Evaluatie fusietraject Wijchen-Druten - NvN def

Uit gesprekken blijkt dat na de presentatie door Berenschot beide colleges tijdelijk uit elkaar gaan om in eigen verband de mogelijkheden te bespreken. Na individuele bespreking door beide colleges wordt de plenaire sessie hervat. Het wordt hierbij duidelijk dat beide colleges bereid zijn om te kiezen voor de optie van ‘het smalle pad’: de colleges zullen richting de raden de intentie uitspreken om het traject voort te zetten. Gesprekspartners geven aan dat elke individueel aanwezige hierbij apart wordt gevraagd door de adviseur van Berenschot om steun voor dit voorstel uit te spreken. Na de plenaire ochtendsessie met beide colleges gaan de beide colleges uit elkaar. Uit gesprekken komt naar voren dat de wethouders van Wijchen die middag en avond gelegenheid hebben om met hun achterban te overleggen over het mogelijke vervolg. Gesprekspartners geven aan dat de fractie van Kernachtig Wijchen die zaterdagavond de conclusie trekt dat er geen bestuurlijke fusie zou moeten plaatsvinden. De wethouders van Wijchen sluiten zich die avond bij die conclusie aan en nemen het besluit om de gemeenteraad te adviseren om het proces stop te zetten. Hierover wordt de gemeentesecretaris die avond geïnformeerd. De burgemeester wordt volgens gesprekspartners gebeld met de mededeling dat men niet verwacht uit de situatie te komen.

Op zondag 8 november sturen de vier wethouders van Wijchen een mail richting het college van Druten met de mededeling dat Wijchen stopt met het fusietraject. De beide burgemeesters zijn van te voren niet op de hoogte van deze mail. Uit gesprekken blijkt dat het college van Druten onaangenaam verrast is door de mededeling van de Wijchense wethouders. Op dinsdag 10 november komen de twee colleges weer bijeen na in de ochtend afzonderlijk te hebben vergaderd. Uit gesprekken blijkt dat verschillende aanwezigen hun ongenoegen over de ontstane situatie uiten. Met name het college van Druten uit zich

57 Werkorganisatie Druten Wijchen (2020, oktober). Verslagen inwonersbijeenkomsten draagvlakonderzoek Druten Wijchen (zaaknummer:

48615-337843). 58 Werkorganisatie Druten Wijchen (2020, september/oktober). Verslagen ondernemersbijeenkomsten draagvlakonderzoek Druten

Wijchen (zaaknummer: 48615-337844). 59 Werkorganisatie Druten Wijchen (2020, oktober). Verslagen bijeenkomsten maatschappelijke organisaties draagvlakonderzoek Druten

Wijchen (zaaknummer: 48615-337845). 60 Werkorganisatie Druten Wijchen (2020, 19 oktober). Verslag afstemmingsoverleg verkenning bestuurlijke samenvoeging.

18

kritisch over het eenzijdige besluit van de wethouders van Wijchen om het traject stop te zetten. Uiteindelijk wordt door beide colleges een beslisnota opgesteld waarin de raad wordt geadviseerd om het traject stop te zetten.

Fase 3: besluit bestuurlijke fusie 10 november 2020: colleges adviseren raden niet door te gaan met de fusie Op 10 november komt er een negatief advies van het college over de bestuurlijke fusie. De OR van werkorganisatie Druten Wijchen reageert teleurgesteld op het advies van het college en uit haar zorgen in een brief aan de gemeenteraden. 61 17 november 2020: informatiebijeenkomsten over het draagvlakonderzoek Op 17 november 2020 worden er twee informatiebijeenkomsten belegd over het draagvlakonderzoek: één bijeenkomst voor geïnteresseerden uit Druten en één bijeenkomst voor geïnteresseerden uit Wijchen 62 De bijeenkomsten zijn bedoeld om de raad, inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties te informeren over het resultaat van het draagvlakonderzoek. Er wordt een toelichting gegeven op het draagvlakonderzoek door een adviseur van Berenschot, waarna er vragen gesteld kunnen worden. Gevolgen draagvlakonderzoek voor de besluitvorming Een aantal raadsleden stelt vragen aan het college over de besluitvorming over de uitkomsten van het draagvlakonderzoek, en een eventuele rol van Berenschot hierin. De adviseur licht toe dat het bureau niet in de advisering treedt, maar wel duiding geeft bij de resultaten van het onderzoek.

Verder licht de adviseur toe dat het zeer gebruikelijk is dat ter voorbereiding van besluitvorming in de raad een standpunt door het college wordt ingenomen en een advies wordt uitgebracht aan de raad. 24 november 2020: commissievergadering over het draagvlakonderzoek Op 24 november 2020 vindt een commissievergadering plaats over het draagvlakonderzoek. 63 Voor deze vergadering ligt er een beslisnota voor om de fusie niet door te zetten. De beslispunten van deze nota luiden als volgt: 1. Kennis te nemen van het feitenboek en de rapportage van het draagvlakonderzoek naar een mogelijke fusie tussen Wijchen en Druten; 2. Gegeven de uitkomsten van het draagvlakonderzoek op 1 december 2020 geen principebesluit te nemen over een fusie met Druten per 01-01-2023; 3. Het college en het bestuur van de WDW de opdracht te geven om de input uit het onderzoek te benutten voor de doorontwikkeling van de WDW; 4. Het college de opdracht te geven om de input uit het onderzoek mee te nemen in het beleid en de plannen van de gemeente. Verschillende fracties reageren op het verloop van het traject. In verband met openstaande vragen, wordt er gevraagd om een evaluatie. Beantwoording college Het college reageert bij monde van wethouder Gerrits op de gestelde vragen. Het college herkent zich niet in het idee dat de raad geen politieke ruimte heeft gekregen.

Het college heeft enkel een advies gegeven en dit ter besluitvorming voorgelegd aan de raad. Het college schetst aanvullend het verloop van het weekend waarin de uitslag van het draagvlakonderzoek is besproken:   

Het college heeft op vrijdag 6 november voorinformatie gekregen van Bureau Berenschot wat betreft de uitslag van het onderzoek. Op 7 november zijn beide colleges bijeen geweest en is de uitslag besproken. Toen is de afspraak gemaakt dat beide colleges hun achterbannen zouden raadplegen. Dat is op diezelfde dag gebeurd. Op 8 november heeft het college van Wijchen een conclusie getrokken en een signaal naar de gemeente Druten afgegeven, namelijk dat de uitslag van het draagvlakonderzoek - volgens het college van Wijchen - helder is, namelijk: er is onvoldoende draagvlak voor de fusie. Druten voelde zich voor het blok gezet en er is veel teleurstelling uitgesproken.

61 Ondernemingsraad Werkorganisatie Druten Wijchen (2020, 23 november). Brief OR inzake bestuurlijke fusie (zaaknummer: 55147-

340514). 62 Verslag van de informatiebijeenkomst van 17 november 2020 gehouden in Zaal Verploegen te Wijchen. 63 Verslag van de Commissievergadering gehouden op 24 november 2020 om 19.30 uur in Wijchen, Maaswaal College, Veenseweg.

19



Op 10 november in de ochtend hebben de beide colleges afzonderlijk vergaderd en een besluit voorbereid. In de middag hebben beide colleges gezamenlijk vergaderd en zijn de beide collegenota’s besproken en vastgesteld, met daarin het advies aan beide raden om het fusietraject niet te vervolgen.

Deze gang van zaken wijkt enigszins af van het verloop zoals dat in het onderhavige onderzoek is gereconstrueerd. Zie ook hierboven, onder de kop 6-10 november. 1 december 2020: de raden nemen een principebesluit over bestuurlijke fusie In de raadsvergadering over de bestuurlijke fusie kijken de fracties terug en vooruit. De meningen over wat er nu moet gebeuren in Wijchen en in de regio, lopen uiteen. De gemeenteraad roept in een motie op om de uitkomsten van het draagvlakonderzoek, waarin inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties hebben aangegeven wat zij van een gemeente verwachten, in het op te stellen strategisch kompas te verwerken. Daarnaast neemt de gemeenteraad een amendement aan waarin opgeroepen wordt om een actieplan op te stellen voor doorontwikkeling van de WDW. De uitvoering van dit plan wordt, door, voor en met de ambtelijke organisatie opgesteld. De gemeenteraden blijven net als de laatste jaren in gemeenschappelijke politieke avonden samenwerken en overleggen over de doorontwikkeling..64

64 Beslisnota 50461 Feitenboek en rapportage draagvlakonderzoek naar een mogelijke fusie tussen Wijchen en Druten.

20

3 3.1 /

Analyse

Overkoepelende analyse

Het handboek gemeentelijke herindeling van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) geeft een handreiking voor de besluitvorming in herindelingsprocessen. Omdat ieder fusieproces anders is, biedt het handboek fuserende gemeenten enige houvast door een aantal processtappen te beschrijven. De eerste stap is een verkenning van de opvattingen in de gemeenteraden, de samenleving en randgemeenten. Hierna volgt een principebesluit waarin de gemeenteraden van beide gemeenten het college de opdracht geven een herindelingsontwerp voor te bereiden. Nadat dit herindelingsontwerp is geformuleerd wordt het ter consultatie voorgelegd aan buurgemeenten, wat uiteindelijk uitmondt in een herindelingsadvies van de provincie aan de minister van BZK.65 Met dit handboek in de hand moet eigenlijk worden geconstateerd dat Druten en Wijchen nooit verder zijn gekomen dan de eerste verkenning. Er is nooit een principebesluit genomen tot het voorbereiden van een herindelingsproces. Ogenschijnlijk was dat echter wel het geval. Er werd een projectplan opgesteld en een projectleider aangesteld voor de bestuurlijke fusie. Verder zijn omliggende gemeenten geconsulteerd over de herindeling van Druten en Wijchen. Ook is een omvangrijke inwonersraadpleging gehouden en zijn informatieavonden belegd over de herindelingsplannen.

De formele werkelijkheid is dat er nooit een besluit is genomen om een herindelingsproces te starten, maar informeel is dat proces wel gestart en later weer afgebroken. Deze spanning tussen de formele werkelijkheid en informele praktijk komt voort uit het feit dat de besluitvorming over de herindeling zich grotendeels in alle beslotenheid heeft voltrokken. Het besluitvormingsproces wordt gekarakteriseerd door vertrouwelijke overleggen (zogenaamde ‘blokhut-besprekingen’) met college- en raadsleden uit Druten, informele collegebesluiten, keukentafel-sessies en andere interne partijberaden. Bestuurlijke, politieke en maatschappelijke debatten over de bestuurlijke toekomst van de gemeente waren hierdoor onvoldoende met elkaar verbonden. Het besluitvormingsproces kende daarom een grillig verloop en was voor alle betrokkenen niet altijd even duidelijk. Dat gold zowel voor het begin van het besluitvormingsproces als voor de beëindiging hiervan. Spanningen en conflicten, die inherent zijn aan ieder herindelingsproces, waren door deze grilligheid en onduidelijkheid lastig beheersbaar. Een voorbeeld daarvan is de discussie omtrent de naamgeving van de gemeente. Waar publiekelijk werd gecommuniceerd dat dit soort details pas na besluitvorming door de raad over de fusie zouden worden besproken, werd intern al over de naamgeving van de nieuwe gemeente gesproken.

Door verschillende gesprekspartners wordt de coronacrisis als een verhinderende factor genoemd voor het traject. Het was niet goed mogelijk om met inwoners in gesprek te gaan en raadsleden zagen elkaar maar weinig. Toch hebben de corona-beperkingen geen dominante invloed gehad op het verloop en de uitkomst van het traject. Het ontbreken van een openbaar politiek debat en heldere bestuurlijke afspraken is bepalender geweest. Als we het besluitvormingsproces nader analyseren, kunnen een aantal conclusies worden getrokken over het herindelingsproces, het maatschappelijk-politiek-bestuurlijk-ambtelijk samenspel in Wijchen en het samenspel met regiogemeenten en de provincie.

3.2 /

Conclusies

65 Ministerie van BZK (2020). Handboek gemeentelijke herindeling.

21

Geen duidelijk ontwikkelperspectief na ambtelijke fusie Zoals iedere ambtelijke fusie had ook de Werkorganisatie Druten Wijchen tot doel om ambtelijke kwetsbaarheden te verminderen, kosten te reduceren en de kwaliteit te verhogen. Over het vervolgperspectief bestond van meet af aan onduidelijkheid. Voor sommigen was deze ambtelijke fusie een eerste stap naar een bestuurlijke fusie, voor anderen een manier om een bestuurlijke fusie te kunnen voorkomen. Achter de schermen is er door de colleges van Wijchen en Druten sinds 2018 steeds intensiever gesproken over een mogelijke bestuurlijke fusie. Over de afspraken die zijn gemaakt en de verwachtingen die bestuurders uit Wijchen en Druten hierover hebben uitgesproken bestaat verschil van inzicht. Feit is wel dat er hier vóór 2020 nooit een politiek of maatschappelijk debat over is gevoerd. De verwachtingen over een eventueel vervolg van de ambtelijke fusie liepen uiteen. Uit de gesprekken die wij hebben gevoerd, blijkt dat het concrete voorstel tot het verkennen van de bestuurlijke fusie binnen zo’n korte termijn voor sommige raadsleden een volstrekte verrassing was.

Dat is opmerkelijk, omdat meerdere betrokkenen aangeven dat er in het verleden is gesproken over samenwerkingen in de regio, het scenario van een fusie met Heumen op tafel heeft gelegen en er in ieder geval in de raadsvergadering van 31 maart 2016 door D66 over een bestuurlijke fusie is gesproken. Maatschappelijke discussie zonder debat in de gemeenteraad Na een lange periode van vertrouwelijke overleggen tussen de colleges van Druten en Wijchen over een bestuurlijke fusie, werd het maatschappelijk debat hierover in januari 2020 gestart door de Wijchense PvdA-fractievoorzitter met een interview in huisaan-huisblad Wegwijs. Dit bracht een keten van reacties teweeg die leidde tot de informele start van een herindelingsproces, het aanstellen van een projectleider en projectondersteuner en de benoeming van een waarnemend burgemeester die het herindelingsproces zou kunnen leiden. Ook gaf de gemeenteraad het college opdracht om een onderzoek uit te voeren naar de voor- en nadelen van een herindeling. Toch is tussen januari en december 2020 geen enkele keer in de gemeenteraad gedebatteerd over het proces en is er ook geen formeel raadsbesluit over genomen. Dit had twee gevolgen die het besluitvormingsproces ernstig hebben gehinderd.

Omdat er in de eerste plaats geen raadsbesluit is genomen, werden politieke en maatschappelijke debatten over de bestuurlijke fusie niet afgerond, waardoor ze de besluitvorming over gemeentelijke fusie konden blijven beïnvloeden. Het tweede gevolg was dat B&W hierdoor geen duidelijk politiek mandaat kreeg om stappen te zetten in het besluitvormingsproces. Dit leidde er uiteindelijk toe dat ieder onderdeel van het proces – zoals de formulering van enquêtevragen voor het opinieonderzoek – inzet werd van politieke strijd en maatschappelijk debat. Veel informaliteit en onduidelijkheid Omdat er geen raadsbesluiten werden genomen, had de besluitvorming over de bestuurlijke fusie een sterk informeel karakter. Het projectplan voor het besluitvormingsproces was een ambtelijke notitie die niet gebaseerd was op enig raadsbesluit. Het gevolg hiervan was dat niemand zich gebonden achtte aan de procesafspraken uit het projectplan. Ook moet worden geconstateerd dat het projectplan weinig handvatten bood om politieke en maatschappelijke discussies over de fusie in goede banen te leiden. Dat vooraf niet was nagedacht over verschillende scenario’s bij verschillende uitkomsten van het opinieonderzoek, zorgde ervoor dat de duiding van de uitslag werd beheerst door politieke dynamiek, waardoor de besluitvorming hierover een nogal chaotisch verloop kende.

Processtappen uit het ‘Handboek herindeling’ zijn niet gevolgd Zoals gezegd schrijft het BZK-‘Handboek herindeling’ voor dat het fusieproces start met een eerste verkenning die wordt gevolgd door een principebesluit van de gemeenteraad waarin het college wordt opgeroepen de voorbereidingen op een herindeling te starten. Ook gaat het handboek ervan uit dat het hele herindelingsproces ongeveer vier jaar duurt. De wens om het herindelingsproces sneller af te ronden leidde ertoe dat de verkennende fase erg uitgebreid werd uitgevoerd (met informatieavonden, een inwonerspeiling en gesprekken met regiogemeenten). Als gevolg hiervan werd het nog te nemen principebesluit ervaren als een definitief besluit, als een ‘go-no-go-moment’. De gemeenteraad heeft zichzelf zo gedurende het proces lang buitenspel gezet. Voor een deel was dat ook een doelbewuste keuze: de meeste raadsleden wilden pas hun standpunt over de fusie pas bepalen als de bevolking zich hierover had uitgesproken. Politieke standpunten pas bepaald toen het maatschappelijke debat al op stoom was Hoewel er ambtelijk en bestuurlijk van uit werd gegaan dat inwoners de voorgenomen fusieplanen zouden accepteren, waren raadsleden en de politieke partijen die zij vertegenwoordigen hier minder gerust op.

Dit leidde ertoe dat de voorstanders van de fusie zich in het maatschappelijke debat niet uitspraken en ook weinig moeite deden om hun achterbannen te overtuigen van de voordelen van een gemeentelijke herindeling met Druten. Zij kozen er zoals gezegd voor om te wachten op de uitkomst van de inwonersraadpleging. De tegenstanders van de fusie kregen hierdoor vrij spel in het maatschappelijke debat. Onvoldoende aandacht voor tijdige communicatie

22

Het maatschappelijke debat dat met het Wegwijs-interview van de PvdA-fractievoorzitter werd gestart, werd vervolgens aan het vrije spel van maatschappelijke krachten overgelaten. De meest gepassioneerde tegenstanders konden hierdoor gemakkelijk het debat overheersen en deden dat ook. Er zijn weinig pogingen ondernomen om een brede maatschappelijke discussie te organiseren waarin ook voorstanders en meer gematigde opvattingen een stem kregen. Zeker toen besloten werd om het geplande opinieonderzoek om te vormen tot een quasi-referendum, had het in de rede gelegen om debatten te organiseren waarin voor- en tegenstanders in gelijke mate aan bod zouden komen. Toch is dat niet gebeurd. Dit heeft voor een gedeelte te maken met corona-beperkingen en de grote tijdsdruk op het proces, en met het feit dat men in eerste instantie pas wilde communiceren na een raadsbesluit over het inwonersonderzoek. Maar nog meer heeft dit te maken met de veronderstelling dat de bevolking – eenmaal gewend aan de ambtelijke fusie – de bestuurlijke fusie gemakkelijk zou accepteren. Door deze veronderstelling is er ook weinig in het werk gesteld om aan de bevolking uit te leggen waarom een fusie met Druten voor de inwoners voordelig zou zijn.

Onbedoeld kregen inwoners hierdoor het gevoel dat er achter hun rug om in hun nadeel werd besloten, ook omdat politieke partijen die aan deze gevoelens appelleerden in het debat geen weerwoord kregen. Bestuurders besturen zonder gemeenteraad Alleen burgemeesters en wethouders zijn aan zet geweest in het besluitvormingsproces, dat zich zoals gezegd overwegend binnenskamers afspeelde. Daar waar steun van de gemeenteraad nodig was, meenden zij hier informeel via de coalitiefracties over te kunnen beschikken. Van een samenspel met de gemeenteraad was niet of nauwelijks sprake. Behalve dat het college zich hierdoor niet politiek – en dus ook niet maatschappelijk – hoefde te verantwoorden, miste het college hierdoor ook kritisch tegenwerk van de gemeenteraad bij de verschillende stappen in het besluitvormingsproces. Nog belangrijker was dat het bestuurders hierdoor aan een politiek mandaat ontbrak om in het besluitvormingsproces de benodigde stappen te kunnen zetten. De positie van Wijchen in de regio is verzwakt Zowel in Druten als in andere gemeenten is met verbazing gekeken naar de ontknoping van het voorbereidende traject. Zeker omdat een eerdere fusiepoging met Heumen een gelijksoortig verloop kende. Het heeft de ervaren betrouwbaarheid van Wijchen als samenwerkingspartner geschaad. Het college lijkt zich hier van bewust.

In de regio wordt opgemerkt dat Wijchen zich sinds het aflopen van het fusietraject bescheidener opstelt. Een blik naar binnen Na het eerder beëindigde fusieproces met Heumen is dit de tweede keer dat een fusieproces voortijdig wordt afgebroken. Beide keren heeft het onvermogen om de fusiepartner als gelijkwaardig te beschouwen, de gemeente parten gespeeld. Ook nu heeft de manier waarop eisen werden gesteld aan de gemeentenaam en de vestigingsplaats van het gemeentehuis veel kwaad bloed gezet in Druten, net zoals de beëindiging van het besluitvormingsproces daar veel irritaties opriep.

23

4

Aanbevelingen en aandachtspunten

4.1 /

Aanbevelingen over intern en extern samenspel

Het besluitvormingsproces ten aanzien van de voorgenomen bestuurlijke fusie met Druten is allereerst een proces dat betrekking heeft op de samenwerkingsrelaties van de gemeente met Druten en andere regiogemeenten. Daarnaast is het ook te zien als een politiek besluitvormingsproces waarin inwoners, politieke partijen, raadsleden, wethouders, burgemeester en ambtenaren een rol spelen. De evaluatie van dit besluitvormingsproces levert zo een aantal lessen op over het interne samenspel tussen samenleving, gemeenteraad, B&W en ambtelijk apparaat en lessen over het externe samenspel met regiogemeenten. Op basis van deze lessen, die in het vorige hoofdstuk zijn besproken, kunnen de volgende aanbevelingen worden geformuleerd.

4.2 /

Aanbevelingen intern samenspel

Laat de gemeenteraad vooraf kaders geven De analyse (zie H3) laat zien dat het besluitvormingsproces over de voorgenomen fusie ernstig werd gehinderd door het gegeven dat de gemeenteraad zich niet had uitgesproken over de te nemen stappen in dit proces. Het college had zichzelf een dienst bewezen als het de gemeenteraad om kaders had gevraagd, omdat de raad het college hiermee een politiek mandaat zou hebben kunnen geven over de te nemen stappen in het besluitvormingsproces. Omdat dit niet is gebeurd, was ieder onderdeel van het fusieproces onderwerp van politiek en maatschappelijk debat. •

Een belangrijke aanbeveling is dan ook dat besluitvormingsprocessen aan duidelijkheid winnen als de gemeenteraad vooraf kaders aangeeft. Dat dient niet te gebeuren in besloten fractieberaden, maar in een openbaar debat, zodat het voor de samenleving goed zichtbaar is welke belangen en meningen bij de besluitvorming zijn meegewogen en op welke wijze dat is gebeurd.

Maak de samenleving deelgenoot van belangrijke ontwikkelingen: voer politieke debatten in het openbaar Een belangrijk deel van de besluitvorming over de bestuurlijke fusie met Druten heeft zich in de beslotenheid van informele collegeontmoetingen en interne fractieberaden voltrokken. Inwoners en hun organisaties kregen hierdoor het gevoel dat achter hun rug om werd besloten. Een ander gevolg van deze beslotenheid was dat het maatschappelijk debat over de bestuurlijke toekomst van de gemeente geen duidelijke verbinding had met het politieke en bestuurlijke debat hierover. •

•

Op grond hiervan en aansluitend op de vorige aanbeveling, is het daarom van belang dat de maatschappelijke belangen en gezichtspunten in een openbaar politiek debat worden afgewogen tot een raadsbesluit. Het maatschappelijke debat kan zo met een politiek raadsbesluit worden afgerond. Bij onderwerpen die gevoelig liggen in de samenleving heeft de gemeenteraad namelijk niet het primaat, maar juist het ultimaat: het politieke debat is de bezegeling en afronding van het maatschappelijke debat. Een aandachtspunt is – zeker bij politiek omstreden onderwerpen – de kwaliteit van het maatschappelijk debat hierover. Als dit debat volledig wordt overgelaten aan het vrije spel van maatschappelijke krachten is de kans groot dat alleen de meest uitgesproken opvattingen gehoord worden; door ervoor te zorgen dat meer genuanceerde visies ook aan bod

24

komen kan het debat worden verrijkt waarmee het voor inwoners en hun vertegenwoordigers meer informatieve waarde heeft. Vertegenwoordigen is een werkwoord en betekent ook kleur bekennen Zoals gezegd hebben de meeste raadsleden in Wijchen geen duidelijk standpunt willen innemen over de bestuurlijke fusie tot dat de opvattingen van de bevolking hierover duidelijk waren. Gemeenteraadsleden hebben zichzelf hierdoor buitenspel gezet (zie boven) terwijl ze zich als volksvertegenwoordigers ook zelf hadden kunnen informeren over de gevoelens in de samenleving over dit onderwerp. •

Het verdient daarom aanbeveling dat gemeenteraadsleden zich meer en meer uitgebreid laten informeren over de opvattingen in de samenleving en dat zij op basis daarvan tot een helder standpunt komen. Dat bevordert de herkenbaarheid van raadsleden in de samenleving, de kwaliteit van het politieke debat en de effectiviteit van de besluitvorming.

Werk aan een ontwikkelagenda voor de Wijchense lokale democratie, ook t.b.v. de profielschets voor de nieuwe burgemeester Bovengenoemde aanbevelingen en aandachtspunten houden ook in algemene zin een opdracht in voor de ontwikkeling van de lokale democratie van Wijchen. Het gaat dan om de verbetering van het samenspel tussen samenleving, raad, B&W en ambtelijk apparaat. •

We bevelen daarom aan dat de gemeenteraad een ontwikkelagenda opstelt voor de versterking van de lokale democratie. Deze agenda bevat geen concrete vernieuwingsvoorstellen maar wel onderwerpen die in een komende raadsperiode nader aandacht verdienen. Gezien de eigen verantwoordelijkheid van de burgemeester voor het bevorderen van de kwaliteit van het lokaal bestuur en de lokale democratie, ligt het in de rede om deze ontwikkelagenda te gebruiken voor het opstellen van een profielschets voor de nieuwe burgemeester. Voor een verdere uitwerking van deze ontwikkelagenda, is het raadzaam om het samenspel tussen samenleving, raad, B&W en ambtelijk apparaat aan een diepgaand en systematisch onderzoek te onderwerpen.

•

•

4.3 /

Aanbevelingen extern samenspel

Ontwikkel een strategische visie op de positie van Wijchen in de regio Wijchen werkt aan een ‘Strategisch kompas’ dat – mede op basis van de uitkomsten van het draagvlakonderzoek - een visie geeft op de bestuurlijke toekomst van de gemeente. De focus ligt hierbij op de wijze waarop Wijchen zijn gemeentelijke taken en opgaven het beste – alleen of samen met anderen – kan uitvoeren. Dit terwijl de samenwerkingsrelaties met regiogemeenten wat averij hebben opgelopen. •

•

Gelet op de gevolgen van de voortijdig beëindigde fusiepoging met Druten voor de relaties in de regio, is het raadzaam dat Wijchen start met het ontwikkelen van een strategische visie op de positie van Wijchen in de regio. Wat heeft Wijchen de regio te bieden op het gebied van huisvesting, economie, onderwijs, zorg, recreatie en toerisme? En wat heeft Wijchen nodig? Dit geeft niet alleen intern, maar ook extern duidelijkheid. Aandachtspunt hierbij is dat deze visie inhoudelijk gedreven is. Als de machtspositie van de gemeente in de regio teveel centraal staat, verliest de visie zijn geloofwaardigheid.

Ga hierover het gesprek aan met regiogemeenten, zelfbewust én bescheiden Deze strategische visie kan een goede basis zijn voor een gesprek met regiogemeenten. Zoals gezegd hebben de relaties hiermee extra onderhoud nodig. •

•

Hoewel collegeleden hun regionale collega’s bijna wekelijks ontmoeten aan verschillende regionale overlegtafels, is het van belang dat – ook buiten deze bestuurlijke overleggen om – gesprekken worden gevoerd met colleges of collegeleden. Voor een ‘operatie-herstel vertrouwen’ is het nodig dat duidelijk zichtbaar wordt geïnvesteerd in het verbeteren van onderlinge contacten. Het gaat natuurlijk ook over de inhoud: dat wat Wijchen de regio te bieden heeft en van de regio nodig heeft, levert hiervoor voldoende bouwstenen. Met dit verhaal kan Wijchen zelfbewust naar buiten treden, al past ook enige bescheidenheid. Hardnekkige beelden over een arrogante opstelling van Wijchen in de regio, kunnen zo worden afgezwakt.

25

26

Bijlage bronnen

Gesprekspartners Naam

Functie

Organisatie

Datum

De heer B. Derksen

Raadslid

Gemeente Wijchen

6 april 2021

De heer K. van Galen

Raadslid

Gemeente Wijchen

6 april 2021

De heer L. Herms

Raadslid

Gemeente Wijchen

6 april 2021

De heer W. Krale

Raadslid

Gemeente Wijchen

6 april 2021

De heer J. de Kievit

Raadslid

Gemeente Wijchen

7 april 2021

De heer P. Gatzen

Raadslid

Gemeente Wijchen

7 april 2021

De heer T. van Bronkhorst

Raadslid

Gemeente Wijchen

8 april 2021

Mevrouw M. van Beek

Burgemeester

Gemeente Wijchen

12 april 2021

Mevrouw E. Mollema

Projectleider

Werkorganisatie Druten Wijchen

13 april 2021

De heer R. Boer

Gemeentesecretaris

Gemeente Wijchen

14 april 2021

De heer G. Gerrits

Wethouder

Gemeente Wijchen

14 april 2021

De heer P. Loermans

Wethouder

Gemeente Wijchen

14 april 2021

De heer T. Burgers

Wethouder

Gemeente Wijchen

16 april 2021

Mevrouw D. Bergman

Burgemeester

Gemeente Beuningen

19 april 2021

De heer H. Driessen

Wethouder

Gemeente Beuningen

19 april 2021

Mevrouw C. van Rhee

Burgemeester

Gemeente Druten

20 april 2021

De heer S. van Elk

Oud-wethouder

Gemeente Druten

20 april 2021

De heer J. Markink

Gedeputeerde

Provincie Gelderland

21 april 2021

De heer A. van den Brink

Medewerker sterk bestuur

Provincie Gelderland

21 april 2021

Mevrouw L. Berendsen

Griffier

Gemeente Wijchen

21 april 2021

27

De heer A. van Eldijk

Journalist

Weekblad Wegwijs

21 april 2021

De heer N. Derks

Wethouder

Gemeente Wijchen

22 april 2021

De heer H. van der Werff

Adviseur

Berenschot

23 april 2021

Mevrouw J. Vink

Adviseur

Berenschot

23 april 2021

De heer W. van Engeland

Onderzoeker

I&O Research

23 april 2021

De heer H. Verheijen

Oud-burgemeester

Gemeente Wijchen

28 april 2021

Bronnen Voor de geraadpleegde bronnen verwijzen wij naar de voetnoten in de rapportage.

28