Programmabegroting 2023 Wijchen

Programmabegroting 2023

Voorwoord In april 2022 heeft het college zijn akkoord “Samen verschil maken” gepresenteerd. In het akkoord heeft het college zijn ambities verwoord voor de periode 2022-2026. Het college houdt koers op het ingezette beleid en de grote opgaven van morgen, zoals woningbouw en duurzaamheid. We willen er zijn voor onze inwoners en werken aan de betrokkenheid. We weten dat de grote uitdagingen als woningbouw, klimaat, bereikbaarheid en werkgelegenheid alleen door goed samen te werken in de regio kunnen worden aangepakt. Deze begroting is een vervolg op de Begroting 2022 en bijstellingen uit de Perspectiefnota 2022. Naast actualisatie van het bestaande beleid, hebben we ambities op basis van het coalitieakkoord opgenomen in de vorm van nieuw beleid. Begroting 2023: structureel sluitend tot 2026 De begroting is in het meerjarenperspectief structureel sluitend tot het jaar 2026. De eerste jaren zien we een ruim sluitend structureel perspectief, maar vanwege de terugval van de algemene uitkering in 2026, presenteren we een structureel tekort vanaf dat jaar. Het rijk stelt voor het jaar 2026 een eenmalig extra budget beschikbaar, wat voor Wijchen op € 2 miljoen neerkomt. Gezien het eenmalige karakter bezien we dit vooralsnog als incidenteel. Ondertussen werkt het Rijk met gemeenten aan een nieuwe financieringssystematiek.

Onzeker is nu dus in welke mate de extra bijdrage structureel toegepast gaat worden. Voorzieningen op peil en lage lastendruk Bij het toevoegen van nieuw beleid is het uitgangspunt voor het college: het op peil houden van de voorzieningen en het verder bouwen aan de toekomst van Wijchen, met als uitgangspunt verstandig omgaan met maatschappelijk geld. Daarbij hebben we oog voor de onzekerheden vanaf 2026 op de structurele middelen. Maar we zien ook de financiële uitdagingen van onze inwoners. Daarom reserveren we middelen voor het geval het landelijk beleid tekort schiet op energiecompensatie. Ook verhogen we de zorgtoeslag voor onze minima. In de zorg investeren we op preventie en werken we met de regio samen om het professioneel opdrachtgeverschap verder vorm te geven. Ook zetten we in op duurzaamheid. De lastendruk voor de inwoner verandert nauwelijks ten opzichte van 2022. Als we de lastendruk en het voorzieningenniveau van Wijchen afzetten tegen de regio, dan blijven we één van de goedkopere gemeenten in de regio. Ruimte om te blijven investeren, maar ook risico’s Met voorliggende begroting mag worden geconcludeerd dat zowel het structurele perspectief, als de reserves en voorzieningen op orde zijn. Daarmee ligt er een solide en gezonde financiële basis om ook de komende jaren te kunnen blijven investeren in onze samenleving. Desondanks zien we ook nog de nodige risico’s.

Zoals eerder benoemd zijn de structurele middelen vanuit het gemeentefonds vanaf 2026 onzeker. Meer actueel zijn de stijgende prijzen. Het is moeilijk te voorspellen waar de stijging van prijzen eindigt, maar met de kennis van nu nemen we voldoende maatregelen om dit op te kunnen vangen. Naast het toepassen van indexatie op onze budgetten en een aanvullende structurele stelpost van € 750k voor de gevolgen van de inflatie, reserveren we een bedrag van € 10 miljoen voor mogelijke tegenvallers op de projecten. Zo kunnen we verder blijven werken aan de toekomst van Wijchen. Namens het College van Burgemeester en Wethouders Wijchen, Geert Gerrits, Wethouder financiën

Pagina | 3| Programmabegroting 2023

Pagina | 4| Programmabegroting 2023

- Inhoudsopgave VOORWOORD ............................................................................................................. 3 INLEIDING ................................................................................................................. 7 SAMENVATTING .......................................................................................................... 8 PROGRAMMA’S ............................................................................................... 10 0 BESTUUR EN ONDERSTEUNING .................................................................................. 11 1 VEILIGHEID ............................................................................................................. 18 2 VERKEER EN VERVOER .............................................................................................. 21 3 ECONOMIE ............................................................................................................... 25 4 ONDERWIJS ............................................................................................................. 29 5 SPORT, CULTUUR EN RECREATIE ................................................................................ 32 6 SOCIAAL DOMEIN .....................................................................................................

39 7 VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU ................................................................................. 55 8 WONEN EN BOUWEN ................................................................................................. 61 PARAGRAFEN ................................................................................................. 65 PARAGRAAF 1: OVERHEAD, ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN EN OVERIGE BATEN EN LASTEN ...................................................................................................................... 66 PARAGRAAF 2: LOKALE HEFFINGEN ............................................................................... 68 PARAGRAAF 3: WEERSTANDSVERMOGEN ....................................................................... 80 PARAGRAAF 4: ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN .......................................................... 89 PARAGRAAF 5: FINANCIERING ...................................................................................... 97 PARAGRAAF 6: BEDRIJFSVOERING ............................................................................... 103 PARAGRAAF 7: VERBONDEN PARTIJEN .......................................................................... 107 PARAGRAAF 8: GRONDBELEID .....................................................................................

115 FINANCIËLE BEGROTING .................................................................................... 118 UITGANGSPUNTEN ..................................................................................................... 119 MEERJARENRAMINGEN ................................................................................................ 120 PROVINCIAAL TOEZICHT ............................................................................................. 122 MIO (MEERJAREN INVESTERINGS OVERZICHT) .............................................................. 123 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN PER PROGRAMMA .................................................... 126 OVERZICHT VAN INCIDENTELE BATEN EN LASTEN PER PROGRAMMA (INCLUSIEF BOUWGROND) ........................................................................................................... 128 TOTAALOVERZICHT TAAKVELDENRAMING (X € 1.000) .................................................... 130 GEPROGNOSTICEERDE BALANS (X € 1.000) .................................................................. 136 INDICATOREN ............................................................................................................ 137 BEREKENING EMU SALDO WIJCHEN .............................................................................. 139

Pagina | 5| Programmabegroting 2023

BIJLAGEN .................................................................................................... 140 BIJLAGE 1. RISICOMATRIX .......................................................................................... 141 BIJLAGE 2. INVESTERINGSLIJST .................................................................................. 142 BIJLAGE 3. ONDERHOUDSPLANNING VASTGOED 2023 .................................................... 143 BIJLAGE 4. ALGEMENE RESERVE .................................................................................. 144 BIJLAGE 5. VERLOOP OVERZICHT RESERVES EN VOORZIENINGEN ................................... 145 BIJLAGE 6. NIEUW BELEID STRUCTUREEL ..................................................................... 147 BIJLAGE 7. INCIDENTEEL NIEUW BELEID ...................................................................... 150 BIJLAGE 8. INCIDENTEEL PERSPECTIEF (INCLUSIEF BOUWGROND) ................................. 152 BIJLAGE 9. KOSTEN PER TAAKVELD .............................................................................. 153 BIJLAGE 10. MUTATIES BESTAAND BELEID .................................................................... 158 BIJLAGE 11. SUBSIDIEPLAFONDS ................................................................................. 159

Pagina | 6| Programmabegroting 2023

Inleiding Voor u ligt de Programmabegroting 2023 van de gemeente Wijchen. Dit boekwerk is het vervolg op de Perspectiefnota 2022, die de gemeenteraad in juli 2022 heeft vastgesteld. In deze Programmabegroting is het Coalitieakkoord 2022-2026 beleidsmatig en financieel uitgewerkt voor 2023. Verder geeft de begroting een financiële doorkijk van het meerjarenperspectief 2024-2026. De BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) schrijft de indeling van een gemeentelijke begroting grotendeels voor. Deze Programmabegroting bestaat uit diverse onderdelen. In de samenvatting kunt u in één oogopslag het totaalbeeld zien van de begroting. We geven in de programma’s antwoord op drie vragen; Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Wat gaat dit kosten? Deze vragen worden beantwoord voor de speerpunten uit het coalitieakkoord. Aanvullend aan de speerpunten uit het coalitieakkoord benoemen we een aantal thema’s, die voor 2023 actueel zijn. De onderwerpen uit het coalitieakkoord hebben we in de programma’s met een rode pijl aangeduid, de aanvullende speerpunten met een blauwe pijl. In de paragrafen beschrijven we de programma overstijgende onderwerpen. Vervolgens kunt u in de Financiële begroting de uitgangspunten en het meerjarenperspectief terugvinden. Alle mutaties ten opzichte van de huidige begroting vindt u hier beknopt terug.

In de bijlagen vindt u een nadere onderbouwing, waaronder de mutaties ten opzichte van de bijgestelde begroting bij de Perspectiefnota 2022. Dit jaar zijn wijzingen aangebracht in de landelijk voorgeschreven taakvelden, waar we de begroting mee indelen. In Programma 6 ziet u hierdoor een behoorlijk aantal nieuwe taakvelden. Met deze nieuwe uitsplitsing is vanuit de indeling van taakvelden meer detail van het sociaal domein zichtbaar.

Pagina | 7| Programmabegroting 2023

Inleiding

Samenvatting We bieden u een begroting aan die structureel sluitend is tot 2026. De kosten zijn hierin reëel geraamd, zo goed mogelijk rekening houdend met de stijgende prijzen. Er is ruimte voor nieuw beleid en de realisatie van ambities. In onderstaande tabel geven we de opbouw van het totale resultaat meerjarig aan. We onderscheiden daarin het structurele resultaat, het incidentele resultaat, de reserveringen voor grote projecten en de winstnemingen bouwgrondexploitaties. Het totale begrotingsresultaat wordt met de lijn weergegeven. € 8.000K € 6.000K € 4.000K € 2.000K € 0K 2023

-€ 2.000K

2024

2025

2026

-€ 4.000K -€ 6.000K Structureel resultaat

Incidenteel resultaat

Bouwgrond

Totaal begroot resultaat

Reservering grote projecten

Waar komt ons geld vandaan? Overig; € 11,2 mln

Lokale heffingen; € 19,3 mln

Algemene uitkering en specifieke rijksbijdragen; € 86,6 mln

Onze inkomsten halen we vooral uit de algemene uitkering en specifieke uitkeringen, zoals de BUIG-uitkering voor de bijstandsuitkeringen. Daarnaast ontvangen wij als gemeente middelen uit de lokale heffingen zoals de OZB, riool en reinigingsheffing. Overige inkomsten komen bijvoorbeeld uit de verkoop van paspoorten en rijbewijzen. Ook halen we inkomsten uit eigen bijdragen voor zorg of sport. De verhuur of verkoop van vastgoed en grondexploitaties zorgen ook voor inkomsten.

Waar geven we ons geld aan uit? Afval; € 4,3 mln

Overig; € 12,9 mln WMO / Jeugdzorg; € 31,8 mln

Overhead; € 13,6 mln

(bijzondere) bijstand en participatie; € 26,9 mln

Openbare ruimte; € 18,1 mln

De helft van onze gemeentelijke uitgaven gaan naar het sociaal domein (WMO en jeugdzorg en de (aanpak) van de werkloosheid). Nieuw beleid, mede op basis van het coalitieakkoord hebben we toegevoegd, onder andere op het gebied van professionalisering en preventie in de zorg, verduurzaming (van vastgoed en klimaatadaptatie) en in mobiliteit. Ook reserveren we middelen voor onze minima.

Onderwijs, sport en cultuur; € 9,4 mln

Pagina | 8| Programmabegroting 2023

Samenvatting

Ontwikkeling meerjarig perspectief In onderstaande tabel presenteren we de ontwikkeling van het meerjarig perspectief ten opzichte van de begroting 2022. Bij de onderwerpen geven we aan waar u de onderbouwing kunt terugvinden in deze begroting. Tabel 1: Meerjarenperspectief

Ontwikkelingen ten opzichte van begroting 2022 (x € 1.000.) Begroting 2022 Bijstelling Perspectiefnota 2022 Startpositie 2023 t/m 2026

2023

2024

2025

2026

1.072 2.584 3.656

305 5.263 5.568

792 6.478 7.270

1.083 547 1.630

1.438 1.062 -750

1.413 1.715 -750

1.365 2.157 -750

1.225 1.161 -750

Mutaties in het structurele perspectief: Gemeentefonds algemene uitkering vrij besteedbaar (0-f) Gemeentefonds Vrijval stelpost onderuitputting rijk (0-f) Stelpost inflatie loon- en prijsontwikkeling (0-f) Wet BUIG (6-i) Jeugdzorg (6-g) WMO (6-h) Effect kostenverdeelstaat tarieven en leges Rente Integraal plan WDW ($6 Bedrijfsvoering) Indexatie gas Jeugdzorg index WMO index Indexaties overig Overige mutaties bestaand beleid (bijlage 10) Nieuw beleid (bijlage 6) MIO (Meerjaren Investerings Overzicht) Totaal structureel Programmabegroting 2023

-94

-124

-155

-186

-264 70 -180 -72 -1.051 -140 -235 -86 -155 -105 -1.202 0 1.892

-266 72 -134 -77 -1.183 -144 -353 -118 -178 -170 -1.446 728 4.553

-220 73 -86 -76 -1.256 -147 -469 -151 -196 -190 -1.519 332 5.981

-221 75 67 -63 -1.311 -150 -556 -175 -269 -194 -1.568 0 -1.286

Incidenteel saldo (bijlage 8) Eenmalige uitkering algemene uitkering (0-f) Reserve grote projecten (bijlage 8) Bouwgrond winstnemingen (paragraaf 9)

-1.806 0 0 0

-203 0 -5.000 1.543

-104 0 -5.000 0

-20 1.963 0 0

Totaal saldo Programmabegroting 2023

86

893

877

657

Pagina | 9| Programmabegroting 2023

Samenvatting

PROGRAMMA’S

Pagina | 10| Programmabegroting 2023

Programma’s

0 Bestuur en ondersteuning Algemeen Wijchen is er voor haar inwoners. We willen dat mensen meedoen en zich gehoord voelen. Het dalend vertrouwen in de overheid willen we in Wijchen graag keren door dichter bij onze inwoners te staan. We willen onze dienstverlening verder verbeteren, nog dichterbij brengen en verder professionaliseren, zodat we kunnen doen wat nodig is. Met het programma ‘Dienstverlening dichtbij’ geven we hier uitvoering aan. We denken beter mee met initiatieven in de samenleving en bij nieuwe plannen betrekken we inwoners en andere belanghebbenden vroegtijdig. Dit blijven we doen gedurende een project. Een mooi voorbeeld is het uitdaagrecht waarbij inwoners taken van de gemeente overnemen als ze dat beter kunnen. De burgemeester heeft een aanjaagfunctie om inwonerbetrokkenheid te versterken. De gemeente communiceert altijd in duidelijke taal. In brieven, e-mails en op de website. Onnodige regels schrappen we. Contact met de gemeente moet prettig en duidelijk zijn. Heb je een vraag? Dan vind je het antwoord makkelijk online, of krijg je snel telefonisch of schriftelijk antwoord. Een fysieke afspraak maken kan natuurlijk ook. Ook als dat antwoord meer tijd vraagt dan laten we dit weten. Het uitgangspunt is dat de gemeente binnen twee werkdagen een eerste reactie geeft.

Daarnaast werken we aan dienstverlening die goed aansluit bij de behoeften die steeds vaker veranderen. Zo onderzoeken we de mogelijkheden van dienstverlening aan huis en openingstijden op maat. We denken en werken strategisch over de gemeente als geheel, onze kernen en wijken en over de regio. Het strategisch kompas Wijchen2035 geeft de komende jaren richting aan ons beleid en onze inzet op de diverse thema’s en opgaven. Zo werken we aan een toekomstbestendig Wijchen, waar het fijn wonen, werken en recreëren is voor iedereen. In onze regio is de gemeente een sterke gemeente en een goede buur. We willen een betrouwbare samenwerkingspartner en goede teamspeler in de regio zijn. Alleen samen met andere gemeenten en partijen kunnen we grote opgaven en vraagstukken aanpakken. We bouwen verder aan vertrouwen en we zijn uitnodigend naar andere gemeenten in de regio die een beroep op ons doen voor specifieke taken.

Pagina | 11| Programmabegroting 2022

Programma 1

Speerpunten 0-a 0-b 0-c 0-d 0-e 0-f

Coalitie akkoord

Overige thema's

Vertrouwen in elkaar Betrouwbare dienstverlening Krachtige partner in de regio Financieel gezond Een strategische visie voor Wijchen 2035 (Strategisch kompas) Algemene uitkering

0-a Vertrouwen in elkaar We zien een trend van een dalende opkomst bij verkiezingen. Het vertrouwen in de politiek en overheid staat overal onder druk. In Wijchen willen we deze trend keren. De gemeente wil dichter bij haar inwoners staan. De gemeente moet nog beter benaderbaar, aanspreekbaar en zichtbaar zijn. De komende jaren zetten we daar meer op in. We nodigen alle fracties in de gemeenteraad uit om dit samen met ons op te pakken. Wat we gaan doen Uitvoering in Het versterken van participatie, cocreatie en accounthouderschap is hier onderdeel in. Met het college, raad en samenleving onderzoeken we hoe we nog beter kunnen worden in participatie. De resultaten hiervan worden vastgesteld in een nieuw ‘participatie en cocreatie kader’. We versterken onze inzet op participatie o.a. met een nieuw digitaal participatie instrument/ platform om inwoners zo vroeg en zo goed mogelijk te betrekken bij de opgaven. Met de WDW academie investeren we in het ontwikkelen van goede vaardighouden, houding en gedrag voor onze medewerkers.

2023

Indicator Het waarderingscijfer voor dienstverlening uit de het tweejaarlijkse onderzoek ‘waar staat je gemeente’ (Inwoners- en ondernemerspeiling).

Streefwaarde 7,1 in 2024

2023 Continu proces

0-b Betrouwbare dienstverlening Contact met de gemeente moet prettig en duidelijk zijn. Heb je een vraag? Dan vind je het antwoord gemakkelijk online, of krijg je snel telefonisch of schriftelijk antwoord. Een fysieke afspraak maken kan natuurlijk ook. Ook als dat antwoord is dat er meer tijd nodig is om de vraag te beantwoorden. Zo weet je waar je aan toe bent. De gemeente neemt zorgen serieus en denkt in oplossingen. Inwoners begrijpen heel goed dat niet alles kan, want er zijn verschillende belangen en beperkte middelen. Juist daarom is open en snelle communicatie belangrijk. Wat we gaan doen Uitvoering in We werken aan de uitvoering van het programma Dienstverlening ‘Dienstverlening dichtbij’. We werken met 5 leidende dienstverleningsprincipes. We investeren in digitale innovatie en realiseren een chatbot en livechat op de website van Wijchen. Ook gaan we met digitale balie en beeldbellen en monitoring van klantsignalen aan de slag. We onderzoeken door wie en hoe de kantoren en openingstijden nu gebruikt worden en wat de te verwachtte ontwikkeling in gebruik is. We gebruiken hiervoor de resultaten van de Inwoners- en Ondernemerspeiling en zetten een aanvullend onderzoek intern en extern uit.

Pagina | 12| Programmabegroting 2023

Programma 0

Continu proces 2023 2023

Indicator Het waarderingscijfer voor dienstverlening uit de het tweejaarlijkse onderzoek ‘waar staat je gemeente’ (Inwoners- en ondernemerspeiling).

Streefwaarde 7,1 in 2024

0-c Krachtige partner in de regio In onze regio is de gemeente Wijchen een sterke gemeente en een goede buur. Juist door samen te werken kunnen we elkaar versterken. Wijchen neemt haar verantwoordelijkheid en is een teamspeler in de regio. Wat we gaan doen Uitvoering in Met de Groene metropoolregio werken we aan de verstedelijkingsstrategie, wonen, werk en bereikbaarheid, en nieuwe opgaven op het gebied van klimaatadaptatie, duurzaamheid, energietransitie, circulariteit en gezondheid.

2023

Met de gemeenten van het Rijk van Nijmegen onderzoeken we verdergaande samenwerking om Wijchen en de regio sterker te positioneren.

Continu proces

0-d Financieel gezond De financiën van de gemeente Wijchen zijn op orde. We gaan zorgvuldig met belastinggeld om en zijn daar transparant over. Onze woonlasten behoren tot de laagste van de regio en daar zijn we trots op. Maar we zijn ons ervan bewust dat onverwachte ontwikkelingen kunnen vragen om lastige financiële keuzes. Wat we gaan doen Uitvoering in De begroting moet sluitend zijn. We geven niet meer geld uit dan er binnenkomt. De onroerendezaakbelasting (OZB) wordt niet gebruikt als sluitpost.

Continu proces

0-e Een strategische visie voor Wijchen 2035 (Strategisch kompas) Het strategisch kompas Wijchen 2035 geeft de koers aan in wat we in de verschillende opgaven willen bereiken de komende jaren. Wat we gaan doen Uitvoering in In 2023 wordt er gestart met de uitvoering van de genoemde acties in het strategisch kompas.

Continu proces

0-f Algemene uitkering De in voorliggende begroting opgenomen inkomsten uit het Gemeentefonds zijn ontleend aan de septembercirculaire 2022. De ontwikkeling van de algemene uitkering wordt voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van de rijksuitgaven. Volgens het systeem van ‘samen de trap op en samen de trap af’ hebben wijzigingen in de rijksuitgaven direct invloed op de omvang van het gemeentefonds. De jaarlijkse voeding van het gemeentefonds (positief of negatief) wordt het accres genoemd. In de zomer zijn er afspraken gemaakt tussen VNG en BZK, dat er geen accres aanpassingen komen, buiten de indexatie. Het accres is daarmee ten opzichte van de meicirculaire gestegen met bijna 400 miljoen euro. Dat leidt voor Wijchen tot een structurele positieve bijstelling van ruim 1 miljoen euro. Daarnaast is de compensatie voor de jeugdzorg vanaf 2024 100% opgenomen, waar dit in de meicirculaire nog tot 75% werd toegestaan. In onderstaande tabel presenteren we de uitkomsten van de septembercirculaire 2022 ten opzichte van de meicirculaire 2022.

Pagina | 13| Programmabegroting 2023

Programma 0

Tabel 2: Gemeentefonds, septembercirculaire

x € 1.000 Septembercirculaire 2022 Meicirculaire 2022 Mutatie Af Taakmutaties: Asiel (inburgering) Wet kwaliteitsborging bouw (Wkb) Stelpost te realiseren bezuinigingen Jeugd Vrijval stelpost compensatie jeugd Stelpost onjuiste WOZ waarden BZK

2023 75.057 76.367 1.310

2024 79.015 80.824 1.809

2025 82.886 83.725 839

2026 78.303 80.962 2.659

-99 -24 0 751 -500

-79 -24 207 0 -500

0 -24 1.050 0 -500

0 -23 1.052 0 -500

Totaal mutatie na taakmutaties: 1.438 1.413 1.365 3.188 Vrijval stelpost onderuitputting rijksuitgaven 1.062 1.715 2.157 1.161 Stelpost prijsontwikkeling -750 -750 -750 -750 Totaal vrij besteedbaar: 1.750 2.378 2.772 3.599 Waarvan structureel 1.750 2.378 2.772 1.636 Waarvan incidenteel 0 0 0 1.963* * Het Rijk werkt met gemeenten aan een nieuwe financieringssytematiek vanaf 2026. In aanloop daarnaartoe stelt het kabinet eenmalig € 1 miljard extra in 2026 beschikbaar. Vanwege het eenmalige karakter beschouwen dit als incidenteel.

Toelichting taakmutaties: - Asiel Inburgering: In het bestuurlijk akkoord met betrekking tot de opvang van asielzoekers op 26 augustus jl. is afgesproken dat het kabinet voldoende financiële middelen beschikbaar stelt voor integratie. Als gevolg van een hogere instroom van inburgeraars is afgesproken het budget voor de inburgering voor de jaren 2022, 2023 en 2024 op te hogen met respectievelijk € 20, 40 en 30 miljoen. Hiermee worden gemeenten in staat gesteld alle inburgeraars passende ondersteuning te bieden. - Wet kwaliteitsborging bouw (Wkb): De wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) treedt naar verwachting vanaf 1 januari 2023 gefaseerd in werking. Er wordt gestart met de eenvoudigere bouwprojecten, daarna volgen eventueel de meer complexere projecten. De Wkb heeft als doel de bouwkwaliteit en het bouwtoezicht te verbeteren door inschakeling van private kwaliteitsborgers. Onder deze wet zullen kwaliteitsborgers zorgdragen voor het voldoen aan de bouwtechnische regels. Deze taken vervallen hiermee bij gemeenten die overigens wel het bevoegd gezag blijven houden. Tegelijkertijd wijzigen bepaalde wettelijke taken en krijgen gemeenten er extra wettelijke taken bij, zoals registratie en beoordeling van de Wkb-meldingen. Hieronder vallen onder andere bouwmeldingen, gereed meldingen en informatieverstrekking van de start en einde van bouwwerkzaamheden.

Gemeenten ontvangen na inwerkingtreding een jaarlijkse bijdrage (tot en met 2026) van € 10 miljoen voor het uitvoeren van de Wkb-taken. - Stelpost te realiseren bezuiniging jeugd: Het Rijk, de VNG en het IPO zijn voor de jaren 2024, 2025 en 2026 overeengekomen dat gemeenten zowel de extra rijksbijdragen voor de jeugdzorg als de geplande bezuinigingen voor 100% in de begroting 2023 mogen opnemen. In de begroting 2022 mochten de gemeenten nog 75% opnemen. Verder zijn afspraken gemaakt over een aanvullende besparing van structureel € 511 miljoen, waarbij de Rijksoverheid de verantwoordelijkheid heeft om deze besparing in te vullen met (wettelijke) maatregelen. De korting van deze bezuiniging is verwerkt in het saldo van de septembercirculaire. Met deze stelpost gaan we ervan uit dat we de bezuiniging volledig behalen. - Vrijval stelpost compensatie jeugd: In de meicirculaire hebben we de compensatie jeugdzorg van € 751k vooralsnog gelabeld aan meerkosten jeugdzorg. In deze

Pagina | 14| Programmabegroting 2023

Programma 0

-

-

-

begroting geven we daar door middel van nieuw beleid invulling aan, waarmee de stelpost kan komen te vervallen. Stelpost onjuiste WOZ-waarden BZK: Ons adviesbureau PAUW heeft laten weten dat het vermoeden bestaat, dat de WOZ-waarden voor uitkeringsjaar 2023 in de septembercirculaire 2022 onjuist zijn. Het advies van het bureau is om hier toch op te anticiperen en een stelpost op te nemen. Het ministerie BZK heeft dit inmiddels bevestigd en aangegeven hier in de decembercirculaire op terug te komen. Stelpost onderuitputting rijksuitgaven: We zagen in de uitwerking van de meicirculaire een flinke stijging van het accres. De stijging is gekoppeld aan hogere rijksuitgaven voor vennootschapsbelasting (Vpb), koppeling AOW aan stapsgewijze verhoging wettelijk minimumloon (WML), inkomensbelasting Box 3 en defensie-uitgaven. Als deze stijging niet plaatsvindt, zal de algemene uitkering weer gekort worden. Voorzichtigheidshalve anticipeerden we hierop door een stelpost van 20% op te nemen voor onderuitputting op deze rijksuitgaven. In de zomer zijn er afspraken gemaakt tussen VNG en BZK, dat er geen accres aanpassingen komen, buiten de indexatie. Daarmee kan deze stelpost vervallen. Voorzichtigheidshalve nemen we een stelpost op vanwege de onzekerheden t.a.v. de loon- en prijsontwikkeling.

In de begroting anticiperen we op loon- en prijsstijgingen, door met de laatste index uit de septembercirculaire te rekenen. Of dat afdoende is, blijft moeilijk te voorzien.

Pagina | 15| Programmabegroting 2023

Programma 0

Wat het kost Het Programma Bestuur en ondersteuning bestaat uit de volgende taakvelden: 0.1 Bestuur; de vergoedingen voor de raad, het college en de regionale/bestuurlijke samenwerking. 0.2 Burgerzaken; verstrekken van rijbewijzen, paspoorten, bevolkingsregister en de kosten voor de verkiezingen en straatnaamgeving. 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden; beheer, verhuur, instandhouding van gebouwen, gronden en landerijen. 0.4 Overhead; alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces. 0.5 Treasury; tot dit taakveld behoren de activiteiten van de gemeente met betrekking tot de treasury functie zoals financiering, beleggingen, dividenden etc. Algemene dekkingsmiddelen: 0.6 Belastingen; hieronder valt een aantal taakvelden zoals OZB woningen en nietwoningen en de overige belastingen zoals de honden-, precario- en reclamebelasting. 0.7 Algemene uitkering; hieronder valt de uitkering uit het gemeentefonds. 0.8 Overige baten en lasten; hieronder vallen de niet nader gespecificeerde posten zoals stelposten en taakstellingen. 0.9 Vennootschapsbelasting. 0.10 Mutaties met reserves. Overzicht baten en lasten, bedragen x € 1.000

TV

Taakveld BATEN 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 0.4 Overhead 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.64 Belastingen overig Algemene uitkering en 0.7 overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten TOTAAL BATEN

0.1 0.2 0.3 0.4 0.5 0.61 0.62 0.64 0.7 0.8

LASTEN Bestuur Burgerzaken Beheer overige gebouwen en gronden Overhead Treasury OZB woningen OZB niet-woningen Belastingen overig Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds Overige baten en lasten TOTAAL LASTEN Begroot resultaat baten en lasten Inzet bestemmingsreserves Begroot resultaat

Pagina | 16| Programmabegroting 2023

2022

2023

2024

2025

147 469 394 809 1.441 6.099 3.532 365

150 460 436 726 1.547 6.355 3.629 368

150 460 443 743 1.536 6.585 3.720 377

150 460 451 760 1.806 6.822 3.813 391

150 460 457 775 1.801 7.002 3.897 402

73.148 4.492 90.896

75.867 0 89.538

80.324 0 94.338

83.225 0 97.877

80.462 0 95.405

3.372 880 792 12.527 347 266 42 61

3.346 997 998 13.593 513 274 43 63

3.366 994 1.118 13.552 810 284 44 65

3.463 1.031 1.017 14.004 785 293 46 68

3.605 1.070 1.065 14.393 752 303 47 70

168 208 18.663 72.234 -2.705 69.529

0 826 20.654 68.884 680 69.564

0 939 21.172 73.166 -4.478 68.688

0 987 21.693 76.183 -4.637 71.546

0 1.051 22.356 73.049 302 73.351

Programma 0

2026

Uitsplitsing inzet bestemmingsreserves: TV Reserve 0.1 BR: Eenmalige middelen 0.1 ER: Corona compensatie 0.10 AR: Rekeningresultaat 0.10 AR: Algemene reserve 0.2 ER: Verkiezingen 0.3 ER: Onderhoud Overige gebouwen 0.4 Afs.R: Gemeentekantoor 0.4 Afs.R: Gemeentewerf 0.4 Afs.R: Herhuisvesting Molenhuis 0.4 ER: Onderhoud Overige gebouwen 0.8 AR: Algemene Reserve Totaal inzet bestemmingsreserves

2022 37 15 764 0 -23 -30 356 27 18 132 -4.000 -2.705

2023 0 0 0 0 28 12 356 27 18 240 0 680

2024

2025

0 0 0 -5.000 -10 99 356 27 18 31 0 -4.478

0 0 0 -5.000 -11 -35 356 27 1 25 0 -4.637

2026

Relevante besluiten Relevante beleidsnota’s Nummer besluit 15 GR 022 16 7A 245 16 7B 1635 16 GR 026 17 7 11377 17 7 2953 17 7a 2645a 18 7b 21660 19 26588 21 67469 21 67469 21 67469 21 67469 20 26588 21 59151 22 75015 22 81972 22 81581 22 78063

Beleidsnota Regionale samenwerking Wijchen - Druten Rapport Rekenkamercommissie onderzoek Evaluatie Belastingsamenwerking Munitax Werkorganisatie Druten Wijchen Pilot Anders vergaderen Prestatie-indicatoren Werkorganisatie Druten Wijchen Verordening rechtspositie wethouders, raads- en commissieleden Voortzetten pilot anders vergaderen Nota verbonden partijen Vastgoedbeleid Wijchen Verordening Onroerende zaakbelasting 2022 Verordening hondenbelasting 2022 Verordening toeristenbelasting 2022 Verordening reclamebelasting 2022 Kadernota gemeentelijk vastgoed en portefeuilleplan Portefeuilleplan Vastgoed 2021 Jaarrekening Wijchen 2021 Perspectiefnota Wijchen 2022 Programmabegroting Werkorganisatie Druten Wijchen 2023 Begroting Groene Metropool 2023

Pagina | 17| Programmabegroting 2023

Programma 0

0 0 0 0 -11 -22 356 27 0 -47 0 302

1 Veiligheid Algemeen We willen dat iedereen zich veilig voelt in onze gemeente. Thuis, op straat, in de kernen, op het bedrijventerrein en in het buitengebied. Samen met inwoners, ondernemers en onze partners werken we hieraan. Goed gedrag is de norm. Ongewenst gedrag pakken we aan. Onveilige situaties pakken we zo snel mogelijk aan. Preventie, signaleren, integraal samenwerken en informatie delen staan centraal in onze strategie. We werken hierbij steeds samen met andere beleidsdomeinen, zoals Wmo, jeugdzorg, participatie, horeca en evenementen, toerisme en recreatie, verkeer en milieu, wonen en openbare ruimte. Zo werken we integraal en investeren we in preventie. Ook hebben we de repressie op orde. Bij overlast gevende jeugd zetten we altijd eerst in op preventie. Bijvoorbeeld met de inzet van ouders, jongerenwerk en straatcoaches. Crimineel gedrag pakken we aan. We blijven ondermijning bestrijden. We werken hierbij samen met de gemeenten in de regio. Daarbij gaat extra aandacht uit naar het buitengebied en bedrijventerreinen. Ook brengen we digitale veiligheid extra onder de aandacht. We maken de lokale aanpak van cybercrime sterker. Als het mogelijk is, sluiten we aan bij bestaande (landelijke) programma’s.

Speerpunten 1-a 1-b 1-c

Coalitie akkoord

Overige thema's

Samen opletten Stevige aanpak van criminaliteit Crisisbeheersing voor langdurige crises

1-a Samen opletten Politie en gemeentelijke boa’s hebben een belangrijke taak in de handhaving. Zij kunnen niet altijd overal aanwezig zijn. Het moet vanzelfsprekend zijn dat mensen elkaar kunnen aanspreken op gedrag. En dat buurtbewoners samen een oogje in het zeil houden. Goed gedrag is de norm; ongewenst gedrag pakken we aan. Wat we gaan doen

Uitvoering in

We zorgen dat de boa’s gerichter handhaven. Dit doen we door de APV aan te passen als het nodig is. De samenwerking tussen de politie en de boa’s professionaliseren we verder. Overleg met politie, boa’s en portefeuillehouder zetten we voort. Het is belangrijk dat buurtbewoners zichzelf ook verantwoordelijk voelen voor de veiligheid en leefbaarheid in hun buurt. We onderzoeken hoe we dat versterken. We faciliteren en stimuleren initiatieven die bijdragen aan leefbaarheid en veiligheid. Denk hierbij aan de Week van de Veiligheid en WhatsApp buurtpreventie. Samen met collega’s en partners houden we onze ogen en oren open in de samenleving. Als het nodig is, gaan we met inwoners in gesprek. We volgen het landelijk beleid rond het afsteken van vuurwerk. Het draaiboek

Continu proces

Pagina | 18| Programmabegroting 2022

Programma 1

Continu proces

Continu proces

voor de jaarwisseling wordt jaarlijks bijgewerkt. Jongerenoverlast is een probleem van alle tijden. Samen met haar partners probeert de gemeente om de overlast zo veel mogelijk te beheersen. We zetten daarbij in op preventie en repressie. Preventief zetten we jongerenwerkers en straatcoaches in. Zij houden overlast gevende jeugd in de gaten en praten als het nodig is met ouders en/of verzorgers. Ze schakelen hulp in van professionals. Repressief houden de partners een oogje in het zeil. Ook werken we samen met de politie, justitie, bureau Halt en leerplicht. Alle ontwikkelingen rondom jongerenoverlast bespreken we maandelijks in het JOS (Jongeren Op Straat-overleg). In 2023 en 2024 betrekken we onderwijsinstellingen in onze aanpak. En professionaliseren we de samenwerking tussen partners in het JOS.

Continu proces

1-b Stevige aanpak van criminaliteit Samen staan we sterk tegen criminaliteit. Samen met ondernemers en inwoners werken we aan onze veiligheid. En gaan we als het mogelijk is ondermijning tegen. Dit doen we door het thema onder de aandacht te brengen bij inwoners en ondernemers. Wat we gaan doen

Uitvoering in

De veiligheid op bedrijventerreinen heeft onze aandacht. We blijven ons inspannen om het Keurmerk Veilig Ondernemen (KVO) te behouden. In 2023 toetsen we het KVO. Hiervoor benaderen we partners om de veiligheid op diverse vlakken te bewaken. De bedrijventerreinen zijn onderdeel van de integrale controles. Het ondermijningsteam Tweestromenland (OTSL) bereidt de controles voor en voert ze uit. Ondermijning pakken we aan. Daarbij gaat extra aandacht uit naar het buitengebied. Bijvoorbeeld door leegstand in het buitengebied tegen te gaan en het behalen (en houden) van het Keurmerk Veilig Buitengebied. We plannen integrale controles op de bedrijventerreinen. Zo krijgen en houden we zicht op ondermijnende criminaliteit. Bij de aanpak van ondermijning werken we samen met gemeenten in de regio. Daarmee voorkomen we een waterbedeffect. In 2023 blijven we actief deelnemen aan het OTSL. Hierbij voeren we onder andere integrale controles uit in de gemeente. In overleg met de politie bestrijden we zichtbare criminaliteit op straat, zoals drugshandel en drugsgebruik. We voeren gerichte acties uit samen met onze veiligheidspartners. Denk hierbij aan verkeerscontroles, postacties en bedrijfscontroles. We blijven ons ook beschermen tegen cyberdreigingen door te investeren in digitale veiligheid. We nemen deel aan de Week van de Cyberveiligheid.

Ook nemen we deel aan een regionale werkgroep cybercrime. En we organiseren bijeenkomsten en acties om bewustwording te creëren. We werken nog meer regionaal samen op het gebied van veiligheid. Dat doen we op thema’s als Bibob, zorg en veiligheid, ondermijning, verkeer en cybercriminaliteit. Hierbij volgen we het Integraal Veiligheidsplan (IVP).

2023

2023

Continu proces

Continu proces

Continu proces

Continu proces

1-c Crisisbeheersing op lange termijn In het geval van langdurige crises werken we met een kernteam. Het kernteam voert namens de gemeente de regie tijdens de crisis. Het kernteam werkt samen met de Veiligheidsregio en de lokale actieteams. Wat we gaan doen

Uitvoering in

We ontwikkelen beleid om onze organisatie en gemeenschap weerbaar te maken tegen langdurige crises, zoals de coronacrisis en de Oekraïenecrisis. Zo spelen we sneller en passend in op maatschappelijke ontwikkelingen. We bereiden onze organisatie voor op langdurige crises. In geval van een langdurige crisis vormen we een kernteam. Het kernteam draagt zorg voor de interne en externe organisatie. En het werkt integraal samen met externe partners, zoals de Veiligheidsregio en lokale actieteams. Ook reageert het kernteam op nieuwe maatregelen van de Rijksoverheid. Zo bereiden we ons voor op toekomstige crisissituaties.

2023

Pagina | 19| Programmabegroting 2023

Programma 1

Continu proces

Wat het kost Binnen het programma Veiligheid betrekken we de volgende taakvelden: 1.1 Crisisbeheersing en brandweer; Tot dit taakveld behoren alle reguliere taken van de brandweer en taken in verband met het beperken en bestrijden van rampen en zware ongevallen. 1.2 Openbare orde en veiligheid; Tot dit taakveld behoren alle gemeentelijke taken op het gebied van de openbare orde en veiligheid, zoals toezicht, wet BIBOB en APV. Overzicht baten en lasten, bedragen x € 1.000 TV 1.1 1.2

1.1 1.2

Taakveld BATEN Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid TOTAAL BATEN

2022

LASTEN Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid TOTAAL LASTEN Begroot resultaat baten en lasten Inzet bestemmingsreserves Begroot resultaat

2023

2024

2025

10 156 165

0 127 127

0 127 127

0 127 127

0 127 127

2.772 1.091 3.863 -3.697 113 -3.584

2.844 1.131 3.975 -3.848 113 -3.735

2.986 1.122 4.108 -3.981 113 -3.868

3.091 1.163 4.254 -4.127 113 -4.014

3.196 1.206 4.403 -4.276 113 -4.163

113 113

113 113

113 113

113 113

113 113

Uitsplitsing inzet bestemmingsreserves: 1.1 Afs.R: Brandweerkazerne Totaal inzet bestemmingsreserves

Relevante besluiten Relevante beleidsnota’s Nummer besluit 12 AZ 211 18 1 13599 18 22497 19 26842 19 29390 22 78686

Beleidsnota Regionalisering brandweer (VRGZ) Brandweerzorgplan basis brandweerzorg Algemeen Plaatselijke Verordening (APV) 2019 Integraal Veiligheidsplan Tweestromenland 2019-2022 Meerjarenbeleidsplan politie 2019-2022 en veiligheidsstrategie 2019-2022 Begroting VRGZ 2023

Pagina | 20| Programmabegroting 2023

2026

Programma 1

2 Verkeer en vervoer Algemeen We willen dat Wijchen goed bereikbaar is, voor iedereen en op elke manier. Verkeer en vervoer moet vooral veilig zijn en geen overlast geven. Gevaarlijke verkeerssituaties en plekken met veel geluidsoverlast onderzoeken we en pakken we aan. De komende jaren staan we voor een aantal grote opgaven zoals de woningbouwopgave en de realisatie van onze duurzaamheidsambities. Dit heeft ook gevolgen voor onze bereikbaarheid, infrastructuur en mobiliteitsbehoeften. Denk bijvoorbeeld aan meer inwoners en nieuwe mobiliteitsvormen. We willen meer ruimte geven aan fietsers en voetgangers. We spannen ons in voor een doorfietsroute naar Oss en we onderzoeken samen met de regio de haalbaarheid van een extra fiets- en voetgangerstunnel onder het spoor. De goede bereikbaarheid met de OV en de auto samen met gratis parkeermogelijkheden willen we behouden. Wel proberen we de auto’s minder dominant in het straatbeeld terug te laten komen. Verder hebben we in de openbare ruimte aandacht voor de toegankelijkheid voor mensen met een beperking, zoals rolstoelgebruikers. Onze mobiliteitsvisie kent vijf speerpunten die een directe relatie hebben met belangrijke kernpunten van de omgevingsvisie, namelijk: leefbare, duurzame, (verkeers-)veilige, inclusieve en bereikbare gebieden.

In het Mobiliteitsplan beschrijven we hoe we de wensen en ambities uit de Mobiliteitsvisie waar kunnen maken. Financiële middelen en ambtelijke capaciteit beperken ons om de maatregelen allemaal gelijktijdig uit te voeren. Dat doen we gefaseerd, gespreid over meerdere jaren. Hiervoor hebben we het Meerjarenuitvoeringsprogramma (MUP) Mobiliteit opgesteld. In de Begroting 2023 zijn de vastgestelde maatregelen en middelen (PN2022) opgenomen.

Speerpunten 2-a 2-b 2-c 2-d

Coalitie akkoord

Ruimte voor fietsers en voetgangers Gastvrij voor de auto Goed bereikbaar met openbaar vervoer Veilig verkeer en minder overlast

Pagina | 21| Programmabegroting 2023

Programma 2

Overige thema's

2-a Ruimte voor fietsers en voetgangers Langzaam vervoer past bij uitstek bij de schaal en het dorpse karakter van Wijchen. Het is ook nog eens gezond en milieuvriendelijk. Daarom willen we fietsen en wandelen aantrekkelijker maken, zonder daarbij autogebruik te ontmoedigen. Wat we gaan doen

Uitvoering in

We geven meer ruimte aan voetgangers en fietsers. Dit nemen we mee bij projecten en advisering. Dit is in afweging met andere belangen. We investeren in parkeerplekken voor fietsen en infrastructuur voor e-bikes in het centrum. Dit is onderdeel van maatregel 15 van het MUP en de actualisatie van het parkeerbeleid maatregel 13 MUP. In de openbare ruimte hebben we doorlopend extra aandacht voor toegankelijkheid voor mensen met een beperking, zoals rolstoelgebruikers. We spannen ons in voor een snelfietsroute langs Niftrik naar Oss en het vrij liggend fietspad langs de Ravensteinseweg. We onderzoeken de fietsverbinding Batenburg – Niftrik. Specifieke MUP maatregelen: Upgrade fiets- en wandelnetwerk maatregel 9 MUP. Bewaakte fietsenstalling centrum maatregel 15a MUP (onderdeel van parkeerbeleid, maatregel 13 MUP)

Continu proces 2023

Continu proces Continu proces 2023 2023 2023

2-b Gastvrij voor de auto Wijchen heeft een goede bereikbaarheid voor de auto en gratis parkeermogelijkheden. Dat willen we behouden, terwijl we proberen om auto’s minder dominant in het straatbeeld te maken. Wat we gaan doen Uitvoering in We zorgen voor goede bereikbaarheid van het centrum met voldoende gratis parkeerplekken. Dit nemen we mee in de planvorming van TKWM.

Continu proces

We implementeren het dynamisch parkeerverwijssysteem centrum Wijchen. Bij nieuwbouwprojecten onderzoeken we of we anders om kunnen gaan met parkeren. We zetten ons in voor voldoende openbare laadpalen voor elektrische auto’s, door advisering over locaties en het proactief plaatsen van laadpalen. We blijven ons inzetten voor het aanpakken van verkeersknelpunten zoals knooppunt Bankhoef. Dit heeft doorlopend onze aandacht. We blijven aangehaakt bij de MIRT-A50 maar ook de N845. De bereikbaarheid van bedrijventerreinen Bijsterhuizen en Wijchen Oost krijgt extra aandacht. Specifieke MUP maatregelen: Actualisatie wegcategorisering maatregel 3 MUP Snelheid binnen en buiten bebouwde kom maatregel 5 en 6 MUP (volgt na maatregel 3) Actualisatie parkeerbeleid en parkeernormen maatregel 13 en 14 MUP. Parkeren bedrijventerreinen maatregel 16 MUP.

2023 Continu proces Continu proces Continu proces 2023 2023 2023 2023 2023

2-c Goed bereikbaar met openbaar vervoer Ook met trein en bus is Wijchen goed te bereiken. Met de bouw van Wijchen-West komt de mogelijkheid voor een tweede treinstation in beeld. Wat we gaan doen Uitvoering in Een kwartiersdienst van de trein richting Den Bosch blijven we op de regionale en landelijke agenda zetten. Samen met partners zetten we in op een buurtbus tussen Wijchen en Druten. Met buurtbusvereniging en Provincie Gelderland wordt de haalbaarheid

Pagina | 22| Programmabegroting 2023

Programma 2

Continu proces 2023

besproken. Specifieke MUP maatregelen: - OV-verbinding Druten-Wijchen maatregel 19 MUP

2023

2-d Veilig verkeer en minder overlast Iedereen moet veilig aan het verkeer kunnen deelnemen. Zowel feitelijk als gevoelsmatig nog veiliger dan op dit moment Of je nu naar school gaat, op weg naar je werk bent, of een ommetje maakt. Overlast door geluid, stank en trillingen pakken we aan. Wat we gaan doen Uitvoering in Om overlast te voorkomen leiden we landbouwverkeer zo veel mogelijk om de bebouwde kom heen. Bij maatregel 3 MUP: actualisatie wegcategorisering hoort bij maatregel 7 MUP: Visie landbouwverkeer. Gevaarlijke verkeerssituaties en plekken met veel geluidsoverlast onderzoeken we en pakken we aan. Er vindt een onderzoek plaats om de geluidsoverlast van gemeentelijke wegen in beeld te brengen en om aan de raad een voorstel voort te leggen hoe deze kunnen worden aangepakt. We zetten ons in voor een variant van de A50 met de minste overlast voor omwonenden. We geven extra aandacht aan verkeersveiligheid rond scholen en sportclubs. Dit heeft doorlopend onze aandacht en sluit aan op maatregel 28 MUP. We doen een proef met de ‘groene flitspaal’, waarmee we rustig rijden belonen en buurtbewoners geld voor hun wijk sparen. De mogelijkheid gaan we onderzoeken en stellen hier advies over op. Specifieke MUP maatregelen: Onderzoek sluipverkeer maatregel 1 MUP. Onderzoek/aanpak grijze wegen maatregel 4 MUP. Snelheid buiten bebouwde kom maatregel 5 MUP (60km inrichting).

Visie landbouwverkeer maatregel 7 MUP. Deelname aan het Regionaal werkplan verkeersveiligheid maatregel 27 MUP.

Pagina | 23| Programmabegroting 2023

Programma 2

2023 Continu proces 2023 Continu proces Continu proces 2023

2023 2023 2023 2023 2023

Wat het kost Het Programma Verkeer en vervoer bestaat uit de volgende taakvelden: 2.1 Verkeer en vervoer; hiertoe behoren de taken op het gebied van verkeer te land (inclusief voetgangers) en bijbehorende droge infrastructuur, zoals verkeersbeleid, de verlichting, aanleg, reconstructie en onderhoud van wegen en de gladheidsbestrijding. 2.2 Parkeren; parkeerbeleid en exploitatie parkeervoorzieningen. 2.5 Openbaar vervoer; hiertoe behoren taken op het gebied van openbaar vervoer en bijbehorende (omvangrijke) infrastructurele voorzieningen. Overzicht baten en lasten, bedragen x € 1.000 TV 2.1 2.2 2.5

2.1 2.2 2.5

Taakveld BATEN Verkeer en vervoer Parkeren Openbaar vervoer TOTAAL BATEN

2022

LASTEN Verkeer en vervoer Parkeren Openbaar vervoer TOTAAL LASTEN Begroot resultaat baten en lasten Inzet bestemmingsreserves Begroot resultaat

2023

2024

2025

304 0 6 310

66 0 6 72

66 0 6 72

66 0 6 72

66 0 6 72

5.095 214 39 5.349 -5.038 37 -5.001

4.815 376 34 5.225 -5.153 1 -5.152

4.943 384 41 5.368 -5.296 1 -5.295

5.061 392 41 5.495 -5.422 1 -5.422

5.233 400 42 5.675 -5.603 1 -5.602

0 1 0 1

0 1 0 1

0 1 0 1

0 1 0 1

Uitsplitsing inzet bestemmingsreserves: 2.1 ER: Openbare verlichting 2.2 ER: Onderhoud Overige gebouwen 2.5 BR: Buurtbus Totaal inzet bestemmingsreserves

35 0 2 37

Relevante besluiten Relevante beleidsnota’s Nummer besluit 14 2415 12 RZ 099 15 RZ 045 15 RZ 047 16 1925 16 RZ 110 20 054441

Beleidsnota Baggerplan en watergangen 2014 - 2023 Procesvoorstel betaald parkeren (12 RZ 099) Parkeeronderzoek centrum; (15 RZ 045 en vervolgonderzoek 16/2255) Gemeentelijk Verkeer en VervoersPlan (GVVP) Parkeerbeleidsplan Rapport Spoorse Doorsnijding Mobiliteitsvisie Duurzaam onderweg tussen Maas en Waal Strategisch plan verkeersveiligheid

Pagina | 24| Programmabegroting 2023

2026

Programma 2

3 Economie Algemeen Onze ambitie is een levendige, innovatieve en duurzame economie. Door gezamenlijk investeren in een excellent ondernemers- en vestigingsklimaat, samenwerking én duurzaam ondernemerschap dragen we bij aan het prettig ondernemen, werken, wonen, recreëren voor ondernemers, inwoners van gemeente Wijchen en bezoekers. Het waarderen van lokaal ondernemerschap, het versterken van het ondernemersnetwerk en het aanjagen van bedrijvigheid zijn de drie pijlers die van belang zijn voor de Wijchense economie en toerisme. We zijn trots op de vele kleine en grote ondernemers in onze gemeente. Zij zijn onze banenmotor en dat willen we graag zo houden. Daarom zetten we in op vitalisering van bedrijventerrein Wijchen- Oost en onderzoeken we de uitbreiding van bedrijventerreinen Bijsterhuizen en Breekwagen. Duurzame innovaties bieden kansen voor het bedrijfsleven en dragen bij aan een beter klimaat. We vinden het belangrijk dat ondernemers van elkaar leren en goede voorbeelden van duurzaam en circulair ondernemen delen. We stimuleren bedrijven om verder te verduurzamen en zetten daarvoor een energieloket voor bedrijven op. Een vitale economie is belangrijk voor de werkgelegenheid. En werk zorgt voor zelfstandigheid en ontwikkeling. We stimuleren dat zoveel mogelijk mensen mee kunnen doen. Want iedereen is van waarde en moet iets kunnen bijdragen.

Waar nodig ondersteunen we mensen die niet kunnen meekomen. Dit doen we door initiatieven die mensen effectief trainen of helpen bij het zoeken naar werk te ondersteunen. En door een goede verbinding tussen onderwijs, bedrijfsleven en volwassenonderwijs te stimuleren. Als mensen financieel in de knel komen, is er een vangnet. Armoede bestrijden we met vroegtijdige hulp op maat. Vanwege de stijgende energieprijzen hebben we bijzondere aandacht voor energiearmoede. Wijchen heeft verschillende wijkwinkelcentra en een sterk bruisend centrum met een gevarieerd aanbod aan winkels, vele horecagelegenheden en mooie evenementen. Dit willen we zo houden en waar mogelijk versterken. O.a. door samenwerking en leegstand tegen te gaan. We maken ook een eerste doorkijk voor herontwikkeling van de westflank van het centrum. We houden rekening met het veranderend gebruik van het centrum voor onder meer horeca en evenementen. Ook Toerisme biedt kansen voor Wijchen en zorgt voor een bruisend centrum en levendigheid in alle kernen. Onze verantwoordelijkheid reikt verder dan alleen de gemeente Wijchen. Ook in de subregio Rijk van Nijmegen en de grote regio (Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen) nemen we onze rol om invulling te geven aan de gezamenlijke speerpunten.

Deze speerpunten vallen onder de opgave Productieve regio waarin economie en arbeidsmarktbeleid elkaar vinden en de ambitie hebben uitgesproken om de economie aan te jagen met forse banengroei én een verbeterde leefbaarheid tot gevolg. De volgende vijf speerpunten zijn daarvoor benoemd: Doorontwikkeling Health & Hightech en Energy tot (inter)nationale clusters, Stimuleren ondernemerschap in het MKB, invulling geven aan de Human Capital agenda, versterking van duurzame logistiek en werken aan toekomstbestendige werklocaties. De acties die op regionaal niveau genomen worden zullen hun weerslag hebben op de Wijchense economie.

Pagina | 25| Programmabegroting 2023

Programma 3

Speerpunten 3-a 3-b 3-c

Coalitie akkoord

Overige thema's

Een aantrekkelijke gemeente voor ondernemers Vitale winkelcentra Uitvoering geven aan de Economische en toeristische visie

3-a Een aantrekkelijke gemeente voor ondernemers We zijn trots op de vele kleine en grote ondernemers in onze gemeente. Zij zijn onze banenmotor, en dat willen we graag zo houden. De komende jaren blijven we werken aan een goed ondernemersklimaat. Er zijn economische ontwikkelingen die invloed kunnen hebben op de uit te voeren plannen. Zoals inflatie, de dreiging van een loon-prijs spiraal en een mogelijke recessie. Dit kan tot gevolg hebben dat we extra acties moeten nemen. Belangrijk zijn onder andere goede bereikbaarheid en digitale infrastructuur. We geven ruimte door overbodige regels weg te nemen. Duurzame innovaties bieden kansen voor het bedrijfsleven én dragen bij aan een beter klimaat. Wat we gaan doen

Uitvoering in

Vitalisering bedrijventerrein Wijchen-Oost. Ondersteunen duurzaamheids- en circulaire initiatieven met ondernemers. Ondersteunen lokale initiatieven in de ruil- en deeleconomie. Mede opzetten van een regionaal Ondernemersloket over duurzaamheid. Participatietrajecten met ondernemers bij nieuwe ontwikkelingen zoals bij ontwikkeling van bedrijventerrein Wijchen-Oost en binnen Tussen Kasteel en Wijchens Meer.

Continu proces Continu proces Continu proces

3-b Vitale winkelcentra Wijchen heeft verschillende wijkwinkelcentra. En in het hart een sterk en bruisend centrum, met een gevarieerd aanbod aan winkels, vele horecagelegenheden, en mooie evenementen. Dit willen we zo houden en waar mogelijk versterken. Daarbij houden we oog voor het tegengaan van leegstand. Wat we gaan doen

Uitvoering in

In samenwerking met ondernemers en het CMW uitvoering geven aan de Detailhandel Structuurvisie. We doen onderzoek naar de toekomst van de warenmarkt en geven uitvoering aan de aanbevelingen.

Continu proces 2023

3-c Economische en toeristische visie We willen een levendige, innovatieve en duurzame economie. Dit bereiken we door gezamenlijk te investeren in een excellent ondernemers- en vestigingsklimaat. Door samen te werken en duurzaam te ondernemen leveren we een bijdrage aan het prettig ondernemen, werken, wonen, recreëren voor ondernemers, inwoners van gemeente Wijchen en bezoekers. Deze ambitie willen we waarmaken aan de hand van de volgende vier strategielijnen: innovatie, aantrekkingskracht, samenwerking en duurzaamheid.

Pagina | 26| Programmabegroting 2023

Programma 3

Wat we gaan doen

Uitvoering in

We werken samen met ondernemers om leegstand in het centrum en op bedrijventerreinen tegen te gaan.

Continu proces

We ronden de onderzoeken naar de mogelijkheden tot uitbreiding van de bedrijventerreinen Bijsterhuizen en Breekwagen af. We hebben een actieve rol in het toekomstbestendig houden van de winkelgebieden in onze gemeente. We dragen bij aan projecten om het bedrijfsleven op bedrijventerrein Wijchen oost en het Maaswaalcollege met elkaar te verbinden. Stimuleren groei en het gebruik van recreatievoorzieningen zoals een dekkend recreatief wandelroutenetwerk, bewegwijzering, afspraken over het gebruik van routes over particulier terrein, het promoten van het netwerk online. Het recreatief netwerk verduurzamen door met elektrische fiets- voetveren te varen.

2023 Continu proces 2023 Continu proces Continu proces

Wat het kost Het Programma Economie bestaat uit de volgende taakvelden: 3.1 Economische ontwikkeling; Tot dit taakveld behoort algemeen beleid ter versterking van de economische bedrijvigheid. 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur; hiertoe behoren activiteiten gericht op fysieke condities scheppen voor alle vormen van bedrijvigheid. 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen; Tot dit taakveld behoren de op bedrijven en ondernemers gerichte ondersteuning en dienstverlening van de gemeente. 3.4 Economische promotie; hiertoe behoren activiteiten gericht op het "op de kaart zetten" van de gemeente. Overzicht baten en lasten, bedragen x € 1.000 TV 3.1 3.3 3.4

3.1 3.2 3.3 3.4

Taakveld BATEN Economische ontwikkeling Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie TOTAAL BATEN

2022

LASTEN Economische ontwikkeling

Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie TOTAAL LASTEN Begroot resultaat baten en lasten Inzet bestemmingsreserves Begroot resultaat

2024

2025

2026

16 520 281 817

18 493 271 781

18 493 302 812

18 493 302 812

18 493 302 812

586 261 136 490 1.474 -656 291 -366

967 277 144 426 1.814 -1.032 520 -512

640 28 149 386 1.203 -390 19 -371

649 29 154 408 1.240 -428 25 -402

658 31 159 396 1.244 -432 13 -419

0 250 41 291

260 250 11 520

0 0 19 19

0 0 25 25

0 0 13 13

Uitsplitsing inzet bestemmingsreserves: 3.1 ER: Corona compensatie 3.2 AR: Algemene Reserve 3.4 ER: Onderhoud Overige gebouwen Totaal inzet bestemmingsreserves

Pagina | 27| Programmabegroting 2023

2023

Programma 3

Relevante besluiten Relevante beleidsnota’s Nummer besluit 17 3 2856 17 3 3458 20 051642 20 049334 20 054571 20 054571

Beleidsnota Retailagenda Wijchen: stand van zaken uitvoeringsagenda Start economisch netwerk Economische visie 2020 – 2030 Toeristische visie 2020 – 2030 Detailhandel structuurvisie Toekomstvisie Centrum Wijchen

Pagina | 28| Programmabegroting 2023

Programma 3

4 Onderwijs Algemeen We vinden onderwijs belangrijk. In onze gemeente zorgen we ervoor dat er in onze gemeente voldoende onderwijs- en ontwikkelkansen zijn voor iedere inwoner. We zetten actief in op kansengelijkheid. Iedereen moet zijn talenten volledig kunnen ontwikkelen en benutten op een wijze die passend is bij zijn/haar mogelijkheden. We voorkomen dat leerlingen vroegtijdig uitvallen in het onderwijs en langdurig thuis komen te zitten. Dit doen we ook door het aanbieden en in stand houden van een samenhangend geheel aan voorzieningen, zoals voldoende peuteraanbod en Integrale Kind Centra (IKC’s). We vinden het belangrijk dat kinderen zo dicht mogelijk bij huis naar school kunnen gaan. We stimuleren het behoud van scholen in de kleine kernen. Uiteraard moet de onderwijskwaliteit goed blijven en de kosten blijven acceptabel.

Speerpunten 4-a 4-b 4-c 4-d

Coalitie akkoord

Overige thema's

Fijn opgroeien met goed onderwijs Onderwijs ondersteuning voor iedereen Een aanbod voor alle peuters Versterken van basisvaardigheden bij volwassenen

4-a Fijn opgroeien met goed onderwijs De jeugd heeft de toekomst. Daarom blijven we investeren in het onderwijs. We zetten actief in op kansengelijkheid voor kinderen. Het is belangrijk dat kinderen zo dicht mogelijk bij huis naar school kunnen gaan. We streven naar Integrale Kind Centra (IKC’s) binnen multifunctionele accommodaties. Wat we gaan doen

Uitvoering in

We spannen ons in voor de realisatie van IKC’s in Wijchen-Zuid, en WijchenWest. Ontwikkeling MFA’s Westwijzer en Hart van Zuid, uitbreiding Maaswaal College. Huisvesting voor de nieuwe basisschool Kans en Kleur. We stimuleren dat kinderen te voet of met de fiets naar school komen. Bij onveilig parkeergedrag rond scholen zetten we extra handhaving in. We stimuleren het behoud van de scholen in de kleine kernen.

Continu proces

Pagina | 29| Programmabegroting 2023

Programma 4

Continu proces Continu proces Continu proces

4-b Onderwijs ondersteuning voor iedereen Een goede opleiding is belangrijk voor de toekomst van onze jongeren. Maar niet alle leerlingen doorlopen even makkelijk hun schooljaren. Voor leerlingen met wie het niet goed gaat op school, zorgen we voor voldoende ondersteuning. Onze leerplichtambtenaren zijn de gesprekspartner voor scholen, leerlingen en ouders. Zij vormen ook de toegangspoort naar hulp als een leerling uit dreigt te vallen. Dit doen we met lokale en regionale partners. Zo zorgen we dat leerlingen minder uitvallen in het onderwijs. Wat we gaan doen

Uitvoering in

Het Maaswaal College blijft samen met de gemeente betrokken bij het programma 'Aanpak ziekteverzuim VO'. Regionaal werken we samen op een verbeterde instroom en doorstroom van leerlingen, aan de versterking van de zorgteams in het VO en MBO en aan een sluitend aanbod van tijdelijke opvangvoorzieningen. De inzet van leerplichtambtenaren is gericht op terugkeer naar school. Er is voldoende aanbod van schoolmaatschappelijk werk in het primair en voortgezet onderwijs. We versterken de inzet van jeugdartsen ter vermindering van het ziekteverzuim in het VO.

Continu proces Continu proces Continu proces Continu proces

4-c Een aanbod voor alle peuters Het voorschoolse aanbod draagt bij aan de brede ontwikkeling van het jonge kind. We zetten in dat peuters naar een voorschoolse voorziening gaan. Voor ouders die geen recht hebben op kinderopvangtoeslag via de Belastingdienst is er gesubsidieerd aanbod. Peuters met (een risico op) een taalachterstand krijgen een extra aanbod voorschoolse educatie om hun kansen op een succesvolle en passende schoolcarrière te vergroten. Wat we gaan doen

Uitvoering in

We geven De Eerst Stap een subsidie voor het voortzetten van het gesubsidieerd aanbod en de voorschoolse educatie. We actualiseren ons onderwijsachterstandenbeleid voor de nieuwe beleidsperiode 2023-2026. Hierbij gaan we extra inzetten op het versterken van de educatieve kwaliteit. Daarbij gaan we ook samenwerken met kinderdagverblijven en de bibliotheek. In 2022 verstrekten we aan de bibliotheek (penvoerder) een bijdrage voor Leesoffensief Wijchen vanuit de NPO-middelen. Het Leesoffensief wordt in schooljaren 2022-2023 en 2023-2024 uitgevoerd.