conceptverslag commissievergadering 2 16 februari 2023.pdf

CONCEPT Verslag

van de openbare commissievergadering van de gemeente Wijchen gehouden op 16 februari 2023 om 19.30 uur in het Kasteel te Wijchen

Voorzitter

Mevrouw C.E. Hoogteijling

CDA

Dhr. B.G.B. Derks Mevr. M.P. Joosse-de Visser Mevr. M.C.E Muller Dhr. G. Reichgelt Dhr. P.R. Oomen Mevr. S. Smeets Mevr. J.M. Driessen-Slingerland Dhr. T.R.D. Klinkhamer Dhr. H.J. Grobbe Dhr. T.T.M. Burgers Dhr. Y.J.T.M. Merkus Mevr. A.C.M. Peters-Vroom Dhr. M.F.W. Derks Dhr. W.T.M.J. Krale Dhr. A.J. van Kuppeveld Mevr. R.H.J. Kuipers Dhr. C.W.J.B. Timmerman

D66 GroenLinks Kernachtig Wijchen PvdA VVD Wijchen Lokaal

Raadsgriffier

Mevr. A.B. Berendsen

Burgemeester en Wethouders

Mevr. R. Helmer-Englebert, Dhr. G.W.R. Gerrits

1. Opening en mededelingen De voorzitter, mevrouw Hoogteijling, heet alle aanwezigen van harte welkom. Er zijn vanavond, vanwege de hoeveelheid agendapunten, twee commissievergaderingen. De andere commissievergadering vindt gelijktijdig plaats in de raadszaal. Deze commissievergadering kan niet worden gestreamd en daarom wordt van deze vergadering een verslag gemaakt. De spreektijden zijn niet zichtbaar, maar worden door de griffier bijgehouden. Na ieder agendapunt zal een tussenstand van de resterende tijd worden gegeven. De spreektijd is door de Agendacommissie bepaald op 7 minuten per fractie in de eerste termijn en de rondvraag en voor het college 20 minuten exclusief de rondvraag. 2.

Vaststellen lijst van adviezen en toezeggingen van de commissievergadering van 19 januari 2023 De lijst van adviezen en toezeggingen wordt vastgesteld. 3. Mededelingen van het college Burgemeester, mevrouw Helmer-Englebert deelt mee dat het onderzoeksverslag m.b.t. de toekomst van de dorpskermissen begin maart aan de raad zal worden aangeboden in plaats van half februari. 4. Geen.

Vragen aan het college over de gemeenschappelijke regelingen

Verslag openbare commissievergadering d.d. 16 februari 2023

pagina 1 van 12

5. -

Rondvraag De heer Oomen betreffende verkiezingsborden voor de verkiezingen van Provinciale Staten Mevrouw Muller inzake verkiezingsborden

De heer Oomen constateert dat de borden geplaatst zijn en vervolgens weer werden verwijderd. De fracties waren hiervan niet op de hoogte. Hij informeert wanneer dit naar de fracties is gecommuniceerd en waarom hiertoe is besloten. De borden zijn onderdeel van de landelijk geaccepteerde wijze om deelname aan de verkiezingen kenbaar te maken. Wat is er wel mogelijk en nodig om de borden die dreigen weggehaald te worden te behouden. Burgemeester Helmer-Englebert licht toe dat het besluit in 2020 door het college is genomen. Het was een niet openbaar collegebesluit dat openbaar gemaakt had moeten worden. Niet duidelijk is of dit daadwerkelijk is gebeurd waardoor de politieke partijen mogelijk niet op de hoogte waren. In januari hebben meerdere partijen geïnformeerd naar wat wel mogelijk was. Aangegeven is dat sandwichborden wel toegestaan zijn, maar geen grote verkiezingsborden. Dit was niet duidelijk bij de uitvoering waardoor borden zijn geplaatst en weer weggehaald. Besloten is de borden vanaf volgende week weer te laten plaatsen. Er zal opnieuw gekeken worden naar het collegebesluit. Het argument was verrommeling te voorkomen en zij zouden geen meerwaarde hebben voor de opkomst bij de verkiezingen. - Mevrouw Muller betreffende handhaving drinken in openbare ruimte Mevrouw Muller kwam op weg naar de vergadering op straat een blikje bier tegen.

Zij maakt zich zorgen om de toekomst van het carnaval gezien het verbod om buiten een biertje te drinken. Burgemeester Helmer-Englebert heeft de vraag ontvangen. Zij kan deze helaas op dit moment niet beantwoorden en zal dit schriftelijk alsnog doen. Schriftelijke beantwoording burgemeester Helmer-Englebert: Voor het verminderen van overlast heeft de gemeente Wijchen het verbod tot alcoholhoudende drank op aangewezen openbare plaatsen in de APV opgenomen. Tijdens carnaval is door handhaving, toezicht en de politie aandacht voor het verbod. Er wordt tijdens carnaval situationeel bepaald of repressief wordt opgetreden of dat wordt volstaan met een waarschuwingsgesprek. Volledige repressieve handhaving is niet realistisch, ook niet tijdens carnaval. De focus van toezicht, handhaving en de politie tijdens carnaval is gericht op excessen.

6.

6.a. Woondeal 2.0 regio Arnhem Nijmegen, beslisnota 98659 6.b. Naar een nieuwe Regionale Huisvestingsverordening Arnhem Nijmegen 2024, informatienota 103798 6.c. Prestatieafspraken Wijchen 2023 en verder, informatienota De voorzitter vermeldt dat dit agendapunt uit drie onderdelen bestaat. De Agendacommissie adviseert om in het betoog met name in te gaan op de agendapunten 6a en 6b en in tweede instantie te reageren op de huisvestingsverordening. De huidige huisvestingsverordening loopt af op 31 december 2023. In de informatienota zijn de denkrichtingen van het college weergegeven. Het college hecht veel belang aan een regionaal verspreid speelveld voor woningzoekenden en adviseert de voorrang van lokale woningzoekenden niet te verruimen. Mevrouw Muller stelt dat de fractie van D66 zich helemaal kan vinden in de woondeal. Er zijn mooie plannen met mooie doelen gevormd. 2/3 van de woningen moet betaalbaar zijn, worden gerealiseerd in de sociale huur en midden huur tot € 1000 en koopwoningen tot € 355.000. De woningen dienen zoveel mogelijk energiezuinig te zijn. D66 kan hier helemaal achter staan. De fractie dringt erop aan dat de raad de vinger aan de pols houdt en vraagt het college om de Verslag openbare commissievergadering d.d. 16 februari 2023

pagina 2 van 12

raad via de raadsagenda op de hoogte te houden. Met betrekking tot het stikstofbeleid roept zij de andere partijen op om hun stem voor de verkiezingen te heroverwegen. Dit is erg belangrijk voor het realiseren van de woondeal. Met betrekking tot de menskracht is sprake van een bottleneck. Zij steunt het college en de wethouders in de oproep aan het Rijk om samen op te trekken en te zorgen dat dit wordt aangepakt. Ten aanzien van de informatienota 6b staat D66 ook achter de oproep van het college om dit regionaal en niet lokaal te verdelen. Hierdoor komen woningzoekenden eerder aan een woning. De heer Oomen merkt op dat de fractie van GroenLinks zich helemaal kan vinden in de woondeal. Net als D66 maakt de fractie zich zorgen over de stikstof en dringt erop aan de vinger aan de pols te houden. In de bouwopgave zal nog meer moeten worden ingezet op nieuwbouw. De bedoeling is 30% in de sociale huursector te realiseren, 2400 coöperatiewoningen. Dit is erg veel. Mogelijk is het beter om te streven naar een hoger percentage zodat dit doel eerder kan worden bereikt. De heer Oomen vreest dat de doelstellingen voor Wijchen-West niet helemaal gehaald worden. Er is dan sprake van een mooie woondeal op papier maar niet wat wij moeten hebben voor Wijchen. GroenLinks is eveneens geen voorstander van voorrang voor de eigen inwoners bij de toewijzing van woningen.

De ambtelijke werkgroep denkt dat hiermee de inwoners juist te kort zouden worden gedaan omdat hierdoor de kans op een woning in een andere gemeente kleiner wordt. De fractie steunt de keuze voor maatwerk. Voor spoedzoekers is het goed om de huidige urgentieregels tegen het licht te houden. Het komt voor dat mensen onbedoeld in Arnhem terecht komen, terwijl hun kind in Wijchen naar school gaat. Dit kan schrijnende situaties opleveren. Nota 6c is een informatienota. Omdat er veel doorverwijzingen zijn naar 6a en 6b is het goed dit mee te nemen naar 2024. De prestatieafspraken met wooncorporaties in het kader van duurzaamheid, vindt de heer Oomen graatmager. Hij dringt erop aan in de volgende ronde meer visie en stevigere afspraken te maken. Een goede ontwikkeling is dat Talis heeft aangegeven het concept woningdelen in 2023 uit te breiden met 10-15 woningen. Zij bieden aan om de verschillende concepten te delen met het college en de raad. De heer Oomen zou hier graag t.z.t. kennis van nemen. De heer Klinkhamer merkt op dat nog steeds sprake is van een groot tekort aan woningen, zeker in Wijchen moet men flink aan de slag. Een herijking van de in 2020 gesloten woondeal is op zijn plaats. Er zijn concrete afspraken voor veel meer woningen en hij complimenteert de wethouder met het behaalde resultaat. Er bestaan echter risico’s ten aanzien van de haalbaarheid.

De heer Klinkhamer is benieuwd wat er gebeurt wanneer initiatieven niet van de grond komen. Hij dringt erop aan dat dan opnieuw in overleg wordt gegaan om te zorgen dat dit geen extra vertraging oplevert. Hij gaat niet nader in op de informatienota 6 c. Hier zijn goede afspraken gemaakt. De heer Klinkhamer merkt naar aanleiding van nota 6b op dat dit een goede uitwerking is van de motie inzake het toewijzingsbeleid. De kern was dat mensen die aangewezen zijn op een sociale huurwoning de kans krijgen in Wijchen te blijven wonen. Zij hebben in Wijchen hun sociale netwerk. De werkgroep heeft belangrijke uitgangspunten op een rij gezet. Kernachtig Wijchen kan zich in 4 van de 5 uitgangspunten vinden. Het percentage van mensen dat binnen de regio verhuisde is gestegen van 21% naar 31%. De woningmarkt wordt steeds meer regionaal. De heer Klinkhamer vreest echter dat mensen vaak noodgedwongen verhuizen naar een andere gemeente. Hij vraagt zich af of er voldoende zicht is op de hoeveelheid mensen die in de voorkeursgemeente een woning kunnen krijgen of zich noodgedwongen vestigen in een andere gemeente en of hier niet iets aan gedaan zou moeten worden. Dit ziet hij niet terug in de verordening. Kernachtig Wijchen overweegt een amendement/motie voor de raad om hier toch iets mee te doen.

De fractie van Kernachtig Wijchen heeft nog een aantal technische vragen gesteld maar hierop nog geen antwoord gekregen. De heer Derks stelt dat de VVD-fractie de drie stukken met interesse heeft besproken. De VVD

Verslag openbare commissievergadering d.d. 16 februari 2023

pagina 3 van 12

is een groot voorstander van bouwen en wil dit nogmaals benadrukken. Uitgangspunt is voldoende betaalbare woningen voor alle inwoners. Hij dankt voor het uitgevoerde onderzoek. De antwoorden zijn duidelijk. De VVD heeft ook sympathie voor de vraag van Kernachtig Wijchen. Er dienen voldoende woningen en ruimte beschikbaar te zijn en de overheid en gemeente moeten hierin faciliteren. Dit kan ook door het splitsen van woningen of middels andere initiatieven. Er zijn mooie plannen en de VVD wil hier in de basis goedkeuring aan geven, maar dringt erop aan dat ook de landelijke richtlijnen in de regio worden gevolgd. Overgegaan dient te worden tot snelheid van handelen en niet blijven hangen in allerlei beperkingen. Er moet gebouwd worden. De heer Derks dringt erop aan dat de raad betrokken blijft bij het proces zodat er zicht blijft op hoe het proces verloopt en de snelheid kan worden behouden. De heer Van Kuppeveld merkt op dat in de voorliggende beslisnota veel ideeën worden aangedragen en prima voorstellen worden gedaan. Hij vraagt zich echter af wanneer dit de werkelijkheid wordt. De afspraken zijn gemaakt met 18 gemeenten. Arnhem en Nijmegen lijken echter een aparte positie te hebben in de samenwerking. Hij kan zich vinden in de doelstelling van 2/3 betaalbare woningen voor mensen met lage en middeninkomens en starters en een evenwichtige spreiding over de gemeenten.

De gemeenten bepalen echter zelf welk deel in het middensegment wordt gerealiseerd. De heer Van Kuppeveld denkt dat een grens van € 250.000 niet langer hanteerbaar zal zijn door de kostenstijgingen. De kwaliteit van de woningen kan ook per gemeente verschillen omdat er verschillen zijn in de kavelprijzen. Gezien de behoeften van de doelgroep lijkt het onmogelijk op dezelfde voet door te gaan. Het bouwen komt niet van de grond, op Arnhem en Nijmegen na. Hij dringt erop aan de inwoners van Wijchen niet teleur te stellen. De fractie van Wijchen Lokaal stemt in met de nota’s 6b en 6c. Mevrouw Joosse-de Visser vindt de woondeal een prachtig stuk waar 18 gemeenten samen aan hebben gewerkt met de landelijke en provinciale overheid. Er zijn veel middelen en menskracht bij betrokken geweest. De fractie van het CDA onderschrijft het uitgangspunt voor 2/3 betaalbare huur en koopwoningen waarbij de sociale huurwoningen evenwichtig worden verdeeld over alle gemeenten. De fractie ziet graag dat de inwoners beter zicht krijgen op de voortgang van de lokale woningbouwplannen en vraagt de wethouder hoe het staat met de monitor die aangekondigd is waarbij de inwoners kunnen zien hoe het staat met de lokale plannen. De woningbehoefte per gemeenten wordt uitgewerkt en mevrouw Joosse-de Visser vraagt zich af in hoeverre dit de woondeal nog zou kunnen belemmeren.

Zij is het van harte eens met de nota. De informatienota 6 c wordt voor kennisgeving aangenomen. Ten aanzien van de duurzaamheid sluit mevrouw Joosse-de Visser aan bij GroenLinks. De afspraken zijn wat mager en zij dringt erop aan in de volgende editie hier meer aandacht aan te besteden. Het CDA onderschrijft het standpunt van het college in nota 6c wat betreft de regionale aanpak. Per gemeente dienen niet allerlei afzonderlijke afspraken gemaakt te worden. Het is heel begrijpelijk dat gepleit wordt voor de inwoners die hier geworteld zijn, maar per saldo zal dit negatief uitpakken voor de woonverdeling en mogelijk ook economische gevolgen hebben. De heer Merkus kan zich vinden in de bestuurlijke afspraken. Het uitgangspunt van 2/3 betaalbare woningen is een goed streven. Hij vraagt de wethouder in hoeverre de uitgangspunten kunnen worden meegenomen in de ontwikkelingen in Wijchen-West. Indien er een overeenkomst is gesloten en deze niet meer meegenomen kan worden in dit project, zou hij dit graag bevestigd zien door de wethouder. Het lokale woningbehoefteonderzoek is een goed idee. Bouwen naar behoefte is belangrijk. De heer Merkus informeert hoe het staat met de woonvisie. Het voorrang verlenen aan eigen inwoners wordt ontraden. Er is al een goed werkend regionaal systeem. De heer Merkus informeert naar de mogelijkheid van koopwoningen voor mensen met cruciale beroepen.

Dit is wat de PvdA betreft een goed idee en hij vraagt zich af of dit regionaal opgepakt zou moeten worden in de woondeal, dan wel dit bij de aankomende woonvisie aan de orde kan komen. Er is sprake van een goede woondeal. Dit laat onverlet dat de raad en het college aan de slag

Verslag openbare commissievergadering d.d. 16 februari 2023

pagina 4 van 12

moeten met de verwezenlijking hiervan en het bouwen naar behoefte. De voorzitter constateert dat een aantal vragen is gesteld aan het college. - Hoe houdt de raad de vinger aan de pols m.b.t. de woondeal? - Zijn er regionale afspraken indien er sprake is van vertragingen? - Is er voldoende zicht op het feit dat mensen vrijwillig of noodgedwongen uitwijken naar een andere gemeente? - Wanneer wordt alles werkelijkheid en waarom hebben Arnhem en Nijmegen een andere positie? - Hoe zit het met de voortgang en monitoring? - Hoe worden de uitgangspunten meegenomen in het project Wijchen-West en is dat nog te realiseren? - Hoe staat het met de woonvisie? - Wat is er mogelijk voor mensen met cruciale beroepen? De heer Oomen geeft aan gevraagd te hebben de huidige urgentieregels tegen het licht te houden en heeft aandacht gevraagd voor de duurzaamheid in de prestatieafspraken. De voorzitter geeft aan het aan de commissie is hierover samen in debat te gaan. De heer Van Kuppeveld zou graag antwoord krijgen op zijn vraagt in hoeverre het mogelijk is de grens van €250.000 te blijven hanteren. De voorzitter geeft aan dat dit een technische vraag is en aan de ambtenaren gesteld had moeten worden. Wethouder Gerrits dankt voor de ondersteunende woorden met betrekking tot de woondeal, de prestatieafspraken en de verordening.

Het zijn belangrijke stukken bij het woonbeleid omdat het gaat om regionale afspraken. De essentie is een gelijk speelveld. Dit zorgt ervoor dat er niet geshopt kan worden door de ontwikkelaars tussen de verschillende gemeenten. Er is nog steeds een groot tekort aan woningen. Er moet tempo worden gemaakt. 30% sociale woningbouw en voor 2/3 betaalbaar is een lastige opgave. Dit kan alleen wanneer er in de regio sprake is van een gelijk speelveld. Hij merkt op dat Arnhem en Nijmegen geen aparte status hebben. Er is sprake van een stevige opgave en flinke uitdaging voor de komende 10 jaar. Hij is het ermee eens dat de raad optimaal op de hoogte dient te worden gehouden. Hiervoor wordt de uitvoeringsagenda gebruikt. Ook wordt er gemonitord en wordt dit in de agenda uitgezet. Daarnaast wordt de raad op projectniveau geïnformeerd en betrokken in de besluitvorming. Naar aanleiding van de vraag van GroenLinks of er niet meer dan 30% nieuwbouw nodig is, merkt hij op dat indien in projecten 30% sociale huur gerealiseerd wordt, je nooit uitkomt op een voorraad van 30%. Dit is wel de afspraak in de woondeal. Op de langere termijn groei je dan niet snel genoeg. Wanneer dit sneller moet, dan zou bij elk nieuwbouwproject 100% sociale woningbouw gerealiseerd moeten worden. Dit is niet realistisch.

De oproep om aandacht te besteden aan duurzaamheid bij de toekomstige prestatieafspraken begrijpt hij, maar op dit moment wordt voldaan aan de landelijke duurzaamheidsopgave door de corporaties. Indien het de ambitie van de raad is, dan dienen extra stappen gezet te worden. Het moet echter uit de lengte uit de breedte, wanneer aan de ene kant meer wordt gedaan zal dit ten koste gaan van de andere kant. Op de vraag van Kernachtig Wijchen of projecten wel van de grond kunnen komen indien aan alle voorwaarden moet worden voldaan, dan wel of dan opnieuw in gesprek gegaan zou moeten worden, antwoordt wethouder Gerrits dat dit niet de bedoeling is. Vanaf de ondertekening van de woondeal dienen alle nieuwbouwprojecten lijn met de woondeal te worden ontwikkeld. Dit wil niet zeggen dat elk project afzonderlijk moet voldoen aan de afspraken. Binnen de gemeenten is er nog wel speelruimte. Het is zelfs mogelijk met de buurtgemeenten afspraken te maken. Er is informatie beschikbaar met betrekking tot de voorkeursgemeente van woningzoekenden. Wethouder Gerrits zal dit navragen zodat dit voor de raad beschikbaar komt. Wethouder Gerrits ontraadt het verruimen van het toewijzen van woningen aan lokale inwoners omdat hierdoor een grens om Wijchen wordt gecreëerd. Dit doen andere gemeenten niet. De enige oplossing is meer woningen.

Het tekort aan woningen heeft bijgedragen aan meer regionaal zoekgedrag. De vraag van Wijchen Lokaal in hoeverre de plannen allemaal werkelijkheid worden, is een terechte vraag. De ambities zijn hoog en er ligt een forse opgave voor de regio. De woondeal is

Verslag openbare commissievergadering d.d. 16 februari 2023

pagina 5 van 12

het instrument om de weg vrij te maken. Er liggen enorme uitdagingen, zoals de economische ontwikkelingen, inflatie, stijgende kosten en stikstof. Er is een winstwaarschuwing naar de provincie en het rijk gegeven. De 18 deelnemende gemeenten sluiten deze woondeal alleen wanneer hier financiële middelen tegenover staan, de wet- en regelgeving hierop aansluit en wanneer de economische ontwikkelingen dit belemmeren kunnen de plannen niet worden gerealiseerd. De vraag van het CDA m.b.t. de monitoring heeft wethouder Gerrits al beantwoord. In reactie op de PvdA vermeldt hij dat gisteren de overeenkomst voor Wijchen-West is ondertekend. Het is een overeenkomst op hoofdlijnen en in lijn met de huidige woondeal. Met de provincie zijn afspraken gemaakt over de toewijzing van 870 extra woningen. Het sluit voor 100% aan op de woondeal. Het is mogelijk dat de spelregels veranderen, maar dan wordt dit niet alsnog in Wijchen-West geïmplementeerd. Het zou betekenen dat teruggegaan moet worden naar de onderhandelingstafel en hierdoor zou het project vertraging oplopen. Dit ontraadt wethouder Gerrits ten sterkste. Met betrekking tot de woonvisie is aangegeven dat deze eind van dit jaar klaar zal zijn. Hiermee wordt nu gestart en al door een bureau aan gewerkt. De toewijzing van woningen aan bijzonders beroepen, bijzondere doelgroepen krijgt veel aandacht op zowel lokaal als regionaal niveau.

Op dit moment is er geen beleid voor. Indien de raad dit belangrijk vindt, hoort wethouder Gerrits dit graag. Tweede termijn Mevrouw Muller gaat in op de vraag van Kernachtig Wijchen m.b.t. de mensen die noodgedwongen uitwijken naar een ander gemeente. Zij begrijpt de zorg, maar vraagt zich af of het wijzigen van deze afspraak zal leiden tot de gewenste oplossing. Het gebeurt nu ook. De oplossing ziet zij in het bouwen van meer woningen, maar niet voor iedere groep. De heer Klinkhamer vraagt in hoeverre de raad op dit moment over de juiste informatie beschikt om de juiste afweging te kunnen maken. Misschien zijn er ook andere gemeenten die hier behoefte aan hebben. Mevrouw Muller begrijpt dat de wethouder aangeeft met extra informatie te komen. Daarna kan een afweging gemaakt worden. Het antwoord van de wethouder op de vraag hoe de raad de vinger aan de pols kan houden, is duidelijk. Wanneer er iets zou veranderen bijvoorbeeld met betrekking tot betaalbaarheid, dan zou de fractie hierin graag keuzes voorgelegd willen krijgen. De heer Oomen gaat allereerst in op de beantwoording door de wethouder. Hij begrijpt dat de 30% in de woondeal voor nieuwbouw misschien betekent dat de woningvoorraad op 30% blijft. Dan zal dit mogelijk nog lang niet in de buurt van 30% komen. Hij wil hier toch iets mee doen en nodigt de raad uit mee te denken over hoe dit cijfer op te krikken.

Het verhogen van de prestatieafspraken over duurzaamheid zou ten koste gaan van de betaalbaarheid en leefbaarheid. Hij blijft ervoor pleiten in de volgende ronde toch meer in te zetten op duurzaamheid. Het betoog van de heer Klinkhamer voor woningen voor Wijchenaren begrijpt hij; hij begrijpt ook het college en de ambtelijke werkgroep en wil hier graag over meedenken. Het voorbeeld zoals door hem geschetst, is realiteit en mogelijk kan meer ingezet worden op loting waardoor mee Wijchenaren worden bereikt. Hij wacht de extra informatie af. Het toewijzen van koopwoningen aan bijzondere doelgroepen vindt hij lastig. Er wordt dan weer een bepaalde groep bevoordeeld. Hij wil voorkomen dat speculanten hier gebruik van maken. De heer Klinkhamer is geen voorstander van een hek om Wijchen. Het is fijn dat GroenLinks wil meedenken. De oplossing weet hij niet, maar de fractie wil dit nader bekijken. Het blijft vreemd dat mensen noodgedwongen buiten Wijchen gaan wonen en vanuit andere gemeenten mensen noodgedwongen in Wijchen terecht komen. De fractie vraagt zich af of er voldoende informatie is om de juiste afweging te kunnen maken en roept de andere fracties op mee te denken. De heer Derks heeft zijn sympathie voor de vraag van Kernachtig Wijchen al uitgesproken. Hij denkt dat extra informatie nooit slecht is. Wel benadrukt hij dat de snelheid erin gehouden dient te worden.

Hierop dient vol ingezet te worden. Een en ander dient cijfermatig goed onderbouwd

Verslag openbare commissievergadering d.d. 16 februari 2023

pagina 6 van 12

te zijn. De heer Van Kuppeveld maakt geen gebruik van de tweede termijn. Mevrouw Joosse-de Visser merkt naar aanleiding van de vraag van GroenLinks m.b.t. de 30% van de bestaande woningvoorraad op dat een woning van een bepaalde klasse is, deze kunnen niet worden ge-upgrade of de downgrade. Dan moet je het echt hebben van echte nieuwbouw om dit percentage stapsgewijs aan te pakken. De heer Oomen vraagt of het CDA het een goed idee vindt om te kijken naar bv. 35% zodat het sneller naar 30% groeit. Mevrouw Joosse-de Visser denkt dat de behoefte leidend moet zijn. Zij gaat ervan uit dat de deskundige ambtenaren in de Groene Metropool Regio hierover hebben nagedacht en dat een ideaal percentage is opgenomen. Wat de informatie betreft over de voorkeursgemeente van woningzoekenden, stelt zij dat extra informatie welkom is. Het zal mogelijk remmend werken. Indien er sprake is van schrijnende situaties dan gaat het er vooral om dat iemand ergens een woning heeft. Ervoor gewaakt moet worden dat onbedoeld op de rem getrapt wordt. Het op de hoogte houden van de raad en het antwoord van de wethouder op deze vraag, vindt zij wat mager. Al vrij lange tijd wordt gevraagd de inwoners duidelijk te maken wat de status is van de nieuwbouwplannen. Deze duidelijkheid is er niet en veel mensen hebben hier behoefte aan. Zij dringt erop aan dat nagedacht wordt hoe hierin versnelling aan te brengen.

De heer Klinkhamer erkent dat hier al langere tijd om gevraagd wordt. De wethouder heeft aangegeven dat de raad informatie krijgt over de monitoring. Mevrouw Joosse-de Visser zou graag een termijn horen. Wethouder Gerrits verwijst naar de griffie en stelt dat dit afhankelijk is van de agenda van de raad. De voorzitter begrijpt dat deze informatie ook schriftelijk gegeven mag worden in de vorm van een memo aan de raad. Wethouder Gerrits zegt toe dat de raad de informatie krijgt. Mevrouw Joosse-de Visser gaat tenslotte in op de duurzaamheid in de prestatieafspraken. Door de wethouder wordt aangegeven dat dit uit de lengte of de breedte moet komen. Het gaat erom dat zo helder en tastbaar mogelijk wordt gemaakt. Het dient scherper en harder te worden geformuleerd. De heer Merkus dankt de wethouder voor de beantwoording. De discussie over cruciale beroepen kan z.i. dan het beste worden gevoerd bij de woonvisie. De fractie wil graag meedenken met Kernachtig Wijchen over hoe schrijnende gevallen te voorkomen. Ten aanzien van de vraag van GroenLinks om het percentage van 35% te hanteren, is hij van mening dat indien meer dan 30% sociale huur wordt gerealiseerd, dit ten koste zal gaan van midden huur en betaalbare koop. Hij denkt dat het behoefteonderzoek afgewacht zou moeten worden. De voorzitter begrijpt dat enkele fracties een motie/amendement overwegen.

Het stuk zal als bespreekpunt worden geagendeerd voor de vergadering van de raad. 7. 91585 Reactie op archiefverslag en verbetermaatregelen, informatienota Mevrouw Peters-Vroom stelt dat informatie van groot belang is voor een betrouwbare overheid. Zij is blij dat verbetermaatregelen zijn toegevoegd en dat de eerste maatregelen al worden opgevolgd. Ook is zij blij dat alles in beeld is gebracht. De VVD wenst de WDW veel succes en hoopt dat in de toekomst alles op orde is. Door de burgemeester is eerder in de vergadering aangegeven dat het onderzoeksvoorstel over de dorpskermissen later dan verwacht aan de raad zal worden voorgelegd. Wanneer ditzelfde geldt voor de verbetermaatregelen, dringt zij erop aan dat de raad hierover tijdig wordt geïnformeerd.

Verslag openbare commissievergadering d.d. 16 februari 2023

pagina 7 van 12

Mevrouw Driessen-Slingerland stelt dat de archivaris duidelijk is in zijn verslag. Er is een grote achterstand in het papieren archief bij de start van de WDW als gevolg van de verhuizing, de ambtelijke fusie, extra werkzaamheden. Het is spijtig te lezen dat de achterstand nog niet is ingelopen. Het is goed te horen dat het team verbetermaatregelen heeft opgesteld. Zij hoopt dat deze tot het gewenste resultaat leiden en begrijpt dat de voortgang periodiek geëvalueerd zal worden. Zij pleit ervoor de raad hierin mee te nemen en hoopt dat eind 2023 gemeld kan worden dat de verbetermaatregelen effect hebben gehad. Mogelijk kan de portefeuillehouder hierover een toezegging doen. In 2021 is € 700.000 beschikbaar gesteld om de achterstand weg te werken. Een deel hiervan is teruggestort in de algemene reserve. Dit betekent dat een deel van dit budget niet is gebruikt en mogelijk kan worden ingezet voor de verbetermaatregelen. Zij informeert of het college dit in overweging neemt. Mevrouw Smeets spreekt haar waardering uit voor de helderheid van de informatienota. De inhoud is echter minder positief. Het op orde hebben van het archief is een voorwaarde voor een transparante overheid. Onbetrouwbare informatie kan schadelijk zijn. Zij verwijst naar het Lambrasse dossier. Hier waren stukken onvindbaar.

In het verslag staat dat het archief in een aantal gevallen niet was overgebracht en dus niet ter beschikking gesteld kon worden aan inwoners. Hiermee wordt niet voldaan aan de archiefwet. In 2019 stond Wijchen er ook al niet goed voor waar het de archivering betrof. Het lijkt weinig verbeterd. De achterstand is zelfs opgelopen. In de zomer komt er een voortgangsrapportage naar de raad en zij hoopt dat dan verbetering is terug te zien. Ten opzicht van 2018 is er een beperkte voortgang. Hoe kan worden gewaarborgd dat er nu wel vooruitgang wordt geboekt? Daarnaast is sprake van een aantal ontwikkelingen in het team informatiebeheer. Mevrouw Smeets is benieuwd in hoeverre deze ontwikkelingen van invloed zijn op het verwerken van de achterstand. Er wordt veel tegelijk gevraagd van dit team. De heer Reichgelt heeft kennis genomen van het verslag van de gemeentearchivaris en de reactie hierop. De fractie van D66 is geschrokken van de situatie. Bij de totstandkoming van de WDW is een behoorlijke achterstand opgelopen ook in de digitale archivering. Dit kost de gemeente en de gemeenschap geld. Stukken die niet bewaard hoeven te worden, kosten geld. Ook kunnen schadeclaims worden ingediend als gevolg van slechte archivering. Door mevrouw Smeets is Lambrasse als voorbeeld genoemd. De heer Reichgelt roept het college op om zo snel mogelijk orde op zaken te stellen.

De heer Burgers merkt op dat veel verstandige dingen zijn gezegd. De raad dient zich te realiseren dat stukken die er niet zijn, ook niet meer gearchiveerd kunnen worden. Het duurt lang voordat alle problemen zijn opgelost. Er zijn veel archieven die niet op orde zijn en dit kan veel geld kosten. Het heeft prioriteit om hier in op in te zetten en hij heeft hier vertrouwen in. De heer Derksen stelt dat het verslag van de archivaris duidelijk is. Er wordt niet vaak gesproken over het archief en hij herinnert zich de discussie uit 2015. De gemeente moest verhuizen naar het nieuwe kantoor en het archief moest gedigitaliseerd worden om te voldoen aan het project Wijchen 21. Er is een bedrag overgebleven en dit is teruggestort in de algemene reserve. Verwacht zou mogen worden dat het gehele archief gedigitaliseerd is. Hij vraagt wat er met de € 700.000 is gedaan. In 2018 was bij de ambtelijke fusie tot een punt en liep Wijchen in vergelijking met Druten achter. De planning voor de verbetermaatregelen is eind 2024. De vraag is of de achterstand is ingelopen of dat extra middelen nodig zijn. Dit kan mogelijk worden bekostigd uit het restant van de € 700.000. Er is nu een mooi huis aan de kasteellaan, maar het fundament blijkt niet op orde. Voor de fractie van het CDA is het een belangrijk punt gezien de geschiedenis in 2015.

De heer Timmerman merkt op dat de gemeente naar de provincie moet voldoen aan de informatieplicht en moet voldoen aan de landelijke eisen. Het archief blijkt niet op orde te zijn als gevolg van de fusie, verhuizing gemeentekantoor en te weinig geschoold personeel. Er wordt hard gewerkt om de bedrijfsvoering op orde te krijgen en er zijn verbetermaatregelen. Er zijn al successen. Wijchen Lokaal roept het college op om eind 2023 met een memo te komen waarin

Verslag openbare commissievergadering d.d. 16 februari 2023

pagina 8 van 12

de verbetermaatregelen verder zijn gewerkt. De voorzitter constateert dat vragen zijn gesteld m.b.t - De evaluatie eind 2023 - Het budget dat voor een deel niet gebruikt is - De waarborging van de voortgang. Burgemeester Helmer-Englebert is ook geschrokken van het rapport. De gemeente wil een transparante overheid zijn en vragen kunnen beantwoorden. Zij is blij dat er voortvarend aan de slag is gegaan met het verbeterplan. Alles is erop gericht om de volgende inspectie goed en beter te doorstaan. Er is een kwaliteitssysteem ingericht om te zorgen dat het controleerbaar blijft. Elke twee weken wordt het college geïnformeerd. Indien er behoefte is zal de raad nog voor de zomer een tussenevaluatie ontvangen. Het budget van € 700.000 is vooral voor de verhuizing en het inscannen van het papieren archief gebruikt. Er was sprake van veel personeelskosten. Er is een plan gemaakt en hier zit een prijskaartje aan. Dit komt bij de Perspectiefnota nader aan de orde. Burgemeester Helmer-Englebert kan niet waarborgen dat de achterstand eind 2023 geheel is ingelopen. Er wordt hard aan gewerkt om een verbeteringsslag te maken. Er is regelmatig contact met de archivaris. Tweede termijn Mevrouw Smeets merkt op dat wat GroenLinks betreft het doel van de verbetermaatregelen niet een voldoende toevoeging is op het volgende rapport van de archivaris.

Het gaat erom goed te archiveren en een transparante overheid te zijn met toegankelijke informatie. Zij is het eens met het CDA om een voorstel te ontvangen met extra informatie en een dekkingsvoorstel. De heer Derksen merkt op dat Lambrasse genoemd is als voorstel. Hoe weet GroenLinks dat dit de oorzaak is van de achterstand. Mevrouw Smeets heeft onderzoek gedaan en het blijkt dat stukken onvindbaar zijn. De heer Derksen is van mening dat dit niet 1 op 1 doorgetrokken kan worden. Mevrouw Smeets merkt op dat een informatienota voorligt waaruit blijkt dat het archief niet op orde is. Zij hoeft dit niet te bewijzen. De heer Derksen stelt dat het goed is te horen dat er duidelijke plannen zijn en stappen voor de verbetering. Dit is hard nodig. In eerste termijn heeft hij aangegeven dat indien er in de perspectiefnota gekeken zou kunnen worden of er extra middelen nodig zijn. Deze zouden wat het CDA betreft het liefst uit de € 700.000 komen. Het CDA wil hierin meedenken. Hij vraagt zich af hoe het mogelijk is dat wanneer het hele archief gedigitaliseerd is, het mogelijk is dat in 2018 met zo’n achterstand het fusieproces is ingegaan. Het CDA wil vooruitkijken en is bij met de stappen die de portefeuillehouder heeft beschreven. De fractie kijkt met vertrouwen vooruit. De heer Reichgelt merkt op dat een prijskaartje zit aan het verbeterplan.

De fractie wil meedenken wanneer er extra middelen nodig zijn bij de perspectiefnota. Hij is blij dat het college de urgentie ziet en het probleem oplost. Het is goed om te laten zien dat aan het eind van het jaar de achterstand is ingelopen. Vooral moet gekeken worden of er een duidelijke vooruitgang is geboekt. Mevrouw Driessen-Slingerland dankt voor de toezegging m.b.t. de evaluatie. Het is prima dat de raad voor de zomer wordt geïnformeerd over de stand van zaken. De voorzitter sluit de discussie en constateert dat de informatienota voor kennisgeving wordt aangenomen.

Verslag openbare commissievergadering d.d. 16 februari 2023

pagina 9 van 12

8. 92869 Vaststellen Verordening Rekenkamer Wijchen, beslisnota De heer Burgers wil één punt toevoegen. De PvdA stelt voor het mogelijk te maken dat een commissielid deelneemt in de klankbordgroep voor de nieuw in te stellen rekenkamer. Tot nu toe was dit voorbehouden aan raadsleden. De heer Derksen vindt het jammer dat in de klankbordgroep 6 van de 7 partijen deelnemen. Hij vraagt de fractie van D66 ook hierin deel te nemen. Het is een prima stuk en het is verstandig dat Wijchen dit als één van de eerste gemeenten invoert. Hierdoor krijgt de gemeente straks een kwalitatief goede rekenkamer. De heer Van Kuppeveld vindt het een prima verordening. Hij vraagt zich af hoe hoog de vergoeding is voor de leden van de klankbordgroep. Ook vraagt hij naar de reden waarom de raad de voorzitter van de rekenkamer levert. Mevrouw Peters-Vroom heeft niet veel toe te voegen. Het is een prima stuk, ingegeven door de wetgeving. De vraag is wat D66 gaat doen. Mevrouw Driessen-Slingerland merkt op dat Wijchen een onafhankelijke externe rekenkamer krijgt. Hiervoor heeft Wijchen nog een jaar de tijd, maar het streven is dit per 1 juli voor elkaar te hebben. De klankbordgroep ondersteunt de raad en de rekenkamer. Zij vraagt of D66 inderdaad bereid is om zich bij deze groep aan te sluiten. De komende tijd zullen vacatures worden uitgezet en een selectie worden gemaakt.

Zij wenst de betrokkenen veel succes. Mevrouw Smeets merkt op dat de huidige rekenkamercommissie een heldere verordening heeft opgesteld. Zij is blij met deze stap. Wijchen is één van de eerste gemeenten die dit invoert. Ze fractie van GroenLinks is blij met de verordening. De heer Reichgelt stelt dat de fractie van D66 al lang streeft naar een onafhankelijke rekenkamer. Dit is ook in het verkiezingsprogramma opgenomen. Hij is verheugd dat Wijchen nu externe leden zal inzetten. Bij de bestudering van de nota heeft hij enkele vragen. D66 vraagt zich af of de rekenkamer in de voorgestelde opzet wel voldoende onafhankelijk is. Weliswaar bestaat de rekenkamer uit externe leden, maar de klankbordgroep doet de onderwerpenselectie. In 99% van de gevallen wordt door Wijchen bij een verordening gebruik gemaakt van de VNGmodellen. De wet gaat op 1 januari 2024 in en de raad heeft nog tijd om dit tot 1 januari 2024 te ontwikkelen. 2023 is een overgangsjaar. Waarom is ervoor gekozen dit nu onder stoom en kokend water vast te stellen? In Nijmegen en Arnhem is gekozen voor een auditcommissie. De fractie vraagt zich af of dit de best denkbare verordening is en pleit ervoor het model van de VNG af te wachten. De heer Krale (voorzitter rekenkamer) licht toe dat de vergoeding een technische vraag is die is beantwoord door de griffie.

In reactie op D66 merkt hij op dat de onafhankelijkheid voldoende is gewaarborgd omdat de klankbordgroep de onderwerpen selecteert. Ook vraagt D66 waarom dit nu al wordt ingevoerd. De heer Van Kuppeveld wil graag toch een antwoord op zijn vraag m.b.t. de vergoeding. De vergoedingen van raadsleden en commissieleden zijn landelijk vastgesteld. De heer Krale licht toe dat de vergoeding voor de gemeente zelf wordt vastgesteld. Hij heeft het bij de secretaris nagevraagd en Wijchen zit aan de hoge kant. Het is wel zo dat dit ten koste gaat van het budget dat door de raad ter beschikking is gesteld. Het antwoord van de griffie is zeker juist geweest. Met betrekking tot de vraag of een commissielid zou mogen deelnemen, maakt hij op dat de klankbordgroep 2 x per jaar bijeen komt. Gestreefd wordt naar een verbindende factor tussen

Verslag openbare commissievergadering d.d. 16 februari 2023

pagina 10 van 12

Met opmerkingen [TT1]: Wijzigingsverzoek mevrouw Joosse-de Visser: ‘In reactie op D66 merkt hij op dat de onafhankelijkheid voldoende is gewaarborgd omdat de klankbordgroep de onderwerpen niet selecteert’

raad en rekenkamer. Daarom is besloten alleen raadsleden te laten deelnemen. In antwoord op de vraag of de voorgestelde opzet voldoende onafhankelijk is, kan hij dit beamen. De hele wetswijziging die is doorgevoerd heeft onafhankelijkheid tot doel. Het is niet zo dat de klankbordgroep beslist over de onderwerpen. Geprobeerd is de golf van vacatures voor te zijn die zal ontstaan als gevolg van de wetswijziging. In veel gemeenten zal een onafhankelijke rekenkamer worden ingevoerd. Er zal schaarste ontstaan in goede leden. Daarom wordt de VNG-verordening niet afgewacht. De voorliggende verordening is een goede verordening en is al in een aantal gemeente aan de orde. Er is niet gekozen voor een auditcommissie omdat deze commissie al een aantal taken heeft. Gekozen is voor een aparte klankbordgroep omdat deze relatief weinig bij elkaar komt. Op deze manier ontstaat een echter verbinding tussen de raad en de rekenkamer. De heer Burgers vraagt de andere partijen een reactie op zijn vraag of een commissielid zou kunnen deelnemen in de klankbordgroep. De heer Derksen merkt op dat Wijchen al een onafhankelijke rekenkamercommissie had. De raadsleden zijn al jaren A-politiek bezig. Het is een landelijke wet. Het is niet zo dat de huidige opzet niet functioneerde. Hij merkt op dat D66 hier steeds een put van heeft gemaakt en nu opnieuw dezelfde discussie speelt.

Toch is hij verbaast dat D66 nog bezwaar maakt om deel te nemen. Hij zou adviseren om zich bij de andere partijen te voegen. Deelname van een commissielid is een symphatiek voorstel maar aan de andere kant is dit een bevoegdheid van raadsleden. Raadsleden nemen minimaal 4 jaar een plek in in de raad. Belangrijk is het om nu deze stap te nemen en niet de verordening van de VNG af te wachten. Hij heeft er vertrouwen in dat een goede verordening voorligt en een goede voorzitter wordt gekozen. De heer Van Kuppeveld merkt op dat dit niet wil zeggen dat een commissielid de controlerende taak niet kan overnemen. Er zit van alle fracties een vertegenwoordiger in de klankbordgroep. Het is een prima verordening. De heer Burgers is benieuwd naar de reactie van Wijchen Lokaal of een commissielid kan deelnemen. De heer Van Kuppeveld is van mening dat raadsleden deelnemen voor een periode van 4 jaar. Een commissie kan tussentijds uittreden. De heer Burgers stelt dat deelname de betrokkenheid van een commissielid kan bevorderen. De heer Van Kuppeveld stelt dat dit in de vorige rekenkamercommissie ook niet mogelijk was. Mevrouw Peters-Vroom dankt de voorzitter van de rekenkamer. De antwoorden waren helder. De verordening ziet er prima uit en indien er iets veranderd moet worden, kan dit altijd nog worden aangepast.

Naar aanleiding van de PvdA stelt zij dat zij dit in de fractie nog nader zal bespreken. De grondhouding is positief, maar het moet technisch mogelijk zijn. Mevrouw Driessen-Slingerland dankt voor de beantwoording. Zij heeft niets toe te voegen. Wel nodigt zij D66 uit alsnog deel te nemen. De vraag over deelname van een commissielid neemt zij mee terug naar de fractie. Mevrouw Smeets stelt dat GroenLinks ervoor open staat dat commissieleden deelnemen aan de klankbordroep, maar zal dit nog verleggen. Een eventueel alternatief is dat een commissielid deelneemt en dan zoals in de auditcommissie vervangend lid kan zijn. De heer Derksen is benieuwd hoe GroenLinks aankijkt tegen de situatie dat stukken alleen voor raadsleden toegankelijk zijn. Is dit wel werkbaar? Mevrouw Smeets vindt dit een praktisch probleem dat op te lossen is. De heer Derksen stelt voor dit aan de raad voor te leggen middels een amendement. Mevrouw Smeets wil hier goed over nadenken en sluit aan bij de VVD.

Verslag openbare commissievergadering d.d. 16 februari 2023

pagina 11 van 12

De heer Burgers kan zich voorstellen dat er sprake is van een schaduwraadslid in dit soort situaties. Mevrouw Smeets meent dat het niet aan haar is om een oplossing te bedenken. De heer Reichgelt stelt dat indien de verordening op 1 januari 2024 in gaat, er geen budget overgeheveld hoeft te worden. Dit kan dan bij de perspectiefnota beschikbaar worden gesteld. Wijchen is één van de 6 gemeenten die nu overgaan tot het aanstellen van een onafhankelijke externe rekenkamer. Het is niet zo dat er een hele volksverhuizing richting rekenkamers plaatsvindt. De heer Derksen vraagt waar de heer Reichgelt deze informatie heeft gelezen. Dit was vermeld in een dashboard, aldus de heer Reichgelt. Andere gemeenten hebben deze constructie niet. De heer Derksen vraagt nogmaals of D66 van plan is zich aan te sluiten. De heer Reichgelt neemt dit mee terug naar de fractie. Hij is nog niet overtuigd. De klankbordgroep is een punt en hij verwijst naar enkele artikelen waaruit blijkt dat de klankbordgroep zich actief bezighoudt met de inhoud van de onderwerpen. De heer Derksen vraagt of D66 de andere 6 raadsleden niet vertrouwt. De heer Reichgelt stelt dat de Rekenkamer zo onafhankelijk mogelijk dient te zijn. De heer Derksen constateert dat hier al 10 jaar over gesproken wordt. Nu krijgt Wijchen eindelijk een onafhankelijke rekenkamer. Vanwaar dit wantrouwen. De 6 raadsleden nemen Apolitiek deel.

De heer Reichgelt is van mening dat hij duidelijk is geweest m.b.t. twijfel over de onafhankelijkheid. De heer Burgers vraagt hoe D66 denkt over deelname door een commissielid. De heer Reichgelt vindt het een sympathiek voorstel, maar wil dit graag mee terugnemen naar de fractie. De heer Derksen begrijpt dat het stuk wat D66 betreft een hamerstuk kan zijn? De heer Reichgelt bevestigt dit. Mevrouw Smeets heeft het dashboard gevonden waar de heer Reichgelt over sprak en heeft gezien dat 83 gemeenten betrokken zijn bij deze veranderingen. De heer Reichgelt stelt dat Wijchen zeker niet de enige gemeente is die op zoek gaat naar externe leden. Hij verwacht desondanks niet dat dit problemen geeft. De voorzitter sluit de discussie en constateert dat het stuk als bespreekpunt dient te worden geagendeerd voor de vergadering van de raad omdat de PvdA mogelijk een amendement indient. 9. Sluiting De voorzitter sluit om 21.30 uur de vergadering.

Verslag openbare commissievergadering d.d. 16 februari 2023

pagina 12 van 12