbaarheid tussen de kernen We willen dat de kernen voor iedereen bereikbaar zijn. Elke deelnemer aan het verkeer moet goed tussen de kernen kunnen reizen. Hierbij willen we betere fietsverbindingen, maar ook dat de grotere kernen goed bereikbaar voor de auto zijn. Wat we gaan doen

Uitvoering in

Upgrade fiets- en wandelnetwerk (9a). Er is een werkbudget van € 25.000 per jaar voor kleine aanpassingen. Hiermee gaan we het fiets- en wandelnetwerk verbeteren wat niet past bij het normale onderhoud. Mochten er grote verbeteringen van fiets- en/of wandelpaden nodig zijn, dan kan daar een apart budget voor worden aangevraagd. Fietspad Ravensteinseweg (11b). We gaan een fietspad langs de Ravensteinseweg aanleggen tussen de Drutenseweg en de dijkoprit.

2024

Pagina | 23| Programmabegroting 2024

Programma 2

2024

2-h Verbonden met de regio In 2030 worden het openbaar vervoer en de fiets, eerder dan de auto, gekozen voor reizen van en naar de belangrijkste bestemmingen in de regio’s in de buurt. Hierbij zetten we in op onder andere fiets- en OV-verbindingen, voldoende en veilige fietsenstallingen bij overstappunten en toegankelijke OV-haltes. Inwoners zijn hierdoor minder afhankelijk van de auto. Wat we gaan doen

Uitvoering in

Fietsverbinding Druten – Wijchen (10). We onderzoeken of deze haalbaar is. Hierbij kijken we onder andere naar de eisen, de route en de kosten van deze fietsverbinding.

2024

2-i Duurzaam verplaatsen In 2030 is voor iedereen (inwoners, bezoekers, werknemers etc.) een duurzaam vervoersmiddel beschikbaar. Hierdoor kan men zich betrouwbaar en comfortabel binnen en buiten Wijchen verplaatsen. Met als doel, het aandeel duurzame verplaatsingen (lopen, (e)fietsen, speed pedelecs, openbaar vervoer, elektrische auto en nieuwe vormen van e-mobility) dat binnen de eigen gemeente duurzaam plaatsvindt, te verhogen. Wat we gaan doen

Uitvoering in

Monitoring duurzame mobiliteit (20b). De Strategie Elektrisch Rijden is op 24 juni 2021 vastgesteld. Hierin is een gewenst resultaat opgenomen voor het aantal laadpalen in 2025. We verwachten dat er tot en met 2025 ongeveer 126 laadpalen bij moeten komen (op basis van de prognoses). Werkgeversaanpak bedrijventerreinen (24). We zijn steeds in gesprek met bedrijventerreinen over de mogelijkheden en informeren ze over successen binnen en buiten gemeente Wijchen. Voor de uitvoering van de maatregelen moet per bedrijf gekeken worden wat de oplossing is. Het bedrijf betaalt zelf de kosten voor de maatregel.

Continu proces

Continu proces

Relevante besluiten Relevante beleidsnota’s Nummer besluit 20 054441 21 061892 21 068537

Beleidsnota Mobiliteitsvisie Druten en Wijchen “Duurzaam onderweg tussen Maas en Waal” Mobiliteitsplan Meerjaren Uitvoeringsprogramma mobiliteit (uitwerking mobiliteitsplan Wijchen)

Pagina | 24| Programmabegroting 2024

Programma 2

Wat het kost Het Programma Verkeer en vervoer bestaat uit de volgende taakvelden: 2.1 Verkeer en vervoer; hiertoe behoren de taken op het gebied van verkeer te land (inclusief voetgangers) en bijbehorende droge infrastructuur, zoals verkeersbeleid, de verlichting, aanleg, reconstructie en onderhoud van wegen en de gladheidsbestrijding. 2.2 Parkeren; parkeerbeleid en exploitatie parkeervoorzieningen. 2.5 Openbaar vervoer; hiertoe behoren taken op het gebied van openbaar vervoer en bijbehorende (omvangrijke) infrastructurele voorzieningen. Overzicht baten en lasten, bedragen x € 1.000 TV 2.1 2.2 2.5

2.1 2.2 2.5

Taakveld BATEN Verkeer en vervoer Parkeren Openbaar vervoer TOTAAL BATEN

2023

LASTEN Verkeer en vervoer Parkeren Openbaar vervoer TOTAAL LASTEN Begroot resultaat baten en lasten Inzet bestemmingsreserves Begroot resultaat

2025

2026

2027

301 0 6 307

173 0 6 179

173 0 6 179

142 0 6 148

142 0 6 148

5.928 376 40 6.344 -6.037 223 -5.815

5.667 416 41 6.125 -5.945 551 -5.395

5.311 425 41 5.776 -5.597 1 -5.596

5.442 432 41 5.915 -5.767 1 -5.767

5.603 437 41 6.081 -5.933 1 -5.933

0 0 550 1 551

0 0 0 1 1

0 0 0 1 1

0 0 0 1 1

Uitsplitsing inzet bestemmingsreserves: 2.1 Afs.R. Uitvoeringsprogramma Openbare ruimte 2.1 AR: Algemene Reserve 2.1 ER: Wegen en civiele kunstwerken 2.2 ER: Onderhoud Overige gebouwen Totaal inzet bestemmingsreserves

Pagina | 25| Programmabegroting 2024

2024

Programma 2

207 15 0 1 223

3 Economie Algemeen Ons doel is een levendige, vernieuwende en duurzame economie. Door samen te investeren in een goed ondernemers- en vestigingsklimaat, samenwerking én duurzaam ondernemerschap, helpen wij ondernemers, inwoners en bezoekers van gemeente Wijchen prettig te ondernemen, werken, wonen en recreëren. We waarderen lokaal ondernemerschap, het versterken van het ondernemersnetwerk en het aanmoedigen van bedrijvigheid. Dat zijn de drie pijlers die belangrijk zijn voor de Wijchense economie en het toerisme. We zijn trots op de vele kleine en grote ondernemers in onze gemeente. Zij zijn onze banenmotor en dat willen we graag zo houden. In het Strategisch Kompas hebben we bepaald dat we gaan voor een groene economie waarin brede welvaart en welbevinden centraal staat. Dit betekent dat we kiezen voor een kleine uitbreiding van de bedrijventerreinen en dat we bestaande bedrijventerreinen opknappen. We knappen bedrijventerrein Wijchen- Oost op en onderzoeken de geplande uitbreiding van bedrijventerreinen Bijsterhuizen en Breekwagen. Duurzame vernieuwingen bieden kansen voor het bedrijfsleven en dragen bij aan een beter klimaat. We vinden het belangrijk dat ondernemers van elkaar leren en goede voorbeelden van duurzaam en circulair ondernemen met elkaar delen. We moedigen bedrijven aan om verder te verduurzamen en zetten daarom een energieloket voor bedrijven op.

Een gezonde economie is belangrijk voor de werkgelegenheid. Werk levert zelfstandigheid en ontwikkeling op. Daarom willen we dat zoveel mogelijk mensen mee kunnen doen. Want iedereen is van waarde en moet iets kunnen bijdragen. Waar nodig ondersteunen we mensen hierbij. Dit doen we met initiatieven die mensen effectief trainen, of ze te ondersteunen bij het zoeken naar werk. Maar ook door te werken aan een goede verbinding tussen onderwijs, bedrijfsleven en volwassenonderwijs. Als mensen financieel in de knel komen, is er een vangnet. Armoede bestrijden we met op tijd hulp op maat te bieden. Door de stijgende energieprijzen hebben we meer aandacht voor energiearmoede. Wijchen heeft verschillende wijkwinkelcentra en een bruisend centrum met een uitgebreid aanbod aan winkels, vele horecagelegenheden en mooie evenementen. Dit willen we zo houden en waar mogelijk versterken. Dat doen we door samen te werken met Centrummanagement Wijchen, Vereniging van Pandeigenaren en de Wijchense afdeling van Horeca Nederland. En natuurlijk ook Wijchen= (het promoten van Wijchen breed). We verdiepen ons ook in herontwikkeling van de westkant van het centrum. We houden daarbij rekening met het veranderend gebruik van het centrum voor bijvoorbeeld horeca en evenementen. Ook toerisme biedt kansen voor Wijchen en houdt het centrum en alle kernen levendig.

Onze verantwoordelijkheid is groter dan alleen de gemeente Wijchen. Ook in de subregio Rijk van Nijmegen en de grote regio (Groene Metropoolregio Arnhem - Nijmegen) werken we aan de gezamenlijke speerpunten. Deze speerpunten vallen onder de opgave Productieve regio waarin economie en arbeidsmarktbeleid samenkomen. Ook hebben we de ambitie uitgesproken om de economie te verbeteren, door meer werk te creëren met een verbeterde leefbaarheid als gevolg. We werken aan de volgende vijf speerpunten : Doorontwikkeling Health & Hightech en Energy tot (inter)nationale clusters, Verbeteren ondernemerschap in het MKB, invulling geven aan de Human Capital agenda, versterking van duurzame logistiek en werken aan toekomstbestendige werklocaties.

Pagina | 26| Programmabegroting 2024

Programma 3

Het speerpunt Toerisme valt binnen de regionale opgave Ontspannen Regio. De acties op regionaal niveau hebben een gevolg voor de Wijchense economie.

Speerpunten 3-a 3-b 3-c 3-d 3-e

Coalitie akkoord

Overige thema's

Een aantrekkelijke gemeente voor ondernemers Aantrekkelijke winkelcentra Uitvoering geven aan de economische en toeristische visie Energietransitie elektrische laadinfrastructuur Human Capital agenda

3-a Een aantrekkelijke gemeente voor ondernemers Ontwikkelingen kunnen invloed op de uit te voeren plannen. Denk aan inflatie, de dreiging van een loon-prijs spiraal en een mogelijke recessie. Het kan zijn dat we dan extra acties moeten uitvoeren. Belangrijk zijn onder andere goede bereikbaarheid en digitale infrastructuur. We geven ruimte om makkelijk te ondernemen door overbodige regels weg te nemen. Duurzame innovaties bieden kansen voor het bedrijfsleven én dragen bij aan een beter klimaat. Wat we gaan doen

Uitvoering in

Vitalisering bedrijventerrein Wijchen-Oost. Ondersteunen duurzaamheids- en circulaire initiatieven met ondernemers. Ondersteunen lokale initiatieven in de ruil- en deeleconomie. Mede door de Stimuleringslening Verduurzaming Zakelijk en het Energieloket Zakelijk. Participatietrajecten met ondernemers bij nieuwe ontwikkelingen, zoals bij de ontwikkeling van bedrijventerrein Wijchen-Oost.

Continu proces Continu proces

Continu proces

3-b Vitale winkelcentra Sinds 2023 hebben we in het centrum van Wijchen een accountplan, dat opgesteld is met de vereniging van pandeigenaren en het Centrummanagement. Dit gezamenlijke uitvoeringsplan heeft de centrumvisie als onderlegger en heeft tot doel het Wijchense winkelcentrum verder te versterken. Wat we gaan doen

Uitvoering in

In samenwerking met ondernemers en het CMW (Centrummanagement Wijchen) voeren we de Detailhandelsstructuurvisie uit. We voeren de aanbevelingen uit het onderzoeken over de toekomst van de warenmarkt uit. We stellen een horecavisie op, in samenwerking met KHN Afdeling Wijchen, horeca ondernemers en CMW. Met “Wijchen=Samen” versterken we elkaar, de aantrekkelijkheid en branding van Wijchen. Dit is een belangrijke aanbeveling uit de

Continu proces

Pagina | 27| Programmabegroting 2024

Programma 3

2024 2024 Continue proces

detailhandelsstructuurvisie. We helpen mee om het centrum van Wijchen bruisender te maken door het CMW 3 jaar financieel te ondersteunen. Op termijn ontstaat er marktruimte voor een extra supermarkt in Wijchen. We doen onderzoek naar de best mogelijke locatie.

Continue proces

3-c Economische en toeristische visie We willen een levendige, vernieuwende en duurzame economie. Dit bereiken we door samen te investeren in een goed ondernemers- en vestigingsklimaat. Door samen te werken en duurzaam te ondernemen, kunnen ondernemers, inwoners en bezoekers van gemeente Wijchen prettig ondernemen, werken, wonen en recreëren. Deze ambitie willen we waarmaken aan de hand van de volgende vier strategielijnen: vernieuwing, aantrekkingskracht, samenwerking en duurzaamheid. Wat we gaan doen

Uitvoering in

We werken samen met ondernemers om leegstand in het centrum en op bedrijventerreinen tegen te gaan. Hiervoor overleggen we met pandeigenaren van centrum Wijchen en beleggers op bedrijventerrein Wijchen-Oost. We ronden de onderzoeken naar de mogelijkheden tot uitbreiding van de bedrijventerreinen Bijsterhuizen en Breekwagen af. We hebben een actieve rol in het toekomstbestendig houden van de winkelgebieden in onze gemeente. We dragen bij aan projecten om het bedrijfsleven op bedrijventerrein Wijchen Oost, de onderwijsinstellingen en Maaswaalcollege met elkaar te verbinden. Denk hierbij aan het initiatief SPARK! Eind 2023 of begin 2024 gaan we in samenwerking met StartUp Nijmegen proberen een netwerk op te bouwen met startende ondernemers. We moedigen groei en het gebruik van recreatievoorzieningen aan. Denk daarbij aan een recreatief wandelroutenetwerk, bewegwijzering, afspraken over het gebruik van routes over particulier terrein en het promoten van het netwerk online. Het recreatieve verkeersnetwerk versterken we door een vrij liggend fietspad langs de Maas tussen Batenburg en Appeltern aan te leggen.

2024 2024 Continu proces 2024 2024 Continu proces

2025

3-d Energietransitie elektrische laadinfrastructuur Wat we gaan doen

Uitvoering in

Dit gaat over elektrificatie wagenparken (GO RAL). In 2024 wordt duidelijk hoe de plankaarten eruit gaan zien. Dan weten we wat de noodzaak zal zijn van het waarmaken van een elektrische laadinfrastructuur.

2024

3-e Human Capital Agenda Wat we gaan doen

Uitvoering in

In 2024 proberen we samen met Vrienden van Techniek talenten in de regio te behouden met Labtrain. Daarnaast willen we nieuw talent aantrekken door het Gelrepact (aanpak krapte beroep techniek) uit te voeren.

Pagina | 28| Programmabegroting 2024

Programma 3

2024

Relevante besluiten Relevante beleidsnota’s Nummer besluit 20 051642 20 049334 20 054571 20 054571 21 061512

Beleidsnota Economische visie 2020 – 2030 Toeristische visie 2020 – 2030 Detailhandel structuurvisie Toekomstvisie Centrum Wijchen Toekomstvisie Wijchen Oost

Wat het kost Het Programma Economie bestaat uit de volgende taakvelden: 3.1 Economische ontwikkeling; Tot dit taakveld behoort algemeen beleid ter versterking van de economische bedrijvigheid. 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur; hiertoe behoren activiteiten gericht op fysieke condities scheppen voor alle vormen van bedrijvigheid. 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen; Tot dit taakveld behoren de op bedrijven en ondernemers gerichte ondersteuning en dienstverlening van de gemeente. 3.4 Economische promotie; hiertoe behoren activiteiten gericht op het "op de kaart zetten" van de gemeente. Overzicht baten en lasten, bedragen x € 1.000 TV 3.1 3.3 3.4

3.1 3.2 3.3 3.4

Taakveld BATEN Economische ontwikkeling Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie TOTAAL BATEN

2023

LASTEN Economische ontwikkeling

Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie TOTAAL LASTEN Begroot resultaat baten en lasten Inzet bestemmingsreserves Begroot resultaat

2025

2026

2027

30 572 271 873

19 513 392 924

19 514 392 925

19 514 392 925

19 514 392 925

724 277 224 508 1.732 -859 261 -598

694 0 192 452 1.338 -414 23 -391

677 0 183 421 1.280 -355 25 -330

681 0 188 430 1.299 -374 13 -360

682 0 191 418 1.291 -366 19 -347

0 250 11 261

0 0 23 23

0 0 25 25

0 0 13 13

0 0 19 19

Uitsplitsing inzet bestemmingsreserves: 3.1 ER: Corona compensatie 3.2 AR: Algemene Reserve 3.4 ER: Onderhoud Overige gebouwen Totaal inzet bestemmingsreserves

Relevante beleidsnota’s

Pagina | 29| Programmabegroting 2024

2024

Programma 3

4 Onderwijs Algemeen We zorgen ervoor dat er in onze gemeente voldoende onderwijs- en ontwikkelkansen zijn voor iedere inwoner. We zetten actief in op kansengelijkheid. Dit doen we door het aanbieden en behouden van een combinatie van voorzieningen.

Speerpunten 4-a 4-b 4-c 4-d

Coalitie akkoord

Overige thema's

Fijn opgroeien met goed onderwijs Onderwijs ondersteuning voor iedereen Een aanbod voor alle peuters Versterken van basisvaardigheden bij volwassenen

4-a Fijn opgroeien met goed onderwijs De jeugd heeft de toekomst. Daarom blijven we investeren in het onderwijs. We zetten actief in op kansengelijkheid voor kinderen. Het is belangrijk dat kinderen zo dicht mogelijk bij huis naar school kunnen gaan. Ons doel is Integrale Kind Centra (IKC’s) binnen multifunctionele gebouwen. Wat we gaan doen

Uitvoering in

We zetten ons in voor de realisatie van IKC’s in Wijchen-Zuid en Wijchen-West. Ontwikkeling MFA’s Westwijzer en Hart van Zuid en huisvesting voor de Bonte Boomhut (nieuwe basisschool Kans en Kleur). We moedigen het behoud van de scholen in de kleine kernen aan. We herijken het IHP.

Continu proces Continu proces 2024

4-b Onderwijs ondersteuning voor iedereen Een goede opleiding is belangrijk voor de toekomst van onze jongeren. Maar niet alle leerlingen doorlopen even makkelijk hun schooljaren. Voor leerlingen met wie het niet goed gaat op school, zorgen we voor ondersteuning. Onze leerplichtambtenaren zijn de gesprekspartner voor scholen, leerlingen en ouders. Zij weten ook welke hulp een leerling kan krijgen die uit dreigt te vallen. Dit doen we samen met lokale en regionale partners. Zo zorgen we dat leerlingen minder uitvallen in het onderwijs. Wat we gaan doen