Bijlage 1 Omgevingsvisie Wijchen

44 45

Nieuwe richtinggevende beleidsuitspraak, zie ook paragraaf 8.5 Vervolg Woondeal regio Arnhem-Nijmegen

34

6. Speerpunt 4: Sterke en sociale samenleving

35

6.1

In 2035…

krachtig, elkaar kunnen ontmoeten, activiteiten kunnen ondernemen en zich kunnen ontwikkelen.

In 2035 is de gemeente Wijchen een sterke, gezonde, sociale, zorgzame samenleving, waar we meer aandacht en oog voor elkaar hebben. We

Initiatieven en activiteiten die bijdragen aan een gezonde leefstijl en

zijn bereid de buren of onze familieleden een handje te helpen of te

preventie, het voorkomen van zorg, ondersteunen wij.

ondersteunen. Mensen hebben eenvoudig, laagdrempelig contact met elkaar. Hierdoor gaat het onderling vragen en aanbieden van hulp makkelijker. Ook op school wordt hier aandacht aan besteed, zodat het door kinderen en jongeren als ‘normaal’ wordt gezien. Dit geldt ook op het werk. Op deze manier pakken we bijvoorbeeld ook de eenzaamheid en armoedebestrijding onder inwoners aan. Het wordt eerder zichtbaar en bespreekbaar als het niet goed met mensen gaat. Het welbevinden en welzijn van mensen komt meer centraal te staan. Dit alles voorkomt een zorgvraag. Deze basis gaan we verder versterken. Hierbij kiezen we ook voor een goede zichtbaarheid en aanwezigheid in de wijk, door onszelf en onze partners.

Aan de slag: een gezonde leefomgeving In verband met het welzijn van onze inwoners hebben we een rol op het gebied van sport, cultuur, bewegen en gezondheid. Op een proactieve manier willen we een gezonde leefstijl bevorderen. Bijvoorbeeld door de fysieke ruimte daartoe in te richten. De inrichting van de leefomgeving kan mensen stimuleren tot gezond gedrag. Daarnaast draagt een passende inrichting van de leefomgeving bij aan een positieve mentale gezondheid. De gemeente wil initiatieven die hieraan bijdragen faciliteren. Dit kan o.a. door het Lokaal Sportakkoord en het Gezond en Actief Leven Akkoord, uitvoering te geven aan cultuurnota, biodiversiteitsplan, visie landelijk gebied, invulling te geven aan het stedelijk uitloopgebied voor recreatie, en de ontwikkeling van ‘de

Onze ambitie: van zorg naar preventie We streven een gezonde leefstijl en -omgeving na en zetten sterker in op preventie, het voorkomen van zorg. Een gezonde leefstijl is voor alle leeftijden belangrijk. In speerpunt 2 hebben we al omschreven hoe we dit een plek geven in de fysieke wijkontwikkeling. Ten aanzien van de sociale wijkontwikkeling versterken we onze basis in de wijk. Hierbij maken we optimaal gebruik van verenigingen en organisaties voor ontmoeting, zingeving, talentontwikkeling, gezondheid en beweging. Onze dorps- en wijkcentra zijn toekomstbestendige multifunctionele ontmoetingscentra geworden waar inwoners, zowel kwetsbaar als

groene mantel’. Organisaties/ initiatiefnemers kunnen initiatieven indienen voor een financiële bijdrage die passen bij de ambities van het Lokaal Sportakkoord of het Gezond en Actief Leven Akkoord. Vanuit het oogpunt van gezondheid en beweging én vorming en ontplooiing, willen we het mogelijk maken en bevorderen dat elke Wijchenaar op een verantwoorde wijze aan enige vorm van sportbeoefening of beweging en aan cultuurparticipatie in wijken en kernen kan deelnemen. Een vorm van deelname die aansluit op zijn/haar interesses en persoonlijke omstandigheden, zoals achtergrond, leeftijd, beperking en financiële achtergrond. Sport- en beweegaanbod en kunst en cultuur zijn in de buurt aanwezig en bovendien veilig en toegankelijk.

37

We vinden speelruimte in de leefomgeving belangrijk. Speeltoestellen moe-

woonruimte. Steeds meer mensen hebben behoefte aan een betaalbare wo-

ten voor alle kinderen toegankelijk zijn. Een gevarieerd aanbod is van be-

ning. Dit legt met name meer druk op het sociale huursegment48. Tot slot

lang om alle leeftijdsgroepen te bedienen en verschillende ontwikkelingsmo-

moet woonzorgvastgoed gerealiseerd worden op locaties die passen bij de

gelijkheden te bieden. Gezondheidsbevordering en plezierig wonen zit o.a. in

behoefte van de doelgroep (soms dichtbij voorzieningen, soms juist op een

de omgeving. Met het creëren van speelaanleidingen, speelvoorzieningen in

rustige locatie in de wijk). We vermijden concentratie van woonzorgvast-

de openbare ruimte etc. stimuleert de gemeente om inwoners meer te laten

goed en zetten in op spreiding binnen de gemeente. Hiermee bevorderen we

bewegen.

de inclusieve samenleving: gemengde dorpen en wijken met een gezonde mix aan inwoners49.

Onze ambitie: passende woonvoorzieningen Naast een goed zorgaanbod is een goede woonomgeving belangrijk. Dit punt hebben we al benoemd bij speerpunt 1. Er moeten voldoende woningen zijn waar mensen kunnen blijven wonen als ze hulpbehoevender worden. Zelfstandig of onder de paraplu van een zorginstelling. Mensen die ouder worden, willen meestal in hun omgeving blijven wonen. Ook als de zorgvraag sterk toeneemt. In de kleine kernen is dit alleen mogelijk als zorgaanbieders dit faciliteren. Dit geven we handen en voeten met onze Woonzorgvisie.

Door ons als gemeente te verdiepen in inwonerkenmerken, krijgen we inzicht in sociale- en gezondheidsaspecten in de verschillende kernen en wijken. Denk hierbij aan waar kwetsbare ouderen wonen, of mensen met een slechte gezondheid. Dit gebruiken we voor op maat toegesneden oplossingen zoals het aansluiten op de vraag naar zorg en woningaanpassingen. Dit passen wij onder andere toe in de woonzorgvisie om de juiste zorgwoningen op de juiste plek te realiseren. Aan de slag: een goed toegesneden (woon)zorgaanbod Voor de gemeente Wijchen is er een uitbreidings- en vervangingsopgave voor zorgwoningen. Zelfstandig wonen krijgt prioriteit door bestaande en

Aan de slag: gemengde en gedifferentieerde wijken We zetten in op verbetering van de leefbaarheid en sociale cohesie door gemengde en gedifferentieerde wijken te realiseren46. Hierbij moet plek zijn voor iedereen. Zo moeten er voldoende woningen zijn voor urgente woningzoekers en statushouders47. Verschillende aandachtsgroepen vragen om

nieuwe woningen levensloopbestendig te maken50. Er is een groot tekort in het aanbod van beschut wonen51. Het merendeel van de huidige woonzorgcomplexen voldoet niet langer aan de wensen van ouderen en kwaliteitseisen vanuit de zorg. Ondanks de prioriteit bij langer zelfstandig thuis wonen is er een vervangingsopgave voor woonzorgcomplexen, welke bij voorkeur dichter bij voorzieningen en de rest van de samenleving gevestigd zijn. In de woonzorgvisie zijn hiervoor kansrijke locaties aangegeven52. Voordat

46

Woondeal regio Arnhem-Nijmegen Woonvisie 2025 - Thuis in Wijchen 48 Woonbehoefteonderzoek 2022 Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen 49 Woonzorgvisie Wijchen + Routekaart 50 Woonzorgvisie Wijchen + Routekaart 51 Beschut Wonen is een aangepaste woonvorm voor mensen die omwille van psychiatrische moeilijkheden tijdelijk of permanent nood hebben aan begeleiding bij het wonen en het dagelijks leven. Beschut wonen betekent wonen in de maatschappij in een kleinschalige woonvorm. 52 Woonzorgvisie Wijchen + Routekaart 47

38

concrete projecten kunnen worden opgestart moet er eerst een verdiepingsslag worden gemaakt over o.a. de ligging en bebouwingsmogelijkheden van locaties en de samenstelling van buurten/wijken.

Onze ambitie: aandacht voor een veilige leefomgeving Inwoners vinden het belangrijk dat er in 2035 meer aandacht is voor preventie en overlastbestrijding in de wijken en kernen. Ook wij vinden een veilige leefomgeving belangrijk.

Aan de slag: rekening houden met risicobronnen De inrichting van de leefomgeving is ook van invloed op gezondheid en veiligheid. Door risico’s en risicobronnen (verkeersveiligheid, sociale veiligheid, externe veiligheid en milieukundige bodemkwaliteit) inzichtelijk te maken kunnen we hiermee rekening houden bij ontwikkelingen van de leefomgeving. In Wijchen zijn geen bedrijven toegestaan die een veiligheidsrisico zijn voor de omgeving53. Ook bij evenementen speelt veiligheid een belangrijke rol.

53

Externe Veiligheidsvisie Wijchen 2016

39

7. Speerpunt 5: Energieneutraal en fossielvrij

40

7.1

In 2035…

op daken en windmolens. Bij nieuwe woningen en bedrijven is het vanzelfsprekend dat daken worden gebruikt voor het opwekken van zonne-

In 2035 is Wijchen al een heel eind op weg naar een duurzame en fos-

energie. Dit stimuleren we volop en we onderzoeken welke normen we

sielvrije leefomgeving. Jong en oud, arm of rijk. Iedereen doet mee en

hierin kunnen stellen. Ook ons eigen vastgoed verduurzamen we.

heeft gelijke kansen. Wij hebben samen met onze inwoners, ondernemers, partners en energiecoöperaties de koers bepaald in de lokale ener-

In 2035 is Wijchen, als het gaat om infrastructuur en bronnen, klaar

giestrategie met een uitvoeringsagenda voor een energieneutrale en

voor duurzame elektriciteit en warmte. Eén op de vijf woningen is dan

fossielvrije toekomst. Wij dragen een duidelijke visie uit en stellen een

van het gas af. De meeste huishoudens hebben hun eigen stroomvoor-

breed uitvoeringsplan op hoe we duurzaamheid collectief en efficiënt in

ziening en in sommige wijken is er zelfs opslag van zonnestroom en

de samenleving integreren. We geven zelf het goede voorbeeld en

warmte.

regisseren de initiatieven die de samenleving en het bedrijfsleven ontplooien. Waar nodig jagen we aan, faciliteren we en staan we samen met onze partners met de voeten in de klei om ontwikkelingen mogelijk te maken. Hierbij maken we slim gebruik van nieuwe technologische ontwikkelingen. Deze technologieën bieden ook weer kansen voor onze groene economie. De duurzaamheidsopgaven zijn breed. In speerpunt 2 wordt duurzaamheid in relatie tot leefomgeving en mobiliteit toegelicht, in speerpunt 3 in relatie tot bedrijven, economie en circulair ondernemen en in speerpunt 4 in relatie tot de sociale opgaven. Bij speerpunt 5 staan we in deze omgevingsvisie vooral stil bij de energietransitie.

Onze ambitie: energiebesparing en verduurzaming Inwoners weten vaak nog niet wat voor hen de beste optie is om hun woning te verduurzamen en hoe ze dit kunnen financieren. De komende jaren zetten we nog meer in op informatie verstrekken. We vinden het belangrijk dat duurzaamheidsmaatregelen en energie voor iedereen betaalbaar is. De bestrijding van energiearmoede blijft op onze agenda zodat ook mensen met een smalle beurs energie kunnen besparen of opwekken en een lagere energierekening krijgen. In 2035 heeft het bedrijfsleven energiebesparing omarmd en de slag in verduurzaming gemaakt. Zij verbruiken veel minder gas en stroom wordt zelf opgewekt, slim gebruikt en opgeslagen. We kunnen flexibeler

Onze ambitie: versnelde overstap naar duurzame energieb-

naar de netwerkmogelijkheden kijken en weten deze beter te benutten.

ronnen Klimaatverandering is een feit en dwingt ons tot actie. We maken versneld de overstap naar duurzame energiebronnen, zoals zonnepanelen

42

Aan de slag: toekomstbestendig verstedelijken Onze nieuwe economie kenmerkt zich in de toekomst door biobased en circulair te denken en te werken. We zetten in op energieneutraal of energieleverend ontwikkelen. Dat moet ook als we de doelstellingen van het akkoord van Parijs willen nakomen met een regio die in 2050 CO2-neutraal is.

Windenergie levert een belangrijke bijdrage aan de lokale energietransitie. Er zijn windmolens nodig om onze doelen te halen, maar dat doen we alleen daar waar het kan.

Daarom ontwikkelen we bestaande en nieuw te ontwikkelen woon- en werklocaties zoveel mogelijk circulair en met nadruk op de toepassing van hoogwaardige materialen54. Aan de slag: een duurzame woningvoorraad Bij het verduurzamen richten we ons als gemeente onder andere op het verduurzamen van de woningvoorraad. In Wijchen hebben nog maar relatief weinig woningen een ondermaats energielabel, maar dit aandeel kan nog verder naar beneden55. Het verduurzamen van de woningen moet echter niet leiden tot hogere woonlasten, maar bij voorkeur zelfs tot lagere woonlasten. Bij nieuwe woningbouwplannen hanteren we een minimum van 25% circulariteit en vanaf 2030 50%, om in 2050 te komen tot een circulaire leefomgeving56.

Aan de slag: bodem en water belangrijk De grote maatschappelijke opgaven waar we voor staan maken duidelijk dat bodem en ondergrond totaal verweven zijn met de fysieke leefomgeving. Door de verscheidenheid aan functies is het beheer van de bodem nauw verweven met alles wat boven het maaiveld gebeurt. Sterker nog, veel maatschappelijke functies en ontwikkelingen kunnen niet zonder de ruimte en/of kwaliteiten die de bodem ons biedt, net als een boom zonder wortels niet lang zal leven. Voor ons zijn de bodem en water belangrijk voor de ruimtelijke planvorming in onze gemeente, zoals deze ook centraal staan in de landelijke ruimtelijk ordening. Veel opgaven moeten vandaag de dag gerealiseerd worden in een beperkte ruimte, zonder de bodem daarbij te beschadigen met verontreinigen, verdichting, afdekking en bodemdaling. Negatieve effecten van ruimtelijke ontwikkeling op de bodemkwaliteit moeten worden

Onze ambitie: Regionale Energiestrategie (RES) De RES 1.0 is vastgesteld. Hiermee is door Wijchen en de regio een bod gedaan aan het Rijk voor zoekgebieden voor meer duurzame zonne- en windenergie. We gaan nu verder met de uitwerking van RES 1.0 door een plan MER (Milieu Effect Rapport) op te stellen en deze te vertalen naar een programma RES 2.0. Hier worden ook inwoners en partners bij betrokken.

voorkomen zonder deze activiteiten onmogelijk te maken, waarbij de ondergrond een belangrijke onderlegger is voor alle keuzes en opgaven in het fysieke domein5758. Aan de slag: duurzaam omgaan met ons water Ons (afval)watersysteem heeft een aantal belangrijke functies. Het draagt bij aan: het beschermen van de volksgezondheid, het schoonhouden van bodem- en oppervlaktewater, het verminderen van overlast en het voorkomen

54

Verstedelijkingsstrategie in de Groene Metropoolregio Companen Woningmarktonderzoek 2019 Regio Arnhem-Nijmegen (incl. Factsheet Gemeente Wijchen en Toelichting factsheet). 56 Woondeal regio Arnhem-Nijmegen 57 Kamerbrief bodem en water sturend. 58 Gebiedsgerichte visie milieukwaliteit leefomgeving (in ontwikkeling). 55

43

van structureel nadelige gevolgen. Voor blijvend doelmatige en klimaatbe-

en sportgebied, agrarisch gebieden en het natuurgebied. Per deelgebied zijn

stendige inrichting, beheer en gebruik van de (afval)waterketen richten we

de aandachtspunten anders: zo is er in de bebouwde omgeving zoals de

ons op aanpassing en vernieuwing van de uitvoering van afval-, hemel-, op-

woon- en winkelgebieden vooral aandacht voor hittestress en wateroverlast,

pervlakte- en grondwatertaken, in balans met de omgeving. Dit leidt ertoe

terwijl in de agrarische- en natuurgebieden vooral aandacht is voor instand-

dat we in 2050 bijvoorbeeld: het volledige proces van inzameling en zuive-

houding van natuur en water. Nu de ambities voor het watersysteem in de

ring van afvalwater energieneutraal is, al het afvalwater en hemelwater af-

verschillende deelgebieden helder zijn, gaan we aan de slag met de vervolg-

zonderlijk van elkaar wordt ingezameld, we in de openbare ruimte volop re-

stap: de omwerking van deze ambities naar een gebiedsgerichte visie. Hier

kening houden met klimaatadaptatie en het oppervlaktewatersysteem min-

gaan we de komende tijd mee aan de slag61.

der kwetsbaar is voor klimaatverandering59. Aan de slag: opwekking duurzame energie Aan de slag: naar een waterbewuste samenleving

In 2050 willen we als gemeente een energieneutrale, klimaatbestendige,

De samenleving is waterbewust. De zorg voor het watersysteem is een ge-

gasloze en zoveel mogelijk circulaire samenleving gerealiseerd hebben. We

zamenlijke verantwoordelijkheid van gemeente en samenleving. De ge-

werken met elkaar en met de regio aan de transformatie naar een duurzame

meente ondersteunt initiatieven in de samenleving die bijdragen aan een

omgeving, waar we energie duurzaam opwekken en daar efficiënt mee om-

duurzaam watersysteem. In bijzonder wat betreft het bewaren van hemel-

gaan. Om bij energieneutraliteit uit te komen, zetten we in ieder geval in op

water en het besparen van drinkwater.

energie besparen en op het opwekken van hernieuwbare energie. Hierbij

Gezamenlijk wordt gewerkt aan een duurzaam watersysteem en is verbete-

volgen we de vastgestelde route van de lokale energie strategie, die uitgaat

ring van de belevingswaarde gerealiseerd. De gemeente inspireert en geeft

van het voortzetten van de huidige beleid en proactief benutten van kan-

handreikingen om bewustzijn te vergroten en handelsperspectief te creëren

sen62.

om duurzaam te wonen, leven en werken. Hierbij geeft de gemeente het goede voorbeeld60.

We zetten in op zonnepanelen op daken van woningen, bedrijven en gemeentelijke gebouwen. Ook elders bieden we ruimte, maar alleen onder de

Aan de slag: naar een gebiedsgerichte visie voor het watersysteem

voorwaarde dat dit op een goede manier in de omgeving past. We werken

In aansluiting op de komst van de omgevingswet heeft gemeente Wijchen

aan de realisatie van zonneparken om de ambities rondom energie en kli-

een instrument ontwikkeld om nieuwe ontwikkelingen toekomstbestendiger

maat te bereiken. Zonneparken pakken we in met een groene buffer, met

te maken, kansen te benutten en samenhang te borgen voor het watersys-

aandacht voor goede landbouwgronden, andere functies in de omgeving en

teem van de gemeente. Hierbij zijn ambities ontwikkeld voor verschillende deelgebieden: het woongebied, winkelgebied, bedrijventerreinen, recreatie59

Beleidsplan water en riolering Wijchen 2023-2027 Onderweg naar een duurzaam Wijchen. Strategische waternota 2019-2028 61 Voorbereiding gebiedsgerichte visie op de kwaliteit van het watersysteem Wijchen 62 Onderzoek: Twee mogelijke routes voor de Lokale Energiestrategie Wijchen (2023) 60

44

biodiversiteit. Op zorgvuldig afgewogen locaties gaan we aan de slag met windenergie63. Aan de slag: warmtebronnen Als gemeente Wijchen helpen we mee om de doelen van het landelijk Klimaatakkoord te halen. In 2050 willen we dat de gebouwde omgeving aardgasvrij is. Daarom gaan we aan de slag met de warmtetransitie. Voor sommige gebouwen is aardgasvrij-ready een goede eerste stap is op weg naar aardgasvrij. We vinden het belangrijk dat alle inwoners mee kunnen doen met de warmtetransitie. Daarom ligt onze focus op het ontzorgen van mensen, op isoleren en op energie besparen (warmteplan gemeente Wijchen). We houden oog op de betaalbaarheid en houden vast aan het principe woonlastenneutraal64. Daarnaast kijken we per wijk wat de meest geschikte manier van verwarmen is, bijvoorbeeld door onderzoek te doen welke wijken kansrijk zijn voor een warmtenet65. We stimuleren het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties om te verduurzamen. We gaan zelf ook aan de slag om onze gemeentelijke organisatie te verduurzamen66. Ook ondersteunen en faciliteren we lokale initiatieven.

63

Gedragscode Wind Warmteplan Wijchen 65 Warmteplan Wijchen 66 Informatienota CO2-prestatieladder 64

45

8. Verantwoording en vervolg

46

8.1

Uitgebreide participatie en inspraak

Wanneer een idee niet in het omgevingsplan past, maakt het college van

Bij het maken van de omgevingsvisie voor Wijchen hebben we op verschil-

B&W een keuze. Daarbij gebruiken ze de omgevingsvisie en de programma’s

lende manieren inbreng uit de samenleving opgehaald. De resultaten van

als afweging. Als er grote verschillen zijn met het omgevingsplan waaraan

deze activiteiten zijn betrokken bij het maken van de omgevingsvisie.

het college wil meewerken, kan de raad een bindend advies geven.

We haalden ideeën, in juni 2022 wensen en meningen op door met inwo-

Door de nieuwe structuur van de Omgevingswet kunnen de raad en het col-

ners, ondernemers, belangengroepen, stichtingen, verenigingen en anderen

lege van B&W anders gaan samenwerken. Het hóeft niet te veranderen. Het

in gesprek te gaan over wat we belangrijk vinden voor de toekomst van Wij-

kan wél helpen om de taken beter te verdelen. De omgevingswet is dé aan-

chen. Dat deden we op verschillende manieren. We voerden gesprekken op

leiding om hierover met elkaar het gesprek aan te gaan.

het ‘Toekomstbankje’, ongeveer 350 mensen maakten online keuzes via de tool ‘Swipocratie’ en er werden 70 enquêtes ingevuld. Dit participatietraject is samen met het project Strategisch kompas Wijchen 2035 uitgevoerd.

8.4

Omgevingsvisie actueel houden

Hierdoor kan de input uit het participatietraject voor beide projecten ge-

Bij nieuwe (beleids)opgaven gaan we uit van de omgevingsvisie. Als hierbij

bruikt worden.

nieuwe inzichten ontstaan, bekijken we of we de omgevingsvisie moeten aanpassen. Het bijwerken van de Omgevingsvisie naar de actualiteit kan het

8.2

Vastgesteld beleid vormt de basis

gevolg zijn van:

De omgevingsvisie is gebaseerd op gesprekken en activiteiten (zie boven-



nieuwe inzichten in uitwerkingstrajecten rondom thema’s en gebieden;

staande opsomming) en vastgesteld beleid, waaronder het Strategisch kom-



nieuwe opgaven die nog niet in de Omgevingsvisie staan;

pas. Per speerpunt nieuwe onderzoeken en beleidsopgaven geagendeerd



het niet meer aansluiten op opgaven in de samenleving en de beoogde

waar we de komende periode mee aan de slag gaan.

strategie daarbij. De raad buigt zich over 2 á 3 jaar over het evalueren en herijken van deze

8.3

Rol raad en college B&W

omgevingsvisie.

De gemeenteraad stelt de omgevingsvisie vast. Hiermee geeft de raad de

Er kan dus sprake zijn van een kleine aanpassing als gevolg van nieuw in-

grote lijnen aan voor de toekomstige ontwikkelingen.

zicht. Het kan ook gaan om een ingrijpendere aanpassing. Dat gebeurt als blijkt dat de omgevingsvisie niet meer actueel is. We houden dat geregeld in

De juridische vertaling van de omgevingsvisie komt aan bod in het omge-

de gaten. Bij de aanpassing van de omgevingsvisie laten we altijd zien hoe

vingsplan. Dat is de vervanger van de bestemmingsplannen. De raad stelt

we de participatieprocedure hebben ingepast. Hoe we inwoners en betrok-

het omgevingsplan vast. Het college van B&W weegt af en neemt besluiten

ken partijen laten meedenken en meebeslissen bij een eventuele aanpassing

rondom omgevingsvergunningen omdat het daarbij gaat om de ‘dagelijkse

is afhankelijk van hoe ingrijpend de aanpassing is. Bij een ingrijpende aan-

uitvoering’. Dat staat zo in de omgevingsvisie en het Omgevingsplan.

passing gaan we het gesprek aan.

47

8.5

Vervolg

8.7

Bestaand gemeentelijk beleid

Naast het zorgen voor een actuele visie gaan we ook aan de slag met de na-

Op basis van artikel 4.9 lid 3 Invoeringswet omgevingswet blijven de hoofd-

dere uitwerking van de omgevingsvisie. Dit doen we onder meer aan de

zaken van het milieubeleidsplan als bedoeld in artikel 4.16 van de Wet mili-

hand van de acties die we al vastgesteld hebben in het Strategisch kompas.

eubeheer, het verkeers- en vervoersplan als bedoeld in artikel 9 van de

Deze omgevingsvisie is opgesteld in lijn met de reeds vastgestelde acties.

Planwet verkeer en vervoer en de structuurvisie als bedoeld in artikel 2.1,

Aanvullend op deze acties gaan we voor de fysieke leefomgeving aan de slag

eerste lid, van de Wet ruimtelijke ordening, gelden totdat een gemeentelijke

met twee specifieke acties:

omgevingsvisie van kracht wordt. Bij het opstellen van de omgevingsvisie



Een verkenning vanuit verschillende ruimtevragers (wonen, werken, re-

hebben we bepaald welke onderdelen uit deze drie documenten hoofdzaken

creatie en energie) voor hoe we omgaan met de toekomstige ruimtever-

zijn, strategisch zijn en we dus opnemen in deze omgevingsvisie. Omdat

deling in onze gemeente vanaf 2030.

deze beleidsstukken naast de strategische aspecten ook tactische en opera-

Een visie op ons buitengebied.

tionele aspecten bevatten, is het van belang dat deze beleidsstukken ook na



vaststelling van de omgevingsvisie van kracht blijven. Daarom kiezen we er

8.6

Wel of geen Plan-m.e.r.-procedure?

in Wijchen voor om de volgende beleidsstukken te behouden: 

Het gebeurt dat een plan (zoals een omgevingsvisie) kaderstellend is voor

Beleidsplannen 

toekomstige m.e.r.-plichtige activiteiten. Dan is er een plan-m.e.r. nodig.

dat herijking noodzakelijk maakt)

Met de komst van de omgevingswet verandert hierin weinig vergeleken met de huidige Wet ruimtelijke ordening. Een plan-m.e.r. is, net als nu, verplicht

Milieubeleidsplan 2018-2021 (is verlengd in afwachting op moment

 

Beleidsplan water en riolering

Strategische plannen

als het plan/de visie kaderstellend is voor m.e.r.-(beoordelings)plichtige be-



Strategische waternota Wijchen

sluiten. Of als we een passende beoordeling moeten maken op grond van de



Regionale Energiestrategie Regio Arnhem-Nijmegen

Wet natuurbescherming.



Lokale Energiestrategie (2023)



Niet strategisch beleid

De omgevingsvisie Wijchen bevat geen nieuwe (grote) ontwikkelingen.



EV-visie (2016)

Daarom kiezen we ervoor om voor de omgevingsvisie zelf geen plan-m.e.r.-



Kadernota geluid (2008) incl. notitie hogere waarden

procedure te doorlopen. Nieuwe ontwikkelingen hebben we alleen agende-



Nota bodembeheer regionaal (2012)

rend opgenomen. Zoals het voornemen om op te zoek gaan naar nieuwe



Afvalbeleidsplan 2014-2017

woningbouwlocaties voor na 2030.

48

8.8

Toepassing milieubeginselen

wettelijke kaders en is redelijk en billijk. Als het niet mogelijk is om met een

Bij het uitwerken van de omgevingsvisie nemen we het milieu mee. Dat ge-

anterieure overeenkomst tot overeenstemming te komen over onder andere

beurt vanaf het begin. We hebben hierbij aandacht voor de milieubeginselen

het kostenverhaal, dan dient de gemeente het kostenverhaal publiekrechte-

zoals die in de omgevingswet (artikel 3.3.) staan. Dat zijn de beginselen

lijk te verankeren. Het publiekrechtelijk kostenverhaal is onder de omge-

van:

vingswet geïntegreerd in het omgevingsplan, het projectbesluit of de omge-



voorzorg;

vingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA).



preventief handelen;

Onder kostenverhaal vallen binnen de Omgevingswet ook de vrijwillige en



bestrijding aan de bron;

afdwingbare financiële bijdragen. De gemeente Wijchen heeft in de Struc-



de vervuiler betaalt.

tuurvisie Wijchen 2009 een hoofdstuk (hoofdstuk 15) opgenomen over het kostenverhaal (grondexploitatie). In dit hoofdstuk wordt een koppeling ge-

Daarnaast kijken we als gemeente Wijchen ook naar de volgende beginselen

maakt tussen bovenwijkse voorzieningen en concrete projecten. Na vaststel-

bij de uitwerking van de omgevingsvisie:

ling van de voorliggende omgevingsvisie onderzoekt de gemeente Wijchen



bodem (ondergrond) en water sturend

of ten aanzien van het kostenverhaal aanvullende beleid wenselijk is. Wan-



milieu mede ordenend

neer dit het geval is, zou dit kunnen landen in een omgevingsprogramma.



geen afwenteling in ruimte en tijd

Omdat we het belangrijk vinden het kostenverhaal in tussenliggende periode goed te borgen, handhaven we met de vaststelling van voorliggende omge-

Milieu weegt niet altijd het zwaarst. We maken steeds een afweging met an-

vingsvisie hoofdstuk 1567 van de Structuurvisie Wijchen 2009. Hiermee blijft

dere zaken. Zoals de maatschappelijke behoefte en de noodzaak van be-

het kostenverhaal goed geborgd, maar geeft dit ons ook de ruimte om dit te

paalde ontwikkelingen. Wat betreft milieu-ambities per deelgebied sluiten

actualiseren als we daar aanleiding voor zien.

we aan bij de gebiedsgerichte milieubeleidsnota. Woonfonds voor bestaande wijken

8.9

Kostenverhaal

In aanvulling op bovenstaand heeft op 30 november 2023 de gemeenteraad van Wijchen68 besloten een fonds (bestemmingsreserve) op te richten voor

Met deze omgevingsvisie zetten we de stip op de horizon en schetsen we het

investeringen in woonopgaven van bestaande wijken en kernen. Aan de ont-

publiekrechtelijk kader. Daarbinnen kunnen zich ruimtelijke ontwikkelingen

wikkelende partij wordt gevraagd €10.000 per bouwkavel bij te dragen ten

voordoen. Gemeenten zijn onder de Omgevingswet verplicht om de kosten

behoeve van het fonds. Deze bijdrage heeft uitsluitend betrekking op vrije

die ze maken te verhalen op initiatiefnemers van ruimtelijke ontwikkelingen.

sector bouwkavels en wordt vooralsnog alleen toegepast op Wijchen-West

Het kostenverhaal verzekeren wij in Wijchen bij voorkeur privaatrechtelijk met een anterieure overeenkomst. Het kostenverhaal moet voldoen aan de 67 68

https://www.gisnet.nl/Ruimtelijkeplannen/Wijchen/RO-Online/2008/NL.IMRO.0296.SVwijchen2009-DF01/b_NL.IMRO.0296.SVwijchen2009-DF01.pdf https://wijchen.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Index/083cb4db-3654-4e49-b8ee-fea82cde826f#5651785d-fc17-4605-a968-9df2fa308968

49

en Huurlingsedam voor woningbouw. Het College van B&W werkt het ‘Woonfonds voor bestaande wijken’ verder uit, waarbij het fonds mogelijk kan landen een omgevingsprogramma.

50

9. Bijlage I – Globale ruimtelijke analyse

51

Bergharen

Hernen Batenburg

Leur

Wijchen Niftrik

Alverna Balgoy

Topografie

Drie kernen gelegen aan de Maas en vijf kernen gelegen in de rivierbedding

Bodemsoorten

Kernen op het zand, overwegend klei met verspreid terpen

Geomorfologie

Hoogte

Zand op klei (Wijchen, Leur, Alverna, Hernen & Bergharen) en zandige klei (Batenburg, Niftrik en Balgoy) rond de kernen. Omringd door zware klei.

Relatief vlak gebied met rond de Maas en de kernen een enigszins verhoogde rug.

A50 A73

A326

A50

Landschapstypen

Vanaf de Maas een landschapsopbouw met uiterwaarden, oeverwallen en kommen. Rond Wijchen, Leur, Alverna, Hernen en Bergharen oude Oeverwallen en Rivierduinen.

Natuur

Ecologische verbindingszone van noordwesten naar zuidoosten door de gemeente.

A73

Infrastructuur

Snelwegen en knooppunten in meerdere richtingen. Treinverbinding Den-Bosch-Nijmegen met station in Wijchen

Kwel en grondwater

Kwel komt uitgebreid voor in de zone rondom de Maas. Verspreid door de gemeente komt een hoge grondwaterstand voor.

Principe schetsen gebiedsanalyse

Gebiedsanalyse: principetekeningen Gebiedsanalyse - Omgevingsvisie Wijchen Omgevingsvisie Wijchen

datum

getekend

projectnr.

pagina

formaat

schaal

Bergharen

Hernen Batenburg

Leur

Wijchen

Functies Centrumkernen

Alverna

Bedrijventerreinen Buitengebied

Niftrik

Wijkgrenzen cf. PDOK

Balgoy

Topografie

Gebiedsanalyse: Topografie

Gebiedsanalyse - Omgevingsvisie Wijchen

Omgevingsvisie Wijchen

datum

getekend

projectnr.

pagina

formaat

schaal

17-10-2022

CJa

P05803

-

A3

1:40000

Bergharen

Hernen Batenburg

Leur

Wijchen Alverna

Niftrik

Balgoy

cf. Topotijdreis

Gebiedskaart 1830 Gebiedsanalyse: kaart 1830 Gebiedsanalyse - Omgevingsvisie Wijchen

Omgevingsvisie Wijchen

datum

getekend

projectnr.

pagina

formaat

schaal

17-10-2022

CJa

P06083

-

A3

1:40000

Bergharen

Hernen Batenburg

Leur

Wijchen Alverna

Niftrik

Balgoy

cf. Topotijdreis

Gebiedskaart 1900 Gebiedsanalyse: kaart 1900 Gebiedsanalyse - Omgevingsvisie Wijchen

Omgevingsvisie Wijchen

datum

getekend

projectnr.

pagina

formaat

schaal

17-10-2022

CJa

P06083

-

A3

1:40000

Bergharen

Hernen Batenburg

Leur

Wijchen Alverna

Niftrik

Balgoy

cf. Topotijdreis

Gebiedskaart 1950 Gebiedsanalyse: kaart 1950 Gebiedsanalyse - Omgevingsvisie Wijchen

Omgevingsvisie Wijchen

datum

getekend

projectnr.

pagina

formaat

schaal

17-10-2022

CJa

P06083

-

A3

1:40000

Bergharen

Hernen Batenburg

Leur

Wijchen Alverna

Niftrik

Balgoy

cf. Topotijdreis

Gebiedskaart 2000 Gebiedsanalyse: kaart 2000 Gebiedsanalyse - Omgevingsvisie Wijchen

Omgevingsvisie Wijchen

datum

getekend

projectnr.

pagina

formaat

schaal

17-10-2022

CJa

P06083

-

A3

1:40000

Bergharen

Hernen Batenburg

Leur

Wijchen

Bodemtypen meest voorkomende soorten Kalkloze ooivaaggronden; lichte zavel Kalkloze ooivaaggronden; zware zavel en lichte klei

Alverna

Kalkloze poldervaaggronden; zavel en lichte klei Kalkloze poldervaaggronden; zavel en lichte klei

Niftrik

Kalkloze poldervaaggronden; zware klei, Vorstvaaggronden; grof zand Duinvaaggronden; grof zand Hoge bruine enkeerdgronden; grof zand Haarpodzolgronden; grof zand

bebouwd

Holtpodzolgronden; grof zand

water

terp

Balgoy

cf. open data Gelderland

Bodemtypen

Gebiedsanalyse: Bodemtypen

Gebiedsanalyse - Omgevingsvisie Wijchen

Omgevingsvisie Wijchen

datum

getekend

projectnr.

pagina

formaat

schaal

17-10-2022

CJa

P06083

-

A3

1:40000

169500

170500

171000

171500

172000

172500

173000

173500

174000

174500

175000

175500

176500

176000

177000

177500

178000

178500

179000

179500

180000

180500

181000

181500

182000

182500

183000

183500

181500

182000

182500

183000

183500

429500

429500

430000

430000

430500

430500

431000

431000

170000

427500

427500

428000

428000

428500

428500

429000

429000

Bergharen

427000

426500

426500

427000

Hernen Leur

424500

424500

425000

425000

Wijchen

425500

425500

426000

426000

Batenburg

Cultuur historische waarden

Alverna

423500

Molenbiotoop

423500

niet gewaardeerd

423000

423000

Niftrik

zeer laag

Beschermd rijks stads- of dorpsgezicht

424000

424000

Waarderingskaart:

Historische bouwkundige monumenten

422500

422500

laag middelhoog

422000

Oude woongrond en/of andere oude cultuurlaag

422000

421500

zeer hoog

cf. bodemkaart van Nederland waterschap rivierland open data Gelderland

Balgoy

420500

420500

421000

cf. Parapluplan Chw-VG01_tb5

421000

421500

Wiel

hoog

0

250

500

m 169500

TE1/wycu3_kb_wrdrng_te1

170000

170500

171000

171500

172000

172500

173000

173500

174000

174500

175000

175500

176000

176500

177000

Cultuur historische waardenkaartCultuur historische waarden Gebiedsanalyse: Gebiedsanalyse - Omgevingsvisie Wijchen

Omgevingsvisie Wijchen

177500

178000

178500

179000

179500

180000

180500

181000

datum

getekend

projectnr.

pagina

formaat

schaal

24-11-2022

CJa

P05803

-

A3

1:40000

Bergharen

Hernen Batenburg

Leur

Wijchen

Geomorfologie meest voorkomende soorten Zware klei (1a5,5m) op zand, naar het westen toenemende dikte van het kleidek. Zware klei (2a3m) op zand, weinig variatie. Zandige klei (1a2m) op zand, weinig variatie.

Alverna

Niftrik

Overwegend zandige klei en zand -in mindere mate zware klei en veen. Soms Eem-afzet. in profiel aanwezig. Zand (< 1 m) op klei (< 1 m) op zand.

Balgoy

cf. open data Gelderland

Geomorfologie

Gebiedsanalyse: Geomorfologie

Gebiedsanalyse - Omgevingsvisie Wijchen

Omgevingsvisie Wijchen

datum

getekend

projectnr.

pagina

formaat

schaal

17-10-2022

CJa

P06083

-

A3

1:40000

Bergharen

Hernen Batenburg

Leur

Wijchen

Hoogte op maaiveld Hoger gelegen

Alverna

Niftrik Lager gelegen cf. AHN viewer

Balgoy

Hoogtekaart

Gebiedsanalyse: Hoogtekaart

Gebiedsanalyse - Omgevingsvisie Wijchen

Omgevingsvisie Wijchen

datum

getekend

projectnr.

pagina

formaat

schaal

17-10-2022

CJa

P06083

-

A3

1:40000

Bergharen

Hernen Batenburg

Leur

Wijchen

Infrastructuur Nationaal fietsroutenetwerk

Alverna

Snelwegen N-wegen

Niftrik

Secundaire wegen Vaarwateren Spoorwegen Station

Balgoy

cf. nationaal georegister

Infrastructuur

Gebiedsanalyse: Infrastructuur

Gebiedsanalyse - Omgevingsvisie Wijchen

Omgevingsvisie Wijchen

datum

getekend

projectnr.

pagina

formaat

schaal

17-10-2022

CJa

P06083

-

A3

1:40000

Bergharen

Hernen Batenburg

Leur

Wijchen

Kwel en grondwater Geringe kwel

Alverna

Matige/ernstige kwel Hoge grondwaterstand

Niftrik

cf. open data Gelderland

Balgoy

Kwel en grondwater Gebiedsanalyse: Kwel en grondwater Gebiedsanalyse - Omgevingsvisie Wijchen

Omgevingsvisie Wijchen

datum

getekend

projectnr.

pagina

formaat

schaal

17-10-2022

CJa

P06083

-

A3

1:40000

Bergharen

Hernen Batenburg

Leur

Wijchen

Landschaptypen meest voorkomende soorten Infrastructuur Nationaal fietsroutenetwerk Waal uiterwaarden

Alverna

Snelwegen Waaloeverwallen N-wegen Waalkommen Secundaire wegen Rivierduinen, vlakten en donken Vaarwateren oude oeverwallen Spoorwegen Maaskommen Station Maasoeverwallen cf. nationaal georegister Maasuiterwaarden

Niftrik

Balgoy

cf. gemeentelijk Landschapsontwikkelingsplan

Landschaptypen Gebiedsanalyse: Infrastructuur Landschaptypen Gebiedsanalyse - Omgevingsvisie Wijchen Omgevingsvisie Wijchen

datum

getekend

projectnr.

pagina

formaat

schaal

17-10-2022

CJa

P06083

-

A3

1:40000

Bergharen

Hernen Batenburg

Leur

Wijchen

Omgevingsverordening Gelderland: natuur en cultuur Groene ontwikkelingszone

Alverna

Gelders natuurnetwerk Verkenningsgebied voorwaarden natuurbegraven Gelders natuurnetwerk

Niftrik

Beschermingszone natte landnatuur Molenbiotoop cf. omgevingsverordening cf. landelijke voorziening beeldmateriaal Gelderland

Luchtfoto

Balgoy

Gebiedsanalyse: Luchtfoto Omgevingsverordening Gelderland

Gebiedsanalyse - Omgevingsvisie Wijchen

Omgevingsvisie Wijchen

datum

getekend

projectnr.

pagina

formaat

schaal

17-10-2022 07-11-2022

CJa

P06083

-

A3

1:40000

Bergharen

Hernen Batenburg

Leur

Wijchen

Risicokaart

Alverna

Niftrik

Balgoy

Kans op verkeersongeval

cf. risicokaart.nl

Risicokaart

Gebiedsanalyse: Risicokaart

Gebiedsanalyse - Omgevingsvisie Wijchen

Omgevingsvisie Wijchen

datum

getekend

projectnr.

pagina

formaat

schaal

17-10-2022

CJa

P06083

-

A3

1:40000

Bergharen

Hernen Batenburg

Leur

Wijchen

Omgevingsverordening Gelderland: natuur en cultuur Groene ontwikkelingszone

Alverna

Gelders natuurnetwerk Verkenningsgebied voorwaarden natuurbegraven Gelders natuurnetwerk

Niftrik

Beschermingszone natte landnatuur Molenbiotoop cf. omgevingsverordening Gelderland

Balgoy

Omgevingsverordening Gelderland Omgevingsverordening Gelderland Gebiedsanalyse - Omgevingsvisie Wijchen

Omgevingsvisie Wijchen

datum

getekend

projectnr.

pagina

formaat

schaal

17-10-2022

CJa

P06083

-

A3

1:40000

Bergharen

Hernen Batenburg

Leur

Wijchen

Omgevingsverordening Gelderland: veiligheid en water Verbodsgebied varend ontgassen

Alverna

Intrekgebied

Niftrik

Waterbescherming cf. omgevingsverordening Gelderland

Balgoy

Omgevingsverordening Gelderland Omgevingsverordening Gelderland Gebiedsanalyse - Omgevingsvisie Wijchen

Omgevingsvisie Wijchen

datum

getekend

projectnr.

pagina

formaat

schaal

07-11-2022

CJa

P06083

-

A3

1:40000

Bergharen

Hernen Batenburg

Leur

Wijchen Alverna

Niftrik

Balgoy

cf. Geluidskaarten RWS

Geluidskaart

Geluidskaart

Gebiedsanalyse - Omgevingsvisie Wijchen

Omgevingsvisie Wijchen

datum

getekend

projectnr.

pagina

formaat

schaal

24-11-2022

CJa

P06083

-

A3

1:40000