Bijlagen bij de toelichting_Bijlage 5 Archeologisch onderzoek.pdf
Tekst van het document
•
Wat is de specifieke archeologische verwachting van het onderzoeksgebied op basis van het bureauonderzoek en wordt deze door het veldonderzoek bevestigd?
KSP Archeologie
Op basis van het bureauonderzoek was een middelhoge archeologische verwachting voor het onderzoeksgebied opgesteld voor zowel vuursteenvindplaatsen uit het Laat-Paleolithicum tot en met het Neolithicum als voor nederzettingsresten uit het Neolithicum tot en met de Volle Middeleeuwen (tot in de 13e eeuw). Deze verwachting hing samen met de verwachtte ligging op een door rivierklei bedekte en mogelijk verspoelde rivierduinflank. In de boringen in het onderzoeksgebied ontbreekt de verwachte Holocene deklaag en is rivierduinzand vanaf het maaiveld aanwezig. Ter hoogte van de intacte boringen kan daarom op basis van de landschappelijke ligging (verkennende fase) de middelhoge verwachting voor vuursteenvindplaatsen uit het Laat-Paleolithicum tot en met Neolithicum en de nederzettingen vanaf het Neolithicum tot en met de Volle Middeleeuwen verhoogd worden naar een hoge archeologische verwachting. In de karterende fase zijn echter geen aanwijzingen dat er daadwerkelijk een vindplaats aanwezig is, waardoor op basis van de karterende fase de archeologische verwachting verlaagd kan worden naar een lage verwachting. De resultaten van het booronderzoek geven geen aanleiding om de lage verwachting voor resten uit de Late Middeleeuwen (vanaf de 13e eeuw) tot en met de Nieuwe tijd bij te stellen. •
In hoeverre wordt het (potentiële) archeologische niveau bedreigd door de voorgenomen ontwikkeling van het gebied? Aangezien de kans dat een vindplaats binnen het onderzoeksgebied aanwezig is laag wordt ingeschat, vormen de voorgenomen graafwerkzaamheden geen bedreiging voor het archeologische bodemarchief binnen het onderzoeksgebied. Daarbuiten zal een archeologische dubbelbestemming behouden moeten blijven.
4.3
Selectieadvies
Op grond van het ontbreken van archeologische indicatoren in de boringen in het onderzoeksgebied en daarmee lage archeologische verwachting adviseert KSP Archeologie geen archeologisch vervolgonderzoek in het onderzoeksgebied. De archeologische dubbelbestemming kan hier vervallen in verband met de lage verwachting. In de overige delen van het plangebied, die niet met veldonderzoek onderzocht zijn, geeft KSP Archeologie de volgende adviezen: • Ter hoogte van het erf en tuin op de kadastrale minuut uit 1820 (Figuur 5) is de kans groot dat hier een historische huisplaats aanwezig is. Voorgesteld wordt om de hoge verwachting / dubbelbestemming ‘Waarde Archeologie 2’ hier te verhogen naar (mogelijke) vindplaats / ‘Waarde Archeologie 1’. • Ter hoogte van de tot de leemlaag aangelegde vijver (zie paragraaf 2.3) zal het rivierduinzand verwijderd zij en is geen noodzaak meer tot een archeologische dubbelbestemming. • Het uiterste westen van het plangebied heeft in het huidige bestemmingsplan geen archeologische dubbelbestemming vanwege de lage verwachting. Dit kan behouden blijven. • De overige delen behouden de huidige dubbelbestemming ‘Waarde – Archeologie 2’ Dit is ook verbeeld in Bijlage 4. Het uitgevoerde onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden.
Het onderzoek is erop gericht om de kans op het aantreffen dan wel vernietigen van archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het onderzoeksgebied te verkleinen. Aangezien het onderzoek is uitgevoerd door middel van een steekproef kan echter, op basis van de onderzoeksresultaten, de aan- of afwezigheid van eventuele archeologische waarden niet met zekerheid gegarandeerd worden. Indien bij graafwerkzaamheden archeologische waarden worden aangetroffen, dienen deze conform de Erfgoedwet 2016, artikel 5.10, bij de minister gemeld te worden. In de praktijk kan de vinder terecht bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (T 033 – 4217 456 of
KSP Archeologie
info@cultureelerfgoed.nl) zodat de vondst geregistreerd wordt in het centraal archeologische informatiesysteem. Daarnaast wordt het advies gegeven om de vondst ook bij de gemeente te melden. Bovenstaand advies vormt een zogenaamd selectieadvies opgesteld door KSP Archeologie op 13 september 2021. Op 23 september 2021 heeft de gemeente Wijchen het rapport beoordeeld en het selectiebesluit genomen om het selectieadvies van KSP Archeologie over te nemen.
KSP Archeologie
Literatuur Boeken, rapporten en artikelen Bakker, H. de & Schelling, J. (1989). Systeem van de bodemclassificatie voor Nederland: de hogere niveaus. (Tweede druk bewerkt door Brus, D.J. & Wallenburg C. van) Centrum voor Landbouwpublikaties en Landbouwdocumentatie, Wageningen. Berendsen, H.J.A. (2005). Landschappelijk Nederland. Perspectief Uitgevers, Utrecht. Berghe, K.J. van den (2010). Kasteelgracht Kasteel Hernen, gemeente Wijchen; archeologische begeleiding van de grachtenuitdieping. RAAP-rapport 1727 Bergman, W.A. (2004). Inventariserend veldonderzoek (IVO) Zandbergseweg 5 te Hernen. Synthegrarapport 2004-123. DANS. https://doi.org/10.17026/dans-x9q-4gse Boreel, G.L. & B.J.G. van Snippenburg (2020). Plangebied Kasteel Hernen te Hernen, gemeente Wijchen;
archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (geofysisch onderzoek met verkennend booronderzoek). RAAP-rapport 4117
Broeke, E.M. ten & Wemerman, P.J.L. (2020). Eindrapportage opgraving - variant archeologische begeleiding (7440.001) Sluisstraat 8 te Hernen. Econsultancy-rapport 7440.001. Centraal College van Deskundigen Archeologie (2018). Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie, versie 4.1. Stichting voor Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer, Gouda. Daniël, A.A.W.J. (Gemeente Nijmegen, Bureau Archeologie en Monumenten) (2007): Proefsleuven aan de Zandbergseweg te Hernen - Gemeente Wijchen. Gemeente Nijmegen rapport ABW - rapport 11 DANS. https://doi.org/10.17026/dans-x9g-btph Diepeveen, M.C. & E.N.A. Heirbaut (2010). Bewoningssporen vanaf de prehistorie tot heden Romeinse graven op Het Hoge Rot in Hernen. Nijmeegse Archeologische Berichten, briefrapport 70 Flokstra. L.M. (2006). Plangebied Sluisstraat/De Dreef te Hernen, gemeente Wijchen; archeologisch vooronderzoek: een bureau- en inventariserend veldonderzoek. RAAP-rapport 1863 Flokstra, L.M. & Kattenberg, W.A. (2009). Onderzoeksgebied De Templet te Hernen, gemeente Wijchen; archeologisch vooronderzoek: een bureau- en inventariserend veldonderzoek. RAAP-notitie 3243 Flokstra, L.M & Jager S.W. (2012): Plangebied Flerdeweg III te Hernen, gemeente Wijchen; archeologisch onderzoek: een archeologische begeleiding. RAAP-rapport 2577. Goossens, E. (2011).
Plangebied EVZ Heumen-Horssen en natuurvriendelijke oevers Betuwe Gemeente Wijchen en Buren. Archeologisch vooronderzoek. RAAP-rapport 2257. Halverstad, R.N. & Kodde S.W. (2015). Kavelaanvaardingswerken in de gemeenten Druten en West Maas en Waal. Een archeologische begeleiding. ADC-rapport 3797. Haartsen, A. (2009). Ontgonnen Verleden. Regiobeschrijvingen provincie Gelderland. Bureau Lantschap. Loonen, A.F. (2011): Archeologische begeleiding aan de Flerdeweg te Hernen. Archeodienst-rapport 95
KSP Archeologie
Normalisatie Instituut (1990). NEN-5104:1989 NL, Classificatie van onverharde grondmonsters. Nederlands Normalisatie Instituut, Delft.
Nederlands
Stouthamer, E., Cohen, K.M. & Hoek, W.Z. (2015). De vorming van het land: geologie en geomorfologie. Perspectief Uitgevers, Utrecht. Tol, A.J., Verhagen J.W.H.P., Verbruggen M. (2012). Leidraad inventariserend veldonderzoek versie 2.0. Deel: karterend booronderzoek. Stichting voor Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer, Gouda. Kaartmateriaal Actueel Hoogtebestand van Nederland (2008 – heden). AHN3, grid 0,5 x 0,5m: www.ahn.nl en de ruwe data via https://geodata.nationaalgeoregister.nl/ahn3/extract/ Archeologische Monumenten Kaart (2014). Geraadpleegd via https://zoeken.cultureelerfgoed.nl. Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG): https://bagviewer.kadaster.nl Basisregistratie Grootschalige Topografie via WMTS-server: https://geodata.nationaalgeoregister.nl/tiles/service/wmts?request=GetCapabilities&service=WMTS Basisregistratie Topografie Achtergrondkaarten (BRT-A) via WMTS-server: https://geodata.nationaalgeoregister.nl/tiles/service/wmts?request=GetCapabilities&service=WMTS Bestemmingsplan: www.ruimtelijkeplannen.nl Bodemkwaliteit: www.bodemloket.nl Bodemkaart van Nederland, schaal 1:50.000 versie 2018 (gepubliceerd in de Basis Registratie Ondergrond december 2019). Wageningen Environmental Research. Geraadpleegd via https://geodata.nationaalgeoregister.nl/bzk/bro-bodemkaart/atom/v1_0/bro-bodemkaart.xml.
Bonnebladen en Topografische kaarten van Nederland schaal 1:25.000: www.topotijdreis.nl (Kadaster). Brouwer, F. & M.M. van der Werff, (2012). Vergraven gronden: Inventarisatie van ‘diepe’ grondbewerkingen, ophogingen en afgravingen. Wageningen, Alterra, Alterra-rapport 2336. Cohen, K.M./Stouthamer, E., Hoek W.Z./Berendsen, H.J.A./Kempen, H.F.J. (2009): Zand in banen. Zanddieptekaarten van het Rivierengebied en het IJsseldal in de provincies Gelderland en Overijssel , Arnhem (Provincie Gelderland, 3rd fully revised edition). Cohen, K.M., Stouthamer, E., Pierik, H.J. & Geurts, A.H. (2012). Digitaal Basisbestand Paleogeografie van de Rijn‐Maas Delta. Dept. Fysische Geografie. Universiteit Utrecht. Digitale Dataset. http://persistent‐ identifier.nl/?identifier=urn:nbn:nl:ui:13‐nqjn‐zl Data en Informatie van de Nederlandse Ondergrond: https://www.dinoloket.nl Digitale Kadastrale kaart van Nederland v4 via WMS server: https://geodata.nationaalgeoregister.nl/kadastralekaart/wms/v4_0?service=WMS&version=1.3.0&request=GetCapabilities
KSP Archeologie
Dirks, G.H.P. & Nieuwenhuizen, W. (2013). HISTLAND: historisch-landschappelijk informatiesysteem. Wageningen, Wettelijke Onderzoekstaken Natuur & Milieu, WOt-werkdocument 331. Geologische overzichtskaart van Nederland, schaal 1:600.000. Geraadpleegd via https://www.grondwatertools.nl/geologische-overzichtskaart. Referentie: Mulder, E.F.J. de, Geluk, M.C., Ritsma, I.L., Westerhof, W.E. & Wong, T.E. (2003). De ondergrond van Nederland. Wolters-Noordhoff, Groningen/Houten. Geomorfologische kaart van Nederland, schaal 1:50.000 versie 2019 (gepubliceerd in de BasisRegistratie Ondergrond maart 2020). Alterra, Wageningen UR. Geraadpleegd via https://geodata.nationaalgeoregister.nl/bzk/brogmm/atom/v1_0/index.xmlLegenda: Maas, G. J., S. P. J. v. Delft & A. H. Heidema. (2017). "Toelichting bij de legenda Geomorfologische kaart van Nederland 1:50 000 (2017)." http://legendageomorfologie.wur.nl/. Wageningen, Wageningen Environmental Research. Grondwatertrappenkaart van de bodemkaart 1:50.000 versie tot 2006: http://geoplaza.vu.nl/ data/dataset/bodemkaart-van-nederland/resource/2398cef7-957e-4ba5-b218-08ac275d72fb. Indicatieve Kaart Militair Erfgoed: www.ikme.nl KLIC-meldingen via www.kadaster.nl Luchtfoto Beeldmateriaal / PDOK 25 cm RGB via WMTS server: https://geodata.nationaalgeoregister.nl/luchtfoto/rgb/wmts?request=GetCapabilities&service=wmt s Kadastrale kaarten 1811-1832.
http://beeldbank.cultureelerfgoed.nl Paleogeografische kaarten – Atlas van Nederland in het Holoceen (2e generatie, versie 2.1). Vos, P., van der Meulen, M.; Weerts, H. en Bazelmans, J. (2018): Atlas van Nederland in het Holoceen. Landschap en bewoning vanaf de laatste ijstijd tot nu, Amsterdam (Prometheus). RAAP-rapport 1828 (2009). Archeologie beleid gemeente Wijchen, archeologische waarden- en verwachtingskaart. Kaartbijlage 1, blad 2. RAAP-rapport 1828 (2009). Archeologie beleid gemeente Wijchen, archeologische beleidskaart. Kaartbijlage 2, blad 2. Rijksmonumenten (2019): Geraadpleegd via openbaar/wfs
WFS server: https://data.geo.cultureelerfgoed.nl/
Topografische kaart van Nederland schaal 1:10.000 (rasterbestand) via WMS server: https://geodata.nationaalgeoregister.nl/top10nlv2/wms?request=GetCapabilities&service=wms V.1 & V.2 inslagen in Nederland: vergeltungswaffen.nl Vooronderzoek en Opsporing niet-gesprongen explosieven: https://www.explosievenopsporing.nl/veobommenkaart/ Websites Geologische eenheden (formaties): https://www.dinoloket.nl/stratigrafische-nomenclator
KSP Archeologie
Bijlage 1
KSP Archeologie
Geomorfologische kaart
Bijlage 2
KSP Archeologie
Bodemkaart
Bijlage 3
KSP Archeologie
Archeologische gegevens
Bijlage 4
KSP Archeologie
Boorpuntenkaart
KSP Archeologie
Bijlage 5 Boorbeschrijvingen Projectnummer
: 21123
Boring
X (m RD)
Y (m RD) Z (m+NAP) via AHN3
Project
: Hernen Sluisstraat 1
1
174627
427159
7,51
Datum
: 9 september 2021
2
174637
427142
6,87
Beschrijver
: Erwin van der Klooster
3
174607
427159
7,56
Type grond
: Rivierduinzand (bedekt met rivierklei)
4
174617
427142
7,38
Boordiameter
: 12 cm
5
174631
427126
6,58
Bijzonderheden
: Rivierduinzand niet bedekt met rivierklei
6
174607
427125
7,11
Boring
Diepte in cm
Textuur
Humus
Kleur
Horizont
Opmerkingen
Overgang
1
40
Z3s2
h2
brgr
Ap
Bouwvoor, rivierduinz
scherp
90
Z3s2
h2
grbr
puin2, plastic, g3
A/C
Menglaag, vml. schuur scherp
130
Lz1
gr
fe2
2Cg
Laag van Wijchen
150
Z5s2g1
lgr
fe1
3Cgr
Kreftenheye
Boring
Diepte in cm
Textuur
Humus
Kleur
Bijzondere bestanddelen
Horizont
Opmerkingen
Overgang
2
40
Z3s1
h1
lbgr
g1
Ap
Bouwvoor
scherp
70
Z3s2
h1
lbrgr
puin2, g1
A/C
scherp
90
Lz1/Z3s1
gr
fe2
1A/2C
Menglaag Menglaag rivierduin/Wijchen
170
Lz1
gr
2Cg
Laag van Wijchen
scherp
200
Lz1
blgr
2Cr
Laag van Wijchen
scherp
230
Z5s2g1
lgr
fe1
3Cgr
Kreftenheye
Boring
Diepte in cm
Textuur
Humus
Kleur
Bijzondere bestanddelen
Horizont
Opmerkingen
Overgang
3
40
Z4s1
h2
dbr
1Ap
Bouwvoor
geleidelijk
80
Z4s1
h2
br
1Bw
geleidelijk
130
Z5s1
gr
3C?
Rivierduin, verbruining Geen Laag van Wijchen, scherper zand,. Kreftenheye?
200
Z5s1
gr
3Cg?
Boring
Diepte in cm
Textuur
Humus
Kleur
Horizont
Opmerkingen
Overgang
4
20
Z3s2
h2
brgr
Ap
scherp
80
Z3s2
h2
br
Bw
Bouwvoor Rivierduinzand, verbruind
140
Lz1
gr
fe2, mn2
2Cg
Laag van Wijchen
scherp
160
Z5s2g1
lgr
fe1
3Cgr
Kreftenheye
Boring
Diepte in cm
Textuur
Humus
Kleur
Bijzondere bestanddelen
Horizont
Opmerkingen
Overgang
5
30
Z3s2
h2
brgr
bst1, g1, gls1
Ap
Bouwvoor
scherp
80
Lz1
gr
fe2
2Cg
Laag van Wijchen
scherp
100
Z5s2g1
lgr
fe1
3Cgr
Kreftenheye
Boring
Diepte in cm
Textuur
Humus
Kleur
Bijzondere bestanddelen
Horizont
Opmerkingen
Overgang
6
30
Z3s2
h2
brgr
bst1
Ap
Bouwvoor
geleidelijk
60
Z3s1
brgr
Bw
Rivierduin, verbruind
scherp
100
Lz1
gr
fe2
2Cg
Laag van Wijchen
scherp
120
Z5s2g1
lgr
fe1
3Cgr
Kreftenheye
7 cm gwt
Bijzondere bestanddelen
Bijzondere bestanddelen
Pagina 1 van 1
scherp
scherp
geleidelijk
scherp
KSP Archeologie
Bijlage 6
Overzicht geologische en archeologische tijdvakken
Samengesteld door E.A. Schorn (BAAC) naar aanleiding van de publicatie: De steentijd van Nederland (2005). Onder redactie van: Jos Deeben, Erik Drenth, Marie-France van Oorsouw en Leo Verhart.
KSP Archeologie
KSP Archeologie
Archeologische periodes volgens het Archeologisch Basis Register Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
KSP Archeologie