Bijlage 4 Verkennend archeologisch onderzoek

30

13. Geraadpleegde bronnen Archeologische kaarten en databestanden: • Archeologische Monumenten Kaart (AMK), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort, 2007. • Archeologisch Informatie Systeem III (Archis3), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort, 2016. • Archeologische beleids- en verwachtingskaart van de gemeente Wijchen • www.ruimtelijkeplannen.nl • archis.cultureelerfgoed.nl • www.kadastralekaart.com • www.archieven.nl • www.pdok.nl • www.ahn.nl • Bodemkaart van Nederland 1:50.000 (Stiboka) • Geomorfologische kaart van Nederland • www.bodemloket.nl • bagviewer.kadaster.nl • www.kadaster.nl • www.dinoloket.nl • landschapinnederland.nl/bronnen-en-kaarten/archeologische-landschappenkaart • beeldbank.cultureelerfgoed.nl • www.topotijdreis.nl • library.wur.nl/WebQuery/geoportal/raf • noordbrabant.omgevingsrapportage.nl • www.ikme.nl • www.tracesofwar.com • www.euroradar.nl/explosieven-opsporing/ruimingskaart/ • www.geldersarchief.nl Lijst met afbeeldingen Figuur 1: Ligging van het plangebied (met rode lijnen aangegeven, bron: www.pdok.nl). ...................... 4 Figuur 2: Het plangebied (rood omlijnd) op het Kadastrale Minuutplan uit 1811-1832 (bron: beeldbank.cultureelerfgoed.nl). .............................................................................................................

18 Figuur 3: Uitsnede van een topografische kaart uit 1880 (bron: www.topotijdreis.nl). Het plangebied is met rode lijnen weergegeven. ................................................................................................................ 18 Figuur 4: Uitsnede van een topografische kaart uit 1900 (bron: www.topotijdreis.nl). Het plangebied is met rode lijnen weergegeven. ................................................................................................................ 19 Figuur 5: Uitsnede van een topografische kaart uit 1925 (bron: www.topotijdreis.nl). Het plangebied is met rode lijnen weergegeven. ................................................................................................................ 19 Figuur 6: Uitsnede van een topografische kaart uit 1955 (bron: www.topotijdreis.nl). Het plangebied is met rode lijnen weergegeven. ................................................................................................................ 20 Figuur 7: Uitsnede van een topografische kaart uit 1975 (bron: www.topotijdreis.nl). Het plangebied is met rode lijnen weergegeven. ................................................................................................................ 20 Figuur 8: Uitsnede van een topografische kaart uit 1995 (bron: www.topotijdreis.nl). Het plangebied is met rode lijnen weergegeven.

................................................................................................................ 21 Figuur 9: Uitsnede van een luchtfoto uit 2019. Het plangebied is met rode lijnen weergegeven (bron: www.pdok.nl).......................................................................................................................................... 21

31

Figuur 10: Uitsnede van een luchtfoto uit 1944. Het plangebied is met rode lijnen weergegeven (bron: www.pdok.nl).......................................................................................................................................... 22 Figuur 11: Foto's van het plangebied ten tijde van het veldonderzoek (06-12-2022). ........................... 26 Literatuur Bakker, H. de, 1966. De subgroepen van het systeem voor bodemclassificatie voor Nederland. In: Boor en Spade. Bakker, H. de en J. Schelling, 1989. Systeem van bodemclassificatie voor Nederland. De hogere niveaus. Wageningen. Berendsen, H.J.A., 2005. Landschappelijk Nederland. Assen (Fysische Geografie van Nederland). Derde, geheel herziene druk. Berendsen, H.J.A., 2004. De vorming van het land. Assen (Fysische geografie van Nederland). Vierde, geheel herziene druk. Bergman, W.A., 2017. Gemeente Wijchen, Plangebied Veldsestraat 7 te Bergharen. BAAC-rapport 1873-9350. Bongers, J.M.G., 2008. Dorpsstraat 30. Rapport 2008-07/15. Cohen, K.M., E. Stouthamer, H.J. Pierik, A.H. Geurts, 2012. Digitaal Basisbestand Paleogeografie van de Rijn-Maas Delta. Dept. Fysische Geografie. Universiteit Utrecht. Digitale Dataset. Daniël, A., 2010. Wijksestraat te Bergharen, gemeente Wijchen. Nijmegen briefrapport 78. Diepeveen, M.C. & H. van Enckevort., 2009. Aan de rand van een middeleeuwse nederzetting.

Archeologische Berichten Wijchen. Rapport 9. Exaltus, R. & J. Orbons., 2009. Groen,Bergharen,gemeente Wijchen. Rapport 927. Goossens, E. & L.M. Flokstra, 2009. Archeologiebeleid gemeente Wijchen incl. kaartbijlagen, RAAPrapport 1828. Weesp. Harmsen, C. & W.J.A. Kuppens., 2011. Een waarneming bij de sloop van het voormalige dorpshuis aan de Dorpsstraat 43 in Bergharen. Nijmegen briefrapport 98. Hermsen, I., 2005. Vissen in het verleden Bergharen. Wijchen-rapport, Archeologische Berichten 7. Kemme, A.W.A., 2018. Inventariserend veldonderzoek door middel van Proefsleuven (IVO-P). BAACrapport A-18.0026. Kuijl, E.E.A. van der & D. Woolschot, C.C.H Bakker., 2022. Bureauonderzoek en Verkennend Booronderzoek Archeologie Plangebied Molenweg 28 te Bergharen Gemeente Wijchen. Hamaland rapport DIR/HAMA/MWB/213234. Kuppens, W. & J. Wildenberg., 2009. Een archeologische waarneming op het perceel Molenweg 14 te Bergharen, gemeente Wijchen. Archeologische Berichten Nijmegen Briefrapport 32. Mulder, E.F.J de., M.C. Geluk, I. Ritsema, W.E. Westerhof & T.E. Wong 2003, De ondergrond van Nederland, Groningen. Schokker, J., 2003. Patterns and processes in a Pleistocene fluvio-aeolian environment (Roer Graben, south-eastern Netherlands), Utrecht (Thesis, Nederlandse Geografische Studies 314).

32

Vos, P., M. van der Meulen, H. Weerts en J. Bazelmans, 2018, Atlas van Nederland in het Holoceen. Landschap en bewoning vanaf de laatste ijstijd tot nu, Amsterdam (Prometheus). Wit, J.P.M. de, 2022. Plan van Aanpak. Inventariserend veldonderzoek, verkennende fase. Bergharen, perceel H986. Intern document. Nieuwegein: Transect. Wullink, A.J., 2015. Een archeologisch bureau-onderzoek en karterend booronderzoek aan de Wijksestraat in Bergharen, gemeente Wijchen (Gld). Archeosupport-rapport 2.

.

33

Bijlage 1: Plantekening

34

Bijlage 2: Archeologische beleidskaart van de gemeente Wijchen

35

36

Bijlage 3: Geomorfologie

37

Bijlage 4: Hoogtekaart

38

39

Bijlage 5: Bodemkaart

40

Bijlage 6: Archeologische informatie

41

Bijlage 7: Boorpuntenkaart

42

Bijlage 8: Foto’s van boringen Hieronder volgen enkele foto’s van boring 1, 3 en 5. De boorkernen op onderstaande foto’s zijn van rechts naar links uitgelegd, waarbij de onderkanten van de boringen naar boven wijzen (per 50 cm).

Boring 1 (0 – 200 cm -Mv)

Boring 3 (0 – 200 cm -Mv)

Boring 5 (0 – 240 cm -Mv)

43

Bijlage 9: Boorbeschrijvingen

44

boring: 229034-1 beschrijver: LJOL, datum: 6-12-2022, X: 174.239, Y: 428.996, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 39H, hoogte: 7,49, precisie hoogte: 1 cm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, doel boring: archeologie - verkenning, landgebruik: grasland, vondstzichtbaarheid: geen, provincie: Gelderland, gemeente: Wijchen, plaatsnaam: Bergharen, opdrachtgever: PM, uitvoerder: Transect

0 cm -Mv / 7,49 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, matig humeus, donkerbruin, matig fijn Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor Archeologie: enkel fragment bouwpuin (onbepaald) Opmerking: rbs, enkel grindje

40 cm -Mv / 7,09 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, matig humeus, donkerbruin, matig fijn Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor

60 cm -Mv / 6,89 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, matig humeus, bruin, matig fijn, spoor plantenresten Opmerking: akkerlaag?

75 cm -Mv / 6,74 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, lichtbruin, matig fijn, spoor plantenresten, interpretatie: rivierduinafzettingen Litho-stratigrafie: Formatie van Boxtel, Laagpakket van Delwijnen

120 cm -Mv / 6,29 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm) Lithologie: leem, sterk zandig, bruingrijs, stevig Litho-stratigrafie: Formatie van Kreftenheye, Laag van Wijchen Bodemkundig: veel Fe-vlekken

145 cm -Mv / 6,04 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, lichtgrijs, matig grof Litho-stratigrafie: Formatie van Kreftenheye Opmerking: matig gesorteerd

190 cm -Mv / 5,59 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, lichtbruingeel, matig grof Litho-stratigrafie: Formatie van Kreftenheye Opmerking: matig gesorteerd

Einde boring op 200 cm -Mv / 5,49 m +NAP

boring: 229034-2 beschrijver: LJOL, datum: 6-12-2022, X: 174.248, Y: 429.000, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 39H, hoogte: 7,52, precisie hoogte: 1 cm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, doel boring: archeologie - verkenning, landgebruik: grasland, vondstzichtbaarheid: geen, provincie: Gelderland, gemeente: Wijchen, plaatsnaam: Bergharen, opdrachtgever: PM, uitvoerder: Transect

0 cm -Mv / 7,52 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, matig humeus, donkerbruin, zandbrokken, matig fijn Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor Archeologie: enkel fragment bouwpuin (onbepaald) Opmerking: rbs, enkel grindje

30 cm -Mv / 7,22 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, matig humeus, donkerbruin, matig fijn Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor

70 cm -Mv / 6,82 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, matig humeus, bruingrijs, matig fijn, spoor plantenresten Opmerking: akkerlaag?

110 cm -Mv / 6,42 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, lichtgrijs, matig fijn, spoor plantenresten, interpretatie: rivierduinafzettingen Litho-stratigrafie: Formatie van Boxtel, Laagpakket van Delwijnen Opmerking: boor loopt leeg, los zand

Einde boring op 140 cm -Mv / 6,12 m +NAP

1

boring: 229034-3 beschrijver: LJOL, datum: 6-12-2022, X: 174.249, Y: 428.990, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 39H, hoogte: 7,56, precisie hoogte: 1 cm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, doel boring: archeologie - verkenning, landgebruik: grasland, vondstzichtbaarheid: geen, provincie: Gelderland, gemeente: Wijchen, plaatsnaam: Bergharen, opdrachtgever: PM, uitvoerder: Transect

0 cm -Mv / 7,56 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, matig humeus, donkerbruin, matig fijn Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor Archeologie: enkel fragment bouwpuin (onbepaald) Opmerking: rbs, enkel grindje

40 cm -Mv / 7,16 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, matig humeus, donkerbruin, matig fijn Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor

55 cm -Mv / 7,01 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, matig humeus, bruingrijs, matig fijn, spoor plantenresten Opmerking: akkerlaag?

85 cm -Mv / 6,71 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, grijs, matig fijn, spoor plantenresten, interpretatie: rivierduinafzettingen Litho-stratigrafie: Formatie van Boxtel, Laagpakket van Delwijnen

120 cm -Mv / 6,36 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm) Lithologie: leem, sterk zandig, bruingrijs, stevig Litho-stratigrafie: Formatie van Kreftenheye, Laag van Wijchen Bodemkundig: veel Fe-vlekken

150 cm -Mv / 6,06 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, lichtgrijs, matig grof Litho-stratigrafie: Formatie van Kreftenheye Opmerking: matig gesorteerd

185 cm -Mv / 5,71 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, lichtgrijs, matig grof Litho-stratigrafie: Formatie van Kreftenheye Bodemkundig: enkele Fe-vlekken Opmerking: matig gesorteerd

Einde boring op 200 cm -Mv / 5,56 m +NAP

2

boring: 229034-4 beschrijver: LJOL, datum: 6-12-2022, X: 174.248, Y: 428.979, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 39H, hoogte: 7,51, precisie hoogte: 1 cm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, doel boring: archeologie - verkenning, landgebruik: grasland, vondstzichtbaarheid: geen, provincie: Gelderland, gemeente: Wijchen, plaatsnaam: Bergharen, opdrachtgever: PM, uitvoerder: Transect

0 cm -Mv / 7,51 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, matig humeus, donkerbruingrijs, matig fijn Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor Opmerking: enkel grindje

40 cm -Mv / 7,11 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, matig humeus, donkerbruingrijs, matig fijn Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor

60 cm -Mv / 6,91 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: diffuus (3-10 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, matig humeus, donkergrijs, matig fijn Opmerking: akkerlaag?

80 cm -Mv / 6,71 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: diffuus (3-10 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, lichtgeel, matig fijn, interpretatie: rivierduinafzettingen Litho-stratigrafie: Formatie van Boxtel, Laagpakket van Delwijnen Bodemkundig: enkele Fe-vlekken

145 cm -Mv / 6,06 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, lichtgeelgrijs, matig fijn, interpretatie: rivierduinafzettingen Litho-stratigrafie: Formatie van Boxtel, Laagpakket van Delwijnen Bodemkundig: enkele Fe-vlekken

160 cm -Mv / 5,91 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm) Lithologie: klei, zwak siltig, oranjegrijs, stevig Litho-stratigrafie: Formatie van Kreftenheye, Laag van Wijchen Bodemkundig: veel Fe-vlekken

195 cm -Mv / 5,56 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm) Lithologie: klei, zwak siltig, lichtgrijs, stevig Litho-stratigrafie: Formatie van Kreftenheye, Laag van Wijchen Bodemkundig: enkele Fe-vlekken

230 cm -Mv / 5,21 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm) Lithologie: klei, matig siltig, matig humeus, donkergrijs, stevig Litho-stratigrafie: Formatie van Kreftenheye, Laag van Wijchen Bodemkundig: enkele Fe-vlekken

235 cm -Mv / 5,16 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, grijs, matig grof Litho-stratigrafie: Formatie van Kreftenheye Opmerking: matig gesorteerd

Einde boring op 240 cm -Mv / 5,11 m +NAP

3

boring: 229034-5 beschrijver: LJOL, datum: 6-12-2022, X: 174.263, Y: 428.987, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 39H, hoogte: 7,54, precisie hoogte: 1 cm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, doel boring: archeologie - verkenning, landgebruik: grasland, vondstzichtbaarheid: geen, provincie: Gelderland, gemeente: Wijchen, plaatsnaam: Bergharen, opdrachtgever: PM, uitvoerder: Transect

0 cm -Mv / 7,54 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, matig humeus, donkerbruingrijs, zandbrokken, matig fijn Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor

40 cm -Mv / 7,14 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, matig humeus, donkerbruingrijs, matig fijn Archeologie: enkele spikkel houtskool

80 cm -Mv / 6,74 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, zwak humeus, bruingrijs, matig fijn Opmerking: akkerlaag?

110 cm -Mv / 6,44 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: diffuus (3-10 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, lichtgrijs, matig fijn, interpretatie: rivierduinafzettingen Litho-stratigrafie: Formatie van Boxtel, Laagpakket van Delwijnen

155 cm -Mv / 5,99 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: diffuus (3-10 cm), aard ondergrens: diffuus (3-10 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, geel, matig fijn, interpretatie: rivierduinafzettingen Litho-stratigrafie: Formatie van Boxtel, Laagpakket van Delwijnen

200 cm -Mv / 5,54 m +NAP Algemeen: aard bovengrens: diffuus (3-10 cm) Lithologie: zand, zwak siltig, donkergeel, matig fijn, interpretatie: rivierduinafzettingen Litho-stratigrafie: Formatie van Boxtel, Laagpakket van Delwijnen Bodemkundig: enkele Fe-vlekken

Einde boring op 220 cm -Mv / 5,34 m +NAP

4