CConstaterende datwijchen
Koppel je AI →
Document · PDF

IBOR Wijchen v8 def

Raad openbaar Wijchen 15 oktober 2026, gemeente wijchenBij agendapunt: 382043 Beslisnota vaststellen IBOR 2023-20274.887 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

IBOR Wijchen 2023-2027 ORIE openbare ruimte in evenwicht

ORIE – openbare ruimte in evenwicht 2 ORIE openbare ruimte in evenwicht Martijn van Duuren George Marshallstraat 29 6836 KW Arnhem www.orie-advies.nl orie@orie-advies.nl 06-42009181 KVK: 58882898

ORIE – openbare ruimte in evenwicht 3 ORIE – openbare ruimte in evenwicht 4 Inhoud 1. Inleiding en aanleiding ......................................................................................................................5 2. Kaders voor het IBOR .......................................................................................................................6 2.1 Wetgeving ........................................................................................................................................6 2.2 Coalitieakkoord 2018-2022 .............................................................................................................7 2.3 Beschikbare middelen ......................................................................................................................8 3. Evaluaties IBOR 2017-2022 .............................................................................................................9 3.1 Tevredenheid inwoners ....................................................................................................................9 3.2 Huidige kwaliteit ............................................................................................................................10 4.

Thema’s openbare ruimte ................................................................................................................14 4.1 Waarden openbare ruimte ..............................................................................................................14 4.2 Inwonersparticipatie .......................................................................................................................17 5. Beheerstrategie ................................................................................................................................19 5.1 Integraal vervangen ........................................................................................................................19 5.2 Integraal onderhoud .......................................................................................................................20 5.3 Kosten van de huidige beheerkwaliteit ..........................................................................................20 Bijlagen: ...................................................................................................................................................22 Bijlage 1: Klanttevredenheidsonderzoek (KTO) .................................................................................23 Bijlage 2: Weginspecties

.....................................................................................................................24 Bijlage 3: Eenheidscijfers onderhoud ..................................................................................................26 Bijlage 4: Eenheidscijfers vervanging .................................................................................................28 Bijlage 5: Areaalgegevens ...................................................................................................................30 Bijlage 6: Onderbouwing van de financiën .........................................................................................32 ORIE – openbare ruimte in evenwicht 5 1. Inleiding en aanleiding De openbare ruimte onderhouden is één van de taken die een gemeente dient uit te voeren. Een goed onderhouden buitenruimte draagt bij aan de veiligheid en welzijn en hiermee ook de mate van tevredenheid van de inwoners. De openbare ruimte bestaat onder andere uit vijvers, openbare verlichting, wegen, beplanting, bomen en speelvoorzieningen. Het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) streeft ernaar om het onderhoud en vervanging van de openbare ruimte integraal op te pakken, met uitzondering van riolen en open water, die via het vGRP (verbreed Gemeentelijk RioleringsPlan) lopen.

Dit integraal werken is zowel op het niveau van onderhoud als de sturing in de planvorming voor vervanging. Beheer van de openbare ruimte betreft zowel dagelijks operationele werkzaamheden als tactische en strategische werkzaamheden. Dagelijks onderhoud betreft maaien, vegen, schoffelen, snoeien en kleine herstelwerkzaamheden. Tactisch en strategisch betreft het de meerjaren vervangingsplanning (projecten) en grootonderhoud. Dit alles heeft ten doel om de openbare ruimte kwalitatief in stand te houden. Het doel van dit IBOR is om inzicht te geven hoe en met welke middelen de komende jaren de openbare ruimte en daarmee de leefbaarheid van Wijchen in stand wordt gehouden. Het IBOR legt de kwaliteitskeuze vast voor de openbare ruimte. Aan de hand van deze keuze worden de beheerplannen geactualiseerd. Leeswijzer: In hoofdstuk 2 komen de kaders aan bod waaraan het IBOR zich dient te houden. Hierbij is er aandacht voor de wetgeving, het coalitieakkoord en beschikbare middelen. Hoofdstuk 3 evalueert kort het IBOR 2017-2022. Tevredenheid van de burgers, de huidige kwaliteit en de eenmalige achterstand komen hier aan bod. Hierna wordt in hoofdstuk 4 ingegaan op thema’s van de openbare ruimte met daarbij waarden van de openbare ruimte en inwonersparticipatie. Hoofdstuk 5 behandelt de beheerstrategie met zowel het integraal vervangen als het onderhoud.

Het geeft ook een inzicht in kosten en huidige kwaliteit. ORIE – openbare ruimte in evenwicht 6 2. Kaders voor het IBOR 2.1 Wetgeving 2.1.1 Grondwet Artikel 21 van de Grondwet spreekt van de zorgplicht van de overheid voor de openbare ruimte. Hierbij zijn gemeenten, als eigenaar, verantwoordelijk voor de bewoonbaarheid van het land en de bescherming en verbetering van het leefmilieu. Ook als de gemeente geen eigenaar is van een zaak met een publieke bestemming, voert zij toch het beheer hierover. 2.1.2 Gemeentewet en Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) De gemeentewet en de daaruit vloeiende Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) geeft aan dat overheden de financiën op orde dienen te hebben. Hier vallen ook de investeringen in de openbare ruimte onder. In de beleidsbegroting en het jaarverslag zijn dan ook paragrafen opgenomen over het onderhoud van wegen, riolering, water, groen en gebouwen. 2.1.3 Omgevingswet Op 1 oktober 2022 of 1 januari 2023 treedt de Omgevingswet in werking. Deze wet bundelt en moderniseert alle wetten voor de leefomgeving en staat voor een goed evenwicht tussen het benutten en beschermen van die fysieke leefomgeving. 2.1.4 Integrale documenten gemeente Wijchen Ook binnen de gemeente Wijchen zijn er beleidsdocumenten die gaan over de openbare ruimte die van invloed zijn op de IBOR.

Dit zijn onder andere: Beleidsplan Natuur en Biodiversiteit, de APV, Mobiliteitsplan ‘duurzaam onderweg tussen Maas en Waal’, Nota Ruimtelijke kwaliteit Wijchen, Ecologisch groenbeheerplan 2021- 2030, Speelruimtebeleid Wijchen. ORIE – openbare ruimte in evenwicht 7 2.2 Coalitieakkoord 2018-2022 In het coalitieakkoord van 2018-2022 staan de volgende uitgangspunten: De woonwijken en kernen liggen in groene omgeving met voldoende ruimte. De manier van onderhoud van deze omgeving ondersteund de biodiversiteit. Daarnaast hecht de gemeente ook veel waarde aan de groene buffers en de ecologische verbindingszone Heumen-Horssen. Hierbij streeft de gemeente naar een balans tussen natuur, economie en ruimtegebruik. Om in het buitengebied de bermen veiliger te maken, houdt Wijchen vast aan een gefaseerde aanpak waarbij werk met werk wordt gemaakt. Dit is niet alleen kostenbesparend, maar ook efficiënter. Zowel voor het wonen en de leefbaarheid als voor werken streeft de gemeente naar het aantrekkelijker maken van Wijchen. Hierbij is goed onderhoud belangrijk. Dit gebeurt samen met inwoners en ondernemers. Hierbij wordt het dorpse karakter van Wijchen en de kernen gekoesterd en gepromoot. Dit gebeurt middels een regionale aanpak. Door in te zetten op wandel- en fietsroutes wordt de gemeente nog aantrekkelijker voor toeristen.

Binnen de gemeente zelf worden wandelen en fietsen ook gestimuleerd. Beweging is goed voor de gezondheid. Gezondheid is een van de belangrijke punten die in de komende Omgevingswet aan bod komen. De invoering van deze Omgevingswet staat op dit moment gepland op 1 oktober 2022 of 1 januari 2023. Bij het ontstaan van een nieuw coalitieakkoord komen er nieuwe uitgangspunten die van invloed kunnen zijn op de vastgestelde kwaliteitsniveaus. 2.3 Beschikbare middelen De huidige begroting (2022) is | Hoofdbeheergroep | Budget geanalyseerd. Hierbij is gekeken | Onderhoud | Vervanging naar alle uitvoeringskosten die worden gemaakt om de openbare | Groen | €788.293,00 | €403.660,00 ruimte op orde te houden. Van de | Bomen | €486.687,00 | €137.525,00 buitendienst is het aantal | Gazon | €503.936,00 | €19.000,00 productieve uren op de IBOR- producten gekapitaliseerd en | Grasbermen | €250.000,00 | €14.000,00 meegenomen in de berekening. | Meubilair | €382.742,00 | €476.154,00 Algemene kosten en uren voor beleid en beheer zijn niet | Reiniging | €479.415,00 meegenomen. | Onkruid op | €155.000,00 verharding In de tabel hiernaast zijn de | Verharding | €1.928.894,00 | €2.543.827,00 beschikbare budgetten voor onderhoud en vervanging te zien.

| Riolering en water | €89.144,00 | €18.027,00 Het totaal voor onderhoud is | Kunstwerken | €91.373,00 | €243.307,00 inclusief de productieve uren eigen dienst voor alle IBOR-producten. | Subtotaal | €5.155.484,00 | €3.837.473,00 Binnen de gemeente Wijchen is er | Totaal onderhoud | €8.992.957,00 totaal € 5.155.484,00 beschikbaar | en vervanging voor onderhoud en €3.855.500,00 voor vervanging. ORIE – openbare ruimte in evenwicht | 8 ORIE – openbare ruimte in evenwicht 9 3. Evaluaties IBOR 2017-2022 3.1 Tevredenheid inwoners Het klanttevredenheidsonderzoek (KTO) geeft informatie over het serviceniveau en over de tevredenheid over de kwaliteit openbare ruimte. Er is gekeken naar de tevredenheid van het onderhoud dat Wijkbeheer pleegt aan de openbare ruimte. In bijlage 1 is dit onderzoek terug te vinden. Uit het KTO van januari 2021 blijkt dat de inwoners van Wijchen voldoende tevreden zijn met het wijkbeheer dat plaats vindt. Op vrijwel alle punten scoort het een cijfer tussen de 6 en de 7,5. Ten opzichte van het tevredenheidsonderzoek van 2018 zijn deze cijfers licht gedaald zoals te zien is in bijlage 1. Ook is er een daling van tevredenheid over de afhandeling van meldingen zichtbaar. De gemeente streeft bij meldingen een afhandeling binnen 3 dagen, echter 21% van de ondervraagde burgers geeft aan dat dit gebeurt.

Bij het onderhoud door het wijkbeheer vallen vooral de cijfers van groenvoorziening, speeltoestellen en verlichting op. Deze cijfers zijn allen een halve punt lager dan 2018. De tevredenheid over het schoonhouden door het wijkbeheer is stabiel gebleven. Opvallend is dat in de tevredenheid ‘hoeveelheid in de wijk’ groenvoorziening en speeltoestellen een halve punt lager scoren dan in 2018. Dit terwijl de tevredenheid over de hoeveelheid verlichting en parkeergelegenheid hierin minder snel daalden. Ten opzichte van 2018 is de ervaren overlast toegenomen. De cijfers geven geen uitsluitsel waaruit deze toegenomen ervaren overlast uit bestaat. Een mogelijke verklaring is te vinden in de Coronatijd, waarin mensen meer thuis waren en vaker actief in de directe omgeving van de woning waardoor zij zich meer bewust zijn van zaken als achterstallig onderhoud of zwerfvuil. ORIE – openbare ruimte in evenwicht 10 3.2 Huidige kwaliteit 3.2.1 Huidige uitgangspunten van de IBOR (2018-2022) De huidige kwaliteit van de openbare ruimte is het startpunt om naar een nieuw beheerplan te komen. Nieuwe keuzes kunnen op basis van deze kwaliteit worden genomen. Het huidige IBOR gaat uit van de volgende kwaliteitsnormen: Deze kwaliteitsnormen zijn als volgt te omschrijven: A+ - Zeer intensief beheerniveau, de buitenruimte wordt op een zeer hoog niveau onderhouden waardoor er niets op aan te merken valt.

A – Intensief beheerniveau, de buitenruimte wordt op een hoog niveau onderhouden waardoor er weinig op aan te merken valt. B – Normaal beheerniveau, het gemiddelde beheerniveau waar er hier en daar een iets is aan te merken op de buitenruimte. C – Extensief beheerniveau, een laag beheerniveau waarbij er regelmatig slechte plekken te zien zijn. D- Zeer extensief beheerniveau, een zeer laag beheerniveau waarbij kapitaalvernietiging optreedt. Een voorbeeld van deze beeldkwaliteit is de onderstaande beeldlat van hagen.

ORIE – openbare ruimte in evenwicht 11 Een enkele keer is het niet mogelijk om aan de gewenste kwaliteit te voldoen. Zo kan er in groeizame periode een dip zitten in het kwaliteitsniveau voor onkruid op verharding of in beplantingen. De raad gaf in 2021 aan enkele beheergroepen anders te willen behandelen dan de hoofdbeheergroep waartoe ze behoren. Deze beheergroepen zullen in het nieuwe IBOR als hoofdbeheergroep terugkomen. Het gaat hierbij om: bomen, gazon, grasbermen en onkruid op verharding. 3.2.2 Schouw De algemene indruk van de beleidsschouw uit 2021 is dat de openbare ruimte in de gemeente er goed voorstaat. Dit is terug te zien in het figuur op de volgende pagina. De CROW heeft een norm van 10% dat afgekeurd mag worden bij een schouw. De algemene indruk per hoofdgroep laat zien dat voor de hoofdbeheergroepen verzorging, meubilair, kunstwerken en oevers, en groen allen onder de 10% zitten. In het verleden heeft de raad extra aandacht gevraagd voor zwerfafval. Dit zit nu op 8% en valt dus onder de norm van 10%. Als er vervolgens meer wordt ingezoomd op deze hoofdgroepen, zoals hiernaast te zien is, dan blijft dit beeld intact. Enkel onkruid in groen kent een hoger dan 10% afkeuringspercentage.

ORIE – openbare ruimte in evenwicht 12 Dit is vanuit meteorologisch perspectief te verklaren. In 2021 viel er meer regen dan normaal. Gemiddeld viel er in Nederland in 2021 884 mm regen. In een normaal jaar is deze neerslag 851 mm (cijfers weeronline). Vooral in mei en juni viel er meer neerslag zoals in de neerslag grafiek te zien is. Deze twee maanden is de piek van het groeiseizoen waardoor onkruid sneller groeit. Elke andere gemeente in Nederland kende dan ook hetzelfde probleem als Wijchen. In een dusdanig nat jaar is binnen de 20% blijven een goede prestatie te noemen. De gemeente Wijchen blijft hier ruim binnen. De resultaten van de schouw zijn niet ingericht conform de inrichting van de functionele gebieden die Wijchen hanteert. Om de resultaten van de schouw te vergelijken met de gewenste kwaliteitsniveaus, is er van het hoogst gevraagde kwaliteitsniveau van de gemeente uitgegaan. Dit is de B-kwaliteit. Hierbij met kanttekening dat zoals in 3.2.1 te zien is, er over de gehele gemeente gezien meer C-kwaliteit is gewenst. De indruk van de scores is hier dat de gemeente over het algemeen het B-kwaliteit haalt. Enkel in het groen zijn er afwijkingen van meer dan 10% C en D. De C-kwaliteit is bij bermen met 14% het hoogste.

Met de eerder genoemde kanttekening in oog houdend, is te constateren dat de gemeente daadwerkelijk een niveau levert dat iets hoger ligt dan het gewenste kwaliteitsniveaus.

ORIE – openbare ruimte in evenwicht 13 3.2.3 Weginspectie De weginspecties laten een beeld zien dat vergelijkbaar is met het groen. De gewenste beeldkwaliteit voor wegen is op de hoofdstructuur en in het winkelcentrum een B, en in de overige gebieden een C niveau. De gemeente Wijchen haalt een hoger niveau met 84% A+ of A. Slechts 5% is een C niveau. Dit niveau ligt hoog, echter het vervaltermijn naar een lager niveau is bij wegbeheer veel trager dan bij groen, meubilair of reiniging. Als de D kwaliteit wordt bekeken (dit is de indicator voor vervangingen), dan valt te zien dat over de hele linie er slechts sprake is van 6% D kwaliteit. De norm is op basis van de afschrijvingstermijn 4%. Er is geen sprake van een achterstand in vervangingen. Er is echter wel sprake van een grote werkvoorraad. Deze werkvoorraad van 6% komt vooral bij de voegwijdte, de ruimte tussen twee stoeptegels of klinkers, bij elementenverharding vandaan. Kijkend naar zowel de weginspectie als de schouw, dan valt te concluderen dat Wijchen amper D kwaliteit kent. Het betekent dat de gemeente geen eenmalige achterstand heeft voor groen, meubilair, kunstwerken, reiniging en wegen.

ORIE – openbare ruimte in evenwicht 14 4. Thema’s openbare ruimte Uit de algemene beleidskaders van de gemeente Wijchen komen acht richtinggevende thema’s voort. Deze thema’s vormen het uitgangspunt voor de ambities voor het beheer en inrichting van de openbare ruimte. • Identiteit • Bruikbaarheid • Uitstraling • Klimaatadaptatie en duurzaamheid • Biodiversiteit • Veiligheid en gezondheid • Mobiliteit en bereikbaarheid • Participatie en zelfbeheer De thema’s dragen bij aan het realiseren van de bestuurlijke en maatschappelijke doelen en vertellen waarom bepaalde beheeractiviteiten worden uitgevoerd. De komende vier jaar streeft de gemeente er ook naar om deze thema’s aan bod te laten komen in het beheer van de openbare ruimte. Met hierbij aandacht voor wat de gemeente per thema wil bereiken, wat de inwoners hierover vinden en wat de uitgangspunten zijn voor beheer en inrichting. 4.1 Waarden openbare ruimte De acht thema’s die de gemeente benoemd, zijn te plaatsen in zeven generieke waarden (bron: beleefdebuitenruimte). Deze waarden zijn op basis van diverse wetenschappelijke onderzoeken vastgesteld. Het geeft inzicht in wat verschillende inwoners belangrijk vinden aan de openbare ruimte. Per waarde is hieronder kort een algemene beschrijving van de waarde gegeven en hoe beheer aan die waarde een bijdrage kan leveren.

Milieu en duurzaamheid ORIE – openbare ruimte in evenwicht 15 De thema’s klimaatadaptatie en duurzaamheid, en biodiversiteit vallen onder deze waarde. De openbare ruimte is uitermate geschikt om een bijdrage te leveren aan deze thema’s. Beplanting draagt bij aan biodiversiteit, verkoeling op hete dagen en waterafvang. Daarnaast dragen recycling of een circulaire economie bij aan minder afval en daarmee de verhoging van de duurzaamheid. Hoe: • Extensief beheer zoals beschreven in het Ecologisch groenbeheerplan 2021- 2030. • Tegengaan hitte eiland effect door, waar mogelijk, bomen een groot bladvolume te laten hebben. • Afkoppeling bij nieuwe projecten is leidend. • Efficiënt beheer met als doel om de vervangingstermijnen van de assets te verlengen. Economische waarde Het thema bruikbaarheid suggereert een mate van waarde. Voor een deel zal het thema bruikbaarheid in economische waarde terug te vinden zijn. Maar ook kan het vallen onder de waarde gezondheid (bijv. voor sportparken) en milieu en duurzaamheid (bijv. wadi’s). In de buitenruimte gebeurt een hoop. En daar zijn ook economische handelingen een onderdeel van. Denk hierbij aan terrasjes of een markt. Naast deze handelingen draagt de openbare ruimte ook bij aan de waarde van gebouwen. Zo zijn gebouwen in een groene omgeving meer waard dan een vergelijkbaar gebouw in een stenen omgeving.

Ook een nette omgeving helpt bij de waardeverhoging. Hoe: • Nette omgeving, zowel op het gebied van straatafval als goed onderhouden groen. • Assetbeheer zorgt voor het duurzaam instant houden van de kapitaalgoederen. Aantrekkelijkheid en identiteit De thema’s identiteit en uitstraling vallen onder deze waarde. Een omgeving met een duidelijke identiteit zorgt voor binding van de inwoners aan die omgeving. Ook een aantrekkelijke buitenruimte verhoogt de binding van de inwoners. Het is immers prettiger wonen in een mooie omgeving. Hoe: • Verzorgde openbare ruimte. ORIE – openbare ruimte in evenwicht 16 • Een divers beheer in deelgebieden. • Met behulp van belevingsindicatoren sturen op de specifieke identiteit van wijk, buurt of dorp. • Instant houden van cultuurhistorisch groen. Gezondheid Het thema veiligheid en gezondheid is zowel terug te vinden in de waarde gezondheid als de hierna beschreven waarde (sociale) veiligheid. De openbare ruimte kan bijdragen aan de gezondheid van mensen. Een groene omgeving motiveert mensen om meer te bewegen. Denk hierbij aan wandelen, fietsen maar ook sporten. Het groen zelf helpt met het creëren van een schone lucht door het fijnstof en CO2 uit de lucht te halen. Hoe: • Goed onderhouden fiets en wandelpaden. • Een goed aanbod van speelplekken en speelbaar groen. • Goed onderhouden sportparken.

(Sociale) veiligheid Sociale veiligheid is een belangrijke pijler voor de openbare ruimte. Als inwoners zich prettig en veilig op een bepaalde plek voelen, dan zijn zij eerder geneigd om naar buiten te gaan. Voelen mensen zich onveilig, dan blijven ze binnen of mijden die plek. Voor een veilige plek geldt dat het zichtbaar, eenduidig, aantrekkelijk en toegankelijk is. Hoe: • Goed onderhouden verlichting. • Geen schade door assets. • Geen overhangend groen. • Aanpak zwerfafval in winkelgebieden. Bereikbaarheid en beweegbaarheid Het thema mobiliteit en bereikbaarheid is hetzelfde als de waarde bereikbaarheid en beweegbaarheid van beleefdebuitenruimte. Van A naar B gaan is waarvoor we de openbare ruimte het meest gebruiken. Een goed toegankelijke buitenruimte met meerdere routes is dan ook een pre. Ook de mate waarin inwoners die minder goed ter been zijn zich kunnen voortbewegen binnen de gemeente is van belang. Verder zegt deze waarde ook iets over de overzichtelijkheid van de openbare ruimte. ORIE – openbare ruimte in evenwicht 17 Hoe: • Goed onderhouden wegen, trottoirs, fietspaden. • Sturen op voldoende parkeergelegenheid bij nieuwe projecten. Thuisgevoel en betrokkenheid Het thema participatie en zelfbeheer zegt iets over een mate van betrokkenheid bij de eigen omgeving. Het is dan ook vergelijkbaar met de waarde thuisgevoel en betrokkenheid.

Inwoners kennen de openbare ruimte rond hun woning het beste. Een goed onderhouden omgeving geeft de inwoners een tevreden gevoel. Door ze actief te betrekken bij deze ruimte wordt de mate van betrokkenheid en trots van “hun” omgeving hoger. Wijchen heeft een positieve geschiedenis met participatie in het groen Hoe: • Participatie in groenonderhoud. • Participatie in afvalruimen. • Adoptie van een groenvak, rotonde, boomspiegel of speelplek. • Participatie in onkruidbestrijding op verhardingen. • Participatie in gladheidsbestrijding. 4.2 Inwonersparticipatie De gemeente stimuleert haar inwoners om mee te werken aan het onderhouden van de openbare ruimte. Inwoners kunnen zich via de site van de gemeente aanmelden om te helpen in het groenonderhoud door te snoeien, maaien of schoffelen. Bij aanmelding volgt een thuisbezoek de wijkbeheerder. Eventueel materiaal (schoffel, bezem, handschoenen) wordt verstrekt en een rechtstreeks contactpersoon wordt bekend gemaakt voor onder andere het beantwoorden van vragen en het geven van adviezen. Ook zijn er grootschalige participatieprojecten waarbij stichtingen en verenigingen parken en moestuinen bijna geheel in eigen beheer hebben, zoals De Uitloper in Bergharen. Bedrijven participeren door het sponsoren en in beheernemen van een rotonde.

Naast het groenonderhoud kunnen de inwoners van Wijchen ook de gemeente ondersteunen door zwerfafval in hun wijk of in een park op te ruimen om samen Wijchen schoon te houden. ORIE – openbare ruimte in evenwicht 18 Voor gladheidsbestrijding heeft de gemeente op verschillende locaties zoutzakken staan. Hiermee kunnen de inwoners zelf zout strooien op plekken waar de strooiwagens niet kunnen komen. Verder is er ook de mogelijkheid voor mensen om zich aan te melden voor sneeuwruimen. De gemeente kent ook de klusmaand. Hier gaan de wijkploegen per wijk een keer per jaar zo veel mogelijk kleine problemen oplossen. Dit is een extra impuls om wijken en dorpen samen met wijk/dorpsbewoners schoon te houden. Inwoners kunnen zelf ook meehelpen met het onderhoud. Van maart 2021 tot april 2022 liep de pilot voor MijnWijkplan van de gemeente in Bergharen, Hernen en Leur. In deze proef konden inwoners gemeentelijke wijkplannen voor de openbare ruimte inzien en eigen wensen en ideeën sturen. Deze pilot is verder geïntegreerd in het gemeentebrede onderzoek naar welk digitaal communicatieplatform geschikt is voor bewonerscontact gericht op de sociale en fysieke leefomgeving. De overlegvorm tussen leefbaarheidsgroep, gemeente en MeerVoormekaar is daarbij succesvol. Hierin vindt dan ook voortgang om zo de lopende en eventueel nieuwe initiatieven op te pakken.

Het is tevens een input voor onder andere een verdere opzet voor wijkbeheer 2.0. Naast inwoners participeren ook bedrijven. Dit doen zij door voor 3 of meer jaren een rotonde te sponsoren en in onderhoud te nemen. Met de mogelijkheid voor bedrijven om een rotonde te sponsoren krijgen rotondes een unieke uitstraling en het levert een kostenvermindering op. Daarnaast is het bevorderen voor het maatschappelijk ondernemen in Wijchen. Daarnaast is er de verbinding met het centrummanagement, parkmanagement en buurgemeenten. Samenwerking zorgt voor meer kwaliteit, kennis, kracht bij het beheer van de leefomgeving. ORIE – openbare ruimte in evenwicht 19 5. Beheerstrategie 5.1 Integraal vervangen Het vervangen van riolering heeft altijd invloed op de openbare ruimte. Om de riolering te bereiken moet soms de weg worden opengebroken. Hierbij kan worden afgevraagd wat het effect hiervan is op het wegbeheer. Bij integraal werken wordt er een brug geslagen tussen disciplines. Het moment van (te overwegen om) riolering te vervangen is het moment dat grootschalig onderhoud van wegen aan de orde is, het moment dat ‘het asfalt op is’. Wordt het riool van buitenaf gerepareerd of vervangen vlak nadat aan een weg groot onderhoud is uitgevoerd, dan is er op z’n minst sprake van kapitaalvernietiging.

Voorgenomen reconstructie- of vervangingsplannen hebben vaak ook gevolgen voor infrastructuur zoals kabels en leidingen, maar ook voor bomen. Voor die laatste kan in een vroeg stadium al een analyse worden gemaakt, een boomeffectanalyse. Assets binnen de openbare ruimte hebben een verschillende levensduur. Hierbij zijn locatie en inrichting van invloed. Een boom in het park leeft bijvoorbeeld meestal langer en beter dan een boom in de verharding. Toch kan er een gemiddelde worden gesteld voor deze levensduren en daarmee de afschrijfstermijnen. Het voorstel voor de afschrijftermijnen zijn: • Riolen: gemiddeld 68 jaar; • Wegen: gemiddeld 72,5 jaar, waarbij er 68,5 jaar voor hoofdwegen en wegen met riolering wordt gehanteerd en 95 jaar voor wegen in het buitengebied zonder riolering. Ook element- en asfaltverhardingen kennen verschillende levensduren; • Bomen: 68,5 jaar; door te streven naar oudere bomen met een goed bladvolume, kan hier een bijdrage geleverd worden aan de klimaatopgave; Risico bewust rioolbeheer Op dit moment wordt door het team Ruimtelijk Beheer de mogelijkheid onderzocht voor risico bewust rioolbeheer. Zodra dit daadwerkelijk geïmplementeerd wordt, ontstaat er een nieuwe situatie waarbij de levensduren en daarmee het jaar van vervangingen in het beheersysteem veranderen. Dit heeft dan ook impact op de rest van de openbare ruimte.

Zo kunnen bijvoorbeeld de levensduur van een weg gelijkgetrokken worden met de levensduur van het riool. ORIE – openbare ruimte in evenwicht 20 • Beplanting: 33 jaar. 5.2 Integraal onderhoud Het onderhoud is redelijk fragmentarisch over de verschillende vakdisciplines georganiseerd. Voor een deel blijft dit altijd zo, maar integraal onderhoud biedt kansen in kwaliteit en financiën. Integraal in een gebied werken betekent dat de inwoner de kwaliteit als beter ervaart. En het verval naar een lager niveau gaat langzamer, want vuil trekt immers vuil aan. Het is dus belangrijk dat er gezorgd wordt voor zoveel mogelijk gelijktijdige uitvoering van de werkzaamheden. Voorbeelden van werkzaamheden die gecombineerd kunnen worden: verwijderen zwerfafval, onkruid op verharding en beplanting verwijderen, vegen van wegen, veegvuil opruimen (onkruidgroei op verharding ontstaat eerder als er veegvuil ligt). Wijchen werkt al met wijkbonnen, hierbij worden grotere acties op wijkniveau ingepland, de inwoners waarderen deze actie. Bij de planning van de werkzaamheden als de keuze in de kwaliteitsniveaus kan zoveel mogelijk op ingespeeld worden op het maken van werk met werk. De kwaliteitsniveaus stellen we vaak vast op basis van de beeldsystematiek. Dit is zeer geschikt om de politiek een afweging te laten maken in kwaliteit en financiële middelen.

5.3 Kosten van de huidige beheerkwaliteit Om tot de bedragen voor de gewenste situatie te komen zijn de arealen per deelgebied vermenigvuldigd met normkosten die gekoppeld zijn aan de kwaliteitsniveaus per beheergroep. Er is ook een correctie zichtbaar voor mensen van de sociale werk. Deze mensen kunnen door lichamelijke beperkingen vaak niet of lastig werken met een C-niveau en zullen een hoger niveau leveren. Ook als een C- niveau gewenst is. Veranderingen in arealen of andere mutaties zijn geborgd in de reguliere planning en control cyclus. Rentelast is in dit IBOR buiten beschouwing gelaten. Het werk moet duurgaan, ondanks de rente. Daarbij kan de rentelast verschillen. Wel wordt er in de begroting ORIE – openbare ruimte in evenwicht 21 uitgegaan van een fictieve bijdrage vanuit het vGRP. Bij vervanging van riolering moet vaak de weg opengebroken worden. De weg mag daarbij in een hoek van 45 graden, vanuit het riool gezien, vervangen worden. Bij het personeel is er gekeken hoeveel procent van het werk er daadwerkelijk buiten uitvoerend werk is. Er is gerekend met 0% voor het kantoorpersoneel, wijkbeheerders op 20%, de voorman op 65% en de groenmensen op 100%. In bijlage 6 staat uitgebreider beschreven hoe de onderstaande bedragen tot stand zijn gekomen.

De voortzetting van de huidige keuzes van de beheerkwaliteit, zoals hierboven te zien, heeft invloed op de begroting van de gemeente. Hierboven is te zien dat er, op basis van de huidige begroting, een begrotingstekort van €19.805,00 ontstaat.

ORIE – openbare ruimte in evenwicht 22 Bijlagen: Bijlage 1: Klanttevredenheidsonderzoek (KTO) Bijlage 2: Weginspecties Bijlage 3: Eenheidscijfers onderhoud Bijlage 4: Eenheidscijfers vervanging Bijlage 5: Areaalgegevens Bijlage 6: Onderbouwing van de financiën ORIE – openbare ruimte in evenwicht 23 Bijlage 1: Klanttevredenheidsonderzoek (KTO)

ORIE – openbare ruimte in evenwicht 24 Bijlage 2: Weginspecties

ORIE – openbare ruimte in evenwicht 25

ORIE – openbare ruimte in evenwicht 26 Bijlage 3: Eenheidscijfers onderhoud ORIE – openbare ruimte in evenwicht 27

ORIE – openbare ruimte in evenwicht 28 Bijlage 4: Eenheidscijfers vervanging

ORIE – openbare ruimte in evenwicht 29

ORIE – openbare ruimte in evenwicht 30 Bijlage 5: Areaalgegevens

ORIE – openbare ruimte in evenwicht 31

ORIE – openbare ruimte in evenwicht 32 Bijlage 6: Onderbouwing van de financiën Er zijn in de openbare ruimte enkele hoofdbeheergroepen te onderscheiden. Voor Wijchen zijn dit: bomen, groen, gazon, grasbermen, meubilair, reiniging, onkruid op verharding, verharding, riolering en water en kunstwerken. Binnen elk van deze hoofdbeheergroepen zijn er meerdere beheergroepen aanwezig. Bijvoorbeeld onder de hoofdgroep meubilair vallen onder andere afvalbakken, lichtmasten en speeltoestellen. Elk van deze beheergroepen kent verschillende niveaus in onderhoud. Om een financiële onderbouwing te kunnen krijgen, is er voor elk van deze groepen en niveaus een normbedrag voor onderhoud van de gemeente opgenomen. Om op een vergelijkbaar bedrag te komen voor de aanlegkosten, zijn de daadwerkelijke aanlegkosten gedeeld door de afschrijftermijnen die de kwaliteitsniveaus hanteren. Zo worden de gemiddelde vervangingskosten per jaar inzichtelijk. Naast de normbedragen zijn er ook arealen nodig om kosten te kunnen berekenen. De beheergroepen zijn onderverdeelt in functionele deelgebieden die de gemeente hanteert: het winkelgebied, bedrijventerrein, buitengebied en kerkdorpen, woongebied en hoofdstructuur. De arealen hiervoor zijn uit het beheersysteem van de gemeente gehaald.

Voor de totalen per beheer zijn bekend, maar de onderverdeling per gebied is hierin voor het IBOR niet voor alle beheergroepen gelukt. Om dit te kunnen vergelijken met de beheergroepen waarvoor dit wel bekend is, is aan de hand van het percentage verharding per gebied het geëxtrapoleerd. Voor het onderhoud worden vervolgens de normkosten en arealen per beheergroep, deelgebied en kwaliteit doorgerekend. Waarna hetzelfde wordt gedaan voor de vervanging. De bedragen die hieruit komen zijn de basis voor het knoppenspel. In dit knoppenspel staan per beheergroep en deelgebied een kwaliteitsniveau benoemd. Die refereert aan de kosten die hiervoor gelden. Het systeem pakt elk van de benoemde kwaliteitsniveaus de eerdergenoemde kosten per areaal en telt deze allen op. Door in dit systeem hierin een ander kwaliteitsniveau te benoemen, komt er een ander bedrag naar voren. Er is ook een correctie zichtbaar voor mensen van de sociale werk. Deze mensen kunnen door lichamelijke beperkingen vaak niet of lastig ORIE – openbare ruimte in evenwicht 33 werken met een C-niveau en zullen een hoger niveau leveren. Ook als een C-niveau gewenst is. Om de verwachte kosten goed in perspectief te kunnen plaatsen, is er ook de begroting bekeken. In deze begroting zijn de kosten per beheergroep wederom gesplitst in onderhoud en vervanging.

Voor de medewerkers is hier gekeken naar de mate waarin zij daadwerkelijk buiten aan het werk zijn. De mensen op het kantoor staan daarom in dit model op 0% productiviteit (in het uitvoerende werk!), de wijkbeheerders op 20%, de voorman op 65% en de groenmensen op 100%. In de begroting is er uitgegaan van een fictieve bijdrage vanuit het verbreed GRP (vGRP) voor de wegen. Bij vervanging van riolering moet vaak de weg opengebroken worden. De weg mag daarbij in een hoek van 45 graden, vanuit het riool gezien, vervangen worden. De rentelast wordt niet meegenomen in het knoppenspel. De werkzaamheden moeten immers doorgaan, ongeacht de rente. Ten slotte zijn de begroting en de verwachtte kosten naast elkaar gelegd om te zien of de gemeente de gewenste kwaliteitsniveaus met de huidige budgetten kan halen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://wijchen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/c2aeba0f-99ef-4b6c-8cd0-49cdc689d809?agendaItemId=f6eabd33-1c6d-4e84-8507-002ac9d80312