Bijlage 4 Regioplan Rijk van Nijmegen
Tekst van het document
Het regioplan Rijk van Nijmegen Concept finale versie 12-12-2023
Rijk van Nijmegen
Inhoudsopgave 1. Context en doel 2. Samenvatting 3. Regio-opgaven A. Knelpunten in de regio B. Visie en doelstellingen C. Prioritaire opgaven D. Inwonerparticipatie 4. Regio-afspraken A. Oplossingsrichtingen B. Governance C. Monitoring D. Risico's en randvoorwaarden E. Werkagenda Appendices
2 Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
Leeswijzer •
Het regioplan Rijk van Nijmegen start met de context en het doel: wat is de aanleiding en welke stappen zijn (op hoofdlijnen) gezet om tot het regioplan van het Rijk van Nijmegen te komen.
•
De samenvatting brengt de belangrijkste inhoudelijke punten uit het regioplan samen.
•
In het hoofdstuk over de regio-opgaven staan de belangrijkste knelpunten waar de regio Rijk van Nijmegen momenteel en in de toekomst mee verwacht te kampen. Daarnaast wordt de gezamenlijke visie – "wij dragen bij aan ieders gezondheid door samen slim te werken aan sterkere zorg en welzijn" – beschreven en wat dat van aanbieders, professionals én inwoners vraagt. Tot slot worden de prioritaire opgaven, inclusief bijbehorende subdoelstellingen, benoemd die invulling geven aan de knelpunten uit het regiobeeld en hoe de inwonerparticipatie aansluit bij de uitvoering van het regioplan.
•
In de regio-afspraken wordt toegelicht: ‒
Wat de verwachte impact is van (zowel nieuwe als op te schalen) initiatieven op de toegankelijkheid van zorg in de regio en welke initiatieven met prioriteit worden opgepakt om invulling te geven aan de prioritaire opgaven en het toegankelijkheidsvraagstuk.
‒
Wat de governance structuur is in de regio rondom de uitvoering van het regioplan, hoe o.a. de voortgang van het regioplan en impact op de prioritaire opgaven gemonitord wordt en welke risico's en randvoorwaarden geïdentificeerd zijn. Tot slot staat in de werkagenda beschreven wat de principe afspraken zijn voor de uitvoering van het regioplan en wat (op hoofdlijnen) de belangrijkste vervolgstappen zijn vanaf 2024. 3
Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
Proces tot vaststelling regioplan •
Deze versie van het regioplan is de concept finale versie van het regioplan, die voorligt ter vaststelling door het bestuurlijk overleg (BO) van NOEL (uiterlijk 22 december) en bespreking door de colleges regio gemeenten (op 19 december)
•
Nadat deze versie is besproken en vastgesteld, zal de finale versie van het regioplan worden gepubliceerd op: https://www.dejuistezorgopdejuisteplek.nl/
•
Voorafgaand aan deze versie van het regioplan, zijn twee conceptversies gedeeld, waarbij feedback is opgehaald bij o.a. het bestuurlijk overleg (BO) en het tactisch overleg (TO) van NOEL, de achterban van BO en TO leden, inwoners (via Zorgbelang), en PFO gemeenten en inzichten uit de brede regiobijeenkomst zijn verwerkt
4 Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
1. Context en doel
5
1
Context en doel
We hebben dit regioplan opgesteld conform de afspraken uit het Integraal Zorgakkoord (IZA) Doel en context van IZA
De toegankelijkheid van de zorg in Nederland staat onder grote druk
Het GALA en IZA zijn opgezet met als doel toegankelijkheid en kwaliteit van het zorg- en welzijnsdomein te borgen
In het regiobeeld staan de regionale knelpunten en belangrijkste opgaven beschreven
13-10-2022
“Als we niets doen, stevenen we af op een onoverbrugbare zorgkloof’’
Het GALA en IZA geven regio’s de opdracht oplossingen te vinden voor het toegankelijkheidsprobleem, waarbij regiobeeld en regioplan de middelen zijn om deze oplossingen te identificeren en er afspraken over te maken
In het regioplan worden regioafspraken gemaakt over de veranderbewegingen waarmee de toegankelijkheid en kwaliteit van de zorg in de regio wordt geborgd
6 Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
1
Context en doel
Het regioplan is in het najaar van 2023 met een brede vertegenwoordiging vanuit de regio opgesteld en afgestemd Proces voor het regioplan
Kick-off bijeenkomst September 2023 •
Tijdens een brede kick-off bijeenkomst met de bestuurlijk en tactisch vertegenwoordigers van Regio Nijmegen Op Één Lijn (NOEL) hebben we stil gestaan bij o.a.: o De aanpak en het proces om tot het regioplan van Rijk van Nijmegen te komen o Belangrijkste knelpunten in de regio o.b.v. regiobeeld o Eerste ideeën opgehaald over kansrijke bestaande en nieuwe initiatieven als oplossingen voor knelpunten
Uitwerking regioplan Oktober – november 2023 •
In samenwerking met het tactisch overleg NOEL en bijbehorende coördinatiegroepen hebben we de inhoud van het regioplan vormgegeven, door o.a.: o Prioritaire opgaven en subdoelstellingen op te stellen o Lopende en belangrijkste (nieuwe) initiatieven uit de regio te definiëren o Input op te halen voor o.a. de werkagenda, monitoring en randvoorwaarden
Brede regio bijeenkomst 23 november 2023 •
Op de brede regio bijeenkomst hebben we met meer dan 70 vertegenwoordigers vanuit het zorg- en welzijnsdomein stil gestaan bij het proces rondom IZA en de inhoud van het regioplan. We hebben in gesprek met de deelnemers: o De inhoud van het regioplan getoetst, afgestemd en aanvulling hierop opgehaald o De gezamenlijke uitvoering besproken en hoe we hiervoor de juiste betrokkenheid en verbinding borgen
Vaststelling regioplan 22 december 2023 •
Het regioplan van het Rijk van Nijmegen is vastgesteld door het bestuurlijk overleg van NOEL, bestaande uit: ✓ CWZ ✓ Radboudumc ✓ ZZG Zorggroep ✓ NEO Huisartsenzorg ✓ GGD Gelderland Zuid ✓ Pro Persona ✓ Bindkracht10 Aanvulling i.h.k.v. IZA: ✓ Gemeente Nijmegen ✓ Gemeente Berg en Dal ✓ cVGZ
Perspectieven van de inwoners, cliënten en patiënten op het regioplan én de uitvoering hebben i.s.m. Zorgbelang een plek gekregen in het regioplan Het regioplan geldt als een ijkpunt en geen eindpunt – ook na de vaststelling in december 2023 blijft het plan een dynamisch document 7 Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
1
Context en doel
Tijdens de brede regio bijeenkomst op 23/11/23 hebben we met een diverse omvangrijke groep vertegenwoordigers het regioplan verrijkt Brede regio bijeenkomst 23 november 2023
8 Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
2. Samenvatting
9
2
Samenvatting
Samenvatting (1/5) Aanleiding: Het regiobeeld en regioplan zijn belangrijke hulpmiddelen om de regionale samenwerking verder vorm te geven Zowel het IZA als het GALA vragen om een regiobeeld en -plan. Afgelopen voorjaar heeft de regio Rijk van Nijmegen het regiobeeld vastgesteld. Het beeld toont de ontwikkelingen in de zorgbehoefte op basis van informatie over de bevolkingssamenstelling, afgezet tegen de capaciteit en prestaties van zorg-, welzijns- en ondersteuningsinstellingen in de regio. Het regiobeeld vormt de basis voor het regioplan. Het regioplan is opgesteld door Regio Nijmegen Op Eén Lijn (NOEL), door de gemeente Nijmegen (coördinerende gemeente) en cVGZ. Het is vormgegeven in samenwerking met regionale partijen. In NOEL werken zorg en welzijnsorganisaties vanuit de bredere regio Rijk van Nijmegen samen. Het regioplan stelt vast wat de belangrijkste prioritaire opgaven zijn en welke afspraken de regio maakt om deze opgaven aan te pakken en uit te voeren. Focus is aangebracht, op basis van urgentie en omvang van problemen rond de toegankelijkheid, betaalbaarheid en de kwaliteit van zorg. Dit regioplan geldt als een startpunt voor verdere samenwerking in de regio. Het is nadrukkelijk geen eindpunt, maar het begin van een proces van uitvoering en implementatie.
De kern van onze aanpak is dat behoud van de toegankelijkheid van de zorg en welzijn centraal wordt gezet De regio staat voor de grote uitdaging hoe ze de komende jaren aan de zorg- en welzijnsbehoefte kan voldoen, gegeven de stijgende zorgvraag en krappe arbeidsmarkt. Het personeelstekort van 1.500 medewerkers in 2023 is voelbaar in de regio. De verwachting is dat dit ruim zal verdubbelen tot 2032: naar een tekort van ca. 3.800 medewerkers. Dit onder de optimistische aanname dat 1 op de 5 personen in de zorg zal werken; in plaats van de actuele 1 op de 6. De absolute tekorten zijn groot in alle sectoren en juist daarom is het belangrijk om hiervoor samen in beweging te komen. Als dat niet gebeurt, zal de toegankelijkheid van de zorg verslechteren (oplopende wachtlijsten: met name kwetsbare mensen krijgen niet meer voldoende zorg), de kwaliteit van zorg afnemen vanwege minder tijd en aandacht van personeel, zullen kosten van zorg toenemen door hogere tarieven voor arbeid en zal het werkplezier afnemen vanwege een steeds hogere werkdruk. De regio heeft eerste stappen gezet om de impact van haar plannen te kwantificeren, om helder te krijgen of de som van alle plannen voldoende is om de toegankelijkheid van zorg en welzijn te waarborgen. De kwantificering helpt om plannen te prioriteren. 10 Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
2
Samenvatting
Samenvatting (2/5) Onze visie: we dragen bij aan ieders gezondheid door samen slim te werken aan sterkere zorg en welzijn In samenhang met de toenemende druk op de toegankelijkheid, komt uit het regiobeeld een aantal belangrijke thema’s naar voren: • Preventie: gezond leven en wonen – de ervaren gezondheid daalt en het aantal mensen met overgewicht stijgt; • Zorgvraag: kwetsbare groepen – het aandeel ouderen in de bevolking neemt sterk toe en daarmee ook de prevalentie van (chronische) aandoeningen; • Mentale gezondheid – regie over het leven neemt af, meer dan 1 op de 5 jongeren ervaart heel vaak stress en meer dan 2 op de 5 inwoners kampt met eenzaamheid; • Zorgvraag: acute zorg – de vraag naar acute zorg stijgt, met name vanuit ouderen (75+) en kinderen (0 - 4 jaar). Door het personeelstekort staan o.a. de telefonische bereikbaarheid en aanrijtijden onder druk en ontstaat de noodzaak om een patiëntenstop af te kondigen; • Zorgaanbod: arbeidsmarkt – capaciteitsproblemen nemen toe, mantelzorgpotentieel neemt af, waardoor ervaren werkdruk en -plezier onder toenemende druk staan; • Digitale transformatie – data zijn nog niet breed beschikbaar; er is een versnippering van digitale oplossingen met veel puntoplossingen.
Om deze opgaven aan te pakken werkt de regio aan een gezamenlijke visie: wij dragen bij aan ieders gezondheid, door samen slim te werken aan sterkere zorg en welzijn. Trefwoorden daarbij zijn: vertrouwen, samenwerken over grenzen, samen met de samenleving, inwoner patiënt en cliënt centraal, verbinding, toekomstbestendige zorg en welzijn. Deze gezamenlijke visie is verrijkt tijdens de regionale bijeenkomst in november 2023 met 70+ vertegenwoordigers vanuit verschillende domeinen. Om deze visie te realiseren heeft ieder een verantwoordelijkheid: inwoners nemen regie over hun gezondheid en vitaliteit, organisaties gaan aan de slag met transformaties, zij zoeken bovendien de samenwerking rond organisatie-overstijgende knelpunten, en binnen de regio gaan instellingen collectief aan de slag, voortbordurend op het regiobeeld- en plan. De urgentie van de opgaven vragen om gedragsverandering, van inwoners, cliënten en patiënten, maar ook van aanbieders en professionals. 11 Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
2
Samenvatting
Samenvatting (3/5) We geven invulling aan onze visie door onze prioritaire opgaven gezamenlijk ambitieus aan te pakken De partijen hebben de ambitie om het écht anders te gaan doen. Voor alle prioritaire opgaven zijn reële (sub)-doelstellingen geformuleerd: wat we beogen concreet, binnen welk tijdsbestek te bereiken met elkaar: • Preventie – we voorkomen (her)instroom in het medisch domein door gezamenlijk te focussen op gezondheid i.p.v. zorg en werkende initiatieven in te zetten in samenhang tussen het sociaal en medisch domein en organisaties daarbuiten (bijv. onderwijs, woningcorporaties) • Zorgvraag: kwetsbare groepen – we creëren ruimte voor de opvang van de groeiende zorgvraag in de toekomst in nauwe samenwerking tussen sociaal en zorg domein, zowel in kwantiteit als complexiteit en hebben oog voor eigen kracht van kwetsbare groepen • Zorgvraag: acute zorg – we borgen de toegankelijkheid van de acute zorg door de regionale samenwerking te optimaliseren, door voort te bouwen op wat er al is en aanvullende kansen te verkennen om zo de organisatie van de acute zorg zo optimaal mogelijk te organiseren • Mentale gezondheid – we reduceren gezamenlijk de vraag naar (specialistische) geestelijke gezondheidszorg door te kiezen voor een preventieve, integrale, herstelondersteunende en wijk-/woonkerngerichte aanpak en door mentale weerbaarheid en veerkracht te vergroten •
Zorgaanbod- arbeidsmarkt – we verlichten de druk op de personele capaciteit door anders te kijken, te denken en te doen i.s.m. de maatschappij, zorgsectoren, onderwijsinstellingen, overheden en de zorgprofessionals • Digitale transformatie – we brengen de informatievoorziening in de transmurale samenwerking op orde en faciliteren de digitale transformatieopgave van de prioritaire thema’s De inwoner speelt een belangrijke rol bij het realiseren van het plan. Uit een onderzoek onder inwoners door Zorgbelang komt naar voren dat inwoners, cliënten en patiënten in het Rijk van Nijmegen een aantal aandachtspunten meegeven: 1) kijk naar de mens en zijn/haar gezondheid in de breedte, 2) zet in op gemeenschapsgericht wonen, 3) zet in op sociale basis en zorgzame samenleving, 4) maak de samenleving bewust van de uitdagingen in de zorg, en 5) zorg voor duidelijkheid en eenvoud. We nemen deze aandachtspunten mee bij het uitwerken van onze oplossingen en willen de inwonerparticipatie verder bestendingen in de uitwerking en uitvoering van de transformatieplannen. 12 Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
2
Samenvatting
Samenvatting (4/5) We zijn al samen aan de slag en intensiveren verder onze samenwerking Er gebeurt al veel in de regio rond de prioritaire opgaven. Er zijn meer dan 110 initiatieven geïdentificeerd waarmee de regio aan de slag is gegaan of zal gaan (naast allerlei reguliere initiatieven die al langer lopen en ‘business as usual’ zijn geworden). Een ruwe inschatting laat zien dat de potentiële impact bij regio-brede uitrol van deze initiatieven ~25-30% van de personeelstekorten in 2032 kan adresseren. Dat is significant, maar tegelijkertijd nog onvoldoende om het toegankelijkheidsvraagstuk volledig te adresseren. De komende jaren zal de regio op zoek moeten naar aanvullende of alternatieve initiatieven. Om de gewenste beweging op gang te brengen en onze visie te realiseren is per thema een aantal impactvolle initiatieven geselecteerd. Een eerste uitwerking vond plaats, maar een nadere uitwerking, prioritering en positionering in de onderlinge samenwerking is geboden. Dit zal in 2024 moeten plaatsvinden. Initiatieven vergen ook financiële middelen. Waar mogelijk doen we dan ook een (integrale of individuele) aanvraag voor IZA-transformatiemiddelen. De gewenste verschuiving van zorg naar informele zorg en welzijn vraagt ook investeringen in het sociaal domein; met deze boodschap gaan we naar de landelijke overheid.
Met zorgverzekeraars en andere partijen gaan we in gesprek over (contract)afspraken, die aansluiten bij de gewenste beweging en die ervoor zorgen dat domein-overstijgende oplossingen kunnen worden gerealiseerd. Samenwerkingsverband NOEL vormt de basis voor de regionale governance en monitort de voortgang van het regioplan en de impact die we maken De huidige organisatiestructuur van NOEL bestaat uit een brede regionale bijeenkomst, een bestuurlijk overleg (BO), een dagelijks bestuur, een tactisch overleg (TO), en coördinatie- en projectgroepen, ondersteund door het NOEL-programmabureau. Samenwerkingsverband NOEL bestaat uit een kerngroep met een enkele representant per sector. Elke representant vertegenwoordigt een bredere achterban in de regio. Deze organisatie vormt een goede basis voor de uitvoering van het regioplan en zal waar nodig verder doorontwikkeld worden in de komende jaren.
13 Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
2
Samenvatting
Samenvatting (5/5) De uitvoering van het regioplan monitoren we langs vier lijnen: voortgang uitvoering plan, impact op toegankelijkheid, thema’s van de prioritaire opgaven en effectiviteit van interventies. Uitgangspunt is om gebruik te maken van een beperkt aantal beschikbare kwantitatieve en kwalitatieve datapunten. Om het regioplan een succes te maken, doen we ons best om de risico’s in beeld zoveel mogelijk te mitigeren. We zetten ons in om de landelijk en regionale randvoorwaarden te bewerkstellingen en gaan hier in 2024 mee aan de slag. We hebben goede eerste stappen gezet, maar zullen 2024 gebruiken om verdere prioritering en detaillering aan te brengen In de totstandkoming van dit regioplan hebben we belangrijke stappen gezet. We zijn met veel partners bij elkaar gekomen en hebben ons gecommitteerd aan onze gezamenlijke doelen. We hebben toegezegd onze verantwoordelijkheid te nemen als individuele organisatie, in de samenwerking en als collectief. Het regioplan is geen eindpunt, maar een ijkpunt. Van hieruit bouwen we verder. In 2024 werken we de werkagenda verder uit en zetten we ons in om o.a. IZA transformatieplannen en financieringsaanvragen uit te werken, NOEL door te ontwikkelen en draagvlak en verbinding verder uit te bouwen.
14 Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
CONCEPT
3. Regio-opgaven A. Knelpunten in de regio B. Gezamenlijke beweging
C. Prioritaire opgaven D. Inwonerparticipatie
15
A
Regio-opgaven: knelpunten in de regio
Rijk van Nijmegen heeft relatief goede ervaren gezondheid, maar is over het algemeen minder welvarend en kampt met sterke vergrijzing Kenmerken van de regio
7
~325.000
42.000
Relatief goede ervaren gezondheid
Gemeenten
Medewerkers Zorg en Welzijn
Iets minder welvarend
M.n. lage SES in Nijmegen
Inwoners
Maar net als landelijk een dalende trend
Rijk van Nijmegen
Sterke vergrijzing 25,7% aandeel ouderen 65+ in 2040 t.o.v. 16,9% in 2015
16 Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
A
Regio-opgaven: knelpunten in de regio
Uit het regiobeeld komen meerdere thema's naar voren waarop we grote knelpunten zien binnen de regio (1/3) Thema's uit het regiobeeld: belangrijkste knelpunten Preventie: gezond leven en wonen
Zorgvraag: kwetsbare groepen
(Zeer) goed ervaren gezondheid percentage
Percentage 65 jaar en ouder
Rijk van Nijmegen
78
Nederland
77
25
76
20
75 2015
2020
2025
2030
Nederland
Rijk van Nijmegen
30
15 2015
2020
2025
2030
200
Angststoornissen
Coronaire Hartziekten
55
150
Beroerte
COPD
50
100
60
2020
2040
Prevalentie (chronische) aandoeningen index
Overwicht (BMI > 25) percentage
45 2015
2035
2025
2030
Net als in de rest van Nederland, daalt de ervaren gezondheid in Rijk van Nijmegen en stijgt het aantal mensen met overgewicht
50 2015
2020
2025
Dementie
2030
De bevolking in de regio groeit en het aandeel ouderen neemt sterk toe met als gevolg een stijging van de zorgvraag en de complexiteit ervan (o.a. stijgende prevalentie van (chronische) aandoeningen) 17
Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
A
Regio-opgaven: knelpunten in de regio
Uit het regiobeeld komen meerdere thema's naar voren waarop we grote knelpunten zien binnen de regio (2/3) Thema's uit het regiobeeld: belangrijkste knelpunten Zorgaanbod: acute zorg
Mentale gezondheid Regie over het eigen leven percentage Rijk van Nijmegen
Nederland
92
90
Meer dan 1 op de 5 jongeren in het Rijk van Nijmegen ervaart heel vaak stress
Meer dan 2 op de 5 inwoners in het Rijk van Nijmegen van 18-34 kampt met eenzaamheid
Het aantal bezoeken aan de SEH is in 2040 6.800 per jaar meer dan in 2023; een stijging van 15,1%
Het aandeel inwoners van 20 jaar en ouder dat regie heeft over het eigen leven ligt hoger dan gemiddeld, maar neemt af – veel jonge inwoners in de regio ervaren (heel vaak) stress en eenzaamheid 18
Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
A
Regio-opgaven: knelpunten in de regio
Uit het regiobeeld komen meerdere thema's naar voren waarop we grote knelpunten zien binnen de regio (3/3) Thema's uit het regiobeeld: belangrijkste knelpunten Zorgaanbod: arbeidsmarkt Demografische druk percentage
Nederland
Digitale transformatie
Rijk van Nijmegen
90
Data is in beperkte mate (snel) over muren van organisaties en domeinen heen beschikbaar
80 70 60 50 2015
2020
2025
2030
2035
2040
Mantelzorgpotentieel 50-64-jarigen t.o.v. 85-plussers 15
Versnippering, puntoplossingen en gebrek aan interoperabiliteit van systemen
10 5
0 2015
2020
2025
2030
2035
2040
Het arbeidspotentieel in de regio daalt door de veranderende demografie – ook de informele zorg (o.a. mantelzorg) komt steeds verder onder druk te staan door de sterke vergrijzing
Elke organisatie heeft eigen ICT infrastructuur en digitale oplossingen die niet goed op elkaar aansluiten; vergroten van databeschikbaarheid gaan langzaam vanwege veiligheid en privacy 19
Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
A
Regio-opgaven: knelpunten in de regio
Het personeelstekort verdubbelt ruim richting 2032 – knelpunten op toegankelijkheid zijn al voelbaar in de regio Personeelstekort zorg en welzijn (aantal medewerkers, excl. kinderopvang) Rijk van Nijmegen1 In 2032 zal 1 op de 5 personen in de zorg moeten werken in Nederland. Bij ongewijzigd beleid loopt dit op naar 1 op de 3 in 2060 2
09-12-22
+2.300 +150%
3.800
1.500
2023
08-07-2022
2032 20
Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
A
Regio-opgaven: knelpunten in de regio
Omdat de tekorten groot zijn in alle domeinen zal iedereen in beweging moeten komen Personeelstekort1 in 2032 per sector in Rijk van Nijmegen Relatief (t.o.v. totaal personeelsbestand sector) en absoluut tekort in 2032 8% 3.800
11% 100
14%
100
10%
100
7%
8%
10%
13%
10%
7%
300 400
Risico's •
De toegankelijkheid van zorg verslechtert (hogere wachtlijsten)
•
De kwaliteit van zorg neemt af, door minder tijd en aandacht van personeel
•
De kosten van zorg nemen toe, door hogere tarieven voor arbeid
•
Het werkplezier neemt af, door de steeds hogere werkdruk (een vicieuze cirkel)
400 500
900
1.000 Totaal
HA
Jeugdzorg
Sociaal werk
Thuiszorg
GHZ
Overig
GGZ
V&V
MSZ
21 Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
A
Regio-opgaven: knelpunten in de regio
Om deze opgave in gezamenlijkheid aan te pakken zijn we langs de verschillende domeinen uit de regio verenigd Partners Rijk van Nijmegen
Niet uitputtend Partners
Huisartsenzorg en andere eerstelijnszorg
Publieke gezondheidszorg Bestuurlijk overleg NOEL Gemeenten
Verpleging en verzorging
Sociaal domein en welzijn
Wijkverpleging
Verzekeraar
Onderzoek, onderwijs en derdelijnszorg Inwoners MSZ
GGZ en GHZ 22
Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
3. Regio-opgaven A. Knelpunten in de regio B. Visie en doelstellingen
C. Prioritaire opgaven D. Inwonerparticipatie
23
B
Regio-opgaven: visie en doelstellingen
Onze gezamenlijke visie: wij dragen bij aan ieders gezondheid door samen slim te werken aan sterkere zorg en welzijn Gezamenlijke visie Rijk van Nijmegen We dragen bij aan ieders gezondheid
Door samen slim te werken aan sterkere zorg en welzijn
We lossen samen complexe en grote regionale vraagstukken op door: - Een inhoudelijk doel - Samen meer daadkracht - Heldere en gedragen besluiten
De opgave op toegankelijkheid is zo groot dat we de gezamenlijke opdracht hebben om zorg en welzijn écht anders te organiseren
Samen sterk!
Vertrouwen
Samenwerken over grenzen
Samen met de samenleving
Inwoner, cliënt en patiënt centraal
Verbinding
Toekomstbestendige zorg en welzijn
De gezamenlijke visie is verrijkt tijdens de regionale bijeenkomst in november 2023 met meer dan 70 vertegenwoordigers uit verschillende domeinen 24 Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
B
Regio-opgaven: visie en doelstellingen
Er zijn een aantal overkoepelende aandachtspunten om onze visie succesvol te kunnen realiseren Aandachtspunten Aandachtspunten Versterking (eigen) regie bij inwoners
Toelichting • •
Stem en rol voor inwoners: focus op mogelijkheden en niet beperkingen en aandacht voor de menselijke maat Positieve gezondheid: verder kijken dan diagnose, maar naar gezondheid in de breedte
• •
Medisch en sociaal domein weten elkaar te vinden en leren van elkaar Goede samenwerking en afstemming tussen professionele zorg en zorgzame gemeenschappen ten behoeve van een integrale aanpak
Verbinding buiten zorg en welzijn
•
Verbreding buiten zorg en welzijn, zoals richting onderwijs, woningcorporaties en werkgeversorganisaties
Krachtige gemeenschapsontwikkeling
• •
Samenredzaamheid, burginitiatieven op wijkniveau en ondersteuning van mantelzorg Sociale wijken en buurten met kleinschalig wonen bij elkaar in de buurt en voldoende ontmoetingsplekken
•
Toegankelijke en begrijpelijke taal richting inwoners om onderwerpen bespreekbaar te maken Gezamenlijke taal tussen verschillende domeinen om elkaar goed te kunnen begrijpen
Samenwerking tussen medisch en sociaal domein
Duidelijke en gezamenlijke taal Gedrags- en cultuurverandering
• • •
Vereiste verandering ligt zowel bij inwoners, cliënten en patiënten als bij aanbieders en professionals Elkaar begrijpen vanuit gemeenschappelijke verwachtingen en doelen is randvoorwaardelijk
Deze aandachtspunten zijn meegegeven door de meer dan 70 aanwezigen vanuit verschillende domeinen tijdens de regionale bijeenkomst in november 2023 25 Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
B
Regio-opgaven: visie en doelstellingen
Hierin hebben we een individuele én gezamenlijke verantwoordelijkheid Verantwoordelijkheid partijen en individuen in de regio Alle individuen nemen verantwoordelijkheid en eigen regie over hun gezondheid en vitaliteit en kijken om naar hun naasten – hierbij kijken we eerst wat we zelf kunnen doen voordat we een beroep doen op een hulp- of zorgverleners Alle partijen gaan zelf in de eigen organisatie aan de slag met de beoogde visie en transformaties – meerdere partijen durven dezelfde moeilijke besluiten te nemen zonder 'free riders' die een hele andere kant op bewegen Partijen zoeken de samenwerking op instelling-overstijgende uitdagingen en knelpunten (bijvoorbeeld rondom doorstroom van patiënten in de keten) – hierbij prevaleert het gezamenlijke boven het individuele belang Collectieve ondersteunende en randvoorwaardelijke activiteiten pakken partijen uit de regio in gezamenlijkheid op binnen een regionale organisatie (bijvoorbeeld bewaken van voortgang, databeschikbaarheid, etc.)
26
B
Regio-opgaven: visie en doelstellingen
Onze visie is urgent omdat de toegankelijkheid en kwaliteit onder druk staan Het ‘Huis van Rijk van Nijmegen'
Onze gedeelde visie op zorg en welzijn
Urgentie om deze beweging te realiseren
Prioritaire opgaven / thema’s waarop we in beweging moeten komen
Prioritaire opgave die randvoorwaardelijk is voor de andere opgaven Oplossingen pakken de opgaven aan en maken de beweging mogelijk
Samen slim werken aan sterkere zorg en welzijn: bijdragen aan ieders gezondheid in regio Nijmegen
Stijgende zorgvraag en krappe arbeidsmarkt zetten de toegankelijkheid van de zorg verder onder druk en daarmee ook de kwaliteit – dit vraagt om deze gezamenlijke beweging
Preventie: Gezond leven en wonen
Zorgvraag: kwetsbare groepen
Zorgvraag: acute zorg
Mentale gezondheid
Zorgaanbod: arbeidsmarkt
Digitale transformatie
De activiteiten/oplossingen om deze opgaven aan te pakken moeten voldoen aan: i) voorkomen van zorg, ii) passende zorg en ondersteuning iii) en/of anders (samen) organiseren
27 Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
3. Regio-opgaven A. Knelpunten in de regio B. Visie en doelstellingen
C. Prioritaire opgaven D. Inwonerparticipatie
28
C
Regio-opgaven: prioritaire opgaven
We worden elke dag geconfronteerd met onze grote opgaven Prioritaire opgaven: voornaamste knelpunten Preventie: gezond leven en wonen
Problematiek in de samenleving neemt toe en voor bepaalde groepen wordt het steeds moeilijker om gezond te leven: zij hebben bijv. zorgen over bestaanszekerheid, lage gezondheidsvaardigheden en een ongezonde leefstijl – veel vragen kunnen in het sociaal domein opgelost worden i.p.v. als zorgvragen te behandelen
Zorgvraag: kwetsbare groepen
De zorgvraag neemt o.a. door de vergrijzing sterk toe met als gevolg een groeiende instroom van patiënten en cliënten. De complexiteit van zorgvragen neemt sterk toe met een verzwaring van casuïstiek van patiënten. Het Rijk van Nijmegen is daarnaast relatief een minder welvarende regio, met m.n. in de gemeente Nijmegen een lage SES
Zorgvraag: acute zorg
De vraag naar acute zorg stijgt, met name vanuit ouderen en kinderen. Een toenemend deel van de vraag tijdens ANW uren is niet acuut, maar wordt door inwoners wel als acuut beleefd. Dit leidt tot extra druk op de zorg. Met de stijgende personeelstekorten en acute zorgvraag en veranderende zorgbehoeften past het huidige systeem niet meer. Bereikbaarheid, aanrijtijden en veranderende verwachtingen van burgers vergroten de druk, met steeds vaker presentatiestops tot gevolg. Er is een noodzaak tot ontdubbelen en samenwerkende ketenpartners met als basis vertrouwen en efficiëntie.
Mentale gezondheid
Vergeleken met de rest van Nederland is mentale gezondheid een relatief groot knelpunt in Rijk van Nijmegen: het aantal GGZ-patiënten daalt minder hard en de wachtlijsten groeien terwijl er een gebrek is aan een integrale aanpak bij mentale ondersteuning
Zorgaanbod: arbeidsmarkt
Personele capaciteitsproblemen nemen toe in alle sectoren van de gezondheidszorg. De te verwachten uitstroom van zorgpersoneel door pensionering en ontgroening van de maatschappij vragen om bijzondere aandacht. Daarnaast neemt de ervaren werkdruk in alle sectoren toe en staat het werkplezier onder druk
Digitale transformatie
Een tussen regiopartijen afgestemde informatievoorziening waarbij onder andere bredere beschikbaarheid van de juiste informatie (databeschikbaarheid) de stip op de horizon is, is een randvoorwaarde om de doelen van het IZA te realiseren. Zowel op de korte als lange termijn zullen zorginitiatieven beheersbaar en betaalbaar ondersteund moeten worden. Versnippering en punt-oplossingen moeten voorkomen zien te worden
Voor alle prioritaire opgaven hebben we (sub)doelstellingen geformuleerd
29 Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
C
Regio-opgaven: prioritaire opgaven
1. Preventie: gezond leven en wonen: we voorkomen (her)instroom in het medisch domein Regio-afspraken: doelen en subdoelstellingen Thema
1
Preventie: gezond leven en wonen
Doelstelling
We voorkomen (her)instroom in het medisch domein door gezamenlijk te focussen op gezondheid i.p.v. zorg en werkende initiatieven in te zetten in samenhang tussen het sociaal en medisch domein en organisaties daarbuiten (bijv. onderwijs, woningcorporaties)
Subdoelstellingen i.
We realiseren een thuis in de wijk voor aandachtsgroepen en stimuleren dat ouderen zelfstandig en vitaal oud worden in een vertrouwde omgeving, waarbij de gemeenschap en samenredzaamheid nog belangrijker worden
ii.
We bevorderen een gezonde en actieve leefstijl van inwoners, met de kennis dat de helft van chronische ziekten te herleiden is naar leefstijl
iii. We verminderen kansenongelijkheid met specifieke interventies voor kwetsbare groepen, zoals o.m. laaggeletterden, mensen in armoede, met lagere gezondheidsvaardigheden, migranten en nieuwkomers iv. We verminderen last van toenemende druk uit het dagelijks leven bij jeugd en jongvolwassenen v.
We versterken de preventie infrastructuur, door brede regionale samenwerking en kennisdeling tussen sociaal en zorg domein en daarbuiten 30
Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
C
Regio-opgaven: prioritaire opgaven
2. Zorgvraag: kwetsbare groepen: we creëren ruimte voor de opvang van de groeiende zorgvraag in de toekomst Regio-afspraken: doelen en subdoelstellingen Thema
2
Zorgvraag: kwetsbare groepen
Doelstelling
We creëren ruimte voor de opvang van de groeiende zorgvraag in de toekomst in nauwe samenwerking tussen sociaal en zorg domein, zowel in kwantiteit als complexiteit en hebben oog voor eigen kracht van kwetsbare groepen
Subdoelstellingen i.
We versterken de zelf- en samenredzaamheid van onze kwetsbare groepen met focus op wat zij wel kunnen zodat zij vanuit hun eigen kracht zelf de regie over hun leven houden
ii.
We voorkomen instroom in de zorg o.a. door voorlichting, preventie, zelfredzaamheid, tijdige signalering en goede triage met een passend antwoord op hulpvragen, waarbij we expliciet de vraag stellen of een medische interventie nodig is
iii. We optimaliseren het proces van in, door- en uitstroom in de keten zodat patiënten en cliënten de juiste zorg op de juiste plek door de juiste professional krijgen, met oog voor complexiteit van kwetsbare groepen
iv. We organiseren netwerksamenwerking vanuit verschillende organisaties en collectieve oplossingen passend bij behoefte van de patiënt of cliënt v.
We versnellen de inzet van digitale oplossingen en nieuwe technologieën middels een regionaal samenwerkingsverband 31
Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
C
Regio-opgaven: prioritaire opgaven
3. Zorgvraag: acute zorg: we borgen de toegankelijkheid van de acute zorg door de (bestaande) regionale samenwerking te optimaliseren Regio-afspraken: doelen en subdoelstellingen Thema
3
Zorgvraag: acute zorg
Doelstelling
We borgen de toegankelijkheid van de acute zorg door de regionale samenwerking te optimaliseren, door voort te bouwen op wat er al is en aanvullende kansen te verkennen om zo de organisatie van de acute zorg zo optimaal mogelijk te organiseren
Subdoelstellingen
i.
We verkennen met alle partners in de regio (zoals Radboudumc, VVT, GGZ) hoe de bestaande samenwerking tussen onder andere HAP en acute poort CWZ verder uitgebouwd kan worden zodat het regionale netwerk acute zorg zo goed mogelijk aansluit bij de zorgvraag
ii.
We optimaliseren de triage, zodat voorkomen wordt dat opgeschaald wordt als dat niet noodzakelijk is, en dat triage ervoor zorgt dat de juiste zorg wordt ingezet door de juiste zorgverlener
iii. We optimaliseren de inzet van het arbeidskapitaal in de acute zorg door het voorkomen van acute zorgvragen, het optimaliseren van de samenwerking en het efficiënt inzetten van beschikbaar personeel 24/7
32 Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
C
Regio-opgaven: prioritaire opgaven
4. Mentale gezondheid: we reduceren de zorgvraag met een preventieve, integrale, herstel-ondersteunende en wijk-/woonkerngerichte aanpak Regio-afspraken: doelen en subdoelstellingen Thema
Mentale 4 gezondheid
Doelstelling
We reduceren gezamenlijk de vraag naar (specialistische) geestelijke gezondheidszorg door te kiezen voor een preventieve, integrale, herstelondersteunende en wijk-/woonkerngerichte aanpak en door mentale weerbaarheid en veerkracht te vergroten
Subdoelstellingen i.
We versterken de zelf- en samenredzaamheid en laten inwoners eigen regie nemen over hun mentale gezondheid
ii.
We verplaatsen specialistische GGZ-behandelingen naar een minder zware setting en brengen daarmee de wachttijden terug
iii. We vergroten de mentale weerbaarheid en veerkracht van jongeren en jongvolwassenen en reduceren de druk op het dagelijks leven iv. We bevorderen een gezonde leefstijl bij met name groepen die kansenongelijkheid en/of armoede ervaren – daar is de meeste (psychische) gezondheidswinst te behalen v.
We zetten bestaande GGZ capaciteit in de regio zo doelmatig en efficiënt mogelijk is en werken samen over de domeinen heen (o.a. GGZ, VVT, MSZ) en maken gebruik van elkaars expertise
33 Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
C
Regio-opgaven: prioritaire opgaven
5. Zorgaanbod: arbeidsmarkt: we verlichten de druk op de personele capaciteit door anders te kijken, te denken en te doen Regio-afspraken: doelen en subdoelstellingen Thema
5
Zorgaanbod: arbeidsmarkt
Doelstelling
We verlichten de druk op de personele capaciteit door anders te kijken, te denken en te doen i.s.m. de maatschappij, zorgsectoren, onderwijsinstellingen, overheden en de zorgprofessionals
Subdoelstellingen i.
We ontwikkelen loopbanen en leerpaden voor (multidisciplinair) werken binnen de regionale zorg- en welzijnssector, waar het kan leiden we samen en modulair op en zetten we mensen na de opleiding ook transmuraal in
ii.
We voeren de dialoog met de maatschappij op diverse manieren, verschillende plaatsen en met behulp van verschillende instrumenten zodat de verwachtingen van de professionele zorg helder zijn
iii. We geven invulling aan de implicaties van het anders kijken naar het organiseren van en kwaliteit van zorg met als inzet het verlagen van de administratieve lasten en regeldruk (o.a. door inzet digitalisering en techniek) iv. We optimaliseren hulp, ondersteuning, zorg, begeleiding en behandeling rondom inwoners, cliënten en patiënten door te ‘ontschotten’ en leggen de regie zoveel mogelijk bij de inwoner 34
Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
C
Regio-opgaven: prioritaire opgaven
6. Digitale transformatie: we pakken digitalisering aan d.m.v. informatievoorziening en fundament voor lange termijn architectuur Regio-afspraken: doelen en subdoelstellingen Thema
Doelstelling
Subdoelstellingen i.
6
Digitale transformatie
We brengen de informatievoorziening in de transmurale samenwerking op orde en faciliteren de digitale transformatieopgave van de prioritaire thema’s
ii.
Informatievoorziening in de regio op orde
•
We starten vanuit de behoefte van zorg of oplossingen als eOverdracht, gezamenlijke monitoring of andere centrale diensten
•
We gaan verkennen hoe we als regio kunnen toewerken naar brede databeschikbaarheid en een regionale gezondheidsomgeving
Faciliteren van de digitale transformatieopgave
• iii.
We zetten in op gebruiksvriendelijke en simpele digitale toepassingen, en leggen meer (digitale) regie bij de inwoner
Regionale samenwerkingsorganisatie (RSO) • We ontwikkelen een regionale samenwerkingsorganisatie met een geharmoniseerd proces en systeem waarin we goed werkende digitale oplossingen samen brengen, prioriteren, inkopen en opschalen incl. nodige bestuurlijke borging
35 Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
3. Regio-opgaven A. Knelpunten in de regio B. Visie en doelstellingen
C. Prioritaire opgaven D. Inwonerparticipatie
36
D
Regio-opgaven: inwonerparticipatie
Inwonersperspectief op de zorg in Rijk van Nijmegen Hoe denken inwoners, cliënten en patiënten van Rijk van Nijmegen over de toekomst van de zorg?
37 Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
D
Regio-opgaven: inwonerparticipatie
Inwonersperspectief op de zorg in Rijk van Nijmegen Hoe denken inwoners, cliënten en patiënten van Rijk van Nijmegen over de toekomst van de zorg?
38 Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
4. Regio-afspraken A. Oplossingsrichtingen B. Governance
C. Monitoring D. Risico's en randvoorwaarden E. Werkagenda
39
A
Regio-afspraken: oplossingsrichtingen
Er gebeurt al veel in de regio - er zijn veel initiatieven waarmee we aan de slag zijn of gaan Lijst omvat zowel instelling-specifieke als instelling-overstijgende initiatieven
Initiatieven ‘Rijk van Nijmegen’
Niet uitputtend
Preventie: gezond leven en wonen
• • • • • • • • •
Aanpak middelengebruik Aanpak voor kinderen met overgewicht Advisering gezonde leefomgeving omgevingswet Carroussel Wijchen Eigentijdse wijkhuizen EMBOSS GEM Jeugd Gezonde school Gezondheid bevordering in het onderwijs
• • • • • • • • •
GLI overgewicht en obesitas volwassenen GLI Rijk van Nijmegen Hotspotters Intercultureel consulenten Kansrijke start Leefstijlloket Lokale hitteplannen OKO Project Storm
Zorgvraag: kwetsbare groepen
• • • • • • • • • • • • • • •
Aanpak veelgebruikers Academie voor patiënt en naasten / mantelzorgacademie Agentenhof in Lindenhol Artrose 1e lijn fysio CWZ Avond-, nacht- en weekendzorg Nonna Beleefhuis Zorgtechnologie (met woonzorggesprekken) De kortste route naar het Odensehuis Dementievriendelijke wijk Eén regionale wachtlijst Fit for chirurgie / prehabilitatie Hulplijnen bij ernstig probleemgedrag Integrale (digitale) diagnostiek IT en zorgtechnologie Nonna Langer thuis met VPT in de Vlierestraat Lokale netwerksamenwerking Dementie
• • • • • • • • • • • • • •
Medicatie in de wijk • Meer tijd voor de patiënt • Moeilijk plaatsbare patiënten • Monitoring van longpatiënten in VVT met Luscii • Oogkliniek: optometrist i.p.v. oogarts • Op weg naar zorgzame dorpen met St. Barbara • Proactieve zorgplanning - ACP • Project polikliniek passend zorgadvies • Project RECO: specialistische ouderengeneeskunde • Project wijkkliniek: behandelverblijf voor kwetsbare ouderen • Project zorgpaden • Samen vitaal oud worden in Nijmegen Oud-West • Specialist ouderengeneeskunde in eerste lijn • Technologische innovaties in wijkverpleging: • medicijndispenser
Zorgvraag: acute zorg
• • • •
Aanvraag röntgendiagnostiek ANW Crisisregeling Nonna HAP-HAP: gezamenlijke telefonie Integratie SEH-HAP (incl. meekijkconsult)
• • •
Wijkverpleging op SEH Zelfverwijzers SEH naar 1e lijn Zorgcoördinatie waar de acute rondom de burger is georganiseerd
Mentale gezondheid
• • • •
Beschermd wonen extra Instroom, doorstroom en uitstroom in de GGZ Mentaal gezondheidsplein Mental health verbindt / sociale kaart
• • • •
Praktijkondersteuner Jeugd en GGZ Programma verbeteren GGZ (autisme) Regionaal screenings- en toeleidingspunt GGZ STORM aanpak in voortgezet onderwijs
• • •
Transfertafel Plus Wijk GGZ team Zorgpad over de keten voor probleemgedrag bij mensen met dementie
Zorgaanbod: arbeidsmarkt
• • • •
Arbeidsmarktinitiatieven WZW De Werkgeverij Gezamenlijk VS opleiding in CWZ en VVT Harmonisatie zorgprocessen
• • • •
Lerend zonder muren Netwerkprogramma Ambitieuze Ambassadeurs Nonna vitaliteit Passende functiemix in het verpleeghuis
• • • •
Skills based opleiden (ROC/WZW) Stages in de regio Nonna Transmuraal tafel: white label team Zorgteam van de toekomst en opleiden / in de wijk
Digitale transformatie
• • • • • •
CumuluZ zorgplatform Domotica Implementatie ZIB's Integraal capaciteitsmanagement Opschaling gebruik LSP Optimalisatie Secure mail-oplossingen
• • • • • •
Regionale patiënttoestemming (MITZ) RSO-vorming Thuismonitoring Tussenoplossing regioplatform obv usecases uit thema’s Uitfasering fax-verkeer Verpleegkundige (e)Overdracht
• • • •
Zorgadresboek #DiVers: digicoach netwerk #DiVers: digitale gegevensuitwisseling #DiVers: stimuleren patiënt portalen en digitale triage
• • • • • • •
Rookvrije generatie Technologische innovaties in wijkverpleging: leefstijlmonitoring (Sensara) Technologische innovaties in wijkverpleging: Tessa's Valpreventie voor ouderen Verkleinen gezondheidsverschillen (Groen Gezond in Beweging) Versterken sociale basis Wijk GGD Technologische innovaties in wijkverpleging: zorg op afstand Transmuraal proactief zorgpad Transmuraal zorgpad diep veneuze trombose Van Dekkerswald naar een Zorgzame Buurt Verdieping sociaal arrangeren Verpleegkundig adviesgesprek Voorzorgcirkels VVT infrastructuur in de wijk Welzijn op Recept Zorg bij Jou Zorginmijnwijk.nl Zorgpad ouderen met dementie en probleemgedrag #DiVers: telemonitoring met Luscii in de praktijk #DiVers: VVR restyle
40 Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
A
Regio-afspraken: oplossingsrichtingen
De opgave op toegankelijkheid is zo groot dat we de gezamenlijke opdracht hebben om de zorg écht anders te organiseren Inschatting: impact initiatieven regio op personeelstekort (# medewerkers, 2032) ILLUSTRATIEF
3.800
~1.000 (25-30%)
Toelichting •
De belangrijkste initiatieven uit de regio, waarvan de verwachting is dat zij bijdragen aan het verminderen van de personeelstekorten en daarmee het toegankelijk houden van de zorg, zijn voorzien van een raming – deze ramingen berekenen ruwweg op initiatiefniveau tot welke vrijgespeelde capaciteit het initiatief kan leiden bij een succesvolle uitrol in de regio (verdere onderbouwing van de kwantificering beschikbaar via NOEL)
•
We doen als regio al veel: de potentiële impact bij regio-brede uitrol van deze initiatieven is 25-30% van de personeelstekorten – dit is echter nog onvoldoende om het toegankelijkheidsvraagstuk te adresseren. Hiervoor zijn aanvullende of alternatieve initiatieven en manieren van werken en organiseren nodig komende jaren
•
De inschatting van het resterende personeelstekort, na initiatieven, dat we als regio nog op te vangen hebben is breder dan Zvw en omvat ook Wlz en Wmo (bijv. gehandicaptenzorg en jeugdzorg)
~2.800
Totale personeelstekort
Totale impact initiatieven
Resterende tekort voor de regio
41 Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
A
Regio-afspraken: oplossingsrichtingen
Om de transformatie verder op gang te brengen willen we een aantal initiatieven samen versnellen Inventarisatie gezamenlijke initiatieven Regioplan fase 1
>2024 2
•
We hebben onze prioritaire opgaven opgesteld o.b.v. de belangrijkste knelpunten in de regio
•
We vullen de eerste initiatieven uit het regioplan aan met aanvullende ideeën en werken deze samen verder uit
•
We hebben in beeld wat we als regio al doen op deze opgaven, maar we weten dat deze initiatieven nog onvoldoende zijn om de toegankelijkheid te borgen
•
Hierbij zoeken we nadrukkelijk de verbreding in de regio, prioriteren we en maken we keuzes waar nodig
•
We dagen onszelf uit hoe we dingen écht anders kunnen doen en organiseren
•
We leggen daarnaast de verbindingen tussen de initiatieven en/of prioritaire opgaven en hoe we daarbinnen brede impact kunnen realiseren
•
•
Dit vraagt om een versteviging van de samenwerking in de regio: we hebben eerste initiatieven geïdentificeerd die we hiervoor samen willen oppakken Deze initiatieven gelden als eerste ideeën en daarmee als startpunt voor verdere regionale samenwerking Zie verdieping p.43 en p.44
Uitwerking vindt plaats in Q1 2024 42
Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
A
Regio-afspraken: oplossingsrichtingen
Voor iedere prioritaire opgaven hebben we aantal initiatieven geïdentificeerd waar we prioriteit aan willen geven (1/2) Zie verdieping in de appendix
Oplossingsrichtingen t.b.v. prioritaire opgaven Prioritaire opgaven
Initiatieven / oplossingsrichtingen
Implementatie van oplossingsrichtingen vraagt om passende financieringsbronnen, bijv. IZA transformatiemiddelen, SPUK-IZA, GALA, contractering met verzekeraars, etc.
GEM Jeugd: nieuwe manier van omgaan met psychische problemen bij de jeugd
Preventie: gezond wonen en leven
Verkleinen gezondheidsverschillen: regionaliseren en inzetten op het verkleinen van gezondheidsverschillen Leefstijlloketten: doorverwijs-/afschaalmogelijkheid door de keten, van het ziekenhuis tot aan een oplossing in de wijk Lokale netwerksamenwerking: De aanpak van DementieNet wordt toegepast op andere doelgroepen zoals kwetsbare mensen die thuis wonen, met als doel meer MDO’s te verzorgen en zorgplannen uit te voeren. Transmuraal proactief zorgpad: vroegtijdige signalering van de palliatieve fase en opstart van proactieve zorgplanning Verdieping Welzijn op recept: psychosociale zorg vanuit de huisartsenpraktijk afbuigen naar welzijnscoach i.p.v. medicaliseren Verdieping Sociaal arrangeren: oudere (die hiermee overeenstemt) met passende sociale zorg- en ondersteuning kan zo lang
Zorgvraag: mogelijk zelfstandig thuis blijven wonen kwetsbare groepen
Voorzorgcirkels: groep mensen die bij elkaar op loopafstand wonen en bereid zijn om, als dat nodig is, elkaar te helpen met hand- en spandiensten VVT infrastructuur in de wijk: versterken en samenbrengen van sociale basis en zorg infrastructuur in de wijk, zoveel mogelijk voortbouwend op bestaande voorzieningen, zoals bijv. dagbesteding, wijkverpleging, community huizen Beleefhuis Zorgtechnologie (met woonzorggesprekken): beleefhuis waarin ouderen in gesprek gaan over huidige en toekomstige woonwensen en de inzet van ondersteunende zorgtechnologie
Eerste inventarisatie – wordt in samenhang geprioriteerd, uitgewerkt en aangevuld in 2024 (incl. mogelijke financieringsbronnen) 43 Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
A
Regio-afspraken: oplossingsrichtingen
Voor iedere prioritaire opgaven hebben we aantal initiatieven geïdentificeerd waar we prioriteit aan willen geven (2/2) Zie verdieping in de appendix
Oplossingsrichtingen t.b.v. prioritaire opgaven Prioritaire opgaven
Zorgvraag: acute zorg Mentale gezondheid
Zorgaanbod: arbeidsmarkt
Initiatieven / oplossingsrichtingen
Implementatie van oplossingsrichtingen vraagt om passende financieringsbronnen, bijv. IZA transformatiemiddelen, SPUK-IZA, GALA, contractering met verzekeraars, etc.
Zorgcoördinatie: integratie van acute zorg op één centraal punt Mentaal gezondheidsplein: netwerk o.b.v. een gezamenlijk herstelondersteunende visie met als doel mentale veerkracht te versterken en inwoners sneller passende zorg te bieden Zorgpad over de keten voor probleemgedrag bij mensen met dementie: ontwikkelen van integrale aanpak over de keten en in de regio (i.p.v. meerdere verschillende methodes en interventies) voor omgang met mensen met dementie die probleemgedrag vertonen, gebruik makend van elkaars expertise Ontwikkeling loopbanen en leerpaden: ontwikkeling van loopbanen en leerpaden voor werken binnen de regionale zorgsector en gezamenlijk en modulair opleiden waar het kan Lerend zonder muren: ontwikkelen en implementeren van een regionale toekomstbestendige infrastructuur voor (specialistische) zorg zonder muren RSO-vorming: opbouw van een regionale samenwerkingsorganisatie waarin we goed werkende digitale oplossingen samenbrengen, inkopen en opschalen
Digitale transformatie
Korte termijn optimalisaties: inzet op oplossingen die op andere prioritaire opgaven op korte termijn impact maken (o.a. eOverdracht, veilig mailen, toestemmingsregistratie) Routekaart naar databeschikbaarheid: ontwerp van een platform voor databeschikbaarheid tussen zorg- en welzijnspartijen uit de regio
Eerste inventarisatie – wordt in samenhang geprioriteerd, uitgewerkt en aangevuld in 2024 (incl. mogelijke financieringsbronnen) 44 Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
4. Regio-afspraken A. Oplossingsrichtingen B. Governance
C. Monitoring D. Risico's en randvoorwaarden E. Werkagenda
45
B
Regio-afspraken: governance
Met duidelijke governance afspraken borgen we naleving van individuele en gezamenlijke verantwoordelijkheden in de regio Onderwerpen regionale governance Individuele én gezamenlijke verantwoordelijkheden… Alle partijen gaan zelf in de eigen organisatie aan de slag met de beoogde beweging en verandering – meerdere partijen durven dezelfde moeilijke besluiten te nemen zonder 'free riders' die een hele andere kant op bewegen
Partijen zoeken de samenwerking op instellingoverstijgende uitdagingen en knelpunten (bijvoorbeeld rondom doorstroom van patiënten in de keten) – hierbij prevaleert het gezamenlijke boven het individuele belang
Collectieve ondersteunende en randvoorwaardelijke activiteiten pakken partijen uit de regio in gezamenlijkheid op (bijvoorbeeld bewaken van voortgang, belangenbehartiging aan landelijke tafels, etc.)
…borgen we met duidelijke governance inrichting
Organisatiestructuur
• Uit welke organen bestaat de regionale organisatie?
Vertegenwoordiging
• Welke partijen nemen het voortouw binnen deze structuur?
Overlegstructuur
• Hoe vaak vindt welk overleg plaats?
Vervolgafspraken
• Op welke onderwerpen willen we de governance komende jaren verder doorontwikkelen en vervolgafspraken maken?
46 Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
B
Regio-afspraken: governance
De bestaande NOEL structuur is gekozen als de basis voor de regionale governance Huidige organisatiestructuur NOEL Bestuurlijk overleg (BO)
Programma bureau
Toelichting •
NOEL is een samenwerkingsverband dat bestaat uit zeven initiatiefnemers uit het zorg- en welzijnsdomein: ZZG Zorggroep, CWZ, Radboudumc (in de rol als kennisinstituut en daarmee ondersteunend voor onderzoek en onderwijs), NEO huisartsenzorg, Pro Persona, GGD Gelderland-Zuid, Bindkracht 10
•
Het bestuurlijk overleg (BO) bestaat uit de zeven initiatiefnemers, aangevuld met de Gemeente Nijmegen (coördinerende gemeente), een regiogemeente en VGZ; het BO is eindverantwoordelijk
•
Het dagelijks bestuur is een afvaardiging van het BO die de agenda voor het BO voorbereidt
•
Het tactische overleg (TO) en de vijf coördinatiegroepen bestaan uit een bredere vertegenwoordiging van partijen en coördineren en drijven de inhoudelijke bewegingen
•
Tijdens de brede regionale bijeenkomsten (1-2 keer p.j.) komt de brede achterban bijeen om kennis en informatie uit te wisselen en de samenwerking verder te verstevigen
•
Het programmabureau is het eerste aanspreekpunt en verzorgt de dagelijkse programma ondersteuning
•
De leden van de verschillende overleggen regelmatig bijeen, o.a. het BO circa 6 keer per jaar, en het TO circa 12 keer per jaar
Dagelijks bestuur Tactisch overleg (TO) Brede regionale bijeenkomsten Coördinatiegroepen
Preventie
Kwetsbare Acute zorg groepen
Arbeidsmarkt
Digitale transformatie
Prioritaire opgaven Preventie: gezond leven en wonen
Zorgvraag: kwetsbare groepen
Zorgvraag: acute zorg
Zorgaanbod: arbeidsmarkt
Digitale transformatie
Mentale gezondheid
Structuur wordt doorontwikkeld waar nodig Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
47
B
Regio-afspraken: governance
NOEL heeft een vertegenwoordigingsvariant gekozen met een kerngroep met een enkele representant per sector Vertegenwoordigende partij in bestuurlijk overleg per domein
Verpleging & verzorging, en wijkverpleging
Medisch Specialistische Zorg
Publieke gezondheid
Gemeente
Onderzoek, onderwijs en derdelijnszorg
Huisartsenzorg en andere eerstelijnszorg
Sociaal domein en welzijn
Geestelijke Gezondheidszorg & Gehandicaptenzorg
Zorgverzekeraars
48 Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
B
Regio-afspraken: governance
De leden van het bestuurlijk overleg hebben een collectieve en individuele verantwoordelijkheid richting hun achterban Verdieping verantwoordelijkheden BO richting achterban Verantwoordelijkheden Collectieve verbinding
Individuele verbinding
•
BO communiceert richting brede achterban over belangrijke besluiten en output, zoals bijvoorbeeld het regioplan
•
BO neemt gehele achterban mee via bredere bijeenkomsten (1 - 2 x per jaar) en communicatie zoals de website en nieuwsbrieven
•
Individuele BO leden communiceren aanvullende informatie en context met hun directe achterban, bijv. impact van regioplan op huisartsen
•
Individuele BO leden brengen bestuurders van de achterban regelmatig (1-1) op de hoogte van de belangrijkste ontwikkelingen
•
Individuele BO leden halen bij achterban op wat de belangrijkste ontwikkelingen zijn op instellingsniveau (bijv. transformatieplannen) en leggen dit terug aan BO
•
BO leden spreken elkaar er op aan als communicatie niet gebeurt en/of bijsturing nodig is op instellingsniveau
49 Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
B
Regio-afspraken: governance
In de komende jaren zal de governance verder doorontwikkeld worden waar nodig Hoofdactiviteiten governance Uitvoeren en uitwerken van gezamenlijke projecten (aanbieders- en domeinoverstijgend). Dit zijn de zorg- en welzijnsinhoudelijke projecten die we door- of opstarten t.b.v. de prioritaire opgaven. Onderling afstemmen van strategische en bestuurlijke aanbiedersplannen. Met name als aanbieders (grote) ambities hebben zal dit tot resultaten voor ketenpartners leiden
Uitvoeren van collectieve activiteiten, zoals communicatie, opleiding van schaars personeel, opzetten en beheren van ITsystemen, monitoring van projecten, etc.
Mogelijke vervolgonderwerpen/-agenda • • •
Niet uitputtend
Kadering projecten: wat valt wel/niet binnen NOEL Mandaat en verantwoordelijkheden NOEL m.b.t. opstellen en uitvoeren gezamenlijke projecten: beschikbaar instrumentarium om projecten (bij) te sturen Besluitvormingsproces rondom gezamenlijke projecten: op basis waarvan en wie besluit tot wel/niet starten of stoppen (incl. rol en implicaties monitoring)
• •
Communicatie: welke communicatie m.b.t. individuele plannen Mandaat en verantwoordelijkheden NOEL m.b.t. strategische en bestuurlijke aanbiedersplannen: afspraken om op de hoogte te blijven, elkaar aan te spreken en beschikbaar instrumentarium (bij) te sturen
•
Huidige collectieve activiteiten: doorontwikkeling en waar nodig inschatting van benodigde tijdsinvestering en benodigde ondersteuning Aanvullende collectieve activiteiten, wat wel/niet collectief te organiseren, bijv.: communicatie en inwonersparticipatie; regionale data beschikbaarheid en informatiestandaarden; monitoring voortgang regioplan; voorbereiden regionale vergaderingen; uitvoeren aanvraag voor (transformatie)middelen; begeleiden gelijkgericht contracteren; coördineren en financieren eventuele inzet van gezamenlijke ondersteuning
•
50 Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
4. Regio-afspraken A. Oplossingsrichtingen B. Governance
C. Monitoring D. Risico's en randvoorwaarden E. Werkagenda
51
C
Regio-afspraken: monitoring
Om de uitvoering van het regioplan te monitoren maken we de voortgang en impact kwalitatief en kwantitatief inzichtelijk Monitoring regioplan Achtergrond monitoring regioplan •
Context
•
•
Noodzaak monitoring
•
•
Voorgestelde monitoring •
Het regioplan beschrijft a.d.h.v. welke oplossingen invulling wordt gegeven aan de prioritaire opgaven in de regio Vanuit VWS1 en NZa2 wordt gevraagd om (meetbare) resultaatafspraken te definiëren en daarop te monitoren
Monitoring geeft handvatten om te beoordelen of de regio de beoogde beweging in gang zet en waar eventuele bijsturing nodig is Middels een set aan kwalitatieve en kwantitatieve KPI's kan de voortgang en impact van het regioplan concreet inzichtelijk gemaakt wordt
KPI's worden ingericht langs vier lijnen: voortgang, toegankelijkheid, thema's van de prioritaire opgaven en effectiviteit van interventies Hierbij maken we gebruik van bestaande data
Opzet monitoring uitvoering regioplan Voortgang • Voortgang op uitvoering planning werkagenda om te beoordelen of plannen goed en tijdig worden uitgevoerd (en bijgestuurd) • Kwalitatieve duiding van het 'lerende proces’
Toegankelijkheid Toegankelijkheid maken we inzichtelijk om te beoordelen in hoeverre zorg in de regio toegankelijk en beschikbaar is/blijft • Regioniveau: totale personeelsontwikkeling zorg en welzijn voor regio • Instellingniveau: personeelsontwikkeling en wachtlijsten per (grote) instelling in de regio • Planniveau: impact initiatief op personeelsbehoefte voor belangrijkste plannen (bijv. uitgewerkt in KPI's van transformatieplannen) Thema's prioritaire opgaven • Overkoepelende meetbare KPI’s per prioritaire opgave om te beoordelen of we op elk van de opgaven de juiste beoogde beweging in gang zetten Effectiviteit interventies • Gericht onderzoek naar de effectiviteit van specifieke initiatieven/plannen, waar mogelijk gekoppeld aan lopende onderzoeken 52
Regioplan Rijk van Nijmegen – concept finale versie
C
Regio-afspraken: monitoring
Monitoring kent een verantwoordelijke persoon of partij met bijbehorende werkafspraken Werkafspraken monitoring Elementen monitoring
Voortgang
Verantwoordelijke Kartrekkers op de prioritaire opgaven vanuit coördinatiegroepen NOEL
Voorbeeld werkafspraken • • • •
Regioniveau: NOEL
Toegankelijkheid
Instellingsniveau: individuele aanbieders
•
Planniveau: betrokken partijen
•
Voortgang werkagenda en bijbehorende acties worden besproken in de coördinatiegroepen en teruggekoppeld aan het tactisch overleg Daarnaast vindt een kwalitatieve reflectie plaats Bevindingen worden (op vaste momenten) teruggekoppeld richting en besproken in het bestuurlijk overleg van NOEL Ontwikkeling en knelpunten op de toegankelijkheidsopgave en de consequenties voor individuele aanbieders worden besproken in het tactisch overleg Belangrijkste inzichten worden teruggekoppeld aan het bestuurlijk overleg – afhankelijk van specifieke knelpunten wordt geëvalueerd of bestaande plannen passend en toereikend genoeg zijn en waar eventueel (bij)sturing nodig is Op planniveau wordt binnen betrokken teams en partners monitoring besproken; waar nodig wordt dit teruggekoppeld aan TO en BO
Thema's prioritaire opgaven
Kartrekkers op de prioritaire opgaven vanuit coördinatiegroepen NOEL
•
Ontwikkeling op de geformuleerde KPI's per prioritaire opgave wordt besproken in de coördinatiegroepen en teruggekoppeld aan het tactisch overleg Belangrijkste inzichten worden teruggekoppeld aan het bestuurlijk overleg – o.b.v. inzichten wordt bepaald welke opgaven om (bij)sturing vragen en waar eventueel aanpassingen aan het regioplan en de werkagenda nodig zijn
Effectiviteit initiatieven
Betrokken partijen bij initiatieven/ • plannen, ondersteund door onderzoeks- en onderwijsinstellingen • zoals bijv. Radboudumc
Bij uitrol van initiatieven wordt gekeken naar bestaand(e) onderzoek of resultaten ter onderbouwing van de effectiviteit Tevens wordt er bij uitrol op initiatiefniveau, met de betrokken partijen, gekeken naar mogelijkheden om effectiviteit in de regio te onderzoeken en meten