Bijlage 1 Programmarapportage_mei_2026_Wijchen
Tekst van het document
Bij Bijsterhuizen-West hebben het Omgevingsplan en uitgifteprotocol ter inzage gelegen. De zienswijzen worden nu afgehandeld. Bijsterhuizen-West wordt ook meegenomen in de werkgroepen om tot een energie coöperatie te komen. Toekomstbestendig houden van de winkelgebieden We hebben een actieve rol in het toekomstbestendig houden van de winkelgebieden in onze gemeente. We dragen structureel 15.000 euro bij aan acties die de winkelcentra vitaal houden. Wijchen=Promotie verzorgt de uitvoering. De acties komen voort uit de Detailhandelsstructuurvisie. Gerealiseerd: Wijchen-Promotie heeft een uitvoeringsplan waar ze mee aan de slag gaan. Dit bestaat onder andere uit het geven van trainingen, promotie en City Connect. Verbinden van het bedrijfsleven We dragen bij aan projecten om het bedrijfsleven, de onderwijsinstellingen en Maaswaalcollege met elkaar te verbinden. Denk hierbij aan het initiatief SPARK! en het Junior Technovium Wijchen. In samenwerking met StartUp bouwen we de hulp voor startende ondernemers en zzp’rs in 2026 verder uit. Startende ondernemers kunnen zich aanmelden voor workshops, netwerkevenementen en sparringsessies met ervaren ondernemers en team EZ. Deze activiteiten dragen bij om succesvol te zijn in hun onderneming. Daar waar het kan zoeken we de publiciteit op zodat we meer naamsbekendheid genereren bij de doelgroep.
Programmarapportage mei 2026 Wijchen 30 Gemeente Wijchen Gerealiseerd: Bovenstaande activiteiten lopen. De HAN is ook aangesloten bij diverse overleggen met de intentie om tot een langdurige samenwerking te komen. Daarnaast wordt er op dit moment gekeken naar het verlengen van de samenwerking met StartUp voor de komende jaren. Recreatievoorzieningen We hebben een aantrekkelijk en dekkend recreatief fiets- en wandelroutenetwerk, dat is aangesloten op het regionale recreatieve netwerk. We zorgen ervoor dat dit netwerk, inclusief de toeristische fiets/voetveren, in stand gehouden wordt. We moedigen het gebruik van recreatievoorzieningen aan waarbij we inzetten op spreiding van recreatie. We voegen beleving toe door verhaallijnen zoals het waterverhaal, kastelen en het Romeins verleden. Gerealiseerd: We betalen stichting Routebureau Arnhem Nijmegen voor het beheer en onderhoud van het fiets- en wandelroutenetwerk in onze gemeente. We betalen Uiterwaarde voor de exploitatie van de toeristische voetveren bij Niftrik en Ravenstein. Voor de financiering van de bijdrage voetveren komen we wat te kort. Hiervoor nemen we een bedrag op in de Perspectiefnota. Het programma Maas en Waal voegt beleving toe aan het netwerk. Het programma is meer dan een herdenking van de watersnoodramp in 1926. Het is een beweging die we in gang zetten om onze unieke regio sterker te maken.
En die laat zien hoe water ons verbindt én uitdaagt. We willen samen met inwoners, ondernemers, scholen, verenigingen en partners ontdekken hoe water ons verleden heeft gevormd, ons heden kleurt en onze toekomst bepaalt. Maas en Waal stroomt neemt je mee op een tocht langs verleden, heden en toekomst. Projecten en activiteiten laten je beleven hoe water ons gebied vormt en verbindt. Recreatieve verkeersnetwerk Het recreatieve verkeersnetwerk versterken we door in 2027 een vrij liggend fietspad langs de Maas tussen Batenburg en Appeltern aan te leggen. Gerealiseerd: We gaan voor realisatie van een vrijliggend fietspad in 2027. Energietransitie elektrische laadinfrastructuur We vinden het belangrijk om de overstap van fossiel aangedreven voertuigen op elektrische voertuigen te stimuleren. Daarvoor hebben we in 2021 onze strategie elektrisch rijden vastgesteld. Ondertussen zien we dat ontwikkelingen binnen dit onderwerp zich in hoog tempo opvolgen: prognoses van het aantal elektrische voertuigen wijzigen regelmatig, omliggende gemeenten maken werk van het invoeren van zero-emissiezones (Nijmegen en Arnhem), en de druk op het elektriciteitsnet groeit. Tegelijkertijd veranderen de vraagstukken waar we als gemeente mee te maken krijgen.
Waar het beleid in 2021 vooral gericht was op regulier laden voor personenvervoer, zien we nu ook opgaven rondom snelladen, logistiek vervoer, laden op bedrijventerreinen en slimme energiesystemen (zoals smart energy hubs).
Programmarapportage mei 2026 Wijchen Gemeente Wijchen 31 Daarom gaan we onze strategie elektrisch rijden actualiseren. Met deze vernieuwde integrale laadvisie willen we de mobiliteitstransitie versnellen, de overstap van fossiele brandstoffen naar elektrisch vervoer verder stimuleren en zo de CO₂-uitstoot van de mobiliteitssector terugdringen. Wat gaan we doen? Plankaart voor bedrijventerreinen Er loopt een proef met het opstellen van een plankaart voor bedrijventerreinen. Gezien de perikelen wat betreft de stroomleverantie, verwachten we niet dat wij in 2025 een plankaart voor bedrijventerreinen kunnen gaan opstellen. Dit schuift door naar 2026. Gerealiseerd: In het eerste kwartaal van 2026 is de nieuwe laadvisie door de gemeenteraad unaniem vastgesteld. Ook het daaruit volgende plaatsingsbeleid voor laadpalen is daarna vastgesteld door het college. Human Capital Agenda De Human Capital Agenda (HCA) GMR is een regionaal initiatief in de regio Arnhem-Nijmegen dat samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven en onderwijs stimuleert om vraag en aanbod op de arbeidsmarkt beter op elkaar te laten aansluiten en zo het menselijk kapitaal optimaal te ontwikkelen en in te zetten. Wat gaan we doen? Uitvoering van de Human Capital Agenda De uitvoering van de Human Capital Agenda is in 2025 bij de Economic Board belegd door de GMR.
Gerealiseerd: De komende periode zal er gewerkt worden aan een betere afstemming tussen The Economic Board en GMR. Nieuw evenementenbeleid Evenementen dragen op veel manieren bij aan de aantrekkingskracht van Wijchen, net als werkgelegenheid, het leefklimaat en economische vitaliteit. Evenementen verbinden bewoners, omwonende, ondernemers en bezoekers met elkaar en zorgen voor georganiseerde ontspanning voor burgers en bezoekers. Op basis van nieuwe inzichten en ontwikkelingen vraagt het huidige evenementenbeleid om aanpassing. Wat gaan we doen? Opstellen nieuw Evenementenbeleid Bij het opstellen van een evenementenbeleid is het van belang keuzes te maken. Dit geldt bijvoorbeeld ten aanzien van levendigheid versus leefbaarheid. (welke mate van overlast is acceptabel) en ten aanzien van veiligheid versus flexibiliteit (welke ruimte kun je de organisatie van een evenement bieden zonder dat het ten koste gaat van veiligheid). Om tot een goede keuze te komen is een breed participatietraject noodzakelijk. In het najaar van 2025 komt er een procesnota waar in grove lijnen de activiteiten worden uiteengezet met een beoogd tijdspad. "Voor een gedragen beleid is de weg naar het resultaat net zo belangrijk als het resultaat zelf".
Programmarapportage mei 2026 Wijchen Gerealiseerd: Sinds februari 2026 is een nieuwe beleidsadviseur Evenementen en Vergunningen aangesteld en is gestart met de voorbereiding van het nieuwe evenementenbeleid. In dit beleid worden diverse onderdelen geactualiseerd en worden heldere, nieuwe beleidsregels opgesteld voor specifieke evenementenlocaties. De eerste stappen hierin zijn al zichtbaar, zoals bij de Kasteeltuin. In het najaar van 2026 staat een participatietraject gepland, waarin een aantal belangrijke thema’s wordt behandeld. Financieel: (Bedragen x € 1.000) TV | Taakveld | Begroot | JEV | Saldo 3.1 Economische ontwikkeling | 536 | 523 | 13 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur | 0 | 0 | 0 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen | -420 | -420 | 0 3.4 Economische promotie | 57 | 193 | -137 Resultaat | 173 | 297 | -124 TV | Toelichting verschil baten en lasten (min is nadeel) | Structureel | Incidenteel 3.1 | In 2026 is de subsidie aan de Stichting ondernemersfonds | 0 | 15 Bijsterhuizen over 2024 definitief vastgesteld. Op grond daarvan heeft de stichting te veel ontvangen subsidie in 2026 terugbetaald. 3.4 | De provinciale bijdrage biodiversiteit bedrijventerreinen moeten we | 0 | -89 opnemen binnen taakveld 5.7. Dat hadden we nu begroot op 3.4.
3.4 | De bij de najaarsrapportage 2025 gemelde structurele verhoging van | -15 | 0 de kosten voor beveiliging gedurende de kermissen, wordt nu ook in de (meerjaren)begroting verwerkt. 3.4 | De raming voor elektriciteitskosten gedurende de kermissen dient te | -13 | 0 worden verhoogd. Dit op grond van de fors gestegen energieprijzen en het hogere energieverbruik door grotere kermisattracties. 3.4 | Op grond van de fors gestegen energieprijzen, dient het budget voor | -10 | 0 elektriciteitskosten van de jaarlijkse evenementen (niet zijnde kermissen) te worden verhoogd. 3.4 | Op basis van de werkelijke uitgaven voor evenementen | -9 | 0 (veteranendag, dodenherdenking, carnaval, nieuwjaarsreceptie, e.d.) over de afgelopen jaren, o.a. door fors gestegen horeca-prijzen, dient het budget hiervoor te worden verhoogd. Overig | -3 -47 | -77 Totaal | -124 32 | Gemeente Wijchen Programmarapportage mei 2026 Wijchen Gemeente Wijchen 33 4. Onderwijs Speerpunten Investeren in schoolgebouwen De gemeente heeft een zorgplicht voor de onderwijshuisvesting. Daarom investeren we blijvend in onze schoolgebouwen. Dat doen we planmatig, op basis van de afspraken met de schoolbesturen in het Integraal Huisvestingsplan (IHP).
Wat gaan we doen? Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs en IHP Het instrumentarium voor onze zorgplicht wordt gevormd door de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs 2012 en het Integraal huisvestingsplan (IHP) onderwijs. Het IHP vormt het beleids- en investeringskader op middellange termijn. In 2025 actualiseren we met onze samenwerkingspartners het IHP. In 2026 de verordening, zodat deze weer aansluit op de vigerende wet- en regelgeving. Behoud van scholen in de kleine kernen We zijn een voorstander van het behoud van scholen in de kleine kernen. We moedigen dit ook aan bij onze onderwijspartner Kans en Kleur. Het is voor Kans en Kleur belangrijk dat de kleine scholentoeslag door het Rijk wordt gehandhaafd, zodat zij de scholen in de kleine kernen ook daadwerkelijk in stand kunnen houden. We realiseren nieuwe scholen In 2026 wordt MFA Westwijzer opgeleverd. Vanaf 2025 wordt de nieuwbouw van de scholen in Hart van Zuid en de Groene Geest verder voorbereid. Jongeren naar school of werk Iedere jongere verdient een eerlijke kans op een goede toekomst. We blijven ons daarom preventief inzetten om te voorkomen dat jongeren voortijdig het onderwijs verlaten. Het behalen van een startkwalificatie blijft ons uitgangspunt, maar we erkennen dat dit niet voor iedereen haalbaar is.
Voor jongeren die zonder startkwalificatie uitvallen, zorgen we voor begeleiding terug naar school of richting werk, of een combinatie daarvan. Specifieke aandacht gaat uit naar jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt. We helpen hen bij een soepele overgang van school naar een duurzame plek op de arbeidsmarkt. Dat doen we niet
Programmarapportage mei 2026 Wijchen 34 Gemeente Wijchen alleen: we werken hierin samen met regiogemeenten, onderwijsinstellingen, het werkbedrijf, zorgpartners en andere maatschappelijke organisaties. Op 1 januari 2026 starten we met de uitvoering van een nieuw, regionaal programma (2026–2029). De focus ligt op jongeren uit het praktijkonderwijs, voortgezet speciaal onderwijs, mbo niveau 1 en 2, jongeren met Nederlands als tweede taal, en voortijdig schoolverlaters. Samen bouwen we aan perspectief voor álle jongeren. Wat gaan we doen? Orientatie instroom en doorstroom Jongeren oriënteren zich steeds minder goed op hun vervolgopleiding en beroepskeuze. Dit vergroot het risico op een verkeerde studiekeuze, motivatieverlies en uiteindelijk voortijdig schoolverlaten. We onderzoeken daarom op regionaal en lokaal niveau hoe we de loopbaanoriëntatie en -begeleiding (LOB) kunnen versterken. Het doel is dat leerlingen bewustere keuzes maken die beter aansluiten bij hun interesses, capaciteiten en toekomstperspectieven op de arbeidsmarkt. We zetten de regionale projecten voort die gericht zijn op een zachte landing voor leerlingen die de overstap maken van het voortgezet speciaal onderwijs (vso) en het praktijkonderwijs naar het mbo.
Daarnaast willen we specifiek aandacht besteden aan de ontwikkeling van trajecten voor nieuwkomers (jongeren voor wie Nederlands de tweede taal is) en vmbo-leerlingen. Daarmee verloopt de overgang naar het mbo voor deze groepen soepeler en neemt het risico op uitval af. De warme overdracht bij de overgang van het voortgezet (speciaal) onderwijs naar het mbo verdient verbetering. In de praktijk blijkt dat niet iedere jongere vanaf de start in het mbo de juiste ondersteuning ontvangt. Dit kan leiden tot studievertraging of zelfs uitval. Daarbij ligt er ook een verantwoordelijkheid bij de leerling en diens ouders. Zij geven niet altijd toestemming voor het delen van relevante informatie, waardoor mbo-instellingen niet in staat zijn om tijdig passende ondersteuning te bieden. Tegelijkertijd biedt het modulair onderwijs binnen het mbo nieuwe kansen. Door jongeren de mogelijkheid te geven in hun eigen tempo deelcertificaten te behalen, ontstaat er meer ruimte voor maatwerk en individuele leertrajecten. Ook het invoeren van meer flexibele instroommomenten kan bijdragen aan het voorkomen van uitval, doordat jongeren niet onnodig lang hoeven te wachten om terug te keren naar het onderwijs. Omdat gemeenten wettelijk niet bevoegd zijn om de inrichting van het mbo-onderwijs te bepalen, gaan we hierover in gesprek met de mbo-instellingen in de regio.
Samen zoeken we naar oplossingen die jongeren beter ondersteunen in hun leerloopbaan. Gerealiseerd: We zijn regionaal gestart met de uitvoering van het programma gericht op de instroom en doorstroom, begeleiding in het onderwijs en ondersteuning in de stap naar werk (maatregelen 1 tot en met 3 uit het programma Jongeren Naar School Of Werk). Begeleiding in het onderwijs Om schooluitval te voorkomen, zetten we stevig in op tijdige en passende begeleiding binnen het onderwijs. Scholen bieden zelf algemeen toegankelijke ondersteuning vanuit hun opdracht in de Wet op het Passend Onderwijs. Toch sluit die ondersteuning niet altijd aan bij de steeds complexere problematiek waar kinderen en jongeren mee te maken hebben. Daarom blijven we investeren in een goede samenwerking tussen scholen en het sociaal team, en zorgen we ervoor dat schoolmaatschappelijk werkers op scholen aanwezig blijven.
Programmarapportage mei 2026 Wijchen Gemeente Wijchen 35 We zetten actief in op het bevorderen van schoolaanwezigheid, door signalen van verzuim vroegtijdig op te merken en in samenwerking met onderwijs, ouders en zorgpartners passende ondersteuning te bieden. In regionaal verband werken scholen voor voortgezet onderwijs met een plan van aanpak op schoolniveau, gebaseerd op een methodische aanpak. Ook onderzoeken we of verzuimpatronen in het basisonderwijs vroegtijdig kunnen wijzen op risico’s op uitval later in de schoolloopbaan. Daarnaast gaan we aan de slag met flexibele onderwijsarrangementen en onderzoeken we samen met onderwijsinstellingen in Wijchen hoe we, ook bij langdurige afwezigheid, het contact tussen leerling, klas en school kunnen behouden. Zo voorkomen we dat jongeren langdurig buiten beeld raken, wat de kans op terugkeer naar school aanzienlijk verkleint. Gerealiseerd: We zijn regionaal gestart met de uitvoering van het programma gericht op de instroom en doorstroom, begeleiding in het onderwijs en ondersteuning in de stap naar werk (maatregelen 1 tot en met 3 uit het programma Jongeren Naar School Of Werk). Overstap naar werk De overgang van school naar werk is een belangrijke, maar ook kwetsbare fase in de levensloop van jongeren.
Vooral jongeren zonder startkwalificatie of met een extra ondersteuningsbehoefte lopen een verhoogd risico om langdurig zonder werk te komen zitten. Om dit te voorkomen, zetten we in op een sterke verbinding tussen onderwijs, werkgevers en gemeentelijke ondersteuning. We versterken de samenwerking met het (regionale) bedrijfsleven, leerwerkbedrijven en maatschappelijke organisaties om jongeren op duurzame wijze toe te leiden naar de arbeidsmarkt. Praktijkgerichte leertrajecten, stages en werkervaringsplaatsen vormen daarbij belangrijke instrumenten. In samenspraak met de regiogemeenten verkennen we hoe we werkgevers beter kunnen ondersteunen bij het begeleiden van jongeren die extra begeleiding nodig hebben op de werkvloer. Een knelpunt dat extra aandacht vraagt, is de versnippering van loketten. Jongeren tot 27 jaar kunnen op meerdere plekken tegelijk in beeld zijn, of juist tussen wal en schip vallen doordat onduidelijk is waar zij terechtkunnen voor hulp en ondersteuning op verschillende leefdomeinen. Dit vergroot het risico dat zij van het kastje naar de muur worden gestuurd. Elke keer opnieuw een drempel moeten nemen kan leiden tot afhaken, waardoor terugkeer naar school, begeleiding naar werk of een combinatie daarvan onvoldoende van de grond komt.
Het is daarom essentieel dat we werken aan meer samenhangende, toegankelijke ondersteuningstrajecten, waarin jongeren centraal staan en niet de loketten. Gerealiseerd: We zijn regionaal gestart met de uitvoering van het programma gericht op de instroom en doorstroom, begeleiding in het onderwijs en ondersteuning in de stap naar werk (maatregelen 1 tot en met 3 uit het programma Jongeren Naar School Of Werk). Een aanbod voor alle peuters Het voorschoolse aanbod voor peuters draagt bij aan de brede ontwikkeling van het jonge kind. We zien graag dat peuters naar een voorschoolse voorziening gaan. Ons streven is een 100% bereik. Daarom subsidiëren we voor ouders die geen recht hebben op kinderopvangtoeslag een aanbod
Programmarapportage mei 2026 Wijchen 36 Gemeente Wijchen peuteropvang. Voor peuters met (een risico op) een taal- en/of ontwikkelingsachterstand subsidiëren wij een extra aanbod voorschoolse educatie teneinde hun kansen op een succesvolle en geschikte schoolcarrière te vergroten. Wat gaan we doen? Subsidie De eerste stap We subsidiëren De eerste stap voor een aanbod peuteropvang voor peuters van ouders die geen recht hebben op kinderopvangtoeslag. Ouders betalen een inkomensafhankelijke eigen bijdrage. Peuters kunnen 2 dagdelen in de week gedurende 40 schoolweken in het jaar naar de peuteropvang (vroeger peuterspeelzaal genoemd). We streven naar een fijnmazig aanbod peuteropvang in de wijken en dorpen voor een maximaal bereik. Gerealiseerd: De subsidie aan De eerste stap is conform verleend. Zodat ouders die geen recht hebben op kinderopvangtoeslag hiervan gebruik kunnen maken. Onderwijsachterstandenbeleid (OAB) We voeren het onderwijsachterstandenbeleid (OAB) uit in de beleidsperiode 2023-2026. Hiervoor hebben we een uitvoeringsagenda vanuit het vastgestelde OAB. Dit doen we samen met de ketenpartners in de VVE-adviesgroep, die onderdeel is van de Lokaal Educatieve Agenda. In deze beleidsperiode zetten we met de ketenpartners extra in op het verbeteren van de educatieve kwaliteit in de voorschoolse educatie, de doorgaande lijn en ouderbetrokkenheid.
Aanvullende interventies zijn in 2026 onder meer boekstart in de peuteropvang met voorschoolse educatie en bibliotheek op school. In 2026 bereiden ons voorop de volgende beleidsperiode. Gerealiseerd: We hebben de doorgaande lijn en ouderbetrokkenheid versterkt. Dit hebben de ketenpartners gedaan door het uitwerken van de “warme overdracht” als kinderen doorstromen van de peuteropvang naar de kleutergroep. Aanvullende acties dit jaar die bijdragen aan terugdringen van taalachterstanden zijn: TOP VVE scholing pedagogisch medewerkers, Voorlees- en doorleesexpress, boekstart, en bibliotheek op school. Verder bereiden wij ons voor op de nieuwe beleidsperiode onderwijsachterstandenbeleid 2027-2030. Na de septembercirculaire volgt meer informatie vanuit de Rijksoverheid. Versterken van basisvaardigheden bij volwassenen Wie beschikt over voldoende basisvaardigheden zoals kunnen lezen, schrijven, rekenen en met een computer werken, staat sterker en gezonder in het leven. Daarom willen we laaggeletterden bereiken en hun basisvaardigheden op het gebied van taal, rekenen en digitale vaardigheden verhogen. Dit doen we zowel lokaal als samen met onze partners in de regio. Wat gaan we doen? DigiTaalhuis Wijchen Samen met onze partners, de Bibliotheek Wijchen, MeerVoormekaar, ROC Nijmegen en Stichting Lezen en Schrijven, werken we aan het DigiTaalhuis Wijchen.
We gaan uitvoering geven aan de afspraken die we in 2024 gezamenlijk hebben vastgelegd in het convenant. Voor het coördineren van de activiteiten en begeleiding van de medewerkers van de betrokken organisaties, is een DigiTaalhuiscoördinator aangesteld. Gezamenlijk met de partners en DigiTaalhuiscoördinator is een
Programmarapportage mei 2026 Wijchen Gemeente Wijchen 37 meerjarenplan opgesteld. In 2025 is een audit aangegaan voor certificering van het DigiTaalhuis Wijchen. Gerealiseerd: In 2026 wordt de DigiTaalhuis voortgezet met een DigiTaalhuiscoördinator. Voor 2026 willen de partners zich meer richten op het vergroten van vindplaatsen en de ontwikkeling van non-formeel aanbod. Hiermee streven de partners van het DigiTaalhuis ernaar dat alle inwoners hun basisvaardigheden kunnen verbeteren. Hiermee sluiten de ambities van het DigiTaalhuis Wijchen aan bij de doelen uit het Regionaal uitvoeringsplan basisvaardigheden en volwasseneneducatie 2026-2028 en het lokale jaarplan Wijchen 2026. Inclusieve leeromgeving In 2035 volgt ieder kind in principe onderwijs in een reguliere setting, met passende ondersteuning waar nodig. Dit vraagt om meer dan structurele aanpassingen: het vereist een fundamentele heroriëntatie op hoe we naar kinderen, onderwijs en samenleving kijken. Inclusief onderwijs is geen eindpunt, maar een continu proces van afstemmen, ontwikkelen en samenwerken, waarbij het systeem zich aanpast aan de diversiteit van kinderen – niet andersom. Sinds 2025 zijn we regionaal en lokaal gestart met deze ontwikkeling, en in 2026 bouwen we daarop voort met onze partners.
Een inclusieve leeromgeving vraagt om sterke pedagogiek, een veilige sfeer, en een gedeelde verantwoordelijkheid tussen scholen, ouders en maatschappelijke partners. Het belang van het kind staat daarbij centraal. Tegelijk is inclusief onderwijs ook een morele opdracht: een manier waarop we als samenleving omgaan met verschillen, kansen en rechtvaardigheid. Gelijke kansen en het waarderen van diversiteit zijn leidende principes in de opbouw van een gemeenschap waarin ieder kind zich gezien, veilig en uitgedaagd voelt. Wat gaan we doen? Lokale routekaart inclusieve leeromgeving Begin 2026 ronden we samen met onderwijsinstellingen, kinderopvangorganisaties en maatschappelijke partners het proces af om te komen tot een lokale routekaart inclusieve leeromgeving. Deze routekaart bevat gezamenlijke afspraken en ambities. Na vaststelling gaan we concreet aan de slag met de uitvoering daarvan. Gerealiseerd: Het vormen van de lokale routekaart, afhankelijk van de regionale ontwikkelingen, heeft vertraging opgelopen. Medio 2026 vervolgen we de lokale dialoog. We sluiten de lokale routekaart aan op de Lokaal Educatieve Agenda. Thuiszitters Thuiszitten is het gevolg van samenhangende en elkaar versterkende factoren, die vaak buiten de directe invloed van onderwijs of gemeente liggen. Thuiszitten is daarom niet volledig te voorkomen.
Ons uitgangspunt is om de negatieve gevolgen ervan te beperken, door het leerproces zo min mogelijk te onderbreken en waar mogelijk te blijven faciliteren. In 2026 onderzoeken we samen met onze partners alternatieve leertrajecten, zoals deeltijdonderwijs, praktijkgerichte programma’s en online lesmogelijkheden — om ook bij complexe omstandigheden onderwijsdeelname mogelijk te
Programmarapportage mei 2026 Wijchen 38 Gemeente Wijchen houden. Daarnaast ontwikkelen we regionaal een signaleringsprotocol, waarmee scholen, ouders en zorgpartners risicofactoren vroegtijdig kunnen herkennen en gezamenlijk kunnen handelen. Gerealiseerd: De ontwikkelingen rondom thuiszitters zijn een continu breed regionaal proces. Dit proces loopt en is gericht op verbeteren en borgen van communicatie en verbinding. De activiteiten hangen samen met het programma Jongeren van School of Werk en de inclusieve leeromgeving (uitvoeringsagenda Inclusief Onderwijs). Vaker onderwijs thuisnabij We streven naar een passende onderwijsplek zo dicht mogelijk bij huis: voor het primair onderwijs binnen de gemeentegrenzen en voor het voortgezet onderwijs binnen de regio. In 2026 brengen we de vervoersbewegingen van leerlingen in kaart en bekijken we per leerling hoe de reisafstand kan worden verkort. Daarbij stimuleren we ook zelfstandig reizen, zodat leerlingen en ouders meer autonomie en flexibiliteit ervaren. In 2026 stellen de samenwerkingsverbanden passend onderwijs nieuwe meerjarige ondersteuningsplannen op. Deze plannen geven richting aan het toekomstig regionaal aanbod van gespecialiseerd onderwijs en de ondersteuning die binnen het regulier onderwijs moet worden versterkt. We gaan hierover in gesprek met onze lokale onderwijspartners om deze transitie gezamenlijk vorm te geven.
Gerealiseerd: We hebben zicht op het aantal leerlingen in het leerlingenvervoer en hun vervoersbewegingen. We blijven zelfstandig reizen stimuleren. De samenwerkingsverbanden hebben de nieuwe meerjarige ondersteuningsplannen in concept opgesteld en stellen deze voorafgaand aan het nieuwe schooljaar (2026-2027) vast. De ontwikkeling naar meer inclusief onderwijs (thuisnabij) is verbonden aan de Lokale Educatieve Agenda (lokale routekaart).
Programmarapportage mei 2026 Wijchen Financieel: (Bedragen x € 1.000) TV | Taakveld | Begroot | JEV | Saldo 4.1 Openbaar basisonderwijs | 228 | 253 | -25 4.2 Onderwijshuisvesting | 1.769 | 1.769 | 0 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken | 1.219 | 1.166 | 53 Resultaat | 3.216 | 3.188 | 28 TV | Toelichting verschil baten en lasten (min is nadeel) | Structureel | Incidenteel 4.1 | De klokurenvergoeding gymnastiekonderwijs staat structureel te laag | -25 | 0 in de begroting, doordat deze de afgelopen jaren niet is geïndexeerd. 4.3 | Voordeel op de subsidie peuterspeelzalen, omdat we meer kunnen | 53 | 0 onderbrengen bij te verkrijgen subsidies (SPUK middelen). Totaal | 28 | 0 28 Gemeente Wijchen | 39 Programmarapportage mei 2026 Wijchen 40 Gemeente Wijchen 5. Sport, Cultuur en Recreatie Speerpunten Samen actief en sportief Sport is belangrijk voor lichaam en geest. We zijn daarom trots op ons actieve verenigingsleven met de vele vrijwilligers. Die blijven we ondersteunen. Ook zoeken we naar nieuwe manieren om sporten en bewegen aan te moedigen. Daarbij vinden we het belangrijk dat iedereen hier gebruik van kan maken, ongeacht leeftijd, inkomen, of een eventuele beperking.
Wat gaan we doen? Lokaal sportakkoord Naast de doelen uit het Lokaal sportakkoord kunnen initiatiefnemers aanvragen indienen die bekostigd kunnen worden uit het uitvoeringsbudget (dit budget is van de Wijchense gemeenschap, niet van de gemeente). In de kerngroep zitten mensen van lokale(sport)-verenigingen, maatschappelijke instellingen en de gemeente. Deze kerngroep beoordeelt deze aanvragen. In 2023 hebben we het lokaal sport akkoord herijkt en hebben we nieuwe afspraken gemaakt. Naast de aanvragen gaan we een andere werkwijze hanteren om de concrete doelen uit te voeren. Dit loopt in 2026 nog door. Gerealiseerd: We zetten het Lokaal Sportakkoord in 2026 voort. Inmiddels is duidelijk geworden dat het Lokaal Sportakkoord vanuit het Rijk geen vervolg meer krijgt en dus stopt na 2026. Hiermee stopt dus ook de financiële bijdrage vanuit het Rijk. Met het kernteam is besloten dat we het in Wijchen een vervolg willen geven. Hoe dit er precies uit gaat zien wordt nog met het kernteam besproken. Buurtsportcoach/ verenigingsondersteuner Sinds april 2024 zetten we een buurtsportcoach/ verenigingsondersteuner in die stimuleert dat sport- en beweegaanbod toegankelijker wordt voor alle leeftijden en de sportverenigingen hierin worden ondersteund. Dit valt onder de Brede Regeling Combinatiefuncties, dat weer deel uitmaakt van de brede SPUK.
Hieronder valt het Lokaal Sportakkoord, Brede Regeling Combinatiefuncties en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Deze zetten we voor 3 jaar in. Daarna evalueren we dit en bekijken we of dit continueren. Gerealiseerd: Om uitvoering te geven aan de beleidsnotitie sport en bewegen, die in december 2025 door de raad is vastgesteld, is duidelijk geworden dat de buurtsportcoach/ verenigingsondersteuner een
Programmarapportage mei 2026 Wijchen Gemeente Wijchen 41 onmisbare schakel is omdat hij/zij de brug slaat tussen sportbeleid en de praktijk. Hierbij worden verbindingen gelegd tussen verschillende lokale partijen. Ze dragen voor een heel belangrijk deel bij aan een gezonder en actiever leven in de gemeente Wijchen. Vanaf 2027 zijn beide functies niet financieel afgedekt. Dit zal worden opgenomen in de perspectiefnota en ter besluitvorming aan de gemeenteraad worden voorgelegd. Speelruimtebeleid We gaan het speelruimtebeleid opnieuw beoordelen. De uitvoering is gedaan door een extern bureau. In 2025 is het aan de raad voorgelegd en geven hier vervolgens de komende jaren uitvoering aan. Gerealiseerd: De herijking van het speelruimtebeleid (speelruimtebeleid 2025-2034) is in oktober 2025 door de gemeenteraad vastgesteld. Hier geven we de komende jaren uitvoering aan. Voor kinderen ontwikkelen we een klim- en speelbos Met een informatienota (30 januari 2025) is de raad geïnformeerd over het proces waar we in zitten en welke stappen er nog ondernomen moeten worden om tot een definitief ontwerp te komen met een definitieve kostenraming. Bij de perspectiefnota 2025 heeft de Raad budget beschikbaar gesteld voor de realisering van het speelbos in park Noord.
In het najaar 2025 betrekken we de kinderen van de scholen in Wijchen Noord door middel van een participatietraject bij het maken van het ontwerp. In 2026 zal het speelbos aangelegd worden. Gerealiseerd: In samenwerking met Kans en Kleur heeft er een ontwerpmiddag plaats gevonden met de basisschoolkinderen uit Wijchen Noord. Aan de hand hiervan is het ontwerpbureau aan de slag gegaan met het ontwerp. Daarnaast is er o.a. gesproken met Natuur Wijchen en de initiatiefnemers van het discgolf parcours om tot een plan te komen dat breed gedragen wordt. Het definitieve ontwerp met kostenraming zal dit jaar aan de gemeenteraad worden voorgelegd waarna het kan worden gerealiseerd. Nieuw zwembad De Meerval De raad heeft in 2024 besloten tot nieuwbouw van het zwembad. We hebben de raad begin 2025 in een informatiebrief op de hoogte gebracht van ons onderzoek naar een zogenaamd intergemeentelijk zwembad in samenwerking met de gemeente Beuningen. Een zwembad voor de inwoners van Wijchen en Beuningen. We leggen de raad eind 2025 een beslisnota voor met de keuze voor ofwel een intergemeentelijk zwembad samen met Beuningen ofwel een lokaal Wijchens zwembad. Gerealiseerd: De gemeente Beuningen heeft eind 2025 besloten geen gezamenlijk zwembad samen met Wijchen te realiseren. Het plan voor de bouw van een lokaal Wijchens zwembad wordt in 2026 geactualiseerd.
Programmarapportage mei 2026 Wijchen 42 Gemeente Wijchen Voorbereiding Havenweg Leemweg We gaan verder met de uitwerking van het sportpark, de gebouwen en de financiële- en samenwerkingsafspraken. Tegelijkertijd werken we aan een gebiedsvisie voor de verschillende woonvelden die worden gerealiseerd op de achterblijvende locaties van de sportverenigingen. Dit vormt de basis voor de grondexploitatie die we aan de raad voorleggen. Vooruitlopend hierop realiseren we een kunstgrasveld voor AWC op een locatie passend binnen de eerste schetsontwerpen. Gerealiseerd: Samen met de vier sportverenigingen werken we de visies uit naar concrete plannen, hierop gaan we samen met de verenigingen financiële afspraken maken. Zuinig op onze kunst, cultuur en historie In onze kunst en cultuur zien we onze lokale identiteit terug. Daar hechten we veel waarde aan. We vinden het ook belangrijk om aandacht te houden voor de rijke historie van Wijchen en al haar kernen. Daarom blijven we hierin investeren en houden we dit voor iedereen toegankelijk. Wat gaan we doen? We beschermen onze cultuur en geschiedenis We beschermen onze cultuur en geschiedenis en steunen ideeën die de plaatselijke geschiedenis in beeld brengen: • We gaan door met het plan voor cultuur en geschiedenis. • De beleidsnota cultuurhistorie en de kerkenvisie nemen we mee in de omgevingsvisie.
• We onderzoeken Erfgoed uit het Post ’65 tijdperk. • We lichten monumenteneigenaren actief voor en begeleiden hen met het verduurzamen van hun monument. Gerealiseerd: Er is binnen de beschikbare formatie (1 Fte) geen ruimte gevonden om dit op te pakken. Subsidieverordening Monumenten De subsidieverordening Monumenten 2016 wordt herzien. Gerealiseerd: Er is binnen de beschikbare formatie (1 Fte) geen ruimte gevonden om dit op te pakken. Cultuur, geschiedenis en groene longen Emilia van Nassau was de belangrijkste bewoner in de rijke geschiedenis van Kasteel Wijchen. Deze dochter van Willem van Oranje was een bijzondere en krachtige vrouw. Zij is een icoon voor Wijchen en een voorbeeld voor velen. We komen verwijzingen naar Emilia in Wijchen wel tegen maar desondanks is haar bekendheid onder onze inwoners gering. We willen via een historische roman de bekendheid onder Wijchenaren vergroten en haar meer in promotie benutten. Een aansprekende roman zet Wijchen nationaal in de etalage.
Programmarapportage mei 2026 Wijchen Gemeente Wijchen 43 Gerealiseerd: Er is binnen de beschikbare formatie (1 Fte) geen ruimte gevonden om dit op te pakken. Museum Kasteel Wijchen Kasteel Wijchen is het inspirerende cultuurhistorische centrum van Wijchen en de regio. Het is het toeristische icoon van de gemeente. Stichting Museum kasteel Wijchen bewaart het cultureel erfgoed van de bewoningsgeschiedenis van gemeente Wijchen en de regio. De stichting maakt de bewoningsgeschiedenis van het kasteel, de gemeente Wijchen en de regio toegankelijk voor het publiek. Het museum is een aantrekkelijke plek waar het publiek zich kan laten verrijken en inspireren. We verlenen een subsidie aan stichting Museum Kasteel Wijchen voor het nieuwe subsidietijdvak 2026-2029. Gerealiseerd: We hebben het museum een subsidie verleend. Wijchen als trekpleister Naast kunst en cultuur heeft onze gemeente afwisselende landschappen met mooie hoogtepunten. Van de Bergharense berg tot recreatiegebied Berendonck. Wijchen is een mooie bestemming. Bovendien biedt toerisme kansen voor de lokale werkgelegenheid en economie. Wat gaan we doen? uitkijkpunt over onze gemeente Een uitkijkpunt over onze gemeente is een aantrekkelijke toevoeging en draagt bij aan spreiding van recreatie. We onderzoeken waar een uitkijkpunt van toegevoegde waarde is.
Gerealiseerd: We onderzoeken waar een uitkijkpunt van toegevoegde waarde is. Groene en gezonde wijken en dorpen Groen om ons heen draagt bij aan onze gezondheid en ons geluk. In onze gemeente hebben we gevarieerde natuur met ruimte voor mens en dier en dat behouden we. Waar mogelijk versterken we het groen in de wijken die er al zijn. En we zorgen voor groen binnen nieuwbouwprojecten. Wat gaan we doen? Terughoudend met het kappen van bomen We zijn terughoudend met het kappen van bomen vanwege overlast. Voor elke gekapte boom planten we er binnen onze gemeentegrenzen in principe twee terug. Uitwerking hiervan gebeurt in het op te stellen Groenbeleidsplan c.q. boombeheerplan. Waar mogelijk zijn we al gestart met het planten van 2 bomen voor 1 gekapte boom. We starten in 2026 met het boombeheerplan. Gerealiseerd: Het kappen van bomen blijft een uiterste keuze als er echt geen alternatieven zijn. Dit is ingebed in de werkprocessen. Het terug planten van de eerste te herplanten boom is standaard. De tweede te herplanten boom voor elke gekapte boom is vaak wat lastiger vanwege te weinig boven- en ondergrondse ruimte. In het geval dit niet lukt noteren we dat om in later stadium deze bomen alsnog te planten op nog te bepalen locaties.
Programmarapportage mei 2026 Wijchen 44 Gemeente Wijchen We starten medio 2026 met het opstellen van de bouwsteen Groenbeleid die in het op te stellen Programma Leefomgeving wordt opgenomen. Daarin nemen we nieuw beleid op over het kappen en (her)planten van bomen. Voldoende groen Als groen ergens verdwijnt, zorgen we dat het op een andere plek terugkomt. We kijken in de openbare ruimte waar we stenen kunnen vervangen voor groen. Gerealiseerd: Net als bij het kappen van bomen is dit standaard onderdeel van de werkprocessen en de afwegingen die we maken bij de inrichting en herinrichting van de openbare ruimte. Ook hierover nemen we nieuw beleid op in de bouwsteen Groenbeleid voor het Programma Leefomgeving. Cultuurhistorische waarden en groene longen in onze gemeente We ontwikkelen beleid om cultuurhistorische waarden en groene longen in onze gemeente te beschermen. Denk aan landschapspark Woezik en de omgeving Valendriese heuvels. De komende jaren verzamelen we de informatie hierover en leggen dit vast in de Omgevingsvisie. Gerealiseerd: Er is binnen de beschikbare formatie (1 Fte) geen ruimte gevonden om dit op te pakken Cultuur- en erfgoedparticipatie We stimuleren cultuur- en erfgoedparticipatie. Het gaat om de mogelijkheid om deel te nemen aan culturele activiteiten enerzijds en om cultuur en erfgoed te beleven en te ervaren anderzijds.
We geven extra aandacht aan jeugd, jongeren en ouderen. We leggen meer verbinding tussen cultuur en het sociaal domein. Hiervoor sluiten we aan op het programma van het Gezond en Actief Leven Akkoord Wijchen. Wat gaan we doen? Culturele infrastructuur We zorgen dat de basis van de culturele infrastructuur op orde is. Zonder culturele sector valt er weinig te participeren en valt er niets te zien en te beleven. We streven ernaar om voldoende voorzieningen met een gedifferentieerd aanbod in stand te houden dat aansluit bij de vraag van onze inwoners. We blijven investeren in die basisvoorzieningen waarvan wij vinden dat ze op cultureel vlak aanwezig moeten zijn in onze gemeente. Wij houden die voor iedereen toegankelijk. We rekenen een bibliotheek, theater, cultureel erfgoed (zoals museum en historische vereniging), amateurkunst en beeldende kunst tot de basisvoorzieningen in de Wijchense culturele infrastructuur. Hier zijn we zuinig op. We subsidiëren instellingen voor de instandhouding van de basis. We vertrouwen erop dat zij dit doelmatig en doeltreffend doen. Gerealiseerd: We hebben culturele instellingen een subsidie verleend in 2026 voor de instandhouding van de basis. Nieuwe visie op het bibliotheekwerk
Programmarapportage mei 2026 Wijchen Gemeente Wijchen 45 Bij het van kracht gaan van de wetswijziging Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) gaan we voldoen aan de zorgplicht. In samenspraak met de bibliotheek stellen we een meerjarenplan op. Gerealiseerd: Ter voorbereiding op de wetswijziging van de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob), die per 1 januari 2027 in werking treedt, zijn de eerste voorbereidingen getroffen voor het opstellen van een meerjarenplan. De gezamenlijke uitwerking met de bibliotheek start in 2026, gericht op het voldoen aan de zorgplicht vanaf de ingangsdatum van de wet. Bibliotheekvoorziening in Bergharen We verbeteren de bestaande beperkte bibliotheekvoorziening in Bergharen naar een volwaardigere bibliotheekvoorziening met de ontvangen Rijksmiddelen (SPUK) voor ‘herstel en zorgplicht’. Gerealiseerd: Met de ontvangen Rijksmiddelen (SPUK) voor herstel en zorgplicht zijn de voorbereidingen getroffen voor het verbeteren van de bestaande bibliotheekvoorziening in Bergharen tot een volwaardiger aanbod. De verbouwing is eind 2026 voltooid. De voorziening is uitgebreid met een grotere collectie, een Techlab, meer activiteiten en ruimere openingstijden, Uitvoeringsprogramma 2024-2028 van de Cultuurnota De cultuurnota en het bijbehorende uitvoeringsprogramma zijn vastgesteld in 2024.
In de periode 2024-2028 werken we aan acties die in het uitvoeringsprogramma zijn opgenomen. Voor 2026 betekent dit onder andere het volgende: • De Cultuurverbinder en de Verenigingsondersteuner cultuur zijn actief. • De subsidieregeling cultuurparticipatie in het sociaal domein staat open. Subsidies financieren we uit het cultureel ontwikkelfonds. • We verstrekken subsidie aan drie klassieke muziek-festivals. • We nemen deel aan Kunstbende (cultuurparticipatie jongeren). • We nemen deel aan Max Vitaal (cultuurparticipatie ouderen). • We maken het Romeins verleden meer zichtbaar. We participeren in een Interreg aanvraag Romeins verleden die de GMR in voorbereiding heeft. • Aanvullend op de vermelde acties in het uitvoeringsprogramma en passend binnen de doelen van de Cultuurnota, willen we een naschools theatereducatie-aanbod subsidiëren om een voldoende en kwalitatief hoogwaardig aanbod van theater/drama-educatie in de vrije tijd voor de kinderen in Wijchen te behouden. Gerealiseerd: De genoemde punten zijn gerealiseerd dan wel in uitvoering. Het zichtbaar maken van het Romeins verleden is in voorbereiding (aanvraag Interreg en Regiodeal zijn gedaan door de GMR). Subsidieverstrekking voor theatereducatie is in voorbereiding.
Een aanvullende actie in voorbereiding, passend binnen de doelen van de cultuurnota, is het verstrekken van een subsidie voor bewonersinitiatieven "kunst op trafohuisjes".
Programmarapportage mei 2026 Wijchen 46 Gemeente Wijchen Speel-o-theek De speel-o-theek is in 2024 verhuisd naar de bibliotheek en zij werkt sindsdien nauw samen teneinde het bereik te vergroten. De speel-o-theek ontving 2024 en 2025 per jaar € 15.000 subsidie voor huisvestingskosten. De speel-o-theek diende zich gedurende die periode maximaal in te spannen om het aantal leden en uitleningen toe te laten nemen om de eigen inkomsten te vergroten en financieel minder afhankelijk te worden van subsidie. Hoewel zij goede stappen heeft gezet, is er subsidie nodig. Daarom verstrekken we in 2026 en 2027 per jaar € 10.000 subsidie voor huisvestingskosten. In 2027 evalueren en beoordelen we de speel-o-theek. Gerealiseerd: De speel-o-theek is in 2024 verhuisd naar de bibliotheek en werkt sindsdien nauw samen om het bereik te vergroten. Met de ontvangen subsidie voor huisvestingskosten is de voorziening stabiel geborgd en zijn het aantal leden en uitleningen gegroeid. De speel-o-theek heeft daarnaast stappen gezet in het vergroten van de eigen inkomsten, maar subsidie blijft noodzakelijk. Daarom is voor 2026 en 2027 jaarlijks € 10.000 subsidie voor huisvestingskosten toegekend. Evaluatie vindt plaats in 2027.
Ontspannen regio In de Groene Metropool Regio Arnhem-Nijmegen (GMR) werken we met de gemeenten samen aan de versterking van de regionale culturele infrastructuur van de ' cultuurregio 025'. Cultuurregio 025 is het samenwerkingsverband tussen gemeenten, culturele instellingen en de provincie Gelderland om het culturele veld in de regio Arnhem en Nijmegen te versterken en te ontwikkelen. Dat betekent dat de acties een blijvend effect moeten hebben op de keten in de cultuurregio van top- en middensegment, cultuureducatie, kunstvakonderwijs en amateurkunst. Wat gaan we doen? GMR: Versterking voor de structuur culturele keten Provincie Gelderland stelt € 600.000 beschikbaar voor de cultuurregio 025 om activiteiten uit te voeren in de periode 2025-2027. Wij stellen ambtenaren beschikbaar om deze uitvoering te ondersteunen. Onder regie van de GMR worden de onderstaande 3 acties uitgevoerd in 2026 en 2027: • Eenmalige impuls voor versterking cultuureducatiepunten, waaronder het Cultuurknooppunt Wijchen-Beuningen. • Ondersteuning van verenigingen, stichtingen en vrijwilligers in de amateurkunst- en erfgoedsector via een aantal "fieldlabs" en een digitaal ondersteuningsplatform (chatbot). • Subsidie voor initiatieven gericht op innovatie en talentontwikkeling. Gerealiseerd: In de GMR zijn de 3 acties in uitvoering.
Voor impuls in cultuureducatie heeft het Cultuurknooppunt een subsidie ontvangen. Meer biodiversiteit en natuur Goed onderhoud is belangrijk. We willen dat het past bij de (in het ibor) vastgestelde beeldkwaliteit. Maar ook dat het bijdraagt aan de ontwikkeling van de biodiversiteit. Dan levert het een belangrijke bijdrage aan de leefbaarheid. Bij het onderhoud betrekken we onze inwoners zoveel mogelijk. De gemeente heeft hier een voorbeeldrol.
Programmarapportage mei 2026 Wijchen Gemeente Wijchen 47 Wat gaan we doen? Overgang naar groenbeheer Overgang naar groenbeheer waarbij rekening wordt gehouden met dieren en planten in hun eigen omgeving: 1. Verder gaan met het uitvoeren van ecologisch groenbeheer waar we dat al doen; 2. Opstellen van plannen om te zorgen voor ecologisch beheer; 3. Een locatie inzaaien met een kruidenmengsel voor verschillende planten. Gerealiseerd: De beleid is dat we het groen ecologisch onderhouden. Alleen in specifieke situaties wijken we daarvan af. Het selecteren van locaties waar we overgaan naar ecologisch beheer is een nog lopend proces. Biodiversiteit als integraal duurzaamheidsthema Biodiversiteit als integraal duurzaamheidsthema: 1. Natuurinclusief ontwerpen en bouwen stimuleren met een informatieve digitale folder op de gemeentewebsite. 2. Opfrissen kennis natuurwetgeving door het volgen van een in company cursus (via de WDW-academie). Gerealiseerd: 1. De stimulering van natuurinclusief bouwen voeren we uit door dit in de advisering over bouwontwikkeling mee te geven. 2. Het bijhouden van het kennisniveau van de medewerkers heeft voortdurend aandacht. Cursussen over natuurwetgeving worden in principe geregeld via het opleidingsplan. Natuurlijke bestrijding overlast gevende plant- en diersoorten Natuurlijke bestrijding overlast gevende plant- en diersoorten: 1.
We pakken de eikenprocessierups (epr) in de bebouwde omgeving aan door ander maaibeleid en de ontwikkeling van natuurlijke vijanden aan te moedigen. We zoeken plekken waar we deze aanpak kunnen uitvoeren. 2. We volgen de ontwikkeling van knaagschade aan waardevolle bomen door bevers en beschermen bomen waar nodig. 3. We werken met het gebiedsplan invasieve exoten en hebben op die manier steeds meer grip op invasieve soorten zoals de Aziatische Duizendknoop, Reuzenberenklauw en Watercrassula. Gerealiseerd: 1. De bestrijding van de eikenprocessierups is geregeld via een meerjarig contract. In het maaibeleid kiezen we voor stimulering van kruiden zodat zich meer natuurlijke vijanden ontwikkelen. 2. Dit is onderdeel van de werkprocessen. 3. Dit gebiedsplan is onderdeel van de werkprocessen. Het vraagt voortdurende aandacht omdat de ontwikkeling van invasieve exoten vaak nogal hardnekkig is.
Programmarapportage mei 2026 Wijchen 48 Gemeente Wijchen Versterken groenblauw raamwerk Het groenblauw raamwerk is een verbinding en dooradering van stad en landschap met natuur en water. 1. Binnen de Groene Metropool Regio (GMR) werken we samen aan de ontwikkeling van het groenblauw raamwerk. Samen met omliggende gemeenten kijken we hoe we het landelijk gebied zo kunnen inrichten dat de natuur samen kan gaan met landbouw en recreatie. Dit project noemen we de Groene Mantel rondom Nijmegen. We onderzoeken mogelijkheden van koppeling met andere projecten binnen de Groene Metropool Regio. Gerealiseerd: Er is samen met de GMR een verkenning gedaan voor opgaven en mogelijke maatregelen in de Groene Mantel. Hieruit volgt een uitvoeringsprogramma dat bijna is afgerond. Daarin staan diverse projecten die meewerken aan de versterking van het groenblauwe raamwerk. Naast de Groene Mantel werkt Wijchen zelfstandig aan het stimuleren van biodiversiteit in het landschap met gebruik van een toegezegde subsidie van de provincie. Stimuleren van initiatieven en samenwerking 1. Plaatsen informatiebord(en) over biodiversiteit en ecologisch maaibeheer in de wijk; 2. Plaatsen van nestkasten voor vleermuizen en/of stadsvogels. Gerealiseerd: Waar we overgaan op ecologisch maaibeheer plaatsen we informatieborden. Ook publiceren we dit via de gebruikelijke communicatiemiddelen.
Daarnaast hebben we de samenwerking met belangengroepen voor natuur geïntensiveerd en gestroomlijnd. Medio 2026 worden in samenwerking met een belangengroep op enkele plekken insectenhotels geplaatst. Uitloopgebieden en recreatie en natuur Ons rivierenlandschap is een unieke eigenschap. In onze plannen voor het toerisme leggen we de nadruk op ons landschap, cultuur en geschiedenis. We onderzoeken de mogelijkheden om meer te doen met recreatie op en rond het water. Zo biedt de Loonse Waard mogelijk kansen om recreatie op en aan het water te versterken. Hiermee speelt het in op de behoefte aan stedelijk uitloopgebied voor onze inwoners. Dit is onderdeel van een groter onderzoek naar uitloopgebieden in onze regio (Rijk van Nijmegen). Wat gaan we doen? Visie op uitloopgebieden en recreatie en natuur We ontwikkelen een visie op het buitengebied van Wijchen, met daarbinnen de mogelijkheden voor recreatie op en rondom de Loonse Waard. De mogelijkheden voor dat gebied zijn onlosmakelijk verbonden aan de grote ruimtelijke opgaven waar we voor staan. In 2026 gaan we deze ruimtelijke opgaven regionaal concreter in beeld brengen. Daar hoort het buitengebied, de recreatie- en uitloopgebieden en een visie op de Loonse Waard bij.
Programmarapportage mei 2026 Wijchen Financieel: (Bedragen x € 1.000) TV | Taakveld | Begroot | JEV | Saldo 5.1 | Sportbeleid en activering | 243 | 250 | -7 5.2 | Sportaccommodaties | 3.470 | 3.483 | -13 5.3 | Cultuurpresentatie, cultuur- productie en | 652 | 679 | -27 cultuurparticipatie 5.4 | Musea | 347 | 353 | -6 5.5 | Cultureel erfgoed | 55 | 55 | 0 5.6 | Media | 1.141 | 1.163 | -22 5.7 | Openbaar groen en (openlucht) recreatie | 2.460 | 2.358 | 102 Resultaat | 8.367 | 8.340 | 27 TV | Toelichting verschil baten en lasten (min is nadeel) | Structureel | Incidenteel 5.2 | Op grond van de werkelijke schoonmaakkosten over de afgelopen | -16 | 0 jaren en de meer dan trendmatige stijging van tarieven voor de schoonmaak van de diverse sport-/gymlocaties, dient het budget hiervoor structureel te worden verhoogd. Bij de najaarsnota 2025 was hier al melding van gemaakt. Dit wordt nu structureel verwerkt in de ramingen vanaf 2026. 5.3 | Nadeel op Muziekonderwijs: De personele kosten zijn in de afgelopen | 0 | -27 jaren gestegen, terwijl het budget niet is geïndexeerd. 5.4 | Budget Museum, prijsontwikkeling. | -9 | 0 5.6 | Hogere subsidie aan de bibliotheek door hogere exploitatiekosten. | -22 | 0 5.7 | De provinciale bijdrage biodiversiteit bedrijventerreinen moeten we | 0 | 89 opnemen binnen taakveld 5.7. Dat hadden we nu begroot op 3.4. 5.7 | Inkomsten uit houtverkoop.
| 0 | 13 Overig | 0 | -1 Totaal | -47 | 74 27 Gemeente Wijchen | 49 Programmarapportage mei 2026 Wijchen 50 Gemeente Wijchen 6. Sociaal Domein Speerpunten Gezonde en vitale samenleving Een gezonde leefstijl is belangrijk voor alle leeftijden. Door gezond te eten, te bewegen en ontspannen, blijf je lichamelijk en geestelijk fit. Ook blijft het belangrijk om mensen te ontmoeten en van betekenis te zijn. Iedereen moet kunnen werken aan gezondheid en meedoen in de samenleving. Een beperking mag daarin geen belemmering zijn. Wat gaan we doen? Gezonde leefstijl Activiteiten die helpen bij een gezonde leefstijl ondersteunen wij. We werken bijvoorbeeld aan een ketenaanpak gezond gewicht, een rookvrije generatie en het verminderen van alcoholgebruik. Dit doen we samen met onze partners binnen het Gezond en Actief Leven Akkoord. We richten ons daarbij op alle leeftijden, met extra aandacht voor inwoners met weinig geld. We organiseren twee keer per jaar een Gezond en Actief café voor professionals en inwoners. Gerealiseerd: Voor de ketenaanpak gezond gewicht maakten we een plan voor inwoners voor wie een gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) niet passend is. We evalueerden de stoppen-met-roken cursus voor medewerkers van de WDW en gaan deze cursus herhalen. We organiseerden een theater-ouderavond over alcohol en andere verleidingen.
En we keken regionaal hoe we verenigingen en organisaties meer kunnen ondersteunen bij het handhaven van NIX18. Gezond en Actief Leven Akkoord We gaan verder aan de slag met de uitvoering van het Gezond en Actief Leven Akkoord. We zetten in op een brede aanpak voor gezondheid met de onderwerpen sporten, bewegen, cultuur, gezondheid en de sociale basis. Met bijvoorbeeld Welzijn op Recept zetten we in op de beweging van zorg naar gezondheid. Gerealiseerd: We zijn zowel binnen de gemeente als regionaal met Rijk van Nijmegen bezig om de initiatieven van het GALA en IZA voort te zetten en door te ontwikkelen met het AZWA vanaf 2027. We openden voor het derde jaar een subsidieregeling waar lokale initiatieven een aanvraag kunnen doen voor activiteiten die gezondheid, ontmoeting en een gezonde leefomgeving stimuleren.
Programmarapportage mei 2026 Wijchen Gemeente Wijchen 51 Eeenzaamheid We zetten ons in om eenzaamheid bij alle leeftijdscategorieën te voorkomen of te verminderen. Laagdrempelig ontmoeten draagt hieraan bij. Gerealiseerd: We stimuleren laagdrempelige ontmoetingen via diverse manieren. MeerVoormekaar organiseert bijvoorbeeld Koffie met Leonie in veel kernen. Daarnaast kunnen inwoners subsidie aanvragen voor o.a. nieuwe ontmoetingen via de SPUK GALA subsidieregeling. De week van de gezondheid We organiseren met onze partners de week van de gezondheid. Met als doel om inwoners in de gemeente Wijchen te inspireren om gezonde keuzes te maken. De week vindt plaats begin 2026. Gerealiseerd: Samen met partners organiseerden we begin 2026 een Week van de Gezondheid in gemeente Wijchen. Er vonden verschillende activiteiten voor inwoners plaats. Bijvoorbeeld op het gebied van valpreventie, eenzaamheid en rouw en verlies. We evalueren de week met onze partners en maken dan de keuze of we dit initiatief in 2027 voortzetten. Vitaal ouder worden Mensen worden steeds ouder en blijven langer actief. Vitale ouderen leveren een waardevolle bijdrage aan de samenleving. Bijvoorbeeld door zich in te zetten als vrijwilliger of als mantelzorger voor een naaste. Of door hun kennis en ervaring op een andere manier te delen. We zetten ons ervoor in dat ouderen mee kunnen blijven doen in de samenleving.
Wat gaan we doen? Vrijwilligers Vrijwilligers blijven we ondersteunen en waarderen. Dit doen we door middel van het vrijwilligerspunt bij MeerVoormekaar en de vrijwilligersbedankdag in september. Gerealiseerd: Vrijwilligers zijn ondersteund en gewaardeerd via het vrijwilligerspunt bij MeerVoormekaar en de jaarlijkse vrijwilligersbedankdag in september, die als succesvol is ervaren. Dementievriendelijke gemeente De Kerngroep Dementie zet zich in voor een dementievriendelijke samenleving. Gerealiseerd: De Kerngroep Dementie heeft zich uitgebreid met een nieuw lid, een vrijwilliger die ook werkzaamheden verricht voor de Kerngroep Inclusie. Hierdoor ontstaan mooie en nieuwe dwarsverbanden. In het najaar van 2026 vindt er rondom Wereld Alzheimerdag een activiteit plaats voor mensen met dementie.
Programmarapportage mei 2026 Wijchen 52 Gemeente Wijchen Dagactiviteiten voor thuiswonende mensen met dementie Via een ZonMw- subsidie hebben we in 2024 en 2025 nieuwe zinvolle dagactiviteiten voor thuiswonende mensen met dementie ontwikkeld. Deze gaan we in 2026 evalueren en beoordelen op welke wijze we dit kunnen continueren. Gerealiseerd: We continueren succes pilots vanuit de ZonMW- subsidie. Zoals bijv. Breinfit. Ook zijn de twee vergeet- me- niet paden (Bij Hof van Elst en Meerstaete) volop in gebruik net zoals de duo- fietsen. Het Odensehuis heeft de muziekband “De Vergeet-me-nootjes” opgericht en gaat hiermee door. De begeleiders en vrijwilligers van de dagactiviteitencentra in Wijchen gebruiken de kennis van de training ‘Bewegen is leven’. Er zijn PoPlayboxen aangeschaft, deze stimuleren bewegen. Ze worden roulerend ingezet op de verschillende (dagbesteding)locaties. We zetten stevig in op voorlichting en dementievriendelijke gedrag (hoe ga je om met mensen met dementie). De flyers ‘dementievriendelijke gemeente’ en ‘signaleringskaarten’ zijn herdrukt en zijn verspreid over diverse locaties. Op de gemeentelijke website is veel informatie te vinden over dementie. Ambtenaren van de Werkorganisatie hebben een training gevolgd over dementievriendelijk gedrag. Deze training wordt dit jaar weer aangeboden. Preventie en goede zorg Voorkomen is beter dan genezen.
Daarom zetten we alles in op preventie en makkelijk bereikbare hulp. Soms kunnen mensen al veel zelf, met een klein duwtje in de rug. Bovendien bespaart voorkomen van zorgkosten op de lange termijn. Mensen die professionele zorg nodig hebben, moeten daarop kunnen rekenen. Dat is altijd maatwerk, want elk mens en elk gezin is anders. Wat gaan we doen? Preventie We werken aan preventie met een laagdrempelig aanbod. Als dat mogelijk is heeft hulp in de buurt of uit het sociale netwerk de voorkeur. Gerealiseerd: We hebben verder ingezet op preventie en laagdrempelige ondersteuning dichtbij huis. Waar mogelijk kijken we eerst naar hulp vanuit het sociale netwerk, school, welzijnswerk of andere ondersteuning dichtbij huis. Hiermee voorkomen we waar mogelijk zwaardere vormen van jeugdhulp. Mantelzorgers Mantelzorgers zijn belangrijk en verdienen onze steun. We versterken daarom de ondersteuning voor mantelzorgers. Vanaf 1 augustus 2023 is tijdelijk een Consulent Mantelzorg toegevoegd in het Sociaal Team. Gezien de positieve resultaten hebben we als nieuw beleid bij deze begroting voor 2026 voorgelegd of deze tijdelijke functie omgezet kan worden naar een structurele functie. Gerealiseerd: Mantelzorgers zijn belangrijk en verdienen onze steun. We versterken daarom de ondersteuning voor mantelzorgers.
Vanaf 1 augustus 2023 is er een Consulent Mantelzorg toegevoegd in het Sociaal Team als pilot. Vanwege de behaalde resultaten, is de pilot omgezet naar een structurele functie. De voorbereidingen voor de week van de mantelzorg in het najaar van 2026 zijn gestart. Binnenkort verschijnt het nieuwe cursusaanbod op de gemeentelijke website. Ook brengen we het
Programmarapportage mei 2026 Wijchen Gemeente Wijchen 53 respijtaanbod in kaart. In de Wegwijs zal regelmatig een special over mantelzorg gepubliceerd worden. Aanscherping van de jeugdwet We bakenen duidelijk af wat hoort onder jeugdzorg en wat hoort bij de normale opvoeding volgens de aanscherping van de jeugdwet volgens de Hervormingsagenda Jeugd. Gerealiseerd: We hebben de verordening aangescherpt om duidelijker af te bakenen wat hoort onder jeugdzorg volgens de Jeugdwet en wat hoort bij normale opvoeding en opgroeien. Professionals beoordelen kritischer of jeugdhulp nodig is en zetten waar mogelijk eerst ondersteuning dichtbij huis in. Zo blijft specialistische jeugdhulp beschikbaar voor kinderen en gezinnen die deze hulp echt nodig hebben. Inwoners met een hulpvraag helpen we snel en duidelijk op weg Inwoners met een hulpvraag helpen we snel en duidelijk op weg. De toegang is laagdrempelig en efficiënt ingericht. We streven naar het halen van de wettelijke termijnen bij vragen van burgers aan het Sociaal Team. Gerealiseerd: We blijven werken aan een laagdrempelige en duidelijke toegang voor inwoners met een hulpvraag. We zetten waar mogelijk welzijn en andere voorzieningen in de sociale basis in (zoals Buurtgezinnen) om inwoners snel te hebben. Binnen het sociaal team hebben we binnen het jeugdteam te maken gehad met veel wisselingen van consulenten.
Het vinden van goede professionals is vanwege de schaarste op de arbeidsmarkt lastig. Hierdoor zijn wachttijden langer geweest en stonden de wettelijke termijnen onder druk. We werken samen in de regio Voor goede zorg aan onze jeugd en volwassenen werken we samen in de regio. In de programma’s op jeugd en Wmo voor de regio staan duidelijke doelen en resultaten die verwacht worden. Het lokale beleid stemmen we hierop af. Gerealiseerd: We zetten de samenwerking binnen de regio op jeugd en Wmo voort en sluiten we ons lokale beleid aan op de regionale programma’s en de doelen die hierin zijn afgesproken. Ook werken we regionaal samen aan de uitvoering van de Hervormingsagenda Jeugd, de inkoop van zorg en het bewaken van kwaliteit en betaalbaarheid van ondersteuning en zorg. Kinderen zoveel mogelijk thuis op laten groeien We streven ernaar om kinderen zoveel mogelijk thuis op te laten groeien. Waar veilig opgroeien in een gezinssituatie niet vanzelfsprekend is, bieden we steunvormen aan, zoals steungezinnen. Wanneer thuis wonen niet meer gaat, bieden we pleegzorg, gezinshuizen, kleinschalig wonen en specialistische instellingen aan. Zorg in verblijf is een laatste oplossing, als het echt niet anders kan.