Bijlage 4 Verantwoordingsrapportage Geo-basisregistraties 2021_Wijchen

Verantwoordingsrapportage 2021 Basisregistraties adressen en gebouwen (BAG), grootschalige topografie (BGT) en ondergrond (BRO) Datum vaststelling door College van B&W:

12 april 2022

Verantwoordingsrapportage 2021 - Gemeente Wijchen - Pagina 1 van 11

Inhoudsopgave Managementsamenvatting ................................................................................................................3 1. Inleiding..........................................................................................................................................6 1.1 Wettelijke taak .........................................................................................................................6 1.2 Winstpakkers voor de organisatie ............................................................................................6 2. Resultaten ......................................................................................................................................8 2.1 Resultaten in 2021....................................................................................................................8 2.2 Trend over meerdere jaren ......................................................................................................9 3.

Verbeterplan ..................................................................................................................................9 3.1 Maatregelen vorige ENSIA-ronde ...........................................................................................10 3.2 Nieuwe verbetermaatregelen ................................................................................................10

Verantwoordingsrapportage 2021 - Gemeente Wijchen - Pagina 2 van 11

Managementsamenvatting In ons land worden geobasisgegevens jaarlijks meer dan 5 miljard keer gebruikt via de landelijke voorzieningen. Indirect gebruik, via bijvoorbeeld de doorlevering van geodata door fabrikanten van navigatiesoftware, komt daar nog bovenop. Het gebruik blijft jaarlijks stijgen en het maatschappelijk belang van deze gegevens, als onderdeel van de geo-informatie infrastructuur, is daarmee groot. Het is daarom cruciaal om de gegevenskwaliteit landelijk op peil te houden.

Afbeelding: nationale geo-informatie infrastructuur (NGII) als basis voor maatschappelijke vraagstukken (bron: BZK)

Wij leggen als bronhouderorganisatie verantwoording af over het beheer van de geobasisregistraties adressen en gebouwen (BAG), grootschalige topografie (BGT) en ondergrond (BRO). Dat doen we intern richting de gemeenteraad en aan het Rijk via het directoraat-generaal Bestuur, Ruimte en Wonen van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De scores, die op de volgende pagina te zien zijn, vormen het resultaat van door ons uitgevoerde zelfevaluaties. Deze evaluaties betreffen de gegevenskwaliteit en de borging van beheerprocessen. Informatiebeveiliging maakt hiervan vooralsnog geen onderdeel uit. Ondanks dat Druten en Wijchen ambtelijk zijn gefuseerd in de Werkorganisatie Druten Wijchen (WDW) blijven de gemeenten zelf (bestuurlijk) verantwoordelijk voor de kwaliteit, volledigheid en actualiteit van de geo-basisregistraties. Voor de uitvoering van deze registraties en de daarmee samenhangende taken is het team Geo-informatie integraal verantwoordelijk. De bijhouding en het borgen van het kwaliteitsniveau van de geo-basisregistraties zijn processen waar continu aandacht voor is. De doelstelling van het team Geo-informatie is dat de processen voor de BAG, BGT en BRO voor beide gemeenten identiek zijn ingericht. Tegelijkertijd streven we ernaar om ook de kwaliteit van de gegevens op hetzelfde uniforme en hoge niveau te houden.

De verantwoordingsrapportages van de gemeente Druten en Wijchen zijn dan ook nagenoeg gelijk aan elkaar.

Verantwoordingsrapportage 2021 - Gemeente Wijchen - Pagina 3 van 11

Scores geo-basisregistraties 2021 (tijdvak 1 januari 2021 tot en met 31 december 2021): Basisregistratie

BAG

< 75% onvoldoende

Basisregistratie

BGT

Score

Consequenties score Evenals in voorgaande jaren behalen we een hoge score. Zowel de gegevenskwaliteit als de procesmatige borging van de BAG zijn op orde.

96%

Dit betekent dat de (landelijke) afnemers kunnen vertrouwen op de Wijchense BAG-gegevens. De gegevens kunnen zonder problemen worden ingezet voor de actuele vraagstukken/uitdagingen.

vanaf 75% voldoende

Score

95%

Consequenties score Ook voor de BGT geldt dat we de hoge score van de laatste jaren vast hebben gehouden. Zowel de gegevenskwaliteit als de procesmatige borging van de BGT zijn op orde. Hierbij dient wel opgemerkt te worden dat de beschrijving van de processen voor beide gemeenten nog niet eenduidig is vastgelegd. Ondanks de goede score streven we naar een betere afstemming tussen de BGT en de gegevens zoals die worden geregistreerd in de beheerapplicatie voor de openbare ruimte (BOR).

< 75% Onvoldoende

Basisregistratie

BRO

< 60% Onvoldoende

Verbetermaatregelen Eind december 2021 is door de Werkorganisatie een nieuwe VTH-applicatie (vergunningverlening) aangeschaft. Naar aanleiding hiervan wordt het BAGbijhoudingsproces binnen de WDW verder geharmoniseerd. In 2022 wordt de procesbeschrijving geactualiseerd en afgestemd op de nieuwe applicatie. Verbetermaatregelen We gaan in 2022 de processen beschrijven en een objectenhandboek voor de WDW opstellen. We gaan de gegevens tussen de BGT en BOR harmoniseren en voor 1-10-2022 het horizontale berichtenverkeer tussen beide applicaties inrichten.

vanaf 75% voldoende

Score

100%

Consequenties score De gemeente Wijchen is voor het beheer van de BRO op alle onderdelen in control, desondanks is er altijd ruimte voor verbetering.

vanaf 60% voldoende

Verantwoordingsrapportage 2021 - Gemeente Wijchen - Pagina 4 van 11

Verbetermaatregelen De BRO-coördinatoren blijven de stakeholders (projectverantwoordelijken) wijzen op hun rol/taak. De nieuwe tranches worden opgenomen in de BROdocumentatie en gedeeld met de stakeholders.

Trend score geo-basisregistraties: Registratie Score 2018

Score 2019

Score 2020

Score 2021

BAG

95%

100%

100%

96%

BGT

87%

93%

93%

95%

BRO

37,5%

33,3%

42%

100%

In 2021 behaalde de gemeente Wijchen voor de Ensia-verantwoording van de BAG een score van 96% waarbij de norm op 75% is gesteld. Hetzelfde geldt voor de BGT, Wijchen behaalde een score van 95% waarbij de norm op 75% is gesteld. Voor de Ensia-verantwoording van de BRO is er maximaal gescoord, 100% met een norm van 60%. Deze scores geven geen directe aanleiding om grote aanpassingen door te voeren dan wel maatregelen te treffen om het beheer van de Geo-basisregistratie te verbeteren. In 2021 is er met name ingezet op de procesmatige inbedding van de BRO en het wegwerken van de achterstand in de gegevensleveringen. Dit heeft erin geresulteerd dat we ook voor die basisregistratie de zaken nu goed op orde hebben. De verbetermaatregelen zoals die hierboven zijn vermeld zijn er dan ook in de eerste plaats op gericht om de kwaliteit van de geo-basisregistraties blijvend te borgen en ‘de vinger aan de pols te houden’. We zijn dus ‘in control’. Dat betekent dat we de Geo-basisgegevens bijvoorbeeld goed in kunnen zetten voor: •

• •

Het opwaarderen van de BOR-gegevens waardoor het beheer van de openbare ruimte met betrouwbaardere en actuele(re) gegevens wordt gevoed. Dit draagt bij aan betrouwbare meerjarenplanningen en begrotingen voor het onderhoud van de openbare ruimte, kleinere kans op meer- en minderwerk, beter budgetbeheer. De Omgevingswet, welke objecten staan waar en welke regels gelden er op die locatie. Belastingheffing: de locatie van een object in relatie tot zijn omgeving, wat is de juiste gebruiksoppervlakte en bouwjaar van een pand.

Verantwoordingsrapportage 2021 - Gemeente Wijchen - Pagina 5 van 11

1. Inleiding 1.1 Wettelijke taak De BAG, BGT en BRO maken onderdeel uit van het overheidsstelsel van basisregistraties. Het bijhouden van deze geobasisgegevens is verplicht voor gemeenten, met inachtneming van de bijbehorende kwaliteitseisen. De BAG bevat gegevens over adressen en gebouwen en deze worden centraal beschikbaar gesteld via de Landelijke Voorziening (BAGLV). Het Kadaster beheert de BAGLV en stelt de gegevens beschikbaar aan de diverse afnemers. Organisaties met een publieke taak, zoals ministeries, waterschappen, politiekorpsen en veiligheidsregio's, zijn verplicht de authentieke gegevens uit de registraties te gebruiken. Doordat de overheid op deze manier gegevens éénmalig inwint en meervoudig gebruikt, vraagt men burgers niet naar de bekende weg. De BGT is een gedetailleerde (in vaktaal: grootschalige) digitale kaart van heel Nederland. Daarin worden alle objecten als gebouwen, wegen, water, spoorlijnen en groen op een eenduidige manier vastgelegd. Het doel van de BGT is de hele overheid gebruik te laten maken van dezelfde basisgegevens over de grootschalige topografie van Nederland. De BRO bevat gegevens over geologische en bodemkundige opbouw van de Nederlandse ondergrond. Momenteel wordt de BRO stapsgewijs voltooid. Per stap bevat deze registratie steeds meer gegevens over de diepe en ondiepe ondergrond.

Deze worden geordend op basis van zogeheten ‘registratieobjecten’. In totaal gaat het om ca. 26 registratieobjecten. Voorbeelden van registratieobjecten zijn de grondwatermonitoringsput of het geotechnisch sondeeronderzoek. Sinds dit jaar verantwoordt de gemeente zich via ENSIA ook over informatiebeveiliging en informatie-architectuur van de WOZ-uitvoering aan de toezichthouder Waarderingskamer. Op deze terreinen worden aan systemen voor de WOZ-uitvoering steeds hogere eisen gesteld. Dit komt doordat de werkprocessen voor de bijhouding van informatie in grote mate worden geïntegreerd met geo-basisregistraties en de geautomatiseerde systemen in toenemende mate werken met elders bijgehouden gegevens. Naar verwachting zullen de geo-basisregistraties en de WOZ in de komende jaren binnen ENSIA verder samen gaan werken.

1.2 Winstpakkers voor de organisatie De geo-basisregistraties vormen een belangrijke schakel in de keten van het landelijke stelsel van basisregistraties. Het gebruik daarvan wordt steeds meer gemeengoed. Toepassingen van de gegevens blijven dan ook niet alleen beperkt tot overheidsinstanties zoals waterschappen en de belastingdienst maar ook het bedrijfsleven zoals bijvoorbeeld verzekeringsmaatschappijen en makelaars maken er tegenwoordig intensief gebruik van. Als gemeente profiteren we dagelijks van de registraties. Enkele winstpakkers: •

Vanaf 2022 is de BAG-gebruiksoppervlakte een van de grondslagen voor de WOZwaardebepaling. Voorheen was dit de inhoud. De afgelopen 2 jaar heeft team Geo-informatie de BAG-gebruiksoppervlakten van alle woningen op het grondgebied van de gemeente Druten en Wijchen op een uniforme manier (her)berekend op basis van de oorspronkelijke vergunningstekeningen. Hierbij is samengewerkt met Munitax (regionale belastingsamenwerking). De oppervlakten vormen naast andere BAG-gegevens zoals de

Verantwoordingsrapportage 2021 - Gemeente Wijchen - Pagina 6 van 11

adressen, gebruiksdoel en bouwjaar belangrijke uitgangsgegevens voor de betrouwbare waardebepaling. Munitax is verplicht om deze BAG-gegevens in haar proces te gebruiken. De samenwerking heeft geresulteerd in een betere wederzijdse afstemming van gegevens waardoor enerzijds de bijhoudingsprocessen efficiënter verlopen en anderzijds de betrouwbaarheid en actualiteit van de gegevens verder is verbeterd. •

De BGT is de belangrijkste bron voor het actueel houden van de beheerregistratie openbare ruimte (BOR). We zijn een traject gestart voor het opwaarderen van de BOR-gegevens om deze beter af te stemmen op de BGT. Dit moet in 2022 onder andere resulteren in het inrichten van het zogenaamde horizontale berichten verkeer. Daarbij worden de wijzigingen in de openbare ruimte gemuteerd in de BGT en via een digitaal bericht doorgezonden aan de BOR. Hierdoor wordt het beheer van de openbare ruimte sneller met betrouwbaardere en actuele(re) gegevens gevoed. Dit draagt bij aan betrouwbare meerjarenplanningen en begrotingen voor het onderhoud van de openbare ruimte, kleinere kans op meer- en minderwerk en dus een beter budgetbeheer.

•

In 2021 is vanuit team Openbare Orde en Veiligheid een project gestart met als doel het verkrijgen van inzicht op mogelijke ondermijning in het buitengebied en het lokaliseren van de zwakke plekken. Het opsporen van ondermijning gaat vrijwel altijd gepaard met het combineren van data vanuit verschillende bronnen. Deze data betreft niet alleen personen of bedrijven (subjecten), maar ook de (locatie van) objecten. Zowel subjecten als objecten beschikken over unieke identificatienummers. Door subjectgegevens via ID’s te verrijken met eigendoms- en locatiegegevens (BAG, BGT, BRK, WOZ) ontstaat nieuwe informatie die gebruikt kan worden in het kader van fraudebestrijding. Betrouwbaarheid en volledigheid van de gegevens is daarbij uiteraard van groot belang.

•

Geodata worden gebruikt door de hele samenleving. Het gebruik van de geo-basisregistraties is enorm, indirect en divers. Het vakgebied van de ruimtelijke informatievoorziening heeft, mede onder invloed van de geo-basisregistraties, een sterke ontwikkeling doorgemaakt. Daarnaast spelen belangrijke technische ontwikkeling zoals het wereldwijde gebruik van GPS en mobiel internet een belangrijke rol. Vaak gebruiken medeoverheden, burgers en bedrijven geoinformatie zonder dit door te hebben. Denk aan het invoeren van een adres in de routeplanner, het opzoeken van een postcode, het bekijken van een kaart. Maar bijvoorbeeld ook in het gebruik van locatie gebaseerde diensten en augmented reality. Hierbij vindt de ontsluiting van relevante lokale informatie aan de gebruiker via mobiele apparaten plaats vindt, gefilterd op basis van de locatie waar dit apparaat zich bevindt. De behoefte aan, en het belang van, ruimtelijke informatie zoals geregistreerd in de BAG en de BGT is hierdoor enorm toegenomen. Burgers, bedrijven en instellingen beschouwen ruimtelijke informatie steeds meer als onderdeel van de normale dienstverlening van de gemeente. Het spreekt voor zich dat zij op deze gegevens moeten kunnen vertrouwen.

Verantwoordingsrapportage 2021 - Gemeente Wijchen - Pagina 7 van 11

2. Resultaten 2.1 Resultaten in 2021 De score per basisregistratie is opgebouwd uit drie onderdelen: gegevenskwaliteit, kwaliteitsverbeteringstrajecten c.q. transitie en borging proces. Hieronder is de score aangegeven per geobasisregistratie: Basisregistratie

Onderdeel

Score in %

BAG

Categorie 1: gegevenskwaliteit

94 %

Categorie 2: proces en organisatie

100 %

Totaalscore

96 %

Basisregistratie

Onderdeel

Score in %

BGT

Categorie 1: gegevenskwaliteit

100 %

Categorie 2: proces en organisatie

87 %

Totaalscore

95 %

Basisregistratie

Onderdeel

Score in %

BRO

Categorie 1: gegevenskwaliteit

100 %

Categorie 2: proces en organisatie

100 %

Totaalscore

100 %

Vanaf 75% voldoende

Vanaf 75% voldoende

Vanaf 60% voldoende

De over 2021 behaalde scores voor de Ensia-verantwoording voor alle drie de geo-basisregistraties voldoen ruim aan de gestelde normen. Dit geldt zowel voor de totaalscores als scores op de individuele onderdelen.

Verantwoordingsrapportage 2021 - Gemeente Wijchen - Pagina 8 van 11

2.2 Trend over meerdere jaren Trend score geo-basisregistraties: Registratie

Score 2018

Score 2019

Score 2020

Score 2021

BAG

95%

100%

100%

96%

BGT

87%

93%

93%

95%

BRO

N.v.t.

33%

42%

100%

Uit het verloop van de scores voor de BAG en de BGT blijkt dat deze stabiel en goed zijn. De scores geven daarom geen directe aanleiding om grote aanpassingen door te voeren dan wel maatregelen te treffen om het beheer van deze geo-basisregistraties te verbeteren. De BAG en de BGT bevinden zich al jaren op een hoog kwaliteitsniveau. In 2021 is er met name ingezet op de procesmatige inbedding van de BRO en het wegwerken van de achterstand in de gegevensleveringen. De lage BRO-scores in 2019 en 2020 zijn een gevolg van het feit dat we als organisatie pas laat (te laat) zijn gestart met de invoering van de BRO (zie ook §3.1). De extra inzet in 2021 heeft erin geresulteerd dat we ook voor deze basisregistratie de zaken nu goed op orde hebben.

Verantwoordingsrapportage 2021 - Gemeente Wijchen - Pagina 9 van 11

3. Verbeterplan 3.1 Maatregelen vorige ENSIA-ronde BRO-maatregelen De belangrijkste maatregelen uit de ENSIA-ronde over het jaar 2021 hadden betrekking op het organisatorisch inbedden van de BRO binnen de Werkorganisatie Druten Wijchen en het wegwerken van de achterstand in de levering van gegevens. Feitelijk stonden we begin 2021 nog aan het begin van de implementatie van de wet BRO. Belangrijkste reden hiervoor was de diversiteit van de BRO. Met name het feit dat er niet zelf een registratie moest worden opgebouwd en de te verzamelen gegevens zo divers naar (of van) aard en voorkomen zijn heeft ervoor gezorgd dat de BRO niet automatisch op een logische plek binnen de organisatie is ‘geland’. Uiteindelijk is de BRO opgepakt door het team Geo-informatie vanuit het algemene bewustzijn van het belang van goede (Geo)basisregistraties. De BRO is afgelopen jaar volledig geïmplementeerd binnen de Werkorganisatie en dus bij de deelnemende gemeenten. Bij het inrichten van de processen en het met terugwerkende kracht leveren van de gegevens zijn wij ondersteund door het bedrijf Antea. De BRO is inmiddels ook organisatorisch geborgd, de BRO-coördinatoren zijn benoemd, en de processen en verplichtingen zoals deze volgen uit de wet zijn bekend bij de verschillende stakeholders zoals projectleiders.

BGT maatregelen De verbetermaatregelen voor de BGT waren het inrichten van het horizontale berichtenverkeer en het opstellen van een integraal processenhandboek voor de BGT-BOR bijhouding. Het is helaas niet gelukt om deze maatregelen uit te voeren. Het processenhandboek is wederom een lastig punt voor ons gebleken, misschien wel omdat de noodzaak daarvoor niet echt gevoeld wordt. Via onze werkafspraken zorgen we er immers voor dat de BGT actueel blijft en aan de eisen voldoet. Het processenhandboek wordt nu opgepakt in een breder project, zie §3.2. BAG maartregelen Belangrijkste aandachtspunt voor de BAG was de aanschaf van de nieuwe VTH-applicatie (Vergunningverlening, Toezicht Handhaving). Wij hebben bij de inrichting daarvan de relatie(s) met de lopende BAG-processen kunnen borgen. Daarnaast zien we, op basis van de uitgebreide (nieuwe) functionaliteiten van de applicatie, mogelijkheden om het BAG-proces verder te ondersteunen en uit te breiden. Een andere verbetermaatregel was het eerder in het jaar uit laten voeren van de jaarlijkse signalering en kartering op basis van de luchtfoto's. Doelstelling was om hiervoor begin Q3 opdracht te geven. Dit is uiteindelijk eind Q3 worden. Tenslotte zijn alle resterende objecten uit het gezamenlijke project BAG-WOZ 'Verbetering gebruiksoppervlakten' herberekend.

In 2021 is hierop een controleslag uitgevoerd op basis van verschillijsten vanuit Munitax. Deze loopt voor een deel nog door in 2022. De afstemming tussen de WOZ en de BAG is natuurlijk een continu proces. Als spin-off van het project zijn hier (betere) afspraken met Munitax over gemaakt.

3.2 Nieuwe verbetermaatregelen

Verantwoordingsrapportage 2021 - Gemeente Wijchen - Pagina 10 van 11

Verbetermaatregelen BAG De huidige BAG-processen borgen dat de gemeente voldoet aan de gestelde kwaliteitseisen. We blijven kritisch kijken naar de processen maar er worden geen (extra) maatregelen genomen. In 2021 is door de werkorganisatie een nieuwe VTH-applicatie aangeschaft. De BAG-beheerders zijn voor de BAG essentiële onderdelen betrokken geweest bij de inrichting. De verwachting is echter dat er nog wat ‘fine-tuning’ nodig/wenselijk is. De nieuwe applicatie biedt mogelijkheden om het bijhoudingsproces voor de beide gemeenten verder te harmoniseren en uit te breiden met modules handhaving en signalen van BAG naar vergunningverlening/handhaving. In het kader van de verbeteringstrajecten wordt de procesbeschrijving voor eind 2022 geactualiseerd en afgestemd op de nieuwe VTH-applicatie. De fine-tuning is een doorlopend proces en is naar verwachting voor 1 juli afgerond. Verbetermaatregelen BGT We gaan de BGT-BAG kwaliteitsdashboards van het Kadaster intensiever volgen en sturen erop dat er geen verschillen meer kunnen ontstaan tussen de geometrie van objecten in de BAG en de BGT. Overigens zijn we van mening dat de dashboards altijd een momentopname zijn waar het als gevolg van toevallige omstandigheden soms kan lijken alsof er sprake is van een achterstand in de verwerking. Bijvoorbeeld wanneer er veel mutaties in de laatste week van een maand worden uitgevoerd.

Voor het automatische kopellen BAG-id’s zijn we in ons werkproces afhankelijk van het BAG-extract dat pas twee weken later beschikbaar komt. In 2022 wordt samen met het team Ruimtelijk beheer een project opgestart gericht op de kwaliteitsverbetering van de gegevens voor het ruimtelijk beheer. Uitgangspunt daarbij is dat de BGT qua geometrie leidend wordt door het inrichten van het horizontale berichtenverkeer tussen de BGT en de BOR. Het opstellen van een gemeenschappelijk (Beheer-)objectenhandboek voor de Werkorganisatie alsmede het vastleggen van de processen maken onderdeel uit van dit project. Dit project wordt in april ’22 gestart en heeft een doorlooptijd van ca. een half jaar. Verbetermaatregelen BRO Het BRO-proces is binnen onze organisatie pas in 2021 belegd. Voor de structurele borging daarvan is het noodzakelijk om deze regelmatig onder de aandacht van de betrokken stakeholders te brengen. Dit is ook van belang omdat het jaarlijkse aantal BRO-plichtige objecten binnen de WDW gemeenten beperkt is. Het risico dat de BRO bij activiteiten in de openbare ruimte over het hoofd wordt gezien is daarom groot. In september organiseren we een opfris moment enerzijds om de stakeholders bij te praten op het gebied van de voor de gemeente relevante BRO-ontwikkelingen en anderzijds om de actuele processen opnieuw onder de aandacht te brengen.

Ook het verplicht gebruik van bestaande BRO-gegevens wordt daarbij onder de aandacht gebracht. Daarnaast worden stakeholders actief geïnformeerd over relevante nieuwe tranches. Hiertoe volgen de BRO-coördinatoren regelmatig webinars van externe partijen en informatiebijeenkomsten vanuit de Rijksoverheid. Nieuwe tranches en procesbeschrijvingen worden direct opgenomen in de BROdocumentatie van de Werkorganisatie.

Verantwoordingsrapportage 2021 - Gemeente Wijchen - Pagina 11 van 11