Bijlage 1 Beleidsplan Samen voor een gezonde toekomst 2025-2028 def versie

Samen voor een gezonde toekomst Beleidsplan voor Wmo, Jeugd, Gezondheid, Sport en Cultuur

2025-2028

1

Inhoudsopgave Hoofdstuk

Pagina

Voorwoord ...........................................................................................................3 1.

Visie en uitgangspunten .................................................................................4

2.

Wettelijke context en ontwikkelingen ...............................................................5

3.

Gezond en Actief ...........................................................................................9

4.

Sociale basis en cultuur ................................................................................12

5.

Opgroeien...................................................................................................15

6.

Geldzorgen, armoede en schulden..................................................................18

7.

Een passend thuis ........................................................................................20

8.

Zorg en Veiligheid ........................................................................................22

9.

Organisatie .................................................................................................25

2

Voorwoord Dit is het Beleidsplan en Uitvoerplan voor de Wmo, Jeugd en Gezondheid van 2025 tot 2028. Hierin leest u hoe de gemeenten Druten en Wijchen de komende vier jaar de Jeugdwet, de Wmo en de Wet publieke gezondheid gaan uitvoeren. We verbinden dit met onderwerpen zoals sport, cultuur, geldzorgen, wonen en laaggeletterdheid om zo een compleet plan te bieden. Het doel is om inwoners te ondersteunen waar dat nodig is en onze jeugd een veilige en vertrouwde omgeving te bieden om op te groeien, wonen, recreëren en werken. Dit plan sluit aan bij de strategische visies van Druten en Wijchen. Voor dit plan hebben we ideeën opgehaald bij organisaties zoals scholen, welzijnsorganisaties, adviesraden en andere belangrijke partijen. Deze input is verwerkt in het beleidsplan.

Leeswijzer In dit beleidsplan leest u vooral de visie en uitgangspunten van de gemeente Druten en Wijchen. Samen vormen zij het beleidskader voor de uitvoering van de Wmo, Jeugdwet, Gezondheid, Zorg en Veiligheid. Hoe wij de komende vier jaar dit gaan realiseren kunt u lezen in het Uitvoerplan 2025-2028. In hoofdstuk 1 schetsen we de algemene visie en uitgangspunten. In hoofdstuk 2 geven we inzicht in de wettelijke context en de ontwikkelingen die de komende jaren op de gemeenten afkomen. In de hoofdstukken: • • • • • •

Gezond en Actief Sociale basis en cultuur Opgroeien Geldzorgen, armoede en schulden Een passend huis Zorg en Veiligheid

werken we per onderwerp onze visie en uitgangspunten uit. Voor elk onderwerp geven we aan wat we de komende vier jaar willen bereiken. De letters a, b, c, enzovoort verwijzen naar de acties die SMART zijn uitgewerkt in het Uitvoeringsplan 2025-2028. Hier kunt u lezen hoe we aan de doelen gaan werken en wat de kosten zijn. In het Uitvoeringsplan 2025-2028 vindt u ook de lokale vertaling van het Regioprogramma Jeugd 2023-2028. Als een actie hieraan gerelateerd is, verwijzen we in het Uitvoeringsplan naar het thema uit het regioplan Jeugd waar de actie bij hoort. Tot slot geven wij in hoofdstuk 9 op hoofdlijnen inzicht in hoe we organisatorisch de beweging die we in gang willen zetten uitvoeren, volgen en bij gaan sturen.

3

1. Visie en uitgangspunten We willen dat iedereen in de samenleving kan meedoen. Daar werken we samen aan. We letten op elkaar en helpen waar nodig. Als het niet lukt om problemen zelf op te lossen, kunnen inwoners rekenen op hulp van professionals en de gemeente. Samen met de inwoner kijken we naar de problemen en bedenken we oplossingen. Dit is de kern van ons beleid op het gebied van gezondheid, Wmo en jeugd in onze gemeenten. In dit plan leggen we uit hoe we de komende vier jaar hieraan werken. Dit doen we niet alleen, maar samen met inwoners, verenigingen en onze partners in de samenleving. De belangrijkste uitgangspunten van dit plan zijn: De inwoner staat centraal. Mensen werken zelf, of samen met hun netwerk, aan hun welzijn en gezondheid. Ze denken na over hun toekomst. Als dit niet lukt, kan iemand anders hen helpen. De samenleving wordt complexer. Dit vraagt om meer veerkracht van mensen. Denk bijvoorbeeld aan jongeren die te maken hebben met prestatiedruk en veel prikkels, of aan ouderen die moeten omgaan met chronische ziektes. We proberen obstakels weg te nemen. Zodat er meer wederzijds begrip is en we samen kunnen zorgen voor een inclusieve samenleving Van zorg naar welzijn. We zetten in op laagdrempelige ondersteuning die voor iedereen toegankelijk is, zodat mensen zonder obstakels direct gebruik kunnen maken van passende ondersteuning of advisering.

Het is belangrijk dat zowel inwoners als professionals weten wat er mogelijk is. Individuele ondersteuning blijft beschikbaar als dat nodig is. Hulp dicht bij huis. We organiseren hulp het liefst zo dicht mogelijk bij de thuissituatie, samen met het eigen netwerk en de omgeving. We werken wijk- of dorpsgericht om zo goed mogelijk aan te sluiten bij de leefwereld van mensen. Sport, bewegen en cultuur voor een gezonde leefstijl. Deze middelen zetten we in om mensen gezonder te laten leven, inclusief mentale gezondheid, gezondheidsverschillen te verkleinen en sociale contacten te bevorderen. Dit helpt ook bij het vitaal ouder worden. Duurzame oplossingen boven snelle oplossingen. We streven naar tijdelijke ondersteuning waarna inwoners weer zelfstandig verder kunnen. Indien noodzakelijk kijken we naar duurzame oplossingen waarbij zelfstandigheid zo goed mogelijk wordt bevorderd of behouden. We werken met data. Zo investeren we in de onderwerpen die de meeste aandacht nodig hebben. We meten ook de resultaten en tevredenheid, zodat we het aanbod kunnen blijven verbeteren.

4

2. Wettelijke context en ontwikkelingen Gemeenten en wetgeving Volgens de Jeugdwet, de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de Wet publieke gezondheid (Wpg) maken gemeenten met regelmaat een beleidsplan waarin ze uiting geven aan de onderdelen zoals staan beschreven in de benoemde wetten. In deze wetten staat welke onderwerpen in het plan moeten staan. Ook staat in deze wetten dat de gemeenteraad regels opstellen om het plan uit te voeren. In Druten geldt de “Verordening maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp gemeente Druten 2024” en in Wijchen de “Verordening maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp gemeente Wijchen 2024”. Deze verordeningen geven het college de mogelijkheid om aanvullende regels te maken voor de uitvoering. Met dit beleidsplan maken we het beleid concreter en geven we richtlijnen voor de uitvoering. Publieke gezondheid We kijken breed naar gezondheid. Gezondheid hangt niet alleen af van leefstijl, maar ook van de omstandigheden waarin mensen leven. Daarnaast zijn mensen niet alleen maar gezond of ongezond; het gaat om hoe goed mensen zich kunnen aanpassen en beslissingen kunnen nemen over hun gezondheid. Dit noemen we positieve gezondheid. Het vergroten van de veerkracht van inwoners en het kijken naar mogelijkheden staat centraal.

Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Ons doel is om in 2040 een gezonde generatie te hebben, met mensen die weerbaar, gezond en gelukkig kunnen leven in een gezonde omgeving. Met het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) werken gemeenten, partners en inwoners samen aan een lokale en regionale aanpak voor preventie, gezondheid en een sterke sociale basis. We richten ons op preventie en werken samen met verschillende beleidsterreinen, zoals armoedebestrijding en een gezonde leefomgeving, om onze doelen te bereiken. Gezondheidsverschillen We willen de gezondheidsverschillen tussen groepen verkleinen en zorgen voor gelijke kansen. Mensen met een hoger inkomen en hoger opgeleid zijn, leven gemiddeld langer en gezonder. Daarom investeren we extra in de gezondheid van kwetsbare groepen. We weten dat niet iedereen altijd gezonde keuzes kan maken, bijvoorbeeld door geldzorgen Daarom kijken we bij deze groep naar hun hele situatie om hen zo goed mogelijk te helpen. Sport en cultuur als middel We gebruiken sport en bewegen om een gezonde leefstijl te bevorderen en gezondheidsachterstanden te verkleinen. Sport en bewegen helpen om ziekten zoals hart- en vaatziekten, diabetes en obesitas te voorkomen of te verminderen. Het draagt bij aan de sociale binding en het welzijn van inwoners.

Volgens het Kenniscentrum Sport en Bewegen levert elke euro die we investeren in sport en bewegen 2,76 euro op door betere gezondheid, lagere zorgkosten en minder ziekteverzuim.

5

Ook van cultuurdeelname zijn de gezondheidseffecten bewezen (door de World Health Organisation). Cultuurdeelname heeft een positief effect op de (subjectief ervaren) gezondheid van mensen. De uitkomsten van onderzoeken laten zien dat deelname aan zowel passieve als actieve culturele activiteiten significant gerelateerd is aan een goede gezondheid, minder gevoelens van bezorgdheid en depressie en een hogere tevredenheid met het leven. Sport- en cultuurdeelname wegen zwaarder op welzijn dan andere factoren als werk, inkomen, opleiding en sociale positie. Het brengt mensen samen en zorgt ervoor dat mensen zich verbonden voelen met elkaar en met de samenleving. Cultuurparticipatie bevordert preventief de positieve geestelijke en –in bepaalde matede fysieke gezondheid van onze inwoners. Een divers cultuuraanbod maakt onze gemeente aantrekkelijker om in te wonen en werken. We werken samen met verschillende beleidsterreinen om sport, bewegen en cultuur in te zetten als middel om onze doelen te bereiken. Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 Sociale basis: samen naar meer of blijvende zelfredzaamheid De meeste inwoners helpen elkaar, of dat nu binnen een gezin, in de buurt, een vereniging of een geloofsgemeenschap is. Mensen zijn vaak gelukkiger als ze zelf keuzes kunnen maken en een sterk sociaal netwerk hebben.

Dit netwerk biedt niet alleen gezelligheid en steun, maar maakt het ook makkelijker om hulp te vragen. Mensen met een sociaal netwerk hebben minder last van stress, verwerken problemen beter en voelen zich minder eenzaam. Als er geen netwerk is, wordt vaker hulp gevraagd van vrijwilligers, mantelzorgers of professionals. We willen daarom ontmoetingsplekken in de buurt toegankelijk en aantrekkelijk maken, zoals bankjes, speeltuinen, en dorpshuizen en wijkcentra. Ook stimuleren we activiteiten zoals cultuur en sport, zodat iedereen zich welkom voelt. We moedigen inwoners, ondernemers en professionals aan om ideeën en plannen te maken. We richten ons op wat inwoners zelf kunnen en willen, en zorgen dat professionele hulp dichtbij is als dat nodig is. Zo werken we samen aan sterke, gezonde buurten. Meer algemene voorzieningen in plaats van maatwerk Algemene voorzieningen zijn diensten of activiteiten waar mensen zonder indicatie gebruik van kunnen maken. Denk bijvoorbeeld aan de laagdrempelige inloop- en ontmoetingspunten in de wijk. Of het lenen van hulpmiddelen of een duofiets. We bieden maatwerk alleen als het echt nodig is, maar proberen mensen vaker naar de algemene voorzieningen te verwijzen. Samenwerken voor een goede aanpak We vinden het belangrijk dat mensen elkaar helpen en samen problemen oplossen.

Inwoners spelen een grote rol bij het vinden van oplossingen in hun eigen omgeving. De gemeente helpt en stimuleert samenwerking tussen inwoners, vrijwilligersorganisaties, zorgpartijen, welzijnsorganisaties, ondernemers en woningcorporaties. Abonnementstarief Wmo Sinds 2020 betalen Wmo-cliënten een eigen bijdrage van maximaal € 20,60 per maand per huishouden voor maatwerkvoorzieningen. Door dit abonnementstarief is de vraag naar Wmo-ondersteuning gestegen, vooral voor hulp in het huishouden. In 2026 wordt waarschijnlijk de inkomensafhankelijke bijdrage weer ingevoerd. We weten nog niet wat de financiële en gedragsmatige effecten hiervan zullen zijn, omdat er nog veel 6

beslissingen genomen moeten worden. Zodra er meer duidelijkheid is, starten we met de uitvoering en communicatie naar inwoners. Vergrijzing De groep ouderen groeit, vooral het aantal kwetsbare ouderen. Hierdoor neemt de vraag naar ondersteuning toe, net als de vraag naar mantelzorgers en vrijwilligers. Maar door de vergrijzing neemt ook het aantal mantelzorgers af, wat extra uitdagingen oplevert. Dementievriendelijk Het aantal mensen met dementie stijgt. Eén op de drie vrouwen en één op de zeven mannen krijgt dementie. We willen ervoor zorgen dat mensen met dementie en hun naasten zo lang mogelijk een normaal leven kunnen leiden. Hiervoor is meer kennis nodig over hoe we met dementie omgaan. Ook willen we meer aanbod voor dagactiviteiten voor thuiswonende mensen met dementie, met behulp van subsidies. Zorg steeds vaker thuis Steeds meer mensen krijgen zorg thuis, vanuit de Zorgverzekeringswet of de Wet langdurige zorg (Wlz). Vaak blijven mensen langer in de Wmo voordat ze overgaan naar de Wlz. Door wachttijden in de zorg stijgt de vraag naar Wmo-ondersteuning, wat voor zwaardere en complexere situaties zorgt. Beschermd wonen decentralisatie Op dit moment organiseert de gemeente Nijmegen Beschermd Wonen voor volwassenen met psychiatrische problemen. De overheid wil deze verantwoordelijkheid overdragen naar alle gemeenten. Deze decentralisatie is gepland voor 1 januari 2026.

Om ons goed voor te bereiden, krijgen gemeenten vanaf 2025 extra budget. We werken aan de overgang van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis, zodat inwoners zo zelfstandig mogelijk kunnen blijven wonen in hun eigen omgeving. Dak- en thuisloosheid Gemeente Nijmegen verzorgt ook de opvang van dak- en thuislozen. Als regiogemeenten werken we samen om een actieplan te maken voor dak- en thuisloosheid en de opvang te verbeteren. GGZ (geestelijke gezondheidszorg) in de wijk Vanuit beschermd wonen en de maatschappelijke opvang stimuleren we uitstroom. Dit ambulantiseren gebeurt ook in de behandelsector van de GGZ. Hierdoor wonen er steeds meer mensen met een psychische kwetsbaarheid in onze wijken. Hierop bereiden we ons voor met de regionale ‘sluitende aanpak’. Naast regionale afspraken en acties zijn ook gemeenten lokaal aan zet. We noemen deze aanpak ‘GGZ in de wijk’. We maken hierin afspraken met onze partners over extra woonplekken. Maar ook over hoe we andere inwoners op deze groep voorbereiden (inclusie). We zorgen er daarnaast voor dat er passende zorg in de wijk (Wijk GGZ) is en bestaande inloop GGZ toegankelijker wordt voor nog meer inwoners. Verder organiseren we kennis over de GGZ doelgroep door iedere inwoner de gelegenheid te geven deel te nemen aan de training Mental Health First Aid. We maken gebruik van de expertise van ervaringsdeskundigen.

Wmo toezicht Vanuit ons regionaal uitgevoerde toezicht door de GGD controleren we de uitvoering en

7

de kwaliteit van de Wmo-ondersteuning. Zo ontstaat er zicht op de kwaliteit van de geleverde zorg. Dit draagt bij aan de kwaliteitsverbetering in de keten.

Jeugdwet De gemeente is verantwoordelijk voor jeugdzorg en de toegang tot ondersteuning. Druten en Wijchen werken samen met andere gemeenten in de regio om deze taak uit te voeren. Dit gaat over jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering, zowel met als zonder verblijf. De jeugdzorg in Nederland is toe aan vernieuwing en doorontwikkeling om de zorg en de toegang te verbeteren. Zo is het mogelijk ouders en jeugdige beter passende ondersteuning te bieden. Het systeem is versnipperd, waardoor samenwerking en de verdeling van taken soms onduidelijk is. Ook zorgen administratieve lasten en de toenemende vraag naar jeugdhulp voor extra druk op de professionals en stijgende kosten. Om deze problemen aan te pakken, is in 2023 de landelijke Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 vastgesteld. Deze agenda brengt grote veranderingen met zich mee voor over hoe de jeugdzorg is georganiseerd. Het doel is de zorg te verbeteren door hem beter passend en sneller beschikbaar te hebben in lichte vormen waardoor we zware zorg voorkomen en de zorg betaalbaarder houden. Ook willen we voorkomen dat alle ongemakken die horen bij het opgroeien en opvoeden direct omgezet worden in zorgvragen. We willen ouders en jeugdigen sterker maken in het zelf oppakken en oplossen van dit ongemak. Gemeenten moeten daarbij samenwerken in een sterke regio.

Lokaal moeten we komen tot een robuuste sociale teams en sterke sociale basis met voldoende ondersteuningsaanbod. In januari 2024 hebben alle zeven gemeenteraden in het Rijk van Nijmegen het Regioprogramma Jeugd 2023-2028 goedgekeurd. Dit programma is gebaseerd op de Hervormingsagenda en bevat zes doelen en bijbehorende acties om de jeugdzorg te verbeteren: 1. Meer inclusie in kinderopvang en onderwijs, en betere samenwerking tussen onderwijs en jeugdzorg. 2. Versterken van mentale veerkracht. 3. Passende hulp bieden voor complexe problemen bij jongeren en gezinnen. 4. Minder jongeren in residentiële jeugdhulp: zo thuis mogelijk. 5. Scheiden zonder schade voor alle gezinsleden. 6. Veiligheid voor gezinnen: samen voor veiligheid. Het Regioprogramma Jeugd is een belangrijk onderdeel van dit beleidsplan voor jeugdzorg. In dit plan geven we alleen de lokale accenten aan. De lokale vertaling van het Regioprogramma Jeugd is verder uitgewerkt in het uitvoerplan 2025-2028. Voor meer details verwijzen we graag naar het Regioprogramma Jeugd. Krapte op de arbeidsmarkt De beschikbaarheid aan ondersteuning wordt steeds vaker beperkt door het tekort aan personeel. We hebben de hulp van de samenleving nodig om dit samen te blijven redden.

8

9

3. Gezond en Actief We willen dat alle inwoners gezond en actief kunnen leven. We werken volgens het idee van positieve gezondheid en willen gezondheidsverschillen verkleinen. Dit betekent dat we ook kijken naar achterliggende oorzaken, zoals geldzorgen. We gebruiken sport en bewegen niet alleen als doel, maar ook als middel om gezondheid te verbeteren voor alle inwoners. Samen met onze partners werken we op verschillende thema’s aan betere gezondheid. Goed voor jezelf zorgen Inwoners zijn zelf verantwoordelijk voor hun eigen gezonde leefstijl. Wij stimuleren een gezonde leefstijl en proberen obstakels weg te nemen. We maken gezonde keuzes makkelijker en toegankelijker. Samen met onze partners ondersteunen we dit, thuis, op school, op het werk en in de sportkantine. We werken ook samen om een ecosysteem te bouwen voor mentale gezondheid. Zo willen we de mentale veerkracht van inwoners vergroten. a) Overgewicht komt in de Druten meer voor dan gemiddeld. In Wijchen neemt het overgewicht toe. We verminderen overgewicht door te focussen op bewegen en gezonde voeding. Dit doen we samen met verschillende organisaties in een ketenaanpak. b) We streven naar een rookvrije generatie. Er wordt niet meer gerookt op locaties waar veel kinderen komen. Ook locaties als sportterreinen, dorpshuizen en horeca stimuleren en ondersteunen wij om rookvrij te worden.

c) We werken aan het voorkomen van alcoholgebruik bij jongeren onder de 18 jaar en verminderen problematisch alcoholgebruik bij volwassenen. d) We werken preventief aan de mentale gezondheid van onze inwoners. e) We moedigen een gezonde leefstijl bij ouderen aan en zetten in op valpreventie. Hierdoor worden onze inwoners vitaal en ondernemend oud. Gezonde omgeving We zien dat de omgeving waarin mensen leven veel invloed heeft op hun fysieke en mentale gezondheid. Een aantrekkelijke fysieke en sociale omgeving bevordert de gezondheid van onze inwoners. We werken aan een schone, veilige en beweegvriendelijke omgeving die ontmoetingen stimuleert. Dit doen we samen met inwoners, scholen, verenigingen, ondernemers en professionals. We hebben extra aandacht voor een gezonde leefomgeving voor kwetsbare groepen, zoals kinderen, ouderen en wijken waar veel gezondheidsachterstanden zijn. Daarnaast dragen reanimatiecursussen en de goede beschikbaarheid van AED's bij aan een gezonde omgeving. f) We creëren een fysieke leefomgeving die gezond gedrag (bewegen, voeding, ontmoeting, mentale gezondheid) gemakkelijker maakt. g) We moedigen kinderen aan om meer buiten te spelen doordat de fysieke (school)omgeving daartoe uitnodigt. h) We maken actief de verbinding tussen sport, bewegen, cultuur, gezondheid en preventie en het fysieke domein, in bijvoorbeeld de omgevingsvisie.

i) We moedigen reanimatiecursussen aan en zorgen ervoor dat AED’s op openbare plekken beschikbaar zijn. Sport en bewegen als middel We gebruiken sport en bewegen niet alleen als doel, maar ook als preventief middel voor alle inwoners in onze gemeente. Het helpt bij het verbeteren van gezondheid en vitaliteit en het voorkomen of verminderen van ziektes zoals hart- en vaatziekten, diabetes, kanker, dementie en obesitas. Daarnaast helpt het ook om eenzaamheid te voorkomen 10

en om langer zelfstandig thuis te kunnen blijven wonen. Samen met onze netwerkpartners, sportverenigingen en sportaanbieders zetten we ons hiervoor in. j)

We moedigen deelname aan sport- en beweegactiviteiten aan voor iedereen. We geven daarbij extra aandacht aan jongeren, ouderen en anderen voor wie bewegen moeilijker is. k) We versterken het netwerk en leggen actief verbindingen tussen sport, gezondheid, het sociaal domein, onderwijs, cultuur en het fysieke domein. l) We willen dat iedere inwoner met plezier, veilig, toegankelijk, eerlijk en zorgeloos kan sporten en bewegen. Ongeacht achtergrond, leeftijd, beperking en financiële situatie. m) We willen optimaal gebruikmaken van de openbare ruimte voor sporten, bewegen en spelen; n) We willen sterke, vitale en financieel gezonde sportverenigingen die een bijdrage leveren aan onze beleidsdoelen.

11

12

4. Sociale basis en cultuur Samen naar meer samen redzaam We willen graag dat iedereen mee kan doen en naar elkaar omziet. Voor alle mensen met een zichtbare of onzichtbare beperking, maar ook voor inwoners zonder beperking. Want iedereen telt mee en doet vooral mee. Thuis, op de werkvloer, bij de sportclub, op school of in het dorp; het maakt niet uit. Inwoners centraal Inwoners hebben oog voor elkaars behoeften en vullen elkaar aan waar nodig. We gaan uit van de eigen mogelijkheden. Als dat niet voldoende is, kan er beroep worden gedaan op ondersteuning. a) Inwoners nemen regie over (levens)vragen, eventueel met professionele ondersteuning. b) Inwoners ontmoeten elkaar en kijken meer naar elkaar om. c) Inwoners bezitten de vaardigheden om een sociaal netwerk op te bouwen, in te zetten en te onderhouden wanneer zij daar behoefte aan hebben. d) We geven aandacht aan de algemeen toegankelijke hulpmiddelen, zoals de uitleenservice van de zorgverzekering. Daarnaast breiden we het aantal poolmiddelen vanuit de gemeente uit.

Het begint bij preventie We stimuleren ontmoeting en meedoen dichtbij huis. Een goed ingerichte leefomgeving draagt hieraan bij. Een goed sociaal netwerk biedt niet alleen gezelligheid en steun, maar maakt het ook makkelijker om hulp te vragen. We stimuleren nieuwe (burger)initiatieven door bijvoorbeeld mee te denken, het aanbieden van een locatie of een financiële bijdrage. e) Signalen van eenzaamheid worden herkend en bespreekbaar gemaakt. We richtten ons op een aanpak om eenzaamheid te verminderen. f) Mantelzorgers van alle leeftijden en betrokkenen bij verschillende zorgvragen (fysiek/mentaal) voelen zich gehoord en gewaardeerd. We bieden verschillende vormen van passende ondersteuning.

Inclusieve samenleving Iedereen moet overal en altijd mee kunnen doen. Thuis, op de werkvloer, bij de sportclub, de culturele vereniging, op school of in het dorp. Dat noemen we een inclusieve samenleving. g) Iedere inwoner hoort erbij, wordt gehoord en kan meedoen. h) We nemen belemmeringen in de samenleving zoveel mogelijk weg, bijvoorbeeld door passend alternatief vervoer te bieden voor mensen zelf niet mobiel zijn. i) Om een inclusievere samenleving te worden, willen we de bewustwording van alle professionals en inwoners vergroten.

Cultuur

13

Cultuur heeft een positief effect op de gezondheid van mensen. Deelname aan culturele activiteiten draagt bij aan een goede gezondheid, minder gevoelens van bezorgdheid en depressie en een hogere tevredenheid met het leven. Daarnaast biedt cultuur een plek waar mensen met verschillende achtergronden elkaar kunnen ontmoeten. Cultuur draagt bij aan het saamhorigheidsgevoel en creëert betrokkenheid bij de samenleving. Er ontstaat meer begrip voor elkaars waarden, normen en (culturele) achtergronden. Dit belang wordt groter naarmate de diversiteit groter wordt. Culturele activiteiten creëren op een laagdrempelige manier ontmoeting en verbinding en laten groepen mensen buiten hun eigen ‘sociale bubbel’ kijken. Zo kan iedereen deelnemen aan en bijdragen aan de samenleving. Een breed cultuuraanbod maakt onze gemeente levendiger en aantrekkelijker om in te wonen en te werken. Het biedt ruimte voor creativiteit, persoonlijke ontwikkeling, ontmoeting en plezier. Amateurkunstbeoefening We zien dat het beoefenen van amateurkunst nog steeds populair is. Wel merken we dat er een verschuiving is van deelname via verenigingen naar meer ongebonden en individuele deelname. Deelname aan amateurkunst heeft een belangrijke sociale component van elkaar ontmoeten. j)

We ondersteunen de verenigingsstructuur van amateurkunst en helpen de verenigingen in hun verjonging. k) We zorgen ervoor dat er nieuwe culturele uitingen kunnen plaatsvinden los van de verenigingsstructuur. Cultuur en sociaal domein Door cultuur te verbinden met het sociaal domein in de wijken en dorpen, richten we ons op preventie. We stimuleren het welzijn en de gezondheid door deelname aan cultuur en proberen op die manier bij te dragen aan het voorkomen van (zwaardere) zorgvragen. Met concrete en haalbare sociaal-artistieke projecten en programma’s bereiken we jongeren, ouderen en kwetsbare doelgroepen. l)

We leggen actief de verbinding met het sociaal domein. We willen mensen met een fysieke, geestelijke of financiële beperking zoveel mogelijk laten meedoen aan het ‘gewone’ culturele leven. m) We moedigen cultuurparticipatie onder kwetsbare ouderen aan. n) We stimuleren de cultuurparticipatie van jongeren. Cultuur en leefbaarheid Cultuur speelt een belangrijke rol in de leefbaarheid van onze wijken en dorpen. We bevorderen cultuurparticipatie in onze kernen en stimuleren zo de leefbaarheid. o) We faciliteren en stimuleren gerichte acties vanuit de dorps- en wijkcentra om tot een passend aanbod te komen. We werken aan het verstevigen van de sociale basis. p) We brengen bepaald aanbod naar de inwoners toe als dat meer geschikt is (maatwerk). q) We verlagen de drempels voor cultuurparticipatie zodat iedereen die wil, mee kan doen.

14

15

5. Opgroeien Versterken van kennis en zelfstandigheid in opvoeden en opgroeien Met de invoering van de Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 ligt de nadruk op preventie en het zelf kunnen regelen van zaken. We willen dat jongeren en ouders zoveel mogelijk zelf oplossingen vinden voor vragen over opvoeden en opgroeien, in een veilige omgeving. Door zelf keuzes te maken, houden gezinnen de regie in eigen handen. Goede voorlichting kan hen hierbij ondersteunen. Belangrijk is het creëren van een sterke pedagogische omgeving, waar kinderen en jongeren zich veilig, ondersteund en gewaardeerd voelen. Dit betekent het bevorderen van een cultuur van begrip en acceptatie, waar uitdagingen bij het opvoeden als normaal worden beschouwd. a) Ouders en opvoeders hebben kennis van de ontwikkelingen van het kind per leeftijdsfase. b) Ouders en opvoeders voelen zich gesteund bij het opvoeden en opgroeien van hun kind. c) Jeugdigen hebben een plek om hun vragen over opgroeien en zelfstandig worden te stellen. d) De jeugd voelt zich gesteund wanneer meedoen niet vanzelfsprekend is. Opgroeien en onderwijs In lijn met de doelen van het Regioprogramma Jeugd 2023-2028 werken we hard aan een gezamenlijke aanpak om problemen vroeg te voorkomen. We zorgen ervoor dat onderwijs, voorschoolse voorzieningen, partners zoals de GGD, welzijnsorganisaties, het Sociaal Team en jeugdhulp goed samenwerken.

Een voorbeeld hiervan is het project Kansrijke Start, waarin we ons inzetten voor de eerste 1000 dagen van een kind. Door op tijd hulp te bieden, willen we zorgen voor een gezonde ontwikkeling en een veilige omgeving voor elk kind. e) Lokale partners en scholen werken nauw samen om zorgsignalen vroegtijdig met ouders op te pakken. f) De zorgteams binnen het onderwijs en het Sociaal Team zijn laagdrempelig vindbaar voor ouders en jeugdigen en met elkaar verbonden. g) We creëren groepsgericht aanbod binnen – of nabij het onderwijs om mentale weerbaarheid te vergroten. Kinderen groeien zo thuis mogelijk op Het is cruciaal om uithuisplaatsingen van kinderen te voorkomen waar dat mogelijk is. We werken samen met het gezin en andere betrokkenen, zoals de school, huisarts en jeugdhulp, om de best passende oplossing te vinden. Daarbij gebruiken we de Verklarende Analyse, een aanpak die niet alleen kijkt naar wat er misgaat, maar vooral naar waarom de problemen ontstaan. Daarnaast willen we voorkomen dat gezinnen overbelast raken. Dit doen we onder andere door gezinnen die extra steun nodig hebben te koppelen aan een steungezin binnen onze gemeente. Op een eenvoudige en gelijkwaardige manier krijgen kinderen zo extra aandacht en worden ouders ontlast. Het idee dat kinderen ‘zo thuis mogelijk’

16

opgroeien is een belangrijk onderdeel van het landelijke beleid en het Regioprogramma Jeugd. h) We breiden het steunend netwerk voor kwetsbare ouders en kinderen uit. i) Elke jeugdige heeft een steunfiguur (zoals bijvoorbeeld een JIM1). Gedeeld ouderschap na scheiding Scheidingen hebben altijd invloed op het welzijn van kinderen. In lijn met het Regioprogramma Jeugd 2023-2028 zetten wij ons lokaal in om ondersteuning te bieden tijdens en na een scheiding. We werken samen met het REPS (Regionaal Expertise Project complexe Scheidingen). Landelijke richtlijnen laten zien dat snelle hulp en ondersteuning kunnen helpen om conflicten te verminderen en de negatieve impact op kinderen te beperken. j)

Binnen het Sociaal Team is deskundigheid aanwezig op het gebied van (complexe) echtscheidingen. k) Binnen het Sociaal Team bieden we passende hulp aan ouders bij complexe echtscheiding. Zelfredzaamheid bij overgang 18-/18+ De Jeugdwet stopt in principe bij 18 jaar, maar wij vinden dat het opgroeien niet stopt bij 18. Als een jongere 18 wordt, krijgt hij of zij veel nieuwe verantwoordelijkheden. Daarom sturen we jongeren die 18 worden een verjaardagskaart. In deze kaart feliciteren we hen, maar leggen we ook uit wat ze allemaal moeten regelen en welke rechten ze hebben. Als de jongere er zelf niet uitkomt of hulp nodig heeft van zijn omgeving, bieden wij ondersteuning. Dit vraagt van ons dat we anders kijken naar wat jongeren nodig hebben om verder te groeien in hun eigen omgeving. We geven hen vaardigheden en hulpmiddelen om zelfstandig te worden, veerkracht op te bouwen en beter om te gaan met stress en tegenslagen. Een belangrijk onderdeel van deze aanpak is dat jongeren leren omgaan met moeilijk gedrag, zonder meteen gespecialiseerde zorg in te schakelen. l) Jongeren worden gesteund bij de overgang van 18- naar 18+. m) Jongeren vinden steun in hun eigen omgeving om bij normale vragen over zelfstandig worden. n) Jongerenactiviteiten zijn gericht op zelfontplooiing en talent.

1 Een JIM is een steunfiguur die een jongere zelf kiest uit de eigen omgeving zoals een buur, tante, sportcoach

of opa. Een vertrouwenspersoon die de jongere inspireert, energie geeft, dingen leert en als nodig ook een keer de waarheid kan zeggen. Zo’n JIM treedt als vertegenwoordiger op richting het gezin en professionals.

17

18

6. Geldzorgen, armoede en schulden Geldzorgen hebben invloed op gezondheid, werk, wonen en persoonlijke ontwikkeling. Het kan ook leiden tot sociale uitsluiting. Vooral voor kinderen hebben geldzorgen en armoede een grote impact. Armoede en schulden komen vaak niet alleen. Ze gaan vaak samen met problemen op andere gebieden in het leven. Daarom kiezen we voor een brede aanpak en kijken we welke hulp in het algemeen nodig is. a) We willen het aantal huishoudens dat wij bereiken met onze financiële verstrekkingen verhogen. b) We bieden inwoners zo vroeg mogelijk ondersteuning bij hun financiële problemen. Waar nodig zetten we aanvullende dienstverlening in (zorg, participatie) om hun zelfredzaamheid te verstevigen. c) Door preventie en vroegsignalering van schulden willen we het aantal huishoudens met (problematische) schulden verminderen. d) We zetten in op preventieve activiteiten, zoals bewustwording van ouders, ondersteuning bij levensgebeurtenissen, en investeren in persoonlijk contact. e) We versterken de samenwerking met maatschappelijke organisaties om zo ons bereik te verhogen en om ervoor te zorgen dat iedereen de hulp krijgt die nodig is. f) We pakken alle initiatieven en ideeën integraal op om de aanpak van geldzorgen, armoede en schulden te versterken. g) We willen zorgen dat mensen blijvende oplossingen vinden voor hun geldzorgen.

Hiermee bevorderen we financiële stabiliteit en voorkomen we herhaling van geldzorgen. h) We kijken kritisch naar onze minimaregelingen en hulp bij geldzorgen en stemmen deze af op de behoefte. We monitoren het gebruik en de tevredenheid. Deze bevindingen kunnen leiden tot een aanpassing van de beschikbare regelingen.

19

20

7. Een passend thuis Een goed thuis is heel belangrijk voor een stabiele basis. Goed wonen helpt om problemen te voorkomen. Veel mensen zijn gelukkiger als ze in hun eigen omgeving kunnen blijven wonen. We moedigen inwoners aan om na te denken over hun huidige en toekomstige woonwensen. Samen met de inwoners werken we aan een fijne en veilige buurt. Een diverse groep inwoners en verschillende soorten woningen zorgen voor een duurzame leefomgeving. Er is ook ruimte voor mensen die extra zorg of aandacht nodig hebben. Thuis in je woning Onze inwoners denken bewust na over hun toekomst en bereiden zich hierop voor. In elke levensfase betekent wonen iets anders; daarom is het belangrijk om op tijd na te denken over een woning die past bij je situatie. a) Inwoners denken na over hun huidige en toekomstige woonwensen en ondernemen tijdig actie. Dit noemen we ‘bewust wonen’. b) Inwoners zetten zelf woonzorg-initiatieven op en worden daarbij ondersteund door de gemeente. Thuis in je dorp of buurt Bij goed wonen hoort ook een omgeving die bij je past. Een fysieke en sociale omgeving waarin je je prettig voelt en je een bijdrage aan levert. Mensen willen zich thuis voelen in hun dorp of buurt. c) De leefbaarheid van de dorpen blijft in stand en verbeteren we. We zorgen voor passende voorzieningen zodat mensen die extra zorg of aandacht nodig hebben ook passend kunnen wonen.

Thuis in de gemeente d) Het aanbod van wonen met zorg past bij de vraag. In de Woonzorgvisie is de vraag naar woningen duidelijk in beeld gebracht. Samen met onze partners werken we aan een passend aanbod. We streven ernaar dat (mantelzorg)woningen zo dicht mogelijk bij de eigen sociale omgeving beschikbaar zijn.

21

22

8. Zorg en Veiligheid Soms komt de veiligheid van inwoners in gevaar. Vaak gaat het hierbij om mensen met ingewikkelde hulpvragen. In dat geval is een integrale aanpak van zorg en veiligheid nodig, waarbij verschillende partijen elkaar nodig hebben om goede ondersteuning te kunnen bieden voor deze inwoners. Zo zorgen we ervoor dat kwetsbare mensen minder vaak in de problemen komen en leidt dit tot minder overlast en veiligheidsproblemen. Ook hierbij vinden we het belangrijk dat de inwoner zoveel mogelijk zelf aangeeft wat hij nodig heeft. We kijken naar de individuele mogelijkheden en ondersteunen daarmee duurzaam herstel. Geweld hoort nergens thuis, zeker niet in je eigen huis. Waar een veilig thuis niet vanzelfsprekend is, kijken wij niet weg. We werken hierbij lokaal en regionaal samen met verschillende organisaties. We zorgen daarnaast voor een duidelijke aanpak van mensenhandel en zijn daarbij een belangrijke samenwerkingspartner bij deze aanpak. Vroegsignalering en preventie Signaleren is de eerste stap; we proberen te voorkomen dat inwoners gedwongen zorg nodig hebben. Dit betekent dat we inzetten op preventie en bij eerste signalen van problemen al in actie komen. A. Inwoners en professionals weten waar zij signalen van onveilige situaties en zorgen kunnen delen.

Het gaat dan bijvoorbeeld om: huiselijk geweld, kindermishandeling, ouderenmishandeling, mensenhandel, complexe echtscheidingen en psychische kwetsbaarheid. B. b) Jongeren zijn zich bewust van de risico’s van drugsgebruik en de verleiding van statusverhoging en snel geld verdienen, zoals geldezel of drugskoeriers. C. Jeugdoverlast en drugsproblematiek zijn in beeld en pakken we aan.

Zorg dichtbij Zorg organiseren we dichtbij, ook als deze intensief en zwaar is. We werken hierbij lokaal en regionaal samen. Zo voorkomen we dat er zwaardere problematiek ontstaat. Daarnaast helpt het inwoners ook beter om aan herstel te werken. Dit gaat beter in je eigen omgeving. d) Specialistische hulpverlening sluit aan bij de leefomgeving van de inwoner. e) We werken met één plan per huishouden. f) Inwoners voelen geen belemmeringen wanneer meerdere partijen hen ondersteunen. Hulpverleners weten elkaar te vinden en werken samen. g) Zorgmijders die een gevaar voor zichzelf of voor anderen zijn, hebben we in beeld. We maken contact en proberen te ondersteunen." h) Als gedwongen kader toch nodig is, richten we deze op herstel van eigen kracht van de inwoner en zijn omgeving. Verplichte zorg zetten we zo kort als mogelijk, en zo lang als noodzakelijk in. i) We ondersteunen inwoners die terugkeren na een justitieel traject. Door in te zetten op nazorg na (jeugd) detentie maken we de terugkeer voor zowel de wijk als de betrokkenen makkelijker en veiliger. Hierdoor verkleint de kans op recidive. Samenwerken aan een sluitende ketenaanpak We werken samen met onze partners aan een sluitende keten rond zorg en veiligheid. Het Sociaal Team speelt hierin een verbindende rol. De gemeente ondersteunt en verbindt partijen om de samenwerking rond zorg en veiligheid te verbeteren. De 23

gemeente verwacht ook van haar partners hierin een proactieve rol. We nemen daarnaast deel aan het op te richten bestuurlijke netwerkoverleg Zorg en Veiligheid. Notabene: bij dit hoofdstuk staan in een infographic een aantal cijfers genoemd die refereren aan genoemde doelen bij zorg en veiligheid. Het is goed hierbij te vermelden dat er voorzichtigheid geboden is bij het duiden van deze cijfers. Het feit dat er meer of minder meldingen zijn in een periode wil niet per se zeggen dat er meer of minder sprake is van (on)veiligheid, maar kan bijvoorbeeld ook wat zeggen over de (on)bekendheid van het melden van signalen. Om toch een beeld te krijgen zijn deze cijfers wel toegevoegd.

24

9. Organisatie Monitoring Door met de gemeentelijke Monitorgroep data gestuurd te werken, brengen we focus aan in het uit te voeren beleid binnen het sociaal domein. We stellen doelen waar we ons op willen richten en resultaten die we willen bereiken. Hierbij kijken we cyclisch naar de resultaten van ons gevoerde beleid. Preventie is lastig te meten. Het is ingewikkeld om aan te tonen of een bepaalde gezondheids- of welzijnsinterventie over een aantal jaar bepaalde problemen heeft voorkomen, maar dat betekent niet dat we niets kunnen zeggen over effectiviteit. Door waar mogelijk gebruik te maken van landelijk erkende interventies (bijvoorbeeld van het RIVM) zorgen we dat we doen wat werkt. Samen met de GGD monitoren we de gezondheid van onze inwoners. Zo krijgen we een cijfermatig beeld van hoe het gaat met onze inwoners. Anderzijds hoort daarbij een kwalitatieve duiding vanuit inwoners en professionals zelf. Op basis hiervan kunnen we ons beleid laten aansluiten bij ontwikkelingen in de gemeente. Cliëntervaringsonderzoek Wettelijk is de gemeente verplicht minimaal 1x per jaar een cliëntervaringsonderzoek te doen. Dit geldt zowel voor de Wmo als voor de Jeugdwet. Wij zien inwoners als belangrijke informatiebron om te peilen of wij op weg zijn of dat er bijgestuurd moet worden. Daarom onderzoeken wij tweemaal per jaar de ervaringen van inwoners.

De verkregen informatie wordt opgenomen in de monitor. Daarnaast wordt er samen met de managers van de sociale teams gekeken waar extra aandacht voor nodig is. Inrichting Sociaal Team Aan de hand van de Hervormingsagenda jeugd, het regioprogramma jeugd en het GALA herijken we het sociaal team van Druten en Wijchen. We werken scenario’s uit hoe het sociaal team er in de toekomst uit moet gaan zien. Deze ontwikkeling loopt via een ander tijdspad dan dit beleidsplan. Daarom zal de nieuwe visie op het sociaal team in een apart document opgesteld worden. Samen aan de slag voor een samenleving waarin iedereen mee kan doen We maken bij het opstellen van het beleid gebruik van de ervaringen van onze inwoners en collega’s, om zo het beste resultaat te bereiken. Voor veel collega’s binnen de WDW is het nog niet vanzelfsprekend om divers en inclusief te denken en handelen. Hier proberen wij bij te ondersteunen, bijvoorbeeld door met hen in gesprek te gaan of door informatie te verstrekken. We vinden het belangrijk om ook binnen onze organisatie divers en inclusief te denken, zodat ook binnen de WDW iedereen mee kan doen.

25