Informatienota gemeenteraad verduurzaming gemeentelijk vastgoed

Openbaar

Zaaknummer: Z/25/324129

Informatienota voor de Gemeenteraad Onderwerp:

Verduurzaming gemeentelijk vastgoed

Collegedatum: 9 december 2025 Kernboodschap Het vastgoed van gemeenten valt onder de ambities uit het klimaatakkoord voor de verduurzaming van de gebouwde omgeving. De ambitie uit het klimaatakkoord is om een streef- en einddoel voor CO2-reductie in 2030 (49%) en 2050 (95%) te behalen ten opzichte van 1990. Sinds het Klimaatakkoord hebben de Europese Unie en het kabinet-Rutte 4 de doelstelling voor 2030 verhoogd naar 55% minder CO2-uitstoot ten opzichte van 1990. In deze informatienota geven wij inzicht in hoeveel CO2-reductie we bij het verduurzamen van ons gemeentelijk vastgoed al behaald hebben en hoe we de CO2doelstelling gaan behalen. Uitgaande van de oudst bekende verbruikscijfers van de voornaamste panden hebben we eind 2024 al 46% CO2 bespaard. De verwachting is dat we met het doorvoeren van de huidige onderhouds- en renovatieplannen afstevenen op ongeveer 74% CO2 besparing in 2030. Eerdere besluiten Datum

Korte omschrijving eerder genomen besluit (vermeld zo mogelijk het zaaknummer/documentnummer)

28 maart 2019

Vastgoedbeleid (261989)

28 mei 2020

Kadernota gemeentelijk vastgoed Gemeente Wijchen 2020 – 2025 (26588)

30 november 2023

Informatienota Duurzaam portefeuilleplan gemeentelijk vastgoed

Toelichting Jaarlijks komen er wettelijke taken bij die ons gemeentelijk vastgoed raken. Team beheer gemeentelijk vastgoed voert deze taken uit en implementeert deze in het Meerjaren Onderhoudsplan (MJOP). Het verduurzamen van gemeentelijk vastgoed is zo’n wettelijke taak die al een tijdje bestaat en regelmatig wordt bijgesteld. Het mag als vanzelfsprekend worden beschouwd dat we die wettelijke taak ook uitvoeren. Om die reden zijn we al jaren bezig met het verduurzamen van ons gemeentelijk vastgoed met als resultaat dat bijna al ons gemeentelijk vastgoed inmiddels energielabel A heeft.

Pagina 1 van 5

Openbaar

Zaaknummer: Z/25/324129

We hebben de eerste vijf panden inmiddels gedetailleerd in kaart gebracht, met positieve resultaten. Dat biedt een representatief beeld voor alle 24 panden die verduurzaamd worden. Hoe verduurzamen we ons gemeentelijk vastgoed Bij het verduurzamen van ons gemeentelijk vastgoed hanteren we een aantal principes. Hieronder leggen we uit welke principes dat zijn en waarom we deze hanteren. 1. We verduurzamen ons gemeentelijk vastgoed op natuurlijke momenten Het verduurzamen van vastgoed op natuurlijke momenten is een strategische aanpak om verduurzaming zo financieel efficiënt mogelijk te realiseren en gebouwen daadwerkelijk in hun functie te verbeteren. Bijlage 1 geeft een uitgebreide toelichting op de verduurzaming van ons vastgoed op natuurlijke momenten. 2. We maken onderscheid in prioriteit Niet alle gebouwen hebben een even hoge prioriteit om verduurzaamd te worden. Een gebouw met hoge prioriteit kan bijvoorbeeld groot zijn en veel energie verbruiken. Een gebouw met een lage prioriteit staat bijvoorbeeld op de nominatie om gesloopt of afgestoten te worden. 3. We hanteren een logische volgorde in verduurzamingsmaatregelen Verduurzamingsmaatregelen zijn in een paar hoofdcategorieën te verdelen met een volgorde waarin ze toegepast dienen te worden. Zo is het bijvoorbeeld niet handig om duurzame energieopwekking toe te passen in een gebouw dat slecht is geïsoleerd.

De categorieën verduurzamingsmaatregelen in volgorde van toepassing zijn als volgt: 1. Gedrag (verminderen onnodig gebruik energie) 2. Bouwkundig (energieverlies verlagen) 3. Technische installaties (verlagen energiegebruik) 4. Opwekken hernieuwbare energie 4. We houden rekening met de planning van het verzwaren van het elektriciteitsnet Voor een aantal verduurzamingmaatregelen is meer elektriciteit nodig. Bijvoorbeeld als een gebouw gasloos wordt gemaakt. Op dit moment is het niet overal mogelijk genoeg elektriciteit te krijgen. Een gebouw gasloos maken kan dan wellicht wel maar vergt dan mogelijk extra financiële investeringen, bijvoorbeeld voor batterijsystemen om de elektrificatie mogelijk te maken. We maken hierin een weloverwogen beslissing en zorgen voor een slimme timing van activiteiten. Hoe financieren we de verduurzaming van ons gemeentelijk vastgoed? Het bijzondere aan de aanpak van de gemeente Wijchen is dat de kosten voor verduurzaming van het vastgoed grotendeels worden gedekt door het onderhoudsbudget. Dat budget vloeit voort uit het meerjarenonderhoudsplan. Dit MJOP stellen we jaarlijks bij om aan te sluiten bij de actuele stand van de gebouwen en het gebruik daarvan. Hierbij sluiten we uitdrukkelijk ook aan bij de (aanscherping van de) wettelijke verplichtingen. Het verduurzamen van ons gemeentelijk vastgoed is zo’n wettelijke verplichting.

Door het toepassen van bovenstaand beschreven principes houden we benodigde jaarlijkse financiële bijstelling zo laag mogelijk. Indien er grootschalige renovaties nodig zijn,

Pagina 2 van 5

Openbaar

Zaaknummer: Z/25/324129

bijvoorbeeld in het kader van verduurzaming, dan zullen we daar een apart projectkrediet voor aanvragen. Waar staan we als het gaat om de doelstellingen? Door verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed slim te integreren in het MJOP zijn al mooie resultaten behaald. In de becijfering van deze resultaten zit echter wel een uitdaging. De CO2reductiedoelstellingen gaan namelijk uit van referentiejaar 1990. Voor veel organisaties is het lastig, zo niet ondoenlijk, om die gegevens nog boven water te krijgen. Zo ook voor de gemeente Wijchen. Voor vrijwel alle panden kunnen we de laatste jaren de verbruiken keurig volgen in het webportaal van ons meetbedrijf. Vaak is er historie vanaf 2017. Voor de jaren daarvoor zijn we aangewezen op onderzoek in onze eigen archieven. Soms kunnen externe partijen ons nog helpen, zoals (voormalige) pandhuurders. Zodoende zijn we erin geslaagd om een zo oud mogelijke referentieperiode te bepalen. Afhankelijk van de beschikbare gegevens per pand kan deze referentieperiode variëren per pand. De focus is gelegd op de panden die ook bij de CO2-prestatieladder centraal staan, uitgebreid met het Kasteel. We presenteren eerst de besparing die we bereikt hebben tot en met het laatst bekende volledige boek- en meetjaar (2024); daarna geven we een doorkijk naar eind volgend jaar (2026) en eindigen we met de verwachting voor 2030.

Tabel 1: CO2-besparing per mijlpaaldatum

Pand Gemeentekantoor Werf Kasteel Zwembad 't Mozaiek Totaal

CO2CO2CO2besparing besparing besparing t/m 2024 t/m 2026 t/m 2030 55% 55% 67% 122% 122% 134% 19% 19% 19% 35% 35% 71% 46% 81% 81% 46% 54% 74%

Uit de cijfers blijkt dat we goed op koers liggen om de (aangescherpte) doelstelling van 55% CO2-besparing in 2030 te halen.

Pagina 3 van 5

Openbaar

Zaaknummer: Z/25/324129

Figuur 1: De reeds bereikte en nog te verwachten CO2-besparing

Goed om te weten De CO2-besparing vloeit voort uit het historische en nog te verwachten elektriciteits- en aardgasverbruik. Sommige panden hebben een eigen elektriciteitsopwekking dankzij zonnepanelen: een zogenaamd PV-systeem. Bij deze panden is de grondslag voor de CO2-berekening de elektriciteit die van het elektriciteitsnet wordt betrokken minus de teruglevering van zonnestroom. We spreken dan van het gesaldeerde netverbruik. Bij de omrekening van energie(drager)verbruik naar CO2-emissie is geen rekening gehouden met eventuele groene inkoop van elektriciteit en aardgas1. In bijlage 2 staan de onderliggende tabellen die geleid hebben tot de getoonde CO2besparingstabel en -grafiek. Ook de gebruikte parameters zijn daarin zichtbaar. Hoe nu verder? Allereerst gaan we door op de ingeslagen weg. De gecombineerde aanpak van enerzijds het MJOP met zijn bouwkundige en installatietechnische plannen en anderzijds verduurzamingsmaatregelen blijkt een goede zet. Daarnaast gaan we de kwantitatieve logging van verbruiken per jaar uitbreiden van de vijf gepresenteerde panden naar alle panden. Doel is om per pand een verbruiksdatabase op te bouwen die zover mogelijk teruggaat naar 1990. Vervolgens wordt per pand de referentieperiode bepaald. We maken de balans op per einde 2024 en kijken vooruit naar 2026 en 2030.

Minimaal jaarlijks werken we de database per pand bij met de werkelijke verbruiken. De effecten rekenen we door in totaalenergiegebruik van de panden en CO2emissie. Tot nu toe hebben we de voorliggende rapportage gericht op de panden die ook in de CO2-prestatieladder de focus hebben gekregen. Het Kasteel hebben we al als extra pand toegevoegd. Impliciet doen we hiermee de aanname dat verduurzaming van deze panden een representatieve afspiegeling is van de verduurzaming alle panden (24 stuks). Ook bij deze andere panden zijn en worden verduurzamingsslagen gemaakt.

In 2025 heeft de gemeente de inkoop vergroend door groene stroom met “Hollandsche wind met milieukeur” in te kopen en voor aardgas de “Toeslag Ecogas” te betalen. 1

Pagina 4 van 5

Openbaar

Zaaknummer: Z/25/324129

Verder zijn we bezig om een tweede database aan te leggen met het overzicht over alle panden. Per pand staan daarin niet alleen zo compleet mogelijk de energierelevante gegevens, zoals energielabel, aardgasloos ja/nee en isolatiewaarden, maar vooral of bepaalde verduurzamingsmaatregelen zijn doorgevoerd of wanneer dit gaat gebeuren. Door gebruik te maken van al dan niet natuurkundige rekenregels wordt voor iedere maatregel het besparingseffect berekend dan wel ingeschat. Het gaat dan zowel om de energiebesparings- en CO2-besparingseffecten. Het hangt van het pand af welke besparingsmaatregelen relevant zijn. We kunnen binnen afzienbare tijd dus verfijnen naar pand en maatregel. Samenvattend gaan de volgende bestanden bijdragen aan structurele verbetering van inzicht en overzicht aangaande verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed: ▪ Verbruiksdatabase ▪ Verduurzamingsdatabase Gevolgen Door bovenstaand beschreven route te volgen in de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed realiseren we op een natuurlijke manier de ambitie uit het klimaatakkoord; 55 % reductie op de CO2-uitstoot van het gemeentelijk vastgoed in 2030. Financiële gevolgen Verduurzamingsmaatregelen passen we toe tijdens de reguliere vervangingsmomenten uit het meerjarenonderhoudsplan.

Wanneer maatregelen duidelijk duurder uitvallen dan hetgeen waarvoor gespaard is in het onderhoudsfonds, of wanneer de werkzaamheden ingrijpender zijn bij bijvoorbeeld een renovatie of verbouw, dan wordt daarvoor aanvullend geld gevraagd aan de raad. Er is ook een revolverend fonds duurzaamheid beschikbaar van € 100k waarmee investeringen kunnen worden gedaan, die zichzelf terugverdienen in de exploitatie. Communicatie Ieder jaar informeren we de gemeenteraad over de stand van zaken. Geheimhouding Niet van toepassing. Bijlagen 1. Verduurzaming gemeentelijk vastgoed op natuurlijke momenten 2. Verbruiksdatabase - Totaal energie en CO2 per pand per mijlpaal

Pagina 5 van 5