Bijlage 3. Definitief accountantsverslag 2020
Tekst van het document
Aan de leden van de gemeenteraad van de gemeente Wijchen Postbus 9000 6600 HA WIJCHEN Datum
Ons kenmerk
28 juni 2021
2020-WS-300045.701
Onderwerp
Accountantsverslag 2020 Geachte leden van de gemeenteraad, Hierbij ontvangt u ons accountantsverslag over het boekjaar 2020. Dit verslag bevat de belangrijkste uitkomsten van onze werkzaamheden, waarvan wij vinden dat die voor u relevant zijn voor een goed begrip van de jaarrekening 2020, en voor het beoordelen van de financiële positie van uw gemeente. De jaarrekening is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college. In overeenstemming met uw opdracht hebben wij de jaarrekening 2020 gecontroleerd. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening van de gemeente Wijchen. Deze rapportage is besproken tijdens de bijeenkomst op 22 juni 2021 met uw auditcommissie en eventuele vragen die er waren, zijn beantwoord. De bevindingen en beschouwingen in dit verslag komen voort uit onze controlewerkzaamheden. Het verslag van bevindingen is, zoals hiervoor reeds verwoord, bedoeld om u te ondersteunen in uw beoordeling van de jaarrekening 2020.
Wij wijzen u erop dat uw controlerende taak uiteraard verder gaat dan uitsluitend het financieel getinte perspectief vanuit de accountantscontrole Wij bedanken de medewerkers van de Werkorganisatie Druten Wijchen voor de prettige samenwerking en zijn vanzelfsprekend graag bereid een nadere toelichting te verstrekken. Hoogachtend, Astrium Overheidsaccountants B.V.
Drs. N.E. Lansbergen RA EMITA RE
Astrium Overheidsaccountants B.V. Edelgasstraat 57, 2718 SX Zoetermeer www.astrium.nl
Tel: (079) 36 23 613 Fax: (079) 361 57 77 info@astrium.nl
IBAN NL10RABO0322622360 BTW nr. NL810591625B01 KVK: 34168056
Accountantsverslag Gemeente Wijchen – Boekjaar 2020
1
1.
Inleiding
In het kader van de door de raad aan ons verstrekte opdracht voor de controle van de jaarrekening 2020 van de gemeente Wijchen brengen wij u hierbij verslag uit van onze belangrijkste bevindingen naar aanleiding van onze eindejaars controlewerkzaamheden die wij onlangs hebben uitgevoerd. Dit accountantsverslag is bedoeld om u te ondersteunen in uw beoordeling van de jaarrekening 2020. Wij wijzen u erop dat uw controlerende taak uiteraard verder gaat dan uitsluitend het financieel getinte perspectief vanuit de accountantscontrole. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening van de gemeente Wijchen. Onze werkzaamheden zijn erop gericht een oordeel te kunnen geven over de jaarrekening 2020 van de gemeente Wijchen en niet primair op het opsporen van fraudes of onregelmatigheden in uw organisatie. De bevindingen in deze brief zijn daarom beperkt tot de punten die voortvloeien uit de controle van de jaarrekening.
Wij hebben deze rapportage besproken tijdens de bijeenkomst op 22 juni 2021 met uw auditcommissie en eventuele vragen die er waren naar aanleiding van dit verslag zijn beantwoord. Het accountantsverslag is als volgt opgebouwd: Hoofdstuk 1
Inleiding
Hoofdstuk 2
Kernpunten van de controle
Hoofdstuk 3
Analyse vermogen en resultaat
Hoofdstuk 4
Grondexploitaties
Hoofdstuk 5
Voorzieningen
Hoofdstuk6
Decentralisaties overheid
Hoofdstuk 7
Interne beheersing en automatisering
Hoofdstuk 8
Rechtmatigheid
Hoofdstuk 9
Impact Covid-19 op de jaarrekening
Hoofdstuk 10
Overige bevindingen (jaarrekeningcontrole 2020)
Bijlagen: A.
Niet-gecorrigeerde controleverschillen
B.
Onafhankelijkheidsbevestiging en overige dienstverlening
2
2. Kernpunten van de controle 3
2.
Kernpunten van de controle
2.1 Controleverklaring
De jaarrekeningcontrole is uitgevoerd zoals overeengekomen in de opdrachtbevestiging. In het najaar van 2020 hebben wij de interimcontrole verricht, die gericht is op de processen binnen de gemeente. De interimcontrole is afgesloten met een separate managementletter voor het college en een boardletter voor de gemeenteraad die op 9 februari 2021 is besproken met de auditcommissie. De controle in het voorjaar 2021 is gericht op het uitbrengen van een oordeel omtrent de getrouwheid en rechtmatigheid van de jaarrekening 2020 van de gemeente Wijchen. Wij hebben een goedkeurende controleverklaring afgegeven bij de jaarrekening voor zowel de getrouwheid als rechtmatigheid.
2.2 Reikwijdte van de controle
Met de opdrachtbevestiging heeft u ons de opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2020. De reikwijdte van onze controle staat hierin omschreven. Er is gedurende het verloop van de controle over 2020 op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. Tijdens de uitvoering hebben zich geen wijzigingen van materieel belang in de reikwijdte voorgedaan. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2020 voldoende voor de doelstelling van onze controle.
2.3 Grondslagen
De accountantscontrole omvat onder meer een onderzoek naar de toepassing van de juistheid van de grondslagen in de jaarrekening. Naar onze mening zijn de door het bestuur gekozen waarderings- en resultaatbepalingsgrondslagen aanvaardbaar, conform wet- en regelgeving en consistent toegepast. In het boekjaar 2020 zijn geen wijzigingen doorgevoerd in de keuze of de toepassing van de belangrijkste verslaggevingsgrondslagen uit het BBV.
2.4 Onafhankelijkheid
▪ ▪
Astrium Overheidsaccountants B.V. (hierna: Astrium) is onafhankelijk van de gemeente Wijchen en voor zover wij weten heeft zich geen inbreuk voorgedaan op de van toepassing zijnde regels en het beleid ten aanzien van onafhankelijkheid. Ons zijn geen relaties bekend tussen Astrium en de gemeente Wijchen, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Bijlage B bevat een nadere uiteenzetting van onze onafhankelijkheid.
2.5 Schattingen
Schattingen op basis waarvan een aantal jaarrekeningposten worden bepaald, zijn gebaseerd op inzichten van het management. Wij hebben de belangrijkste gehanteerde factoren en veronderstellingen beoordeeld. Wij hebben vastgesteld dat de schattingen en veronderstellingen aanvaardbaar zijn in het kader van de jaarrekening als geheel.
4
2.6 Goedkeuringsen rapporteringstolerantie
De materialiteit die wij hebben gehanteerd bij de planning en uitvoering van de jaarrekeningcontrole 2020 bedraagt € 1.307.000 (2019: € 1.095.000). Deze materialiteit vloeit voort uit de wettelijk voorgeschreven (minimum)vereisten, zoals opgenomen in het Bado. In de financiële verordening van de gemeente Wijchen is geen bedrag opgenomen voor de hoogte van de rapportagetolerantie. Wij hanteren conform voorgaand jaar een bedrag van € 25.000. Goedkeuringstoleranties Fouten
1% van de totale lasten
€ 1.307.000 (2019: € 1.095.000)
Onzekerheden
3% van de totale lasten
€ 3.921.000 (2019: € 3.285.000)
Rapporteringstoleranties Fouten
groter dan € 25.000
Onzekerheden
groter dan € 25.000
Realisatie fouten en onzekerheden Zie bijlage A van deze rapportage Fouten Onzekerheden
Getrouwheid
Rechtmatigheid
€0
€ 0
€ 204.300
€ 204.300
De totale omvang van de fouten is lager dan de tolerantie van 1% van de totale lasten (€ 1.307.000) en heeft derhalve geen gevolgen voor de strekking van onze controleverklaring. Voor een nadere toelichting op fouten en onzekerheden verwijzen wij naar bijlage A. De totale omvang van de onzekerheden is lager dan de tolerantie van 3% van de totale lasten (€ 3.921.000) en heeft derhalve geen gevolgen voor de strekking van onze controleverklaring. 2.7 Analyse vermogen en resultaat
Het gerealiseerd resultaat (inclusief de mutaties in de reserves) bedraagt circa € 1.697.000 positief versus een begroot resultaat (na begrotingswijzigingen) van € 219.000 positief. In hoofdstuk 3 gaan wij nader in op het resultaat en de ontwikkeling van het (weerstands)vermogen. In de jaarrekening (paragraaf 3.2 – Overzicht baten en lasten inclusief
5
toelichting) heeft het college de belangrijkste afwijkingen tussen de gerealiseerde baten en lasten en de begrote baten en lasten toegelicht. 2.8 Grondexploitaties
De gemeente Wijchen heeft de exploitatieberekeningen van de grondexploitaties ten behoeve van de jaarrekening 2020 geactualiseerd. Wij hebben vastgesteld of de uitgangspunten aanvaardbaar zijn. De waarde van de balanspost voorraden ultimo 2020 bedraagt € 2,0 miljoen negatief (na aftrek van getroffen verliesvoorzieningen). De boekwaarde van de in exploitatie genomen gronden is als volgt opgebouwd: Grondexploitaties (bedragen x € 1.000)
Boekwaarde 01.01.2020
Saldo van gerealiseerde kosten en opbrengsten
Genomen verlies/ storting voorziening
Genomen winst / vrijval voorziening
Boekwaarde 31.12.2020
Tuin van Woezik
1.655
-1.682
-
9
-18
Huurlingsedam fase 1 en 2
-349
46
-
4
-299
Woningbouw Balgoij
-126
68
-
58
-
Afgewikkelde complexen Tussen Kasteel en Wijchens Meer
-74
22
-
-
-52
644
239
-2.853
-
-1.970
CPO Bergharen
35
46
-
-
81
CPO Duurzaam Wonsick
25
199
-
-
224
1.810
-1.062
-2.853
71
-2.034
Totaal
Onze conclusie is dat wij kunnen instemmen met de schattingen die door het college zijn gemaakt bij de actualisatie van de complexen en daarmee ook met de uitkomsten van deze actualisatie. In hoofdstuk 4 gaan wij nader in op de controle alsmede de uitkomsten daarvan inzake de grondexploitaties. 2.9 Voorzieningen
Wij hebben gecontroleerd of de voorzieningen van de gemeente Wijchen toereikend zijn. Daarbij hebben we specifiek beoordeeld of de gevormde voorzieningen voldoen aan de eisen en voorwaarden van het BBV. Overigens geldt dat altijd voldoende onderbouwing aanwezig dient te zijn alvorens een voorziening gevormd mag worden. Wij hebben geconstateerd dat de ‘formele’ beleids- of onderhoudsplannen up-to-date zijn. Daarnaast is binnen de gemeente voldoende aandacht om te waarborgen dat de verwachte kosten / verplichtingen van het onderhoud continu worden geactualiseerd.
6
In 2020 is een raadsbesluit genomen om een viertal egalisatievoorzieningen te laten vrijvallen. Dit heeft in 2020 geleid tot een incidentele bate van € 12.870.000 in het jaarresultaat voor reservemutaties 2020. In hoofdstuk 5 gaan wij nader in op de controle van de voorzieningen. 2.10 Sociaal Domein
Kosten Jeugdwet en Wmo Voor de kosten van de Jeugdwet en Wmo steunt de gemeente Wijchen op de controleverklaringen en financiële productieverantwoordingen van zorgaanbieders. De gemeente Wijchen heeft de totale kosten inzake de PGB-budgetten gebaseerd op de schatting van de (accountant van) SVB. Evenals vorig jaar heeft geen sluitende controle op de levering van de zorg plaatsgevonden door de SVB. Hierdoor ontstaat voor de gemeente Wijchen een inzake de kosten Jeugdwet en de Wmo in eerste instantie een onzekerheid van respectievelijk € 464.000 en € 491.000. Om deze beide onzekerheden weg te nemen zijn (intern) aanvullende gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd (steekproeven). Hieruit hebben wij voldoende controlezekerheid verkregen, zodat beide onzekerheden niet meegenomen hoeven te worden in de foutenevaluatie. Voor zorgaanbieders die zijn gecontracteerd via het ROB, heeft het ROB afspraken gemaakt met de zorgaanbieders over het aanleveren van controleverklaringen bij de productieverantwoordingen. Daarbij zijn regionale afspraken gemaakt waaronder ook een ondergrens voor het aanleveren van controleverklaringen van de accountants van de zorgaanbieders. Als gevolg van deze ondergrens resteert initieel een onzekerheid ten aanzien van prestatielevering van € 3.088.500.
De gemeente Wijchen heeft tijdig actie ondernomen door zelf steekproeven uit te voeren om prestatielevering vast te kunnen stellen. Daarmee is de onzekerheid teruggebracht tot € 184.700 (2019: € 2.191.000) en is sprake van een significante verbetering ten opzichte van voorgaand jaar, welke een direct gevolg is van de inspanningen van uw (interne) organisatie. De resterende onzekerheid betreft hoofdzakelijk afrekeningen voor de Jeugdzorg over voorgaande jaren. In 2020 is gedurende de lockdown zorg doorbetaald aan zorgaanbieders die niet of mogelijk alternatief is geleverd. De totale omvang van deze betaalde vergoedingen over 2020 bedraagt € 189.000. Wij hebben vastgesteld dat voor een bedrag van € 19.600 vooralsnog geen sprake is van finale overeenstemming met de zorgaanbieders. Daarmee worden deze uitgaven ad € 19.600 als onzekerheid aangemerkt.
2.11 Impact Covid-19
De gemeente Wijchen heeft ervoor gekozen om geen separate paragraaf Covid-19 op te nemen in de jaarrekening. In de jaarrekening 2020 van de gemeente is op diverse onderdelen een toelichting opgenomen op de impact van Covid-19. De
7
gemeente heeft in de paragraaf weerstandsvermogen wel een risicoparagraaf opgenomen met daarin een analyse van de belangrijkste risico’s op taakveldniveau als gevolg van Covid-19. Wij concluderen dat de huidige wijze van toelichten voldoet aan de vereisten zoals voorgeschreven door de commissie BBV en de BADO ‘Notitie effecten en risico’s voor decentrale overheden vertaald naar de jaarrekening 2020’ van 26 februari 2021. Wij hebben een nadere onderbouwing ten aanzien van de impact van Covid-19 opgenomen in hoofdstuk 9.
8
3. Analyse vermogen en resultaat 9
3.
Analyse vermogen en resultaat
3.1 Eigen vermogen
Het BBV kent een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling (het gerealiseerde saldo van baten en lasten) en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. De gemeente mag geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen muteren. Om het resultaat van de jaarrekening goed te kunnen begrijpen, is het van belang dat u inzicht heeft in wat het effect op de reserves van uw gemeente is geweest (x € 1.000). Verloopoverzicht van de reserves
3.2 Financiële positie
(x € 1.000)
Eigen vermogen per 1 januari 2020
43.831
De totale baten (inclusief onttrekkingen aan reserves) van uw gemeente over 2020 bedragen:
132.418
De totale lasten (inclusief dotaties aan reserves) van uw gemeente over 2020 bedragen:
130.721
Het resultaat bedraagt dan (saldo baten en lasten programma’s inclusief reservemutaties):
1.697
In 2020 heeft u voor diverse zaken besloten gelden te reserveren. Deze gelden zijn in de reserves gestort:
23.175
Tevens hebt u besloten tot het dekken van diverse uitgaven uit de reserves. Over 2020 betreft dit:
14.738
Per saldo gedurende het jaar gelden gestort (minder onttrokken aan de reserves dan er in gestort):
8.437
Eigen vermogen per 31 december 2020
53.965
Inclusief het onverdeelde resultaat 2020 bedraagt het eigen vermogen van de gemeente per ultimo 2020 € 54,0 miljoen. Ten opzichte van het jaar 2019 is sprake van een toename van € 10,1 miljoen. Deze stijging wordt voornamelijk veroorzaakt door een positief resultaat inclusief reservemutaties over het verslagjaar 2020 vanwege de vrijval van een viertal egalisatievoorzieningen ad € 12,9 miljoen. Voor een nadere onderbouwing hiervan verwijzen wij u naar de toelichting op het eigen vermogen in de jaarrekening 2020 (pagina 177 tot en met 179).
10
De totale vermogenspositie wordt onder andere tot uitdrukking gebracht door middel van het solvabiliteitspercentage. Dit percentage wordt bepaald door het eigen vermogen te delen door het balanstotaal. Ultimo 2020 bedraagt dit solvabiliteitspercentage 51% (2019: 43%) waarmee sprake is van een significante verbetering van de solvabiliteit. Met de huidige omvang van de solvabiliteit wordt de minimale norm van 20% van de VNG ruimschoots gehaald. De netto schuldquote bedraagt 8% (2019: 17%). De ratio geeft aan in hoeverre de schulden meer bedragen dan de jaarlijkse inkomsten. De netto schuldquote is afgenomen in 2020 ten opzichte van 2019. Wij stellen vast dat ruim wordt voldaan aan de gehanteerde norm van 130% van de VNG en daarmee als een zeer laag risico wordt onderkend. Er is derhalve sprake van een laag risicoprofiel voor de netto schuldquote. 3.3 Weerstandsvermogen
Ten einde een oordeel te geven over de financiële positie van de gemeente dienen naast het eigen vermogen ook de risico’s zoals opgenomen in de risicoparagraaf te worden betrokken. In de jaarrekening zijn de risico’s weergegeven in paragraaf 2.2 Weerstandvermogen. Evenals voorgaande jaren worden de risico’s periodiek geactualiseerd zodat een actueel inzicht bestaat in de risico’s. In de jaarrekening 2020 is de actuele stand van zaken ten aanzien van de risico’s opgenomen en laat zich als volgt samenvatten: 2020
2019
Weerstandscapaciteit
€ 19.066.000
€ 11.381.000
Risico’s
€ 12.116.000
€ 8.898.000
Ruimte
€ 6.950.000
€ 2.483.000
1,6
1,3
Weerstandsvermogen (ratio)
Uit de totale risico inschatting blijkt niet eenduidig welke bedragen een incidenteel dan wel structureel karakter hebben. Wij adviseren u om voor het jaar 2021 een analyse te maken welk gedeelte van de totale risico inschatting een incidenteel dan wel een structureel karakter heeft. De gemeente heeft in de paragraaf weerstandsvermogen specifiek een risicoparagraaf opgenomen met daarin een analyse van de belangrijkste risico’s op taakveldniveau als gevolg van de uitbraak van het Covid-19 virus. Wij zijn van mening dat de integrale risicobenadering, inclusief de paragraaf met Covid-19 impact, en de financiële vertaling van de verwachte risico’s op een adequate wijze heeft plaatsgevonden. De weerstandscapaciteit, zoals ook zichtbaar in de kengetallen netto schuldquote en solvabiliteit, van de gemeente Wijchen is verbeterd ten opzichte van voorgaand jaar. De gemeente Wijchen heeft voldoende ruimte om de risico’s met de algemene reserve te kunnen opvangen en is hiervoor niet direct afhankelijk van de inzet van bestemmingsreserves.
11
3.4 Conclusie financiële positie
De gemeente Wijchen beschikt over een gezonde financiële positie en is derhalve goed in staat om toekomstige tegenvallers op te vangen zonder daarmee direct concessies te hoeven doen aan het nagestreefde niveau van dienstverlening.
12
4. Grondexploitaties 13
4. Grondexploitaties 4.1 Samenvatting
Wij hebben de grondexploitaties 2020 beoordeeld en onze bevindingen zijn in deze paragraaf opgenomen. Samenvattend concluderen wij: 1) De gemeente Wijchen heeft voor alle BIE (bouwgronden in exploitatie) een individueel en geactualiseerd exploitatieplan ten behoeve van de jaarrekening 2020 opgesteld; 2) De gemeente Wijchen heeft een viertal grondposities die nog niet formeel zijn vastgesteld, verantwoord als voorbereidingskrediet in de Immateriële vaste activa conform de bepalingen in het BBV; 3) In 2020 is de totale waarde van de grondexploitatie afgenomen van € 1,8 miljoen positief naar € 2,0 miljoen negatief. Deze afname wordt veroorzaakt door grondverkopen (€ 1,9 miljoen), investeringen (€ 0,8 miljoen), tussentijdse winstnemingen en het vormen van een voorziening voor het complex Tussen Kasteel en Wijchens Meer (€ 2,9 miljoen). 4) Het risicoprofiel is vergelijkbaar met voorgaand boekjaar; 5) In het boekjaar 2020 is het project Balgoij formeel afgesloten en is bij de afsluiting een resterende winst genomen conform de door de commissie BBV voorgeschreven systematiek. Dit betreft in totaal € 58.000. 6) In het boekjaar 2020 is voor in totaal € 2,9 miljoen een voorziening gevormd in verband met verwachte verliezen op het project Tussen Kasteel en Wijchens Meer. Dit is het gevolg van een actualisatie van het plan voor dit project en daarmee ook een aanpassing in de prognose.
Deze voorziening is berekend conform de bepalingen in het BBV.
4.2 Gehanteerde parameters
De gehanteerde kosten- en opbrengsteninflatie zijn door u ontleend aan en uitgewerkt in de Meerjaren Perspectief Grondexploitaties (MPG) 2020 van de gemeente Wijchen. De gehanteerde parameters zijn gebruikelijk en overeenkomstig de publicatie van een extern planeconomisch bureau en consistent toegepast. Tijdens de controle over het boekjaar 2020 heeft dit niet tot bijzonderheden of aanpassingen geleid. De rekenrente is gebaseerd op het gewogen gemiddelde rentepercentage van de bestaande leningportefeuille op basis van de verhouding vreemd vermogen/totaal vermogen en wordt daarmee op een consistente wijze berekend. De gehanteerde rente bedraagt 0,88% en is gebaseerd op de definitieve jaarrekening voorgaand jaar. Hiermee voldoet de gemeente Wijchen aan de uitgangspunten zoals gesteld in de BBV-notitie. Wij zijn van mening dat de projectbegrotingen zijn gebaseerd op valide uitgangspunten en dat de stijging van de opbrengsten relatief voorzichtig is ingeschat.
14
4.3 Voorzieningen grondexploitaties
Conform de voorschriften van de commissie BBV wordt jaarlijks bepaald of sprake is van een verwacht verlies en daarmee rekening moet worden gehouden met een voorziening voor verwachte verliezen. We hebben geconstateerd dat voor de complexen Tuin van Woezik, Huurlingsedam Fase 1 en 2 en Tussen Kasteel en Wijchens Meer in 2020 een bijstelling heeft plaatsgevonden van de voorziening voor verwachte verliezen. Op basis van een actualisatie van de MPG is op een juiste wijze de voorziening opnieuw bepaald en aangepast.
4.4. Tussentijdse winstneming
De projecten CPO Bergharen en CPO Duurzaam Wonsick zullen naar verwachting winstgevend zijn op basis van de prognose. Voor deze projecten is tussentijds nog geen winst genomen op basis van de POC methodiek. Voor 2020 constateren wij dat de impact minimaal is.
15
5. Voorzieningen 16
5.
Voorzieningen
5.1 Voorzieningen algemeen
Wij hebben gecontroleerd of de voorzieningen van de gemeente Wijchen toereikend zijn. Daarbij hebben we specifiek beoordeeld of de gevormde voorzieningen voldoen aan de eisen en voorwaarden van het BBV. In artikel 44 van het BBV is opgenomen dat voorzieningen (alleen) gevormd moeten worden voor: 1. Verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs te schatten. 2. Op de balansdatum bestaande risico’s ter zake van bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten. 3. Kosten die in een volgend begrotingsjaar zullen worden gemaakt, mits het maken van die kosten zijn oorsprong mede vindt in het begrotingsjaar of in een voorafgaand begrotingsjaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren. 4. Van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden. Overigens geldt dat altijd voldoende onderbouwing aanwezig dient te zijn alvorens een voorziening gevormd mag worden. Enkele voorzieningen lichten wij in de volgende parafen toe, vanwege gewijzigde uitgangspunten, de grootte van de voorziening of vanwege de bijzondere situatie. In de jaarrekening wordt, conform voorgaand jaar, een verloopoverzicht opgenomen van alle voorzieningen, waaronder ook de voorzieningen op debiteuren en grondexploitaties.
Dit betreft echter uitsluitend een aanvullende toelichting en in de balans worden alleen voorzieningen opgenomen die ook op de passivazijde van de balans thuishoren. Conclusie: Uit onze controlewerkzaamheden zijn geen bijzonderheden gebleken ten aanzien van de voorzieningen in de jaarrekening waardoor de voorzieningen door ons toereikend worden geacht.
5.2 Onderhoudsvoorzieningen
Voorzieningen groot onderhoud Lasten van groot onderhoud kunnen in het jaar van ontstaan ten laste van een vooraf gevormde voorziening worden gebracht (artikel 44 lid 1c BBV). Een dergelijke voorziening wordt door de raad gevormd, op grond van de financiële verordening artikel 212 Gemeentewet, om de lasten groot onderhoud over meerdere begrotingsjaren te egaliseren. Binnen de gemeente
17
Wijchen zijn voorzieningen gevormd voor het groot onderhoud aan riolering, rioolgemalen en voor het baggeren van waterpartijen. Wij hebben geconstateerd dat de ‘formele’ beheerplannen voor het boekjaar 2020 nog up-to-date zijn. Het beheerplan mag volgens de notitie materiële vaste activa van de BBV (d.d. januari 2020) maximaal vijf jaar oud zijn. De gemeente voldoet met uitzondering van het baggerplan aan deze ‘formele’ eis voor het vormen van de voorziening voor groot onderhoud voor 2020. Wij adviseren u om het baggerplan in 2021 te actualiseren. Daarnaast is binnen de gemeente voldoende aandacht voor het groot onderhoud van alle gebouwen van de gemeente en worden de verwachte kosten / verplichtingen van het onderhoud continu geactualiseerd. Cijfermatig wordt de voorziening derhalve berekend conform de actuele cijfers. Op basis van verwachte onderhoudsuitgaven is sprake van een jaarlijks toereikende dotatie aan de onderhoudsvoorzieningen. 5.3 Vrijval egalisatievoorzieningen
In 2020 is in de Raadsvergadering van 12 november 2020 bij het vaststellen van de nota reserves en voorzieningen als onderdeel van de begroting 2021 besloten om een viertal egalisatievoorzieningen nog in 2020 te laten vrijvallen. Dit betreft de voorzieningen openbare straatverlichting (€ 1,9 miljoen), rationeel wegbeheer (€ 8,4 miljoen), rationeel groenbeheer (€ 0,8 miljoen) en civiele kunstwerken (€ 1,7 miljoen). Deze vrijval heeft geleid tot een eenmalig positief resultaat van € 12,9 miljoen. De gemeente kiest voor een andere financieringsstructuur van onderhoudsopgaven voor genoemde elementen. Deze verwerkingswijze hebben wij getoetst op de formele besluitvorming (zoals goedkeuring door de gemeenteraad) en de bepalingen in het BBV. Wij concluderen dat de verwerking voldoet aan alle vereisten. Wij willen u er wel op wijzen dat de keuze om niet langer voor onderhoudsuitgaven middels een egalisatievoorziening te sparen kan leiden tot incidenteel hoge onderhoudsuitgaven in enig jaar. Deze zullen dan moeten worden opgevangen vanuit bestaande bestemmingsreserves. Het is derhalve van belang dit goed te blijven monitoren en waar nodig tijdig bij te sturen.
5.4 Voorziening riolering
Voorzieningen rationeel rioolbeheer De gemeente Wijchen classificeert de voorziening rationeel rioolbeheer riolering als een voorziening artikel 44 lid 2 van het BBV (van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden). De mutatie op deze voorzieningen betreft het resultaat op het product riolering. Het resultaat op dit product bestaat enerzijds uit de ontvangen rioolheffingen en anderzijds uit de kapitaallasten van de geïnvesteerde bedragen in riolering en de kosten voor klein en groot onderhoud aan de rioleringen. Deze verwerkingswijze is conform het BBV.
18
In 2020 is het tarief van de rioolheffing kostendekkend gebleken, waardoor het overschot op het product riolering is toegevoegd aan de voorziening. Wij adviseren u om jaarlijks te monitoren op basis van het GRP of de omvang van de voorziening riolering toereikend is c.q. blijft om de resultaten uit het product Riolering te kunnen dekken. 5.5 Voorziening afvalstoffenheffing
Voorziening afvalinfrastructuur De gemeente Wijchen classificeert de voorziening afvalinfrastructuur als een voorziening artikel 44 lid 2 van het BBV (van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden). De mutatie op deze voorzieningen betreft het resultaat op het product afval. Het resultaat op dit product bestaat enerzijds uit de ontvangen afvalstoffenheffingen en anderzijds uit de kapitaallasten van de geïnvesteerde bedragen in afvalinfrastructuur en de kosten voor klein en groot onderhoud. Deze verwerkingswijze is conform het BBV. In 2020 is het tarief van de afvalstoffenheffing kostendekkend gebleken, waardoor het overschot op het product afval is toegevoegd aan de voorziening.
5.6 Voorziening pensioen wethouders
Voorziening pensioen wethouders Deze voorziening heeft per ultimo 2020 een stand van € 5.918.000. Aan de pensioenvoorziening wethouders liggen actuariële berekeningen ten grondslag. Deze zijn gemaakt door VISMA | Idella en ASR. Bij het opstellen van de berekeningen gebruikt VISMA | Idella en ASR de volgende parameters: Berekeningsdatum:
31 december 2020
Rekenrente:
0,082%
Sterftetabel:
GBM/GBV 2013/2018
Leeftijdsterugstelling:
Man: 5 jaar, Vrouw: 1 jaar
De berekeningsdatum en gebruikte rekenrente zijn in lijn met de van toepassing zijnde verslaggevingsrichtlijnen. Ten aanzien van de gebruikte sterftetabel is de meest recente tabel gehanteerd. In 2020 heeft een dotatie plaatsgevonden van € 362.000 in de jaarrekening in verband met actualisatie van de pensioenverplichting, waarbij rekening is gehouden met een verlaging van de rekenrente. Deze dotatie is noodzakelijk om te waarborgen dat het toekomstig doelvermogen op het moment van uitbetaling van pensioen beschikbaar is.
19
6. Decentralisaties overheid 20
6.
Decentralisaties overheid
6.1 Sociaal domein Algemeen
Het college van de gemeente Wijchen is verantwoordelijk voor het opstellen van de jaarrekening. Voor het sociaal domein is de gemeente echter afhankelijk van diverse partijen, zoals de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en tal van zorgaanbieders. Om verantwoording af te kunnen leggen over de lasten die samenhangen met het sociaal domein is de gemeente daarom afhankelijk van het verkrijgen van betrouwbare verantwoordingsinformatie van deze partijen. Dit uit zich in de bevindingen in de volgende paragrafen.
6.2 Sociaal domein – Kosten Jeugdwet
Kosten Jeugdwet Voor de kosten Jeugdwet steunt de gemeente Wijchen enerzijds op de controleverklaringen en financiële productieverantwoordingen van zorgaanbieders. Hierbij maakt de gemeente in hoge mate gebruik van de aangeleverde documentatie vanuit het Regionaal Ondersteuningsbureau Rijk van Nijmegen (ROB) dat verantwoordelijk is voor de tijdige aanlevering door zorgaanbieders van de benodigde informatie. Inzake de kosten vanuit de Jeugdwet kon een bedrag van € 1.279.500 niet onderbouwd worden met ontvangen controleverklaringen en financiële productieverantwoordingen. Dit betreft enerzijds nagekomen lasten uit voorgaande jaren (zie ook toelichting bij onderdeel 6.4) en anderzijds aanbieders met een zorgomzet die onder de drempelwaarden zijn gebleven waarboven een controleverklaring moet worden aangeleverd. De gemeente heeft in 2020 een aanvullende steekproef gedaan voor de aanbieders waar op voorhand al geen goedkeurende controleverklaring werd verwacht. Met deze aanvullende steekproef is alsnog voldoende zekerheid verkregen over prestatielevering van de zorg en is de onzekerheid hiermee significant teruggebracht. Uiteindelijk resteert een onzekerheid van € 184.700. Dit betreft hoofdzakelijk afrekeningen over voorgaande jaren. Dit bedrag is als onzekerheid meegenomen in onze foutenevaluatie (zie bijlage A).
De gemeente Wijchen heeft de totale kosten inzake de PGB-budgetten gebaseerd op de schatting van de (accountant van) SVB. Evenals vorig jaar heeft geen sluitende controle op de levering van de zorg plaatsgevonden door de SVB. Hierdoor ontstaat voor de gemeente Wijchen inzake de kosten Jeugdwet initieel een onzekerheid van € 464.000. Om de onzekerheden inzake het PGB te ondervangen zijn aanvullende gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd. Hieruit hebben wij voldoende controlezekerheid verkregen, zodat de onzekerheden niet meegenomen hoeven te worden in de foutenevaluatie.
21
6.3 Sociaal domein – Kosten WMO
Kosten Wmo Inzake de kosten Wmo steunt de gemeente Wijchen op de controleverklaringen en financiële productieverantwoordingen van zorgaanbieders. Inzake de kosten vanuit de Wmo kon een bedrag van € 1.806.000 niet onderbouwd worden met ontvangen controleverklaringen en financiële productieverantwoordingen. De gemeente heeft in 2020 een aanvullende steekproef gedaan voor de aanbieders waar op voorhand al geen goedkeurende controleverklaring werd verwacht. Met deze aanvullende steekproef is alsnog voldoende zekerheid verkregen over prestatielevering van de zorg en is de onzekerheid hiermee significant teruggebracht. Uiteindelijk is met de aanvullen werkzaamheden door de gemeente de onzekerheid tot nihil teruggebracht. De gemeente Wijchen heeft de totale kosten inzake de PGB-budgetten gebaseerd op de schatting van de (accountant van) SVB. Evenals vorig jaar heeft geen sluitende controle op de levering van de zorg plaatsgevonden door de SVB. Hierdoor ontstaat voor de gemeente Wijchen een inzake de kosten Wmo in eerste instantie een onzekerheid van € 491.000. Om deze onzekerheden inzake het PGB te ondervangen zijn aanvullende gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd. Hieruit hebben wij voldoende controlezekerheid verkregen, zodat de onzekerheden niet meegenomen hoeven te worden in de foutenevaluatie.
6.4 Overheveling taken vanuit Coöperatie Rondom Wijchen U.A.
Tot en met het boekjaar heeft de gemeente Wijchen een aanzienlijk deel van haar taken op het terrein van Jeugdwet en Wmo uitbesteed aan Coöperatie Rondom Wijchen U.A (hierna: Rondom Wijchen). Met ingang van het boekjaar 2020 is de samenwerking met Rondom Wijchen beëindigd en is de gemeente weer geheel zelfstandig verantwoordelijk voor de uitvoering van de Jeugdwet en Wmo. Wij hebben reeds in het najaar 2020 tijdens de interimcontrole (en tussentijds al in diverse gesprekken) vastgesteld dat de gemeente toereikende maatregelen heeft getroffen om de overgang goed te laten verlopen. Vanuit wetgeving is het zo dat zorgaanbieders maximaal 5 jaar na dato nog zorgnota’s mogen indienen bij de gemeente of de uitvoerende instelling. In 2020 hebben een aantal zorgaanbieders nog afrekeningen ingediend over voorgaande jaren bij de gemeente Wijchen. Gezien de contractuele afspraken bij het terugbrengen van het sociaal domein naar de gemeente, komen deze lasten voor rekening van de gemeente Wijchen. Deze uitgaven verklaren het grootste deel van de onzekerheden ad € 184.700 bij de Jeugdwet.
22
6.5 Omzet compensatie zorgaanbieders
De gemeente Wijchen heeft met een aantal zorgaanbieders afspraken gemaakt omtrent compensatie van omzet ten tijde van de intelligente lockdown in het voorjaar 2020. De zorgaanbieders konden op dat moment geen of anders alternatieve zorg leveren aan cliënten. Conform landelijke besluitvorming heeft de gemeente Wijchen de zorgaanbieders gecompenseerd voor omzetverlies. De totale impact hiervan bedraagt voor 2020 € 189.000. Met nagenoeg alle zorgaanbieders is tijdig finale kwijting overeengekomen. Voor een aanbieder is op dit moment onvoldoende zekerheid ten aanzien van de rechtmatigheid van deze uitgaven en concluderen wij dat deze bijdragen voor € 19.600 onzeker zijn.
23
7. Interne beheersing en automatisering
24
7.
Interne beheersing en automatisering
7.1 Samenvatting bevindingen managementletter 2020
Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in september 2020 een interimcontrole uitgevoerd. Deze interimcontrole is primair gericht op de bedrijfsvoering binnen de gemeente met name de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing (AO/IB), voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. Onze bevindingen, voortvloeiend uit de interimcontrole, zijn vastgelegd in de management- en boardletter van 8 december 2020 voor Werkorganisatie Druten Wijchen. Uit onze interimcontrole blijkt dat Werkorganisatie Druten Wijchen en de gemeente haar zaken beheersmatig goed op orde heeft, voor zover wij dat beoordelen in het licht van de jaarrekeningcontrole. Ons beeld is dat de administratieve organisatie en interne beheersing (de controles binnen de processen, gecombineerd met de verbijzonderde interne controles) van de gemeente Wijchen voldoet aan de daaraan te stellen eisen. De organisatie heeft verbeteringen hoog op de agenda staan en pakt snel en effectief onze bevindingen op. Daarmee wordt op een strak georganiseerde en effectieve wijze gebouwd aan een robuuste en toekomstbestendige organisatie.
Wij constateren dat in het boekjaar 2020 hard is gewerkt aan het verder verbeteren en optimaliseren van de kwaliteit van de operationele bedrijfsvoeringsprocessen binnen uw organisatie. Ondanks de beperkingen van Covid-19 en de lockdown heeft de organisatie toch mooie stappen daarin kunnen zetten. Voor onze specifieke bevindingen en overige aanbevelingen (verbeterpunten) verwijzen wij u naar de genoemde boardletter d.d. 8 december 2020.
25
7.2 Tabel ontwikkeling in de processen
Onderstaande tabel is ontleend aan de managementletter 2020 van Werkorganisatie Druten Wijchen en geeft een goed beeld van de positieve ontwikkeling in de interne beheersing in de jaren 2018 tot en met 2020.
26
7.3 Opvolging bevindingen managementletter
Tussen het moment van het uitbrengen van de management letter (8 december 2020) en de controle van de jaarrekening (maart mei 2021) is er veel gebeurd. Wij hebben geconstateerd dat intern hard wordt gewerkt om de kwaliteit van de interne operationele processen te verhogen en de aanbevelingen vanuit de managementletter goed worden opgevolgd. Door de lock-down (vanwege het Corona virus) van de afgelopen maanden, zijn nog niet alle aanbevelingen opgevolgd. De bevindingen die wat meer tijd kosten staan op de planning van het tweede deel van het jaar 2021.
7.4 Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving
Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel omtrent de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken omtrent de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen daaromtrent raken dan ook slechts die onderdelen, die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij ter zake geen volledigheid pretenderen. Op grond van artikel 393 lid 4, Titel 9 Boek 2 BW rapporteren wij onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag. Hierbij dient opgemerkt te worden dat de controle van de jaarrekening niet specifiek is gericht op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Wij zijn van mening dat voldoende maatregelen zijn getroffen om de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking en informatievoorziening te waarborgen.
27
8. Rechtmatigheid
28
8. Rechtmatigheid 8.1 Begrotingsrechtmatigheid
De toe te passen normen voor het begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet. Deze normen dient de gemeenteraad zelf nader in te vullen en te concretiseren. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat het college belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig meldt aan de gemeenteraad, zodat de gemeenteraad hierover tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat het college inbreuk maakt op het budgetrecht van de gemeenteraad. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. Een overschrijding van de begroting is altijd onrechtmatig, maar hoeft door de accountant niet in alle gevallen te worden meegewogen in zijn oordeel. In die gevallen dat de gemeenteraad geen nader beleid stelt, geldt het uitgangspunt dat de accountant deze kostenoverschrijdingen niet betrekt bij de beslissing of hij al dan niet een goedkeurend rechtmatigheidsoordeel kan afgeven. Essentieel is dat de raad nadere regels kan stellen wanneer: 1.
Kostenoverschrijdingen zijn gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten 2. Kostenoverschrijdingen passen binnen het beleid of 3. Kostenoverschrijdingen bij open einde regelingen. Daarnaast moet de accountant deze kostenoverschrijdingen – waarvan het college in de jaarrekening moet aangeven dat de raad deze nog dient te autoriseren – in het verslag van bevindingen aan de orde stellen. Extra lasten die zijn gemaakt omdat extra opbrengsten daarvoor de ruimte bieden, terwijl deze extra lasten niet direct zijn gerelateerd aan de extra opbrengsten en waarbij de raad nog geen besluit heeft genomen over de aanwending van deze extra opbrengsten, zijn onrechtmatig. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid kijkt de accountant naar de lastenoverschrijdingen per programma die de rapportagetolerantie overschrijden. Op drie programma’s is een begrotingsoverschrijding op de lasten geconstateerd, welke de rapportagetolerantie overschrijdt. Deze zijn in de tabel hierna opgenomen:
29
Lastenoverschrijding programma
Begrotingsafwijking
Onrechtmatig, telt niet mee in oordeel
Programma 0 – Bestuur en ondersteuning
€ 247.000
✓
Programma 1 – Veiligheid
€ 74.000
✓
€ 1.195.000
✓
Programma 8 – Wonen en bouwen
Onrechtmatig telt wel mee in oordeel
De overschrijdingen zijn goed herkenbaar in de jaarrekening opgenomen (vermeld in paragraaf 3.2 Resultaat 2020 t.o.v. geactualiseerde begroting 2020). De belangrijke overschrijdingen zijn hieronder toegelicht en zijn op basis van de uitgangspunten in de kadernota rechtmatigheid niet meegenomen in het eindoordeel inzake de rechtmatigheid. Programma 0 – Bestuur en ondersteuning De overschrijding op bestuur en ondersteuning wordt door meerdere verschillen veroorzaakt, waaronder een aanvulling op de pensioenvoorziening voor wethouders en debiteuren en extra doorbelasting vanuit WDW als gevolg van een hoger ziekteverzuim bij deze organisatie. De overschrijdingen zijn toereikend toegelicht op het programma. De overschrijding van de lasten wordt ruimschoots gecompenseerd door een overschrijding van de baten in positieve zin van de begroting. Derhalve telt deze overschrijding niet mee voor ons oordeel. Programma 1 – Veiligheid De overschrijding op Veiligheid wordt door meerdere kleinere verschillen veroorzaakt, waaronder kosten die samenhangen met de uitvoering van de APV. De overschrijdingen zijn toereikend toegelicht op het programma. De overschrijding van de lasten wordt ruimschoots gecompenseerd door een overschrijding van de baten in positieve zin van de begroting. Derhalve telt deze overschrijding niet mee voor ons oordeel.
Programma 8 – Wonen en bouwen De overschrijding op Wonen en bouwen wordt veroorzaakt door een hogere dotatie aan de voorziening voor grondexploitaties als gevolg van het verwacht negatief resultaat op de grondexploitatie Tussen Kasteel en Wijchens Meer. De overschrijdingen zijn toereikend toegelicht op het programma. De dotatie aan de voorziening grondexploitaties is voorgeschreven op basis van
30
de bepalingen in de Notitie Grondbeleid 2019 en daarmee passend binnen bestaand beleid. Derhalve telt deze overschrijding niet mee voor ons oordeel. Conclusie: De begrotingsoverschrijdingen zijn getoetst aan de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. De begrotingsoverschrijdingen ten aanzien van programma 0, 1 en 8 zijn passend binnen bestaand beleid of worden gecompenseerd met extra inkomsten. Deze overschrijdingen tellen niet mee bij de bepaling van de strekking van ons rechtmatigheidsoordeel bij de jaarrekening 2020. 8.2 Naleving Europese Aanbestedingsrichtlijnen
8.3 Schatkistbankieren
In de jaarrekening controle hebben we conform het normenkader ook werkzaamheden uitgevoerd voor Europese Aanbestedingsplicht. Overeenkomstig de kadernota rechtmatigheid 2018 hebben wij dit getoetst bij de uitvoering van onze controlewerkzaamheden. Voor het boekjaar 2020 is op basis van een analyse geen sprake van ten onrechte niet Europees aanbesteden. Wij willen u graag complementeren voor de interne beheersing ten aanzien van de contracten die in aanmerking komen voor de Europese aanbesteding. Deze strakke interne beheersing heeft, in tegenstelling tot veel vergelijkbare gemeenten, geleid dat er door ons geen opmerking hoeft te worden gemaakt voor dit onderwerp. Op 15 december 2013 is de wet verplicht schatkistbankieren van kracht geworden. Vanaf dat moment zijn alle decentrale overheden (provincies, gemeenten, waterschappen en gemeenschappelijke regelingen in de vorm van een openbaar lichaam) verplicht om hun overtollige middelen in de schatkist aan te houden. De hoogte van het drempelbedrag is afhankelijk van de financiële omvang van een decentrale overheid, afgemeten aan de omvang van de begroting (dezelfde maatstaf die ook wordt gebruikt voor de berekening van de kasgeldlimiet). De drempel is nu gelijk aan 0,75% van het begrotingstotaal indien het begrotingstotaal lager is dan € 500 miljoen.
De drempel is nooit lager dan € 250.000, wat betekent dat een decentrale overheid altijd gemiddeld € 250.000 buiten de schatkist mag houden. In de tabel op de volgende pagina is aangegeven welke bedragen gemiddeld per kwartaal buiten de schatkist zijn gehouden. Per 31 december 2020 stond een bedrag van circa € 3.440.000 op de rekening bij de schatkist.
31
Drempelbedrag schatkistbankieren
2020
Lasten (primitieve) begroting 2020 (inclusief dotaties aan reserves)
€ 102.881.000
Maximaal toegestaan drempelbedrag (0,75%)
€
Gemiddeld saldo buiten schatkist gehouden 1e kwartaal
€ 1.237.000
Gemiddeld saldo buiten schatkist gehouden 2e kwartaal
€
450.000
Gemiddeld saldo buiten schatkist gehouden 3e kwartaal
€
319.000
771.000
Gemiddeld saldo buiten schatkist gehouden 4e kwartaal € 398.000 In de jaarrekening is de uitvoering van het schatkistbankieren conform art 52c van het BBV verantwoord. Het bedrag dat gemiddeld over een kwartaal buiten de schatkist mag worden gehouden (drempelbedrag) bedraagt voor 2020 (afgerond) € 771.000. In 2020 is deze drempel in het eerste kwartaal overschreden. De reden van deze overschrijding is dat hier, als gevolg van een tijdelijk beperkte bezetting van de treasuryfunctie, onvoldoende aandacht voor is geweest. Aan deze overschrijdingen zijn geen financiële gevolgen verbonden. Deze overschrijding van het drempelbedrag is te beschouwen als een ‘ formele’ onrechtmatigheid en weegt derhalve niet mee in ons oordeel. Wel adviseren wij de gemeente om hierop te blijven monitoren en tijdig maatregelen te treffen om aan de norm te voldoen. Mede ook omdat de Provincie als toezichthouder hier actief op toetst. 8.4 Overschrijding kasgeldlimiet
De wet Financiering decentrale overheden (Fido), Regeling schatkistbankieren decentrale overheden, Uitvoeringsregel Financiering decentrale overheden (Ufdo) en de Regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden (Ruddo) bevatten regels die de risico’s voor gemeenten moeten beperken bij lenen en beleggingen. De overtredingen van deze wet- en regelgeving leiden tot onrechtmatigheden. Ultimo boekjaar 2020 heeft de gemeente Wijchen de kasgeldlimiet van € 8.745.000 (maximaal toegestaan is 8,5% van de – primitieve - jaarbegroting) niet overschreden.
8.5 Rechtmatigheidsverklaring vanaf 2022
Over de jaarrekening 2022 van gemeenten zal – zoals het er nu naar uitziet – door het College van Burgemeester en Wethouders een rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening moeten worden opgenomen. Het huidige BBV, het BADO en overige notities worden hierop in de komende tijd aangepast. De accountant zal zijn/haar oordeel geven over de getrouwheid van de jaarrekening waar de rechtmatigheidsverantwoording onderdeel van uitmaakt. Er komt geen apart rechtmatigheidsoordeel meer in de controleverklaring. Voor nadere details verwijzen wij naar de BADO notitie Rechtmatigheidsverantwoording.
32
Inmiddels is er een standaardtekst voor deze verantwoording ontwikkeld. Hierin geeft het college aan dat er zich geen rechtmatigheidsfouten (alleen de 3 criteria: begroting, voorwaarden en M&O) in de financiële handelingen gedurende het kalenderjaar hebben voorgedaan boven een gestelde verantwoordingsgrens. De keuze van de hoogte van deze grens – de verantwoordingsgrens – wordt aan de Raad overgelaten en is maximaal 3% van de totale lasten inclusief de toevoegingen aan reserves. Dit geldt voor fouten én onduidelijkheden. Als deze zich boven de grens bevinden dan is het vereist aan te geven welke afwijkingen het betreft. Van het college wordt tevens verwacht dat er in de paragraaf bedrijfsvoering een toelichting op de rechtmatigheidsverantwoording wordt gegeven en welke acties zij neemt om dergelijke afwijkingen in de toekomst te voorkomen. Om deze verplichting te kunnen invoeren moet onder andere de Gemeentewet, het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO), de Kadernota rechtmatigheid nog worden aangepast. Uitgaande van de invoering per 1 januari 2022, betekent dit dat de gemeente hier nu al mee bezig zal moeten zijn.
De wijziging in de verantwoordelijkheden ten aanzien van rechtmatigheid betekent dat het college van Burgemeesters en Wethouders van de gemeente Wijchen zelfstandig een controlesystematiek moet inrichten, deze moet laten uitvoeren en over de uitkomsten moet rapporteren middels een rechtmatigheids-verantwoording. Binnen de gemeente Wijchen is reeds gesproken over de opzet / aanscherping een intern controleplan. Wij adviseren om dit het komende jaar verder vorm te geven en deze interne controlewerkzaamheden uit te breiden, zodat het College in staat is om tijdig een dergelijke verklaring te kunnen afgeven.
33
9. Impact Covid-19 op de jaarrekening 2020
34
9.
Impact Covid-19 op de jaarrekening
9.1 Covid-19 - Algemeen In maart 2020 is het Covid-19 virus uitgebroken en na een jaar is nog geen sprake van volledig herstel. Maatschappelijk en economisch heeft dit grote gevolgen en veel organisaties worden financieel geraakt. Ook voor de gemeente Wijchen brengt dit onzekerheden met zich mee. Enerzijds worden de contouren van de economische en maatschappelijke impact van het virus steeds duidelijker, anderzijds is nog steeds sprake van (economische) beperkingen en heeft dit mogelijk ook impact op de door de gemeente te realiseren doelstellingen. In 2020 heeft de gemeente meerdere tussentijdse analyses uitgevoerd van de impact van Covid-19. De uitkomst laat zien dat de financiële impact vooralsnog beperkt is en extra lasten worden bekostigd vanuit extra bijdragen vanuit het Rijk. Vooralsnog ondervindt de gemeente, in financieel opzicht, geen grote hinder van de Corona-pandemie. Het college is zich wel bewust van de nog grotere noodzaak tot het voortdurend monitoren van de risico’s, lasten en met name de realisatie van de doelstellingen. Het college schat op basis van de uitgevoerde analyses het doorvoeren van een duurzame waardevermindering op de activa van de gemeente niet van toepassing. De in de jaarrekening gehanteerde grondslagen voor waardering en resultaatbepaling zijn gebaseerd op een positieve continuïteitsveronderstelling.
Hoewel de toekomstige financiële impact van de uitbraak van Covid-19 ten tijde van het opmaken van deze jaarrekening niet duidelijk is, is het college van mening dat op basis van de thans beschikbare informatie, de inmiddels genomen maatregelen en de huidige liquiditeitspositie, dat de bij het opmaken van deze jaarrekening gehanteerde continuïteitsveronderstelling niet materieel wordt beïnvloed. 9.2 Verwerking in de jaarrekening
De commissie BADO heeft op 26 februari 2021 de ‘Notitie effecten en risico’s voor decentrale overheden vertaald naar de jaarrekening 2020’ uitgebracht. In deze notitie zijn richtlijnen, voorstellen en aandachtspunten opgenomen ten aanzien van de verantwoording van de impact van Covid-19 in de jaarrekening. In de notitie is in hoofdstuk 4.3 opgenomen dat de organisatie de mogelijkheid wordt geboden om een onverplichte paragraaf in de jaarrekening op te nemen. De gemeente Wijchen heeft ervoor gekozen om geen separate paragraaf Covid-19 op te nemen in de jaarrekening. In de jaarrekening 2020 van Wijchen is op diverse onderdelen een toelichting opgenomen op de impact van Covid-19. De gemeente heeft in de paragraaf weerstandsvermogen wel een risicoparagraaf opgenomen met daarin een analyse van de belangrijkste risico’s op taakveldniveau als gevolg van Covid-19. Wij concluderen dat de huidige wijze van toelichten voldoet aan de vereisten zoals voorgeschreven door de commissie BBV en de BADO notitie.
35
10.Overige bevindingen jaarrekeningcontrole 2020 36
10.
Overige bevindingen jaarrekeningcontrole 2020
10.1 Wijziging in verslaggevingsvoorschriften en overige wet- en regelgeving
In de jaarrekening 2020 zijn geen stelsel- of schattingswijzigingen verwerkt. De organisatie heeft de jaarrekening opgesteld conform de bepalingen in het BBV en overige relevante wet- en regelgeving als de Wet Normering Topinkomens (WNT).
10.2 Bevestiging van de directie
Wij hebben van het college een ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen.
10.3 Beperking in reikwijdte van de controle
Er zijn geen meningsverschillen met het management noch de directie geweest en er waren geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door de medewerkers en de directie van uw organisatie de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.
10.4 Wet Normering Topinkomens (WNT)
De Wet Normering Topinkomens (WNT) is in werking getreden met ingang van 1 januari 2013. De WNT regelt niet alleen de openbaarmaking van topinkomens in de publieke en semipublieke sector, maar stelt ook maxima aan de hoogte van de bezoldiging van topfunctionarissen en tevens aan de ontslagvergoedingen. Met ingang van 1 januari 2013 is bij wet vastgelegd dat rechtspersonen of organisaties die volledig of in aanzienlijke mate uit publieke middelen zijn gefinancierd, beloningen van topfunctionarissen openbaar dienen te maken, ook als deze de in de wet gestelde maximale bezoldiging van € 201.000 niet te boven gaan. Daarnaast dient u het salaris openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000. Uit de werkzaamheden blijkt dat in 2020 voor de topfunctionarissen (gemeentesecretaris en griffier) en overige medewerkers geen sprake van een overschrijding van de grensbedragen en dat de WNT juist is verantwoord in de jaarstukken.
37
Naleving anticumulatiebepaling WNT niet gecontroleerd In overeenstemming met het Controleprotocol WNT 2020 hebben wij de anticumulatiebepaling, bedoeld in artikel 1.6a WNT en artikel 5, lid 1 sub n en o Uitvoeringsregeling WNT niet gecontroleerd. Dit betekent dat wij niet hebben gecontroleerd of er wel of niet sprake is van een normoverschrijding door een leidinggevende topfunctionaris vanwege eventuele dienstbetrekkingen als leidinggevende topfunctionaris bij andere WNT-plichtige instellingen, alsmede of de in dit kader vereiste toelichting juist en volledig is. 10.5 Single Information Single Audit (SiSa-Bijlage)
De procedure die uw gemeente moet naleven bij de aanlevering van de bestanden aan het CBS is niet wezenlijk gewijzigd. Uw gemeente dient in een vast, voorgeschreven stramien een zevental documenten aan het CBS te leveren. In 2020 zijn een aantal nieuwe SiSa regelingen opgenomen in de SiSa verantwoording. De SiSa-bijlage die opgenomen is in de jaarrekening, is opgesteld door de gemeente Wijchen. Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd op basis van de nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2020. Hierbij stellen wij de juistheid van de gegevens in de SiSa-bijlage vast. Wij willen benadrukken dat u als gemeente zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSa-bijlage. Indien een ‘0’ is ingevuld, zijn wij bij uw organisatie nagegaan of deze terecht is ingevuld. Medewerkers van uw gemeente hebben dit aan ons bevestigd. In het kader van de totstandkoming van de SiSa-bijlage merken wij nog het volgende op. Bij de meest recente review van de Audit Dienst Rijk (ADR) van de accountantscontrole van de SiSa-bijlagen 2020 (de zogenaamde single review) hebben wij gemerkt dat deze dienst (zeer)kritisch is op de kwaliteit van de aangeleverde SiSa-bijlagen door de gemeenten en de hierop uitgevoerde accountantscontroles.
Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit rapport over de fouten en onzeker- heden van de specifieke uitkeringen die in 2020 in het kader van SiSa zijn verantwoord. Wij doen dit met een tabel, die wij ook opnemen als er geen fouten of onzekerheden geconstateerd zijn. Per regeling is hierin aangegeven of, en zo ja welke, financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd.
38
Nr.
Specifieke uitkering
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in Euro’s
Toelichting fout/onzekerheid
FIN B1
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek
n.v.t.
€-
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
BZK C1
Regeling specifieke uitkering Reductie Energiegebruik
n.v.t.
€-
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
OCW D8
Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB)
n.v.t.
€-
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
IenW E20
Regeling stimulering verkeersmaatregelen 2020-2021
n.v.t.
€-
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
SZW G2
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2020
n.v.t.
€-
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
SZW G3
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (exclusief levensonderhoud beginnende zelfstandigen)_gemeentedeel 2020
n.v.t.
€-
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
SZW G4
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) _gemeentedeel 2020
n.v.t.
€-
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
39
VWS H4
Regeling specifieke uitkering stimulering sport
n.v.t.
€-
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
VWS H8
Specifieke uitkering voor lokale Sportakkoorden (Regeling Sportakkoord)
n.v.t.
€-
Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
Uit de tabel blijkt dat wij bij onze controle geen fouten of onzekerheden hebben geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. Strekking controleverklaring rechtmatigheid
Goedkeurend
Strekking controleverklaring getrouwheid
Goedkeurend
10.6 Tozo
Uw gemeente heeft de uitvoering van de Tozo geheel zelfstandig uitgevoerd. De invoering van de Tozo regeling heeft dit jaar voor zowel uw organisatie als voor ons tot uitgebreide ‘nieuwe’ werkzaamheden geleid. De gemeente heeft de toekenning op aanvragen gebaseerd op informatie die de aanvragers hebben aangeleverd. De controle of aanvragers met recht aanspraak maakten op een uitkering cq. lening heeft vaak achteraf plaatsgevonden. Daarmee werd in sommige gevallen achteraf geconstateerd dat niet werd voldaan aan de eisen. In de afgelopen maanden zijn diverse (nieuwe) administratieve en controle eisen opgelegd die door de gemeente moeten worden nageleefd en door ons moeten worden getoetst. Uw gemeente heeft een M&O beleid specifiek voor de Tozo regeling moeten opstellen, daarbij mocht u in basis het bestaande M&O beleid als uitgangspunt hanteren. De gemeente Wijchen heeft dit beleid na moeten leven. Daarin wordt invulling gegeven aan de controles die de gemeente uitvoert op de Tozo aanvragen / toekenningen om vast te stellen dat de aanvragers met recht aanspraak maken op de uitkering cq. lening. De gemeente dient in haar controles te toetsen op alle rechtmatigheidseisen die voor de Tozo zijn bepaald. De gemeente heeft een controleprotocol opgesteld en voert diverse controles uit ten aanzien van de naleving van rechtmatigheidseisen.
Dit wordt ook uitgevoerd wanneer zij twijfelt aan de rechtmatigheid van een aanvraag.
40
Als accountant van de gemeente Wijchen dienen wij vast te stellen dat de organisatie inderdaad uw specifieke M&O beleid voor de Tozo heeft gebruikt en dat de controles conform dat beleid zijn uitgevoerd. De wetgever heeft zich gerealiseerd dat de gemeente Wijchen niet in staat is om alle controles op de aanvragen / toekenningen in 2020 uit te voeren voor het afronden van de jaarrekeningcontrole. Daarom zullen ook nog na het afronden van de jaarrekening 2020 afwijkingen worden geconstateerd. Afspraak is dat die afwijkingen zullen worden betrokken in de rechtmatigheidscontrole van 2021, ook al hebben ze betrekking op 2020. 10.7 Fraude als onderdeel van de accountantscontrole
In Nederland is de accountant wettelijk verplicht om alle ontdekte fraudegevallen te rapporteren aan het management van de organisatie. Hoewel wij een kritische houding hebben ten opzichte van risico’s van fraude in de jaarrekening, willen wij opmerken dat onze controle niet specifiek is gericht op het ontdekken hiervan. De accountant is wel verantwoordelijk voor het betrekken van frauderisico’s in de planning en uitvoering van zijn controleopdracht. Wij hebben een fraudediscussie gevoerd binnen het controleteam en met de ambtelijke organisatie van de gemeente Wijchen. Tijdens dit overleg is gesproken of het management aanwijzingen en of vermoedens heeft gehad voor de mogelijke aanwezigheid materiële onjuistheden als gevolg van fraude in de jaarstukken. Van het management hebben wij de bevestiging ontvangen dat er geen onregelmatigheden zijn geconstateerd waarbij het management of de werknemers zijn betrokken die een belangrijke rol spelen bij de maatregelen van interne beheersing, of anderen in het geval dat de fraude van materieel belang kan zijn voor de jaarrekening. Tevens hebben wij zelfstandig werkzaamheden uitgevoerd die erop gericht waren om het risico van het ‘omzeilen’ van de interne beheersingsmaatregelen door het management te detecteren.