Bijlage 3. PP plenaire deel raadsbijeenkomst WGR 27 maart 2023.pdf

Raadsavond Rijk van Nijmegen – implementeren van de gewijzigde Wgr 27 maart 2023

Met beide voeten op de grond…

1. Welkom

kom je geen stap vooruit!

3-4-2023

PROOF Adviseurs bv

2

Programma 1. Even voorstellen 2. Wetswijzigingen uitgelegd

3. Plenair gesprek

3-4-2023

PROOF Adviseurs bv

3

1. Even voorstellen: PROOF Adviseurs •

Organisatieadviesbureau gespecialiseerd in samenwerking op maatschappelijke opgaven.

•

Adviseren, faciliteren, begeleiden, ondersteunen en onderzoeken samenwerkingsvraagstukken.

•

Zeer ervaren in het bestuurlijk- juridische en procesmatig begeleiden wijzigen van governance van gemeenschappelijke regelingen.

•

Experts op het gebied van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr).

•

Werken vanuit een integrale, interdisciplinaire, gefaseerde en continue benadering voor het realiseren van good governance.

3-4-2023

PROOF Adviseurs bv

4

2. Wetswijziging uitgelegd

3-4-2023

PROOF Adviseurs bv

5

Aanleiding en context Waarom samenwerken? • Realiseren van maatschappelijke opgaven, vergroten van bestuurlijke slagkracht en ontwikkelen van beleid. • Er zijn op dit moment 419 gemeenschappelijke regelingen (Bron: register overheidsorganisaties). Aantal neemt toe en de zwaarte ervan ook.

• Verlengd lokaal bestuur en dus geen eigen democratische legitimatie. • De controle van de raad is nodig om van verlengd lokaal bestuur te spreken. Legitimatie is direct gekoppeld aan mogelijkheid uitoefenen controle en stellen van kaders.

3-4-2023

PROOF Adviseurs bv

6

Aanleiding en context Waarom deze wijziging? •

De opgaven steeds vaker op grensoverstijgend niveau af. Samenwerking is vaak effectiever en efficiënter.

•

Met deze wijziging van de Wgr meer handvatten voor raden om invloed en controle uit te oefenen.

•

De democratische legitimatie van de besluitvorming binnen zo'n samenwerkingsverband wordt vergroot als de raad meer invloed/instrumenten heeft.

3-4-2023

PROOF Adviseurs bv

7

Wijzigingen per 1 juli 2022 De nieuwe instrumenten ❑ Wettelijk bepaald zonder keuze

• Zienswijze < 8 weken over ontwerp of wijziging, toetreden tot en uittreden uit een regeling waar raad niet in deelneemt (art. 1 Wgr) • Reactie van (dagelijks) bestuur op zienswijze begroting (art 35 Wgr) • Aanpassing termijn begrotingscyclus (art. 34, 34b, 35 Wgr) • Gezamenlijke enquête: onderzoek naar het gevoerde bestuur van het samenwerkingsverband, waar raad geen partij bij is (artikel 155g Gemeentewet) • Uitbreiding bevoegdheid rekenkamer tot bestuur van het samenwerkingsverband (art.184 Gemeentewet) 3-4-2023

PROOF Adviseurs bv

8

Wijzigingen per 1 juli 2022 De nieuwe instrumenten (vervolg) ❑ Wettelijk bepaald en regelen in de GR met keuze

• Zienswijze over specifieke besluiten van bestuur en reactie erop (art. 10 lid 6 Wgr) • Actieve informatieplicht door bestuur (art. 17 Wgr) • Evaluatie (art. 11 Wgr) • Gevolgen uittreding, waaronder gevolgen voor het vermogen van de rechtspersoon en voor het vermogen van de gemeenten waarvan bestuursorganen deelnemen (art. 9 Wgr) • Participatie inwoners en belanghebbenden (art. 10 lid 7 en 8 Wgr) • Gemeenschappelijke adviescommissie (art. 24a Wgr)

3-4-2023

PROOF Adviseurs bv

9

Wijzigingen per 1 juli 2022 De nieuwe instrumenten (vervolg) ❑ Zienswijze over specifieke besluiten van bestuur en reactie erop (art. 10 lid 6 Wgr) • Dit kan vooral betreffen de besluiten die de kaderstellende, controlerende en budgettaire bevoegdheden van de raad raken. Denk aan: • Algemeen verbindende voorschriften, al dan niet financieel

• Meerjarenbeleidsplan • Oprichting of deelneming in privaatrechtelijke rechtspersonen • Instellen van een bestuurscommissie

3-4-2023

PROOF Adviseurs bv

10

Wijzigingen per 1 juli 2022 De nieuwe instrumenten (vervolg) ❑ Actieve informatieplicht (art. 17 Wgr)

• Gaat om informatie rechtstreeks van het bestuur van de GR naar de raden, deze info moet nodig zijn voor de uitoefening van de taken van de raden.

• Gaat om het actief aanbieden van informatie => dus niet om opvragen van (=passief)

• Betreft geen verantwoordingsplicht! 3-4-2023

PROOF Adviseurs bv

11

Wijzigingen per 1 juli 2022 De nieuwe instrumenten (vervolg) ❑ Uittreden

• Gevolgen uittreding, waaronder gevolgen voor het vermogen van de rechtspersoon en voor het vermogen van de deelnemende gemeenten/provincies (art. 9 Wgr).

• Vaak aan algemeen bestuur over gelaten => blackbox!

• Vooraf afspraken maken: leidt dus tot meer uitgebreide regeling in GR 3-4-2023

PROOF Adviseurs bv

12

Wijzigingen per 1 juli 2022 De nieuwe instrumenten (vervolg) ❑ Evaluatie

• evaluatiebepaling verplicht, maar dat niet geëvalueerd wordt, mag wel.

• Als wel geëvalueerd wordt, dan op een moment dat het ertoe doet en op een wijze dat het de

samenwerking versterkt.

3-4-2023

PROOF Adviseurs bv

13

Wijzigingen per 1 juli 2022 De nieuwe instrumenten (vervolg) ❑ Participatie inwoners en belanghebbenden (art. 10 lid 7 en 8 Wgr) “Het originele voorstel liet de ruimte om per regeling een afweging te maken of er mogelijkheden voor

participatie zouden komen. Op grond van dit aangenomen amendement (van Bromet) moeten in de regeling bepalingen worden opgenomen over de wijze waarop participatie plaatsvindt. Dat betekent wel dat de invulling per regeling kan verschillen. Het petitierecht lijkt de minimale invulling te zijn. Een inspreekrecht gaat

verder. Maar ook andere invullingen zijn mogelijk. Er kan bijvoorbeeld gekozen worden voor een interactieve voorbereiding van besluiten of het uitdaagrecht.” • Dus uitsluiten van participatie mag niet, er dient een minimale invulling aan gegeven te worden.

• Denk aan het onderscheid van gemandateerde en gedelegeerde bevoegdheden om te bepalen wie participatie toepast en hoe. (voorbereiden, uitvoering en evaluatie van beleid) 3-4-2023

PROOF Adviseurs bv

14

Wijzigingen per 1 juli 2022 De nieuwe instrumenten (vervolg) ❑ Gemeenschappelijke adviescommissie (art. 24a Wgr) • Doel is om raden met elkaar te laten overleggen, eventueel advies te geven aan de raden en aan

het algemeen bestuur, maar dus geen besluitvorming. • Alleen bij een gemeenschappelijk openbaar lichaam. • Instelling door het algemeen bestuur op verzoek van de gemeenteraden. Bij unanimiteit van de

raden is instelling verplicht. • Maar voor 1 gemeenschappelijke regeling (formeel). • Mag, maar hoeft niet in de GR.

3-4-2023

PROOF Adviseurs bv

15

Tijdlijn voor implementatie

Maart 2023

3-4-2023

PROOF Adviseurs bv

16

3. Plenair gesprek

3-4-2023

PROOF Adviseurs bv

17

Plenair gesprek 5 samenwerkingsverbanden

Inzoomen op 2 onderwerpen: 1. Gezamenlijke adviescommissie 2. Participatie van ingezetenen en belanghebbenden

3-4-2023

PROOF Adviseurs bv

18

Gemeenschappelijke adviescommissie Variant 1: Per GR bepalen of een gemeenschappelijke adviescommissie gewenst is en in de GR expliciteren wat het doel is en de wijze waarop de gemeenschappelijke adviescommissie ingezet wordt. Variant 2: Eén regionale gemeenschappelijke adviescommissie voor meerdere GR-en formeren (alle vijf, een selectie daarvan of mogelijk nog voor andere GR-en). Variant 3: Huidige situatie laten voortbestaan (het behouden van de huidige agendacommissies bij de MGR en de Groene Metropoolregio). Eventueel kan als variant hierop een wijziging van de agendacommissies in een gemeenschappelijke adviescommissie worden overwogen.

3-4-2023

PROOF Adviseurs bv

19

Participatie Variant 1: Specifiek in de GR benoemen bij welke besluiten participatie van belanghebbenden en ingezetenen plaats vindt en op welke manier. Variant 2: Het algemeen bestuur laten besluiten (al dan niet na zienswijze) wanneer en op welke onderwerpen een bijeenkomst voor ingezetenen en belanghebbenden wordt gehouden. Variant 3: In de GR opnemen dat ingezetenen en belanghebbenden inbreng kunnen hebben op de voorbereiding, uitvoeringen evaluatie van beleid via de gebruikelijke mogelijkheden bij de gemeenten waarvan de bestuursorganen van deelnemen aan de GR.

3-4-2023

PROOF Adviseurs bv

20

Werken de instrumenten op elkaar in? Gemeenschappelijke raadsadviescommissie Variant 1: Per GR bepalen of een gemeenschappelijke adviescommissie gewenst is en in de GR expliciteren wat het doel is en de wijze waarop de gemeenschappelijke adviescommissie ingezet wordt.

Variant 2: Eén regionale gemeenschappelijke adviescommissie voor meerdere GRen formeren (alle vijf, een selectie daarvan of mogelijk nog voor andere GR-en).

Variant 3: Huidige situatie laten voortbestaan (het behouden van de huidige agendacommissies bij de MGR en de Groene Metropoolregio). Eventueel kan als variant hierop een wijziging van de agendacommissies in een gemeenschappelijke adviescommissie worden overwogen.

3-4-2023

Participatie van ingezetenen en belanghebbenden Variant 1: Specifiek in de GR benoemen bij welke besluiten participatie van belanghebbenden en ingezetenen plaats vindt en op welke manier.

Variant 2: Het algemeen bestuur laten besluiten (al dan niet na zienswijze) wanneer en op welke onderwerpen een bijeenkomst voor ingezetenen en belanghebbenden wordt gehouden.

Variant 3: In de GR opnemen dat ingezetenen en belanghebbenden inbreng kunnen hebben op de voorbereiding, uitvoeringen evaluatie van beleid via de gebruikelijke mogelijkheden bij de gemeenten waarvan de bestuursorganen van deelnemen aan de GR.

PROOF Adviseurs bv

21

Gesprek aan de hand van 4 vragen Vragen Vraag 1:

Verdient het de voorkeur alle mogelijke instrumenten samen te gebruiken – zienswijze op bestuursbesluiten, actieve informatieplicht, gemeenschappelijke adviescommissie en participatie? Of is het raadzaam om tussen de instrumenten afgewogen te kiezen per samenwerkingsverband?

Vraag 2:

Als je kiest voor een gemeenschappelijke adviescommissie en voor burgerparticipatie en raadsleden en burgers zijn het oneens over een bepaald onderwerp bij een samenwerkingsverband, naar wie moet je dan luisteren?

Vraag 3:

Indien voor elke van de vijf samenwerkingsverbanden een gezamenlijke adviescommissie zou bestaan, kan het instrument dan bij elk samenwerkingsverband effectief worden ingezet of wordt de werkdruk dan te hoog?

Vraag 4:

Voor welk van de vijf samenwerkingsverbanden is burgerparticipatie en/of gezamenlijke adviescommissie het meest geschikt en nodig?

3-4-2023

PROOF Adviseurs bv

22

Gouden Tips: 1. Begin tijdig! De besluitvormingsprocedure is door de zienswijze een stuk langer. 2. Zie de instrumenten als een kans om grip te vergroten en gebruik ze niet als ‘afvinklijstje’. 3. Zorg voor een inclusieve gedragen aanpak van het samenwerkingsverband en haar deelnemers. 4. Zorg voor flexibiliteit bij de inzet van de instrumenten, zodat zij op gepaste momenten en efficiënt en effectief ingezet kunnen worden. 5. Zorg voor samenhang en uniformiteit tussen gemeenschappelijke regelingen in een regio ten behoeve voor goede uitoefening van raadsbevoegdheden en participatie. 3-4-2023

PROOF Adviseurs bv

23

De termijnen: begroting Handeling

Uiterste datum voor 1-7-2022

Uiterste datum na 1-7-2022

Dagelijks bestuur zendt algemene financiële en beleidsmatige uitgangspunten aan raden (art. 34b Wgr)

15 april Y-1

30 april Y-1

Dagelijks bestuur zendt ontwerpbegroting aan raden (art. 35 lid 1 Wgr)

8 weken voor aanbieding aan het algemeen bestuur

12 weken voor aanbieding aan het algemeen bestuur

Raden kunnen zienswijzen indienen bij het dagelijks bestuur (art. 35 lid 3 Wgr)

8 weken na aanbieding door dagelijks 12 weken na aanbieding door bestuur dagelijks bestuur

Algemeen bestuur stelt begroting vast (art. 34 lid 1 Wgr)

Y-1 (datum niet nader bepaald)

Y-1 (datum niet nader bepaald)

Dagelijks bestuur zendt vastgestelde begroting aan gedeputeerde staten (art. 34 lid 3-4-2023 2 Wgr)

Binnen 2 weken na vaststelling, maar vóór 1 augustus Y-1

Binnen 2 weken na vaststelling, maar vóór 15 september Y-1

PROOF Adviseurs bv

24

De termijnen: jaarrekening Handeling

Uiterste datum voor 1-7-2022

Uiterste datum na 1-7-2022

Dagelijks bestuur zendt voorlopige jaarrekening naar gemeenteraden (art. 34b Wgr)

15 april Y+1

30 april Y+1

Algemeen bestuur stelt jaarrekening vast (art. 34 lid 3 Wgr)

Y+1 (datum niet nader bepaald)

Y+1 (datum niet nader bepaald)

Dagelijks bestuur zendt vastgestelde jaarrekening aan gedeputeerde staten (art. 34 lid 4 Wgr)

Binnen 2 weken na vaststelling, maar vóór 15 juli Y+1

Binnen 2 weken na vaststelling, maar vóór 15 juli Y+1

3-4-2023

PROOF Adviseurs bv

25