Monitor Jeugd en Wmo Q1-Q2 2021
Tekst van het document
2021 Gemeente Wijchen
[MONITOR JEUGD EN WMO] Q1-Q2 2021
Inhoud
1. Inleiding ........................................................................................................... 2 2. Toegang tot zorg via het Sociaal Wijkteam ............................................................ 3 2.1 Afhandeling telefonische vragen ...................................................................... 3 2.2 Typen aanmeldingen vanuit telefonische vraag ................................................. 3 2.3 Wachtlijst voor keukentafelgesprek ................................................................. 4 2.4 Tevredenheid over de toegang ........................................................................ 5 2.5 Klachten en bezwaren .................................................................................... 5 3. Jeugd ............................................................................................................... 6 3.1 Verwijzers .................................................................................................... 6 3.2 Zorggebruik totaal ......................................................................................... 7 3.3 Zorggebruik per bouwsteen ............................................................................
9 3.4 Tevredenheid over de jeugdzorg ....................................................................14 3.5 Betaalbaarheid .............................................................................................14 4. Wmo Nieuw .....................................................................................................15 4.1 Zorggebruik totaal ........................................................................................15 4.2 Zorggebruik per bouwsteen ...........................................................................16 4.3 Tevredenheid over de Wmo ...........................................................................19 4.4 Betaalbaarheid .............................................................................................19 5. Wmo klassiek ...................................................................................................20 5.1 Zorggebruik totaal ........................................................................................20 5.2 Zorggebruik per zorgtype ..............................................................................21 5.3 Tevredenheid over de Wmo ...........................................................................23 5.4 Betaalbaarheid .............................................................................................23 6.
Bijzonderheden contractering .............................................................................24 Begrippenlijst .......................................................................................................25 KPI’s in de rapportage ...........................................................................................27
1
1. Inleiding Met deze monitor maken we inzichtelijk wat de stand van zaken is van de Wmo en jeugdhulp in de gemeente Wijchen. Hiermee maken we inzichtelijk wat er goed gaat, en wat verbetering behoeft. Zo kunnen we bijsturen waar nodig. We proberen u met deze rapportage altijd zo goed mogelijk te informeren. Duidelijk en volledig, zonder in onnodig detail te treden. Als u opmerkingen ter verbetering of verheldering van de rapportage heeft dan horen wij dat graag. Opbouw van de rapportage Deze monitorrapportage is opgebouwd uit een hoofdstuk over de toegang via het Sociaal Wijkteam, en vervolgens het zorggebruik uitgesplitst in de hoofdstukken Jeugdzorg, Wmo-nieuw, en Wmo-klassiek. Telkens presenteren we de data die relevante ontwikkelingen laten zien, zoals grote verschuivingen of bouwstenen waarop we besparingen willen realiseren. We vergelijken altijd met voorgaande kalenderjaren zodat de ontwikkeling zichtbaar is. Vanaf deze rapportage ziet u per bouwsteen ook de verwachte productie voor het gehele jaar die we begin dit jaar in onze 0-meting raamden. Zo kunt u zien of de actuele prognose voor een bouwstenen in lijn is met waar we vanuit zijn gegaan. Opmerking bij de cijfers Cijfers in het sociaal domein zijn voortdurend aan verandering onderhevig. Zo kunnen declaraties door zorgaanbieders later worden ingediend, waardoor er verschil tussen rapportages kan zijn.
Ook kunnen afgegeven beschikkingen nog niet verwerkt zijn door de backoffice op het moment van rapporteren. Dat is helaas niet te voorkomen. Incidentele extra middelen Naast de reguliere financiering van Wmo en Jeugd ontvangen we twee incidentele bijdragen van het Rijk, die we graag kort aan willen stippen. Het corona steunpakket voor welzijn zetten we samen met maatschappelijke partners in voor de ondersteuning van jeugd en ouderen. Deze inzet is via beslisnota (21/64071) aan u voorgelegd. Daarnaast ontvangen we incidentele extra middelen voor jeugdzorg, als gevolg van de arbitrage tussen Rijk en VNG. Via informatienota “Extra incidentele middelen jeugdzorg” (21/64403) bent u hierover geïnformeerd. Verwacht resultaat 2021 Voor het lopende jaar 2021 verwachten we voor de 2D’s € 350k uitzetting ten opzichte van de actuele begroting, waarvan Jeugd -/- € 429k (inclusief compensatie vanuit blokhuismiddelen) en Wmo nieuw + € 79k. Op het onderdeel WMO klassiek verwachten we t.o.v. de actuele begroting (stand Perspectiefnota 2021) geen wijzigingen.
2
2. Toegang tot zorg via het Sociaal Wijkteam
Belangrijkste bevindingen • Na een afname van de wachtlijsten begin 2021 zien we in de zomer een lichte stijging in Wmo-klassiek vragen. • Bij de vakgroepen WMO nieuw en Jeugd zien we een gestage daling van de wachttijden. • Het Sociaal Wijkteam maakt professionaliseringsslag door zorgvuldiger te kijken wat passende zorg is.
2.1 Afhandeling telefonische vragen Via de inlooplocaties, telefonisch en per e-mail kunnen mensen een vraag stellen aan het Sociaal Wijkteam. Soms is het een informatievraag die meteen beantwoord kan worden. Soms leidt de vraag tot een aanmelding. Bij een aanmelding krijgt de inwoner een keukentafelgesprek en wordt meestal hulp of zorg ingezet. In onderstaand staafdiagram leest u de ontwikkeling van het afgelopen half jaar. We zien een stabiel beeld van het aantal telefonische vragen gesteld aan het Sociaal Wijkteam. 700 600 500
116
119
496
536
552
gemiddelde 2020
januari 2021
februari
124
147
134
107
126
516
490
483
525
maart
april
mei
juni
400 300 200 100 0
Vraag afgehandeld
Vraag aangemeld
2.2 Typen aanmeldingen vanuit telefonische vraag Er is sprake van een aanmelding bij het in behandeling nemen van een hulpvraag van een nieuwe of bekende inwoner, of bij een herindicatie. In alle gevallen doorloopt het Sociaal Wijkteam het werkproces om te bepalen of hulp wordt ingezet of voortgezet. Over het algemeen zien we een redelijk constante instroom voor jeugd en Wmo-nieuw. Wmo-klassiek, waar we verreweg de meeste aanmeldingen voor ontvangen, laat een wat wisselend beeld zien. De afgelopen maanden loopt Wmo-klassiek iets op. We zien altijd in vakantieperiodes een toename van instroom, mogelijk doordat mensen in vakantietijd de rust hebben om na te denken over benodigde hulp (voor naasten). 3
160 140 120 100 80 60 40 20 0
105 88
106
88
82
87
22 14
14 20
16 16
26 16
16 10
27 11
14 14
gemiddelde 2020
januari 2021
februari
maart
april
mei
juni
Jeugd
81
Wmo-nieuw
Wmo-klassiek
2.3 Wachtlijst voor keukentafelgesprek Hieronder ziet u hoeveel inwoners elke maand op de wachtlijst stonden voor een keukentafelgesprek. Meetpunt is het begin van de maand. Daarbij maken we onderscheid tussen Jeugd, Wmo-nieuw, en Wmo-klassiek. Bij aanmelding vindt altijd triage plaats om de ernst te beoordelen. Spoedmeldingen worden dan met voorrang opgepakt. We zien dat de verbetering van de processen en formatie van het Sociaal Wijkteam duidelijk effect heeft. Sinds eind vorig jaar zijn de wachtlijsten teruggelopen. Al zien we de afgelopen maanden een stijging in de wachtlijst Wmo-klassiek. In de vorige paragraaf zagen we al een toename in de instroom voor Wmo-klassiek, en daar komt bij dat tegen de zomer de vakanties van medewerkers beginnen. Deze stijging heeft onze aandacht.
250 200
131
100 78
150 100 56
84
69
40
59
47
22
22
28
34
22 29
maart
april
mei
juni
50 46
37
gemiddelde 2020
januari 2021
0
48 februari Jeugd
74
48
Wmo-nieuw
32
Wmo-klassiek
Door omstandigheden zijn de cijfers voor Wmo-nieuw tijdelijk niet volledig geregistreerd. Bij raming het aantal 22 in de maanden april-juni constant gehouden. Spreekuur Het Sociaal Wijkteam is dit voorjaar gestart met een spreekuur voor enkelvoudige hulpvragen van inwoners. Ze kunnen zij terwijl ze op de wachtlijst staan, wegwijs gemaakt worden in het beschikbare aanbod en de mogelijkheden. Op deze manier worden inwoners toch al geholpen terwijl ze wachten op de definitieve hulp.
4
2.4 Tevredenheid over de toegang In het cliëntervaringsonderzoek 2020 zien we een redelijk positief vergelijkbaar met 2019. Opvallend is alleen dat de tevredenheid van ouders iets is afgenomen. Jeugdhulp volgens jeugdige Rapportcijfer voor de toegang tot hulp
Jeugdhulp volgens ouders/verzorgers
Wmo (nieuw en klassiek)
7,4
7,1
7,6
was 6,7 in 2019
was 6,9 in 2019
was 7,9 in 2019
78%
91%
was 83% in 2019
was 90% in 2019
56%
86%
was 76% in 2019
was 85% in 2019
Tevreden over het keukentafelgesprek
niet gevraagd
Tevreden over contact met het Sociaal Wijkteam
niet gevraagd
2.5 Klachten en bezwaren In het eerste half jaar van 2021 ontvingen we 9 klachten over bejegening door het Sociaal Wijkteam. Hiervan zijn er 7 na informeel contact opgelost. Twee klachten gingen het formele klachtbehandelingstraject in.
Aantal klachten 2019
10
2020
11
2021
9
De aantallen over 2019 en 2020 betreffen het gehele jaar, en het aantal over 2021 het eerste half jaar. Het aantal klachten neemt dus toe. Dat komt deels door de coronacrisis, waarin het Sociaal Wijkteam merkt dat mensen kortere lontjes hebben. Daarnaast indiceert het Sociaal Wijkteam zorgvuldiger, wat niet altijd overeenkomt met de door de inwoner gevraagde hulp.
In het eerste half jaar van 2021 ontvingen we 5 bezwaren op een besluit van het Sociaal Wijkteam. Deze zijn nog in behandeling.
Aantal bezwaren 2019
11
2020 2021
5
17 5
3. Jeugd
Belangrijkste bevindingen De intensiteit van de zorgvraag binnen de jeugdzorg neemt toe (de zorgvragen worden zwaarder). Dit is niet van toepassing op alle zorgproducten. De details staan in dit hoofdstuk beschreven. Er is een afname van dagbehandeling, dagbesteding. De bezuinigingsmaatregelen lijken hier effect te hebben. Begeleiding neemt in financiën af doordat er een verschuiving is van specialistisch naar reguliere begeleiding. Dit is een gevolg van de ingezette maatregelen. Ambulante behandeling neemt financieel toe door een hoger tarief. Ten gevolge van de coronacrisis stijgt het beroep op jeugd-GGZ. Dit is een ontwikkeling die we in heel Nederland zien. Het aantal jeugdigen in verblijf blijft stabiel, maar de jeugdigen die in verblijf zitten krijgen meer of zwaardere zorg. Jeugdbescherming en jeugdreclassering neemt toe in aantallen en financiën. Er wordt minder vaak PGB ingezet omdat zorg in natura volstaat.
3.1 Verwijzers Niet alleen het Sociaal Wijkteam mag een inwoner verwijzen naar jeugdhulp. Ook bijvoorbeeld huisartsen mogen verwijzen naar jeugdhulp. In onderstaand overzicht is te zien wie er verwijzen naar jeugdhulp.
2019
37%
47%
11%
5%
2020
33%
50%
11%
6%
2021
32%
51%
11%
6%
Sociaal Wijkteam Gecertificeerde Instelling en Rechtbank
Wanneer we dit uitsplitsen naar specifieke zorgtypen zien we bij jeugdzorg met verblijf een groot aandeel verwijzingen door Gecertificeerde Instellingen (GI’s) en de rechtbank. Dit betreft meestal een gedwongen maatregel. Op deze verwijzingen naar gedwongen ondersteuning en zorg heeft de gemeente geen invloed.
Huisarts Medisch specialist en jeugdarts
Verwijzingen Jeugdzorg met verblijf 2019
72%
24%
2020
63%
36%
2021
68%
30%
6
Verwijzingen Jeugd GGZ Bij jeugd-ggz, zien we dat verreweg de meeste verwijzingen worden verstrekt door huisartsen. We zijn voortdurend met huisartsen in gesprek over jeugdggz zodat de juiste zorg wordt ingezet.
2019
10%
85%
2020 5%
89%
2021
84%
10%
Maatregel: Sturen op verwijzingen Binnen het Sociaal Wijkteam gebruiken we het CTA-overleg (Consultatie, Toetsing en Afhandeling) om indicatiestelling te verbeteren en zorgvuldiger te kijken of de meest passende zorg wordt ingezet. Daarnaast proberen meer invloed op verwijsgedrag te krijgen met het OPH (Overleg Passende Hulp). Dit is een regionaal overleg waarin we alle verwijzingen naar zorg met verblijf bespreken. We proberen uit-huis plaatsingen te voorkomen of te verkorten. Ook hebben we een 3 maandelijks overleg met huisartsen waarin we ook over verwijzingen spreken. Daarnaast hebben we de SOJ (specialistische ondersteuning huisartsen jeugd) beschikbaar waar zij kunnen consulteren voordat ze naar een GGZ aanbieder verwijzen. Daarnaast kunnen ze de SOJ inzetten als een lichtere vorm bij vermoeden van jeugd-GGZ problematiek.
3.2 Zorggebruik totaal Aantal jeugdigen dat hulp ontvangt We zagen in 2020 een daling van het aantal jeugdigen in hulp ten opzichte van 2019. We zien in het eerste half jaar van 2021 weer een forste stijging van het aantal jeugdigen in hulp. We vergelijken daarvoor eind juni 2021 met het aantal in juni in de voorgaande jaren. De stijging is in lijn met de landelijke trend (zie kader pagina 8). 900 880
889
860 840 820
813 809
800
2019 2020 2021
780 760 740
7
Minder jeugdigen, relatief meer jeugdigen in zorg In Wijchen, en in heel Nederland, zien we twee relevante trends. Het aantal jeugdigen neemt af (in absolute en relatieve zin), en het percentage jeugdigen in zorg neemt toe. Met andere woorden: terwijl er steeds minder jeugdigen zijn krijgt een groter aandeel daarvan zorg.
Aantal jeugdigen 9.800
Percentage jeugdigen in zorg 3.840.000
9.600
12,5% 12,0% 11,5% 11,0% 10,5% 10,0% 9,5% 9,0%
3.820.000
9.400 9.200
3.800.000
9.000
3.780.000
8.800 8.600
3.760.000 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Wijchen (linkeras)
2015
Nederland (rechteras)
2016
2017
Wijchen
2018
2019
2020
Nederland
Verhouding zorg in natura – PGB De verhouding tussen zorg in natura en PGB geven we weer als percentages van de totale kosten. Daarmee zien we het volume van de zorg in PGB en zorg in natura. We zien dat inwoners minder vaak kiezen voor PGB. Dat komt doordat er een breed aanbod zorg in natura beschikbaar is (dus veel keuzevrijheid). Daarnaast wordt er ook zorgvuldiger door het Sociaal Wijkteam gekeken naar wat onder gebruikelijke zorg valt.
2019
86%
2020
14%
88%
2021
12%
93% Zorg in Natura
8
PGB
7%
3.3 Zorggebruik per bouwsteen In deze paragraaf presenteren we u de meest belangrijke ontwikkelingen. Dit kan per categorie of per bouwsteen. Bij de selectie hiervan kijken we naar zorg waar een bezuinigingsmaatregel op is geformuleerd, of die een opvallende ontwikkeling laat zien. Jeugdhulp met verblijf Ons uitgangspunt is dat jongeren zoveel mogelijk in een gezinsomgeving opgroeien. We streven daarom naar meer verblijf in pleegzorg of een gezinshuis, en minder in een jeugdzorginstelling. Hieronder ziet u het aantal etmalen per categorie.
Pleegzorg
Gezinshuis
2019 2020 2021
2019
7.673
2020
8.861 4.016
5.550
8.122
2021
7.521
4.815
10.675 10.556
8.800
Instelling (voltijd)
Deeltijd logeren
2019
4.662
2019
2020
4.847
2020
2021
2.691
2021
6.115 3.697
2.577 2.332 697
1.917 2.001
In bovenstaande cijfers zien we dat pleegzorg iets achter blijft ten opzichte van onze nulmeting, en dat gezinshuis verblijf toeneemt zoals we in onze nulmeting hadden verwacht. Verblijf in een instelling laat een stijging zien in verblijfsduur, maar financieel is er geen overschrijding.
Deeltijd logeren 32 Instelling (voltijd) 17
Pleegzorg 25
Gezinshuis 27
Wanneer we inzoomen op instellingsverblijf zien we dat het aantal jeugdigen in een instelling nauwelijks toeneemt. Vergeleken met een jaar geleden zitten slechts 3 meer jeugdigen in voltijd verblijf in een instelling. Wel zien we dat het aantal eenheden voor voltijd verblijf in een instelling is gestegen. Dat betekent dat de jeugdigen in een instelling gebruik maken van zwaardere en duurdere zorg. In totaal zijn er 101 jeugdigen in verblijf. Hiervan ziet u de verdeling hiervan. Daarmee wordt inzichtelijk dat logeren de grootste groep is en instellingsverblijf de kleinste groep. Daarnaast zien dat er in Wijchen geen gebruik wordt gemaakt van gesloten jeugdzorg. 9
In totaal maakt 1,1% van de jeugdigen in Wijchen gebruik van verblijf.
Voogdij Binnen gezinshuizen kunnen kinderen geplaatst worden met een voogdijmaatregel. Volgens het woonplaatsbeginsel in de Jeugdwet wordt er bij voogdij gekeken naar de woonplaats van de waar het kind feitelijk verblijft. Verwijzing van een kind met voogdijmaatregel komt altijd via de Gecertificeerde Instelling of de rechtbank. Dit betekent dat Sociaal Wijkteam niet betrokken is en dit niet kan beïnvloeden. In de gezinshuizen zitten op dit moment 21 kinderen met een voogdij maatregel in verblijf. Van deze 21 kinderen wonen de ouders van 13 kinderen in een andere gemeente. De vestiging van de gezinshuizen in Wijchen heeft in 2020 dus geleid voor een toename van 13 kinderen met verblijfskosten. Deze kinderen blijven meestal tot 18 jaar in het gezinshuis wonen. Vanwege het hoge aantal voogdij kinderen heeft Wijchen voor de uitzet in 2019 een extra compensatie ontvangen van het Rijk. Voor 2020 en 2021 moet er nog een compensatieregeling komen vanuit het Rijk. Dit fungeert als een overgangsregeling voor het woonplaatsbeginsel. In 2022 wordt het nieuwe woonplaatsbeginsel ingevoerd waardoor het hoge aantal voogdij kinderen woonachtig op het grondgebied van Wijchen niet meer onder de bekostiging van Wijchen zal vallen.
Dagbehandeling jeugd Voor dagbehandeling zagen we in 2020 al een afname in eenheden en dit lijkt in 2021 door te zetten. Daarmee blijven we onder de nulmeting.
2019
6.236
2020 2021
5.334 2.112
4.512 5.500
Realisatie
Prognose
0-meting
Dagbesteding Net als dagbehandeling lijkt de daling bij dagbesteding zich in 2021 voort te zetten. We hebben de afspraak dat een kind alleen in dagbesteding komt na multidisciplinair overleg in het zogenaamde Komeetoverleg, bestaand uit het Sociaal Wijkteam, onderwijs, kinderopvang, jeugdgezondheidszorg, en een lege stoel voor de betrokken zorgpartij. Daarbij is het streven dat het kind naar kinderdagverblijf of onderwijs gaat met zo nodig ondersteuning.
10
2019
3.950
2020
3.674
2021
1.411
3.211 3.600
Realisatie
Prognose
0-meting
Jeugdhulp ambulant Er waren in 2020 meer uren ambulante jeugdhulp dan in 2019. Dit jaar zien we dat reguliere begeleiding toeneemt als gevolg van de coronacrisis, maar specialistische begeleiding juist afneemt. Dit is wenselijk, want reguliere begeleiding is een lichtere en minder dure vorm dan specialistische begeleiding. De stijging wordt deels verklaard doordat reguliere begeleiding wordt ingezet in aanvulling of verblijf, of in aanvulling bij onderwijs. Daarnaast zien we dat de extra reguliere begeleiding wordt ingezet bij kinderen binnen een gezinshuis of instelling met zwaar problematisch gedrag waarvoor geen passender aanbod landelijk beschikbaar is. Door de extra begeleiding is het mogelijk het kind binnen de huidige instelling of gezinshuis te houden.
Reguliere begeleiding 2019
2019
14.123
2020
2021
Specialistisch begeleiding
2020
16.438
11.012
12.588
22.022
2021
17.500
13.728
6.012
12.108 13.500
Ambulante behandeling J&O J-LVG stijgt financieel door een hoger tarief. Aantal klanten en eenheden blijven nog onder niveau van vorig jaar. Bezuinigingsmaatregel: Meer collectief aanbod i.p.v. individueel maatwerk. Door meer in te zetten op vrij toegankelijke hulp en het eigen netwerk, daalt het aantal cliënten met een individuele voorziening. We zetten daarbij extra in op ontwikkelen van groepsaanbod. Door de coronacrisis is collectief aanbod in 2020 maar beperkt ingezet. We verwachten door het versoepelen van de corona maatregelen een toename in het laatste kwartaal van 2021.
11
Jeugd GGZ In 2021 zien we een stijging van het aantal eenheden (uren) jeugd GGZ, en het aantal jeugdigen met GGZ. Dit zien we bij zowel basis-GGZ als specialistische-GGZ. Dit volgt het landelijk beeld van toenemende JGGZ-problematiek door de effecten van de coronamaatregelen.1 In 2021 ontvangen we middelen van het Rijk vanwege de toenemende JGGZ-problematiek.
Specialistische Jeugd-GGZ
Basis Jeugd-GGZ 2019
3.036
2020
2021
2.787
1.235
2019
19.388
2020
19.148
2021
3.631 2.800
7.471
25.070 19.000
Bezuinigingsmaatregel: Sturen op verwijzingen bij huisarts We blijven in gesprek met huisartsen over verwijzingen naar jeugd ggz. We maken voor hen inzichtelijk hoe het verwijsgedrag eruit ziet en wat de effecten daarvan zijn. Inzet van de SOJ bij huisartsen helpt ook bij deze sturing. Evaluatie van deze inzet volgt in volgende rapportage. Binnen het Sociaal Wijkteam is er extra ingezet op schoolmaatschappelijk werk. Via een 5 gesprekken module kunnen de schoolmaatschappelijk werkers jeugdige met een zorgvraag zelf begeleiding geven. Zo nodig kunnen de schoolmaatschappelijk werkers een indicatie afgeven. Daarnaast zijn we met een pilot begonnen met een training/cursus voor jeugdige waarbij school en SMW gezamenlijk een screening hebben gedaan bij leerlingen. Deze training richt zich op het zelfversterkend vermogen van de jeugdige. In een volgende rapportage zullen we de resultaten kenbaar maken.
1
https://www.igj.nl/onderwerpen/coronavirus/nieuws/2021/03/15/onvoldoende-hulp-voor-jongeren-meternstige-psychische-problemen
12
Jeugdbescherming en jeugdreclassering Voor zowel jeugdbescherming als jeugdreclassering zien we een toename. Op de inzet van deze producten hebben we echter geen invloed. Nader onderzoek op de stijging vind op dit moment plaats.
Jeugdbescherming 2019
2019
87
2020
2021
Jeugdreclassering
2020
103
85
27
2021
197 97
62
49
98 60
Onderwijs Er is extra geïnvesteerd in de samenwerking met het onderwijs. Een werkgroep is bezig met de zorg binnen onderwijs (ZBO). Deze werkgroep beoordeelt de nieuwe aanvragen en herindicatie van de zorg die binnen het onderwijs plaatsvind. Dit is over het algemeen persoonlijke verzorging, reguliere begeleiding en dagbehandeling. Schoolmaatschappelijk werk (SMW) is extra ingezet. De schoolmaatschappelijk werkers kunnen zelf begeleiding bieden of indiceren naar een maatwerkvoorziening. Door deze inzet heeft SMW veel vragen zelf kunnen oppakken en maar een klein percentage door te hoeven zetten naar specialistische jeugdhulp. Op dit moment vinden voorbereidingen plaats voor het creëren van een BSO+. Hierbij vinden er gesprekken plaats met de reguliere BSO en een zorgaanbieder om binnen de reguliere BSO plekken te creëren voor kinderen met een extra begeleidingsvraag. Bezuinigingsmaatregel: Meer verwijzen naar Passend Onderwijs We sturen op meer verwijzing naar Passend Onderwijs door gebruik van het toeleidingskader dat is opgesteld door het samenwerkingsverband onderwijs. Ook beperkt het Sociaal Wijkteam toekenningen bij nieuwe aanvragen en herindicatie. We zijn het systeem nog aan het inrichten om dit meetbaar te maken. We zullen hier in een volgende rapportage op terug komen.
13
3.4 Tevredenheid over de jeugdzorg In het cliëntervaringsonderzoek zien we over het algemeen dat jeugdigen en ouders/verzorgers tevreden zijn over de jeugdhulp in Wijchen. Volgens jeugdige Rapportcijfer voor kwaliteit jeugdhulp
Volgens ouders/verzorgers
7,8
7,3
was 6,8 in 2019
was 7,6 in 2019
Tevreden over zorgverlener
82%
niet gevraagd
was 80% in 2019
3.5 Betaalbaarheid De in deze rapportage genoemde ontwikkelingen in het zorggebruik Jeugd 2021 (zie paragraaf 3.3) leveren een bijstelling van de eindejaar prognose op van afgerond -/- € 979k. Budget Jeugd GGZ zorg Jeugdhulp ambulant Jeugdbescherming / Jeugdreclassering Dagbehandeling PGB Jeugd Overig bijstelling Jeugd
Bedragen (x € 1.000) -700 -368 -262 130 128 93 -979
Het voorstel is om een deel van de extra middelen 2021 (blokhuismiddelen), zijnde € 550k, in te zetten als dekking van dit tekort. Dit resulteert per saldo in een uitzetting van € 429k op jeugd.
14
4. Wmo Nieuw
Belangrijkste bevindingen
In 2020 hebben de ingezette maatregelen effect gehad op het zorggebruik Wmo-nieuw. Dat lagere niveau blijft in 2021 constant. In plaats van reguliere of specialistische begeleiding wordt met succes vaker groepsbegeleiding of praktische begeleiding ingezet. Er wordt minder vaak PGB ingezet omdat zorg in natura volstaat. Deze resultaten komen voort uit het zorgvuldiger beoordelen van vragen van inwoners door het Sociaal Wijkteam en effecten van Corona maatregelen.
4.1 Zorggebruik totaal Aantal cliënten dat hulp ontvangt We zagen in 2020 een sterke daling van het aantal cliënten dat hulp ontving ten opzichte van 2019. Die daling kwam met name door een meer zorgvuldige beoordeling door het Sociaal Wijkteam. Er wordt samen met de inwoner gekeken of voorliggende voorzieningen of lichtere ondersteuning ook passend is, en of de hulpvraag niet thuis hoort onder de Wet langdurige zorg (Wlz) of zorgverzekering. Het lage niveau waarmee 2020 werd afgesloten, blijft in het eerste half jaar 2021 stabiel. Dat betekent dat de bezuinigingsmaatregelen van 2020 structureel effect hebben. Daarnaast zien we ook een Corona-effect terug in 2021. 600 558
550
500 475
468 450
400
350
2019
2020
15
2021
Verhouding zorg in natura – PGB De verhouding tussen zorg in natura en PGB geven we weer als percentages van de totale kosten. Daarmee zien we het volume van de zorg in zorg in natura en PGB. We zien dat inwoners minder vaak kiezen voor PGB. Dat komt doordat er een breed aanbod zorg in natura beschikbaar is (dus veel keuzevrijheid). Daarnaast wordt er ook zorgvuldiger door het Sociaal Wijkteam gekeken naar wat onder gebruikelijke zorg valt.
2019
90%
2020
10%
88%
2021
12%
92% Zorg in Natura
8%
PGB
4.2 Zorggebruik per bouwsteen In deze paragraaf presenteren we u de meest belangrijke ontwikkelingen. Dit kan per categorie of per bouwsteen. Bij de selectie hiervan kijken we naar zorg waar een bezuinigingsmaatregel op is geformuleerd, of die een opvallende ontwikkeling laat zien. Dagbesteding volwassenen Hieronder staat het geleverde aantal dagdelen dagbesteding voor volwassenen. De daling die we in 2020 zagen lijkt zich door te zetten in 2021. In 2021 ligt de realisatie 36% lager dan in dezelfde periode in 2020. Daardoor blijven we ver onder de verwachting in onze 0-meting voor 2021. We zien ook een afname van het aantal cliënten. De afname aan toewijzingen is grotendeels te verklaren door een strenger toeleidingskader bij het Sociaal Wijkteam en een verschuiving van cliënten naar de Wet langdurige zorg (WLZ) (minder toewijzingen).
2019
8.134
2020
5.260 Realisatie
2021
1.909
3.818
Prognose 7.000
0-meting
Kortdurend verblijf volwassenen Deze bouwsteen is in 2021 voor het eerst ingezet. Het betreft een tweetal jeugdigen die op het moment dat ze 18 jaar zijn geworden nog tijdelijk blijven wonen in de instelling waar ze voor hun 18e woonden. Dit omdat ze nog onvoldoende zelfstandigheid hebben. Deze bouwsteen is niet begroot en gaat naar verwachting een negatief resultaat opleveren van 68k in 2021. 16
Individuele begeleiding volwassenen Individuele begeleiding is uitgesplitst naar reguliere en specialistische begeleiding. Voor beiden is het aantal uren begeleiding te zien. De realisatie bij reguliere begeleiding ligt in 2021 22% lager dan in dezelfde periode in 2020. Bij specialistische begeleiding is dat 9% lager. Daarom blijven we volgens de prognose onder onze 0-meting. We zien voor beiden ook een afname in het aantal klanten. Als we kijken naar de toewijzingen zien we ook een afname. Dat betekent dat het Sociaal Wijkteam beter kijkt welke ondersteuning echt passend is. Op de volgende pagina ziet u dat er bijvoorbeeld vaker groepsbegeleiding of praktische begeleiding wordt ingezet.
Reguliere begeleiding 2019
24.874
2020 2021
2019
18.971
2020
18.305 7.600
Specialistische begeleiding
2021
15.261
17.298 8.014
15.873
19.000
17.000
Begeleiding volwassenen in groepsverband Begeleiding in groepsverband is een voordeliger alternatief voor individuele begeleiding. Gebruik hiervan willen we stimuleren om individuele begeleiding terug te dringen. We zien nog geen grote toename; vergeleken met dezelfde periode vorig jaar is er 9% afname. Corona was het afgelopen jaar een belangrijke belemmering bij het opstarten van begeleiding in groepsverband, maar we zien nu wel voor het eerst een prognose die hoger ligt dan onze 0-meting.
2019
226
2020
231
2021
125
Realisatie
Prognose
17
249
0-meting
228
Praktische begeleiding voor volwassenen Bij nieuwe indicaties is de insteek om waar mogelijk af te schalen naar een lichtere vorm van ondersteuning. Naast begeleiding in groepsverband kan dat ook praktische begeleiding zijn. De realisatie van het aantal uur praktische begeleiding was in 2020 30% hoger dan in 2019, en deze toename lijkt in 2021 aan te houden. Dit is wenselijk omdat met de inzet van praktische begeleiding de inzet van de zwaardere en duurdere reguliere begeleiding voorkomen wordt.
2019
1.454
2020
1.891
2021
1.450
Realisatie
Prognose
2.900 2.014 0-meting
Dagbesteding ouderen Ook bij dagbesteding voor ouderen zagen we een forse daling in 2020 t.o.v. 2019, die zich in 2021 voort lijkt te zetten. Ook hier geldt dat we bij de toegang zorgvuldiger beoordelen wat de meest passende ondersteuning is, en soms vindt verschuiving plaats naar de Wet langdurige zorg (WLZ). Daarnaast komt de afname ook deels doordat er door Corona minder gebruik gemaakt kon worden van dagbesteding.
2019
8.008
2020
2021
5.512
1.694
5.750 6.250 Realisatie
Prognose
0-meting
Dagbesteding wordt enerzijds gefinancierd via een subsidie aan MeerVoormekaar en LuciVer voor dagbesteding in ‘t Achterom en de Oase. Anderzijds is het een financiering van daadwerkelijk geleverde dagdelen aan een zestal andere aanbieders. De geleverde dagdelen bij ‘t Achterom en de Oase zitten niet in bovenstaande cijfers. Laagdrempelige inloop en ontmoeting Door te investeren in laagdrempelige inloop en ontmoeting willen wij het beroep op de maatwerkvoorziening dagbesteding en vervoer naar de dagbesteding terugdringen. Door Corona is de inloop en ontmoeting in o.a. Villa Sterrebosch en het Kompas tijdelijk gestopt. We verwachten hier pas in 2022 effecten van te zien.
18
4.3 Tevredenheid over de Wmo Uit het cliëntervaringsonderzoek blijkt nog steeds een goede tevredenheid over ondersteuning vanuit de Wmo. Er zijn enkele kleine verschillen tussen typen zorg, maar bij geen enkele vorm van zorg is men sterk ontevreden over de geleverde zorg.
Rapportcijfer voor kwaliteit van zorg Tevreden over zorgverlener
7,8 was 7,9 in 2019
89% was 81% in 2019
4.4 Betaalbaarheid De in deze rapportage genoemde ontwikkelingen in het zorggebruik Wmo nieuw 2021 (zie paragraaf 4.2) leveren een bijstelling van de eindejaar prognose op van afgerond € 79k. Budget WMO nieuw Begeleiding Dagbesteding Verblijf PGB Wmo nieuw bijstelling WMO nieuw
Bedragen (x € 1.000) 61 61 -68 25 79
19
5. Wmo klassiek
Belangrijkste bevindingen
We zien een voortdurende stijging van uitgaven Wmo-klassiek, als gevolg van de vergrijzing en de aanzuigende werking van het abonnementstarief. Om meer grip te krijgen op de uitgaven voor hulp bij het huishouden ligt een voorstel met kostenbeheersingsmaatregelen voor bij de gemeenteraad. Het betreft o.a. de introductie van een nieuwe richtlijn indicatiestelling huishoudelijke hulp en het versterken van de toegang als het gaat om de beoordeling van de eigen kracht.
5.1 Zorggebruik totaal Aantal cliënten dat hulp ontvangt Hier ziet u het totale aantal cliënten dat ondersteuning vanuit de klassieke Wmo ontvangt. We zien op het moment een voortdurende lichte stijging van het aantal cliënten. Deze groei is passend bij de vergrijzing, die in Wijchen hoger ligt dan in de rest van Nederland. 1900 1861
1850
1831
1800
1756
1750 1700 1650 1600 1550 1500
2019
2020
2021
Gevolgen van de toenemende vergrijzing
Wijchen
20
2040
2038
2036
2034
2032
2030
2028
2026
2024
Nederland
2022
Bron: CBS, 2019.
31% 29% 27% 25% 23% 21% 19%
2020
Het toenemende beroep op naar Wmo-klassiek hulp is een gevolg van de vergrijzing. Hier ziet u de prognose van 65-plussers als aandeel van de bevolking.
Verhouding zorg in natura – PGB Hieronder staat de verhouding zorg in natura-PGB voor alleen hulp in de huishouding. Een PGB voor andere zorgtypen Wmo-klassiek komt vrijwel niet voor.
2019
93%
7%
2020
93%
7%
2021
94%
7%
Zorg in natura
PGB
5.2 Zorggebruik per zorgtype In deze paragraaf presenteren we u de meest belangrijke ontwikkelingen per zorgtype.
Hulp bij het huishouden Hier kijken we naar het aantal cliënten dat gebruik maakt van huishoudelijke hulp. De stijging die we in 2020 zagen zet beperkt door. In de beslisnota ‘Betaalbaarheid hulp bij het huishouden’ (21/062331) wordt nader ingegaan op de financiële ontwikkeling van de huishoudelijke hulp.
Dec. 2019
1.229
Dec. 2020
1.259
Juli 2021
1.269 Aantal cliënten
Wmo-vervoer Sommige cliënten hebben een vervoersvoorziening: een pas voor Avan-vervoer of een andere vervoersoplossing. Het aantal cliënten dat gebruik maakt van Wmo-vervoer is in 2020 afgenomen, en we zien in het eerste half jaar van 2021 een beperkte stijging.
21
Dec. 2019
1.173
Dec. 2020
1.143
Juli 2021
1.157 Aantal cliënten
Hulpmiddelen Onderstaand ziet u het aantal uitstaande hulpmiddelen aan het eind van de jaren 2019 en 2020, vergeleken met het aantal per 31 juni 2021. In het kader van de bezuinigingsopdracht beoordelen we zorgvuldiger of het toekennen van een hulpmiddel echt nodig is. Mogelijk zien we hier al de eerste effecten van. Verder zorgt de overgang van leverancier Medipoint naar Welzorg voor een beperkte opschoning van de uitstaande middelen. Wanneer incidenteel een rolstoel nodig is kunnen inwoners gebruik maken van een rolstoel uit een rolstoelpool. Sinds het voorjaar kunnen er ook duofietsen geleend worden.
Dec. 2019
1.039
Dec. 2020
1.122
Juni 2021
1041
Aantal uitstaande hulpmiddelen
Woningaanpassingen We zagen in 2020 een stijging van het aantal woningaanpassingen. Dit kwam vooral door een forse toename van het aantal trapliften. Hier zien we het effect van de vergrijzing en het langer zelfstandig thuis wonen. Dit wordt versterkt doordat ouderen moeite hebben om een aangepaste woning te vinden gezien de krapte op de woningmarkt. Hierdoor blijven zij langer wonen in een woning die vraagt om meer aanpassingen. Het is lastig te zeggen hoe dat zich in 2021 ontwikkelt. Onderstaande tabel geeft voor 2021 het aantal aanpassingen tot en met juli weer.
2019
176
2020 2021
195 87
Aantal woningaanpassingen
22
5.3 Tevredenheid over de Wmo Uit het cliëntervaringsonderzoek blijkt nog steeds een goede tevredenheid over hulp vanuit de Wmo. Er zijn enkele kleine verschillen tussen typen zorg, maar bij geen enkele vorm van zorg is men sterk ontevreden over de geleverde zorg.
Rapportcijfer voor kwaliteit van zorg Tevreden over zorgverlener
7,8 was 7,9 in 2019
89% was 81% in 2019
5.4 Betaalbaarheid T.o.v. de in de Perspectiefnota 2021 bijgestelde budgetten verwachten we vooralsnog geen financiële effecten. Uitgaven WMO KLASSIEK 2021 Begroting en jaarverwachting 2021 Jaarverwachting 2021
Hulpvorm
begroot 2021
Hulp bij het huishouden
€
3.378.689 €
3.378.689 €
verschil -
Hulp bij het huishouden PGB
€
200.155 €
200.155 €
-
Rolstoelen - hulpmiddelen
€
644.371 €
644.371 €
-
Vervoersvoorzieningen
€
491.410 €
491.410 €
-
Woonvoorzieningen
€
386.771 €
386.771 €
-
Totaal €
5.101.396 €
5.101.396 €
-
NB> het budget Hulp bij het huishouden is exclusief scenario 2 van betaalbaarheid van huishoudelijke hulp.
23
6. Bijzonderheden contractering In 2021 vallen de verblijfsproducten en jeugdbescherming en jeugdreclassering onder de contracten van de regio. Jeugd-GGZ, ambulante producten en dagbehandeling/dagbesteding zijn binnen de gemeente Wijchen gecontracteerd. Per 1 januari 2022 zal jeugd-GGZ weer regionaal gecontracteerd zijn. Er vinden nog gesprekken plaats voor de overige producten (blok B Wmo en Jeugd). Binnen de gemeente Wijchen vinden er contactgesprekken plaats. Daarnaast hebben er perceelgesprekken plaatsgevonden over de onderwerpen jeugdGGZ en opvoedondersteuning. En voor de Wmo over de onderwerpen mensen met dementie en GGZ-problematiek. Tijdens deze bijeenkomsten is input opgehaald van zorgaanbieders, huisartsen, welzijn en de toegang over verschillende onderwerpen. Direct resultaat van de perceelgesprekken zijn samenwerkingen tussen zorgaanbieders die tijdens de bijeenkomst tot stand zijn gekomen. Aanbieders worden door deze bijeenkomsten actief betrokken bij de ontwikkelingen binnen Wijchen. Een van de resultaten van het perceelgesprek over dementie is het onderzoek dat MantelzorgNL voor ons gaat uitvoeren naar de behoefte aan ondersteuning van mantelzorgers. Met de uitkomsten willen wij onze ondersteuning nog meer afstemmen op de behoeften van de mantelzorgers. Regionaal zijn we vanuit Wijchen actief betrokken bij regionale werkgroepen en regionale contractgesprekken.
Deze zijn gericht op het thuis laten opgroeien van kinderen en beter samenwerking in de keten rondom kind en gezin bij complexe jeugdzorg.
24
Begrippenlijst Begrip
Definitie
Aanmelding sociaal wijkteam
Wanneer er een nieuwe vraag of nieuw dossier wordt aangemaakt van een inwoner. Dit is een digitale map waarin de vraag, het ondersteuningsplan en (eventueel) de maatwerkvoorziening van de inwoner is opgeslagen.
Algemene voorzieningen
Aanbod van diensten of activiteiten dat, zonder voorafgaand onderzoek naar de behoeften, persoonskenmerken en mogelijkheden van de gebruikers, vrij toegankelijk is en dat is gericht op maatschappelijke ondersteuning of jeugdhulp. In de Jeugdwet wordt dit aangeduid als een overige voorziening.
Beroep
Een schriftelijk stuk aan de rechtbank waarmee de cliënt laat weten dat hij/zij het niet eens is met een door het college genomen beslissing op een bezwaar
Bezwaar
Een schriftelijk stuk (aan het college) waarmee de cliënt laat weten dat hij/zij het niet eens is met een besluit dat door of namens het college is genomen.
Cliënt
Een cliënt is een natuurlijk persoon, die ondersteuning ontvangt op grond van de Wmo en/of Jeugdwet.
Cliëntervaring
De wijze waarop de cliënt het regelen van de hulp en de kwaliteit van de gekregen hulp ervaart.
Doorlooptijd
De tijd tussen de start en het einde van het betreffende: Van aanmelding bij het sociaal wijkteam tot het afsluiten van het dossier door de professional; Van start maatwerk tot succesvolle beëindiging daarvan.
Hulpmiddelen
Een voorziening in de Wmo-klassiek, bijvoorbeeld een rolstoel of scootmobiel.
Indicatie
Een aanwijzing dat een bepaald gevolg moet/kan worden gegeven aan een hulpvraag van een inwoner in de vorm van een maatwerkvoorziening.
Inlooppunt
Een plek waar de inwoner zijn/haar hulpvraag kan stellen bij een inloopvrijwilliger van het sociaal wijkteam.
25
Jeugdhulp zonder verblijf
In deze vorm van ondersteuning verblijft de jeugdige thuis, in het eigen gezin. Of anders gezegd, de jeugdige slaapt (formeel) thuis. Het kan zijn dat de jeugdige bij opa en oma slaapt of bij iemand anders, echter dit is dan niet formeel zo geregeld.
Jeugdbescherming
Jeugdbescherming is een maatregel die de rechter dwingend oplegt.
Jeugdreclassering
Jeugdreclassering is een combinatie van begeleiding en controle voor jongeren vanaf 12 jaar, die voor hun 18 de met de politie in aanraking zijn geweest en een procesverbaal hebben gekregen. Indien de persoonlijkheid van de dader of de omstandigheden waaronder het misdrijf is begaan daartoe aanleiding geven, kan
26
KPI’s in de rapportage De gemeenteraad van Wijchen heeft 25 KPI’s vastgesteld. In onderstaande tabel ziet u waar deze KPI’s in deze rapportage terugkomen.
Doel
KPI
Vindplaats in de rapportage
Inwoners zo snel mogelijk helpen
1: wachtlijst SWT 2: wachtijd SWT 3: doorlooptijd SWT 4: wachttijd maatwerk
Hoofdstuk toegang
Juiste hulp, zo dicht mogelijk bij huis
5: aantal vragen toegang 6: effectiviteit toegang 7: oplossing hulpvraag 8: Individuele voorzieningen
Hoofdstuk toegang
Zoveel mogelijk inwoners helpen in het sociaal wijkteam
9: instroom SWT 10: uitstroom SWT 11: aantal vragen screeners 12: verwijsgedrag Jeugdhulp
Hoofdstuk toegang
Inzicht hebben in de vraag van Wmo en jeugdhulp
13: aantal maatwerkvoorzieningen 14: aantal unieke klanten 15: doorlooptijd maatwerk
Hoofdstukken Jeugd, Wmo-nieuw en Wmoklassiek
Keuzevrijheid voor inwoners bij zorgaanbieders
16: verhouding ZiN en PGB 17: cliënttevredenheid
Hoofdstukken Jeugd, Wmo-nieuw en Wmoklassiek
Tevredenheid van inwoners over de zorg
18: cliënttevredenheid
Hoofdstukken Jeugd, Wmo-nieuw en Wmoklassiek
Kwalitatief goede zorg bieden aan onze inwoners
19: recidieven 20: ervaren nut en kwaliteit 21: effectiviteit van maatwerkvoorziening
Hoofdstukken Jeugd, Wmo-nieuw en Wmoklassiek
Zo weinig mogelijk klachten
22: klachten, bezwaar en beroep
Hoofdstuk toegang
Betaalbare zorg bieden
23: uitnutting begroting 24: gemiddelde kosten per cliënt 25: gemiddelde kosten per inwoner
Hoofdstukken Jeugd, Wmo-nieuw en Wmoklassiek
27