Bijlage 1 Basisnotitie strategisch kompas september

Strategisch kompas: eerste contouren

Basisnotitie Strategisch kompas Kernteam Strategisch kompas 28-9-2021

0

Inhoudsopgave Inleiding .......................................................................................3 1.

Lonkend perspectief.................................................................4

2.

Belangrijkste opgaven..............................................................6

3.

Aanpak in opgaven ................................................................10

4. Samenvattend overzicht…………………………………………………………………..24

1

Inleiding Eerste basis Voor u ligt een eerste basisnotitie voor een nieuw Strategisch kompas, Wijchen2035 genaamd. Dit is een groeidocument. De komende periode werken we samen met onze inwoners, partners en ondernemers aan verdere invulling hiervan met Wijchen2035 als vergezicht. Vooraf hieraan De eerdere strategische visie van Wijchen dateert uit 2007. Begin 2020 stopte het traject voor een nieuwe strategische visie, een ‘Strategisch kompas’, vanwege de mogelijke bestuurlijke fusie met de gemeente Druten en vanwege Corona. Tijdens de verkenning van de fusie met Druten heeft een draagvlakonderzoek onder inwoners, ondernemers en partners plaatsgevonden. Nu de bestuurlijke fusie niet doorgaat, heeft de gemeente Wijchen behoefte aan een nieuw strategisch kompas. Op 1 december 2020 heeft de gemeenteraad in een motie gevraagd om de uitkomsten van het draagvlakonderzoek in het strategisch kompas te verwerken. In dit draagvlakonderzoek hebben vele inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties aangegeven wat zij van een gemeente verwachten.

Proces Het Strategisch kompas komt in verschillende stappen tot stand. De eerste stap is de analyse van bestaande informatie uit het draagvlakonderzoek, de strategische verkenningen en andere relevante bronnen. De belangrijkste uitkomsten van deze analyse vormen de grondslag voor deze basisnotitie. In deze fase krijgen we een eerste antwoord op: • Met welke strategische opgaven en ontwikkelingen we aan de slag moeten en welke voor ons het meest belangrijk zijn; • Hoe we al werken aan deze opgaven, lokaal en regionaal; • Wat de context is waarin we werken; • Welke elementen hierin belangrijk zijn om koers te houden; • Wat de positie in de regio is ten aanzien van deze opgaven / ontwikkelingen. Deze basisnotitie vormt een rijke en brede basis voor de vervolgstap in het Strategisch kompas: het interactieve proces met de samenleving. Daarnaast wordt deze notitie in september met de raad gedeeld zodat politieke partijen de inhoud desgewenst kunnen gebruiken voor de verkiezingen.

Een begeleidingsgroep met vertegenwoordiging uit de raad, het college en de ambtelijke organisatie heeft een proces opgesteld om te komen tot een nieuw strategisch kompas. Dit sluit aan bij het eerder doorlopen proces en zorgt ervoor dat de waardevolle input wordt benut die in het kader van het draagvlakonderzoek naar voren is gekomen.

2

Leeswijzer In het eerste hoofdstuk staan we stil bij de aftrap van het lonkend perspectief van Wijchen in 2035 en een eerste analyse van sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen. In hoofdstuk 2 benoemen we de belangrijkste strategische opgaven waarmee we aan de slag moeten. In hoofdstuk 3 zoomen we in op hoe we nu aan deze opgaven werken, lokaal en regionaal, wat de context is en welke elementen belangrijk zijn om koers te houden, ook ten aanzien van de positie in de regio in deze opgaven / ontwikkelingen. Alle informatie is een eerste aftrap. De informatie wordt verder aangevuld en ingekleurd op basis van het interactieve proces met inwoners, partners en ondernemers. Met hen onderzoeken we wat er nodig is naar 2035 toe.

1. Lonkend perspectief Wijchen nu Wijchen biedt veel moois. Een rijke en veelbewogen geschiedenis, klassieke en moderne kunst, gevarieerde natuur én gastvrijheid; dat is Wijchen. Van middeleeuwse kastelen tot kronkelige wandelpaadjes door bossen; van een gezellig centrum met grote diversiteit aan winkels, cafés en restaurants tot de rust van weids natuurschoon. En wat te denken van de vele bedrijven en de bedrijventerreinen. U noemt het, Wijchen heeft het. Voor een impressie in beeld en geluid: • Impressie van Wijchen | Wijchen • https://wijchenslied.nl/

Wijchen onderscheidt zich door haar betrokken en bevlogen inwoners en ondernemers en rijk verenigingsleven. Een gemeente als dorp met stadse allure dichtbij Nijmegen en andere grote steden als Arnhem en Oss. Wijchen in de toekomst Vanzelfsprekend houden we al het moois van Wijchen uit het verleden en heden vast. Maar we willen ook klaar zijn voor de toekomst: ons als mooie gemeente blijven ontwikkelen zodat we kunnen doen wat er nodig is. We willen natuurlijk een gemeente zijn waarin we samen met onze inwoners, partners en ondernemers werken aan prettig wonen, werken en leven in onze omgeving. En we willen een goede buur zijn en een goede partner in de regio. Zelfbewust treden we kortom de toekomst tegemoet, samen met alle samenwerkingspartners. Hoe ziet dit er concreet uit voor Wijchen? Daar gaan we, in een interactief proces met de samenleving, aan werken. Zodat er een gezamenlijk lonkend perspectief ontstaat waar we aan kunnen gaan werken, met elkaar. SWOT-analyse Gedurende dit proces vullen we ook een sterkte-zwakteanalyse in samen met onze inwoners, partners en ondernemers. Vanuit die inventarisatie willen we focussen op wat echt nodig is. We zien in ieder geval urgenties in de volgende thema’s: Wonen, werken, leven, samenwerken. Deze thema’s vormen de kapstok van deze notitie. Daarnaast willen we ons richten op potenties en kansen benutten.

Zoals onderlinge verbondenheid en veerkracht, werkgelegenheidscentrum en bruisend winkelcentrum voor de regio. We willen ons ontwikkelen door te doen. Niet praten over maar samen aanpakken. Daarbij staan we ook stil bij onze rol en onze dienstverlening.

3

2. Belangrijkste opgaven De wereld om ons heen verandert. Allerlei trends en ontwikkelingen veranderen de opgaven waar we voor staan en ze veranderen ook de rol van de gemeente. In de volgende paragrafen benoemen we de opgaven die het meest belangrijk voor ons zijn om mee aan de slag te gaan. In bijlage 1 kunt u meer lezen over de analyse die daaraan vooraf is gegaan.

75-plussers neemt sterk toe. Ook de individualisering is een landelijke trend die terug te zien is in Wijchen. Het aantal alleenstaande huishoudens ligt wel lager dan het landelijk gemiddelde maar het neemt sterker toe. Door de dubbele vergrijzing en de ontgroening komt er veel druk te staan op onze opgaven zoals wonen, zorg en voorzieningen. Hierover verderop meer.

A. Vergrijzing en ontgroening De samenstelling van de bevolking verandert. Het aantal ouderen neemt de komende jaren sterk toe en het aantal jongeren daalt. Ook worden de huishoudens steeds kleiner. Dit komt onder meer door individualisering waardoor mensen vaker en langer alleen wonen en door een toename in scheidingen. We zien vooral een sterke stijging bij de 65-plussers en in de leeftijdsgroep 25-45 jaar. Landelijke trends in woonwensen voor ouderen kunnen ook in Wijchen impact hebben, zoals collectief wonen in woongemeenschappen, gemengde woonvormen met een mix van bewoners met en zonder een zorgvraag, samen wonen (maar niet samenwonen). De meeste vernieuwende initiatieven brengen uitdagingen met zich mee. Dit verdient extra aandacht om toch innovatie mogelijk te maken en zo aan te sluiten bij wat initiatiefnemers willen realiseren.

Een andere belangrijke ontwikkeling is de prognose dat de bevolking op termijn afneemt in Wijchen. In 2050 wonen er naar schatting 39.480 mensen in Wijchen. Dit is evenveel als in 2005.

De landelijke trends in cijfers zien we ook terug in Wijchen. Het aantal ouderen in Wijchen ligt echter al hoger en het aantal jongeren ligt al lager dan het landelijk gemiddelde. Dit betekent dat de verdere vergrijzing en ontgroening zeker een ontwikkeling is waarmee we rekening moeten houden. Vooral de groep van 4

We hebben nu maar ook op de lange termijn een opgave als het gaat om het huisvesten van bijzondere doelgroepen zoals arbeidsmigranten, spoedzoekers (mensen waarvoor op zeer korte termijn huisvesting noodzakelijk is), vergunninghouders (statushouders) en kwetsbare groepen (uitstroom uit maatschappelijke opvang en jeugdhulp). Ons huidig woningaanbod is hiervoor niet passend en/of toereikend. En we moeten blijven aansluiten bij de (veranderende) vraag en dat in een moeilijke woningmarkt. Anders wonen Doordat we vergrijzen en ontgroenen en individualiseren zijn er andere woningen en meer woningen nodig. Er is nu een tekort aan geschikte woningen om al deze huishoudens te kunnen huisvesten. Denk o.a. aan meer starterswoningen voor jongeren, meer 1-persoonswoningen en meer levensloopbestendige woningen, meergeneratiewoningen, woonzorg-combinaties voor onder meer ouderen. Dit alles zowel in koop als huur. Flexibele woonvormen kunnen ook een uitkomst bieden. Denk aan tijdelijke woningen of woningen die aangepast kunnen worden, bijvoorbeeld van 2 kleine woningen 1 maken. Op dit moment zijn er, in vergelijking met gemiddeld in Nederland, weinig kleine woningen in de gemeente Wijchen aanwezig. Dit past bij de groeikern die Wijchen in een bepaalde periode is geweest.

Maar dit betekent dat ons huidige aanbod niet goed aansluit bij de toekomstige ontwikkelingen naar meer éénpersoonshuishoudens. De opgave die er ligt heeft nadrukkelijk niet alleen betrekking op nieuwbouwwoningen maar ook op bestaande woningen en wijken.

B. Nieuwe economieën, ander werk We worden meer en meer een kenniseconomie met een sterke focus op dienstverlening, automatisering en robotisering. Dit zorgt ervoor dat er banen zullen verdwijnen. Vooral voor praktisch opgeleiden (voorheen lager opgeleiden genoemd), hoewel daar nu nog een tekort aan is. Anderzijds zorgen deze trends ervoor dat ook nieuwe banen ontstaan, vooral voor theoretisch opgeleiden (voorheen hoger opgeleiden genoemd). En nieuwe sectoren die snel aan belang winnen zoals duurzaamheid vragen om arbeidskracht. Hierdoor ontstaat er een mismatch in vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. 5

In de gemeente Wijchen zijn veel bedrijven gevestigd. Het grootste gedeelte van deze bedrijven is actief in de zakelijke dienstverlening, recreatie en toerisme, handel en de industrie. Het aantal banen per 1000 inwoners ligt in de gemeente Wijchen gemiddeld lager dan het landelijk en het regionaal niveau. Dit betekent dat Wijchen voor arbeid van de regio afhankelijk is. Kijkend naar de beroepsbevolking (de mensen die een betaalde baan hebben) scoort Wijchen ook lager dan regionaal gezien. Wel hebben de inwoners in de gemeente Wijchen gemiddeld een hoger besteedbaar inkomen dan mensen in de regio en landelijk. Ook in Wijchen zien we de trend terug van nieuwe economieën zoals de groei in de vrijetijdseconomie en de start van de circulaire economie. We worden steeds meer een deeleconomie. De deeleconomie lijkt in Wijchen nog in de kinderschoenen te staan. In een deeleconomie consumeren, produceren en verhandelen mensen onderling producten, diensten, kennis en geld. Dit wordt gefaciliteerd door digitale marktplaatsen en coöperatieven. We betalen niet langer voor bezit van, maar voor de toegang tot diensten en goederen. Vooral jongeren zijn steeds meer gericht op een deeleconomie.

C. Andere netwerken en rollen In de huidige netwerksamenleving organiseren mensen zich op andere manieren en mensen zijn mondiger dan ooit. Bedrijven, organisaties en inwoners nemen vaker zelf het heft in handen; individueel en met elkaar, in kleine en grote sociale verbanden, offline en online. Ook organiseren mensen zich vaak op andere wijze. Bijvoorbeeld meer in organische netwerken en tijdelijke verbanden in plaats van de bekende, traditionele structuren en netwerken zoals bijvoorbeeld een dorpsraad of vereniging. Als gemeente hebben we de ambitie om aan te sluiten bij wat er buiten gebeurt en eigenaarschap bij inwoners en partners te stimuleren. Dit betekent dat ook onze rol als gemeente verandert. De rol van de gemeente verandert van ‘probleemoplosser’ naar ‘procesregisseur’ waarin zij wendbaar en met lange termijnperspectief stuurt.

Naast nieuwe economieën verbreedt de discussie zich steeds meer naar inzetten op brede welvaart. Mede ook door de coronacrisis. Waar binnen economie eerder de focus lag op groei van het bruto binnenlands product, wordt welvaart nu steeds meer gezien als een breder concept, waarin het welbevinden van mensen centraal staat.

6

D. Tweedeling samenleving Daarnaast zien we dat de tweedeling in de samenleving steeds groter wordt. Steeds meer mensen hebben moeite om mee te doen in de samenleving en het wantrouwen richting de overheid neemt toe. De coronacrisis heeft deze gevoelens en tweedeling in de samenleving nog eens uitvergroot. Er zijn nieuwe ongelijkheden ontstaan, die kwetsbaren kwetsbaarder maakt en ‘nieuwe kwetsbaren’ creëert.

Uit het onderzoek ‘Waar staat je gemeente?’ 2020 E. Preventie en maatwerk in de zorg Om de zorg betaalbaar te houden, ook in de toekomst, is het belangrijk om meer in te zetten op preventie en maatwerk. Doordat we steeds ouder worden en bijvoorbeeld langer thuis blijven wonen, neemt de zorgvraag toe en wordt de zorgvraag anders. Ouderen verwachten bijvoorbeeld steeds vaker zorg dichtbij huis en zwaardere zorg aan huis. Dit heeft veel impact op de rol van de gemeente. Naast zorginnovatie en maatwerk

komen er gelukkig ook steeds meer initiatieven (lokaal, regionaal of landelijk) die zich inzetten op preventie. Denk aan in beweging blijven, het voorkomen van eenzaamheid of valpreventie. Het is belangrijk om deze initiatieven te benutten.

F. Duurzaamheid en klimaatverandering De klimaatverandering gaat sneller dan verwacht. Het jaar 2021 heeft laten zien wat klimaatverandering doet. De overstromingen door hevige regenval in de zomer en grootschalige bosbranden in vele delen van Europa richten voor miljarden euro’s schade aan. Extra maatregelen en meer regie zijn nodig. We moeten daarom zo snel mogelijk van de fossiele energie af en tegelijkertijd onze leefomgeving aanpassen aan het veranderend klimaat. De Nederlandse overheid wil klimaatverandering tegengaan en heeft als doel gesteld om in 2030 49% minder CO2-uitstoot te realiseren (ten opzichte van 1990). Ook moet in 2050 de 7

energievoorziening bijna helemaal duurzaam, fossielvrij en CO2neutraal zijn. In Wijchen wordt er al op vele manieren samen met inwoners, partners en ondernemers gewerkt aan de transitie naar een schone energievoorziening en het verminderen van het gebruik van fossiele brandstoffen. Daarbij kun je denken aan het verduurzamen van gebouwen en bedrijventerreinen. Schone energie opwekken met bijvoorbeeld zonnepanelen en windmolens. Meer maatregelen op het gebied van klimaatadaptatie zoals meer groen en daarmee meer verkoeling en biodiversiteit in de wijken en meer opvang en afvoer van overtollig regenwater bij hoosbuien. Of alternatieve vormen van schoon vervoer met bijvoorbeeld snelfietsroutes, inzet op elektrische fietsen en auto’s en meer laadpalen. Ook verantwoord ondernemen en circulaire economie horen hierbij. Hoewel er al hard gewerkt wordt, is de opgave ook nog groot. Als we kijken naar het aandeel hernieuwbare energie in Wijchen, dan is dat lager dan het landelijk gemiddelde. G. Digitalisering Naast een netwerksamenleving ontwikkelt Nederland zich naar een informatiesamenleving. Sinds het uitbreken van de coronacrisis is digitalisering in een versnelling terechtgekomen. Technologische innovaties gaan heel snel. Door deze digitalisering verandert niet alleen de werkwijze van de overheid. Ook de opgaven veranderen.

Inwoners verwachten, ook van de gemeente, een bepaald niveau van digitale dienstverlening. Maar daarbij speelt ook de vraag of alle inwoners voldoende kunnen meedoen in de informatiesamenleving die we zijn? Met nieuwe vormen van dienstverlening kunnen inwoners, partners en ondernemers steeds vaker online en 24/7 geholpen worden.

Deze nieuwe oplossingen bieden soms ook voor kwetsbare inwoners goede oplossingen. Zo heb je met een virtuele assistent, chatbot sneller een antwoord dan met het uitpluizen van de informatie op een website. Ook een korter antwoord. En in diverse talen. Datagedreven werken is een andere opgaven waar we voor staan. Goede data kan ons helpen in het maken van goede keuzes op de korte en langere termijn. Maar met goede data ben je er nog niet. Het betekent ook dat je mensen nodig hebt die deze data kunnen analyseren en gebruiken. Omdat er zoveel digitale gegevens wordt verzameld, wordt er ook steeds meer aandacht besteed aan informatieveiligheid, de bescherming van persoonsgegevens (privacy) en digitale vaardigheden van ambtenaren. Bij het toepassen van data maken algoritme en kunstmatige intelligentie steeds vaker onderdeel uit van de publieke en politieke discussie. Om niet achter te lopen met digitalisering en de mogelijkheden hierin optimaal te benutten, is het belangrijk om als gemeente Wijchen aangehaakt te blijven bij de ontwikkelingen.

3. Aanpak in opgaven In het vorige hoofdstuk heeft u kunnen lezen wat de belangrijkste strategische opgaven zijn als we kijken naar de trends en ontwikkelingen die spelen. Landelijk, regionaal of lokaal. In dit hoofdstuk zoomen we in hoe we werken aan deze opgaven, lokaal en regionaal, wat de context is en welke elementen belangrijk zijn om koers te houden, ook ten aanzien van de positie in de regio in deze opgaven/ ontwikkelingen. Dit werken we uit in de volgende thema’s: 8

• • • •

Wonen Werken Leven Samenwerken

In het interactief proces met inwoners, partners en ondernemers geven we hier verder inkleuring aan en werken we uit wat we willen doen richting 2035 toe.

A. Wonen Doordat we vergrijzen en ontgroenen en het individualisme in de samenleving toeneemt, zijn er meer woningen nodig maar ook andere soort woningen en woonomgevingen. De woonwensen veranderen. Zo is er nu een tekort aan geschikte woningen om al deze huishoudens te kunnen huisvesten. Ook door maatschappelijke ontwikkelingen is en blijft aandacht voor de huisvestingsvraag van de eerdergenoemde bijzondere doelgroepen noodzakelijk. De lastige situatie op de woningmarkt speelt daarbij een rol. We werken aan oplossingen, samen met

partners binnen Wijchen en ook met regionale samenwerkingspartners (regiogemeenten, provincie). Versnelling woningbouw We willen bouwen. We willen de lopende projecten versneld realiseren om meer balans in vraag en aanbod in de woningmarkt te brengen. We staan voor een aanzienlijke woningbouwopgave. De gemeente Wijchen heeft, conform de Woonagenda Subregio Nijmegen e.o. 2020-2030, een opgave van grofweg 1500 woningen voor de komende 10 jaar. Tegelijk is geconstateerd dat het opgelopen woningtekort in de regio hoger is dan eerder gedacht, waardoor een extra versnelling van de woningbouwopgave noodzakelijk is. We zijn en blijven aan de slag met het transformeren naar en realiseren van toekomstbestendige woonwijken, aansluitend bij de kwantitatieve en kwalitatieve ambities van de gemeente Wijchen op het gebied van ruimtelijke kwaliteit, duurzaamheid, leefbaarheid en mobiliteit. We vinden het belangrijk om marktpartijen medeverantwoordelijkheid te laten nemen in de woonopgave. De woonopgave is immers een gezamenlijke verantwoordelijkheid van overheden en marktpartijen. Meer diversiteit woningmarkt We willen meer diversiteit, meer kwalitatieve, betaalbare en geschikte huizen bouwen voor jongeren, starters en 1 persoon huishoudens.

Ook hebben ouderen er behoefte aan om langer zelfstandig te kunnen blijven wonen; met aanpassingen in hun huidige woning of in nieuw aanbod, waar ze naar kunnen doorstromen, waardoor hun woning op de markt komt voor andere woningzoekenden. Deze doorstroming zorgt voor verhuisbewegingen die er voor zorgen dat mensen passend bij hun leefsituatie kunnen wonen. 9

Om meer diversiteit aan te brengen, willen we ook inzetten op het mogelijk maken van nieuwe woonvormen. Met vernieuwing, herontwikkeling diversiteit, herkenbaarheid en identiteit binnen en tussen de verschillende wijken en dorpen willen we ervoor zorgen dat onze woonomgeving wordt versterkt. We moeten daarbij rekening houden met de (kwantitatieve en kwalitatieve) woningbouwbehoefte en afspraken die we met regiogemeenten hebben gemaakt in de Woondeal Arnhem-Nijmegen. Naast afspraken over aantallen, kent de Woondeal ook afspraken over betaalbaarheid (50% te realiseren sociale en middeldure huur en goedkope en betaalbare koop tot de NHG-grens), groen en circulair, leefbaarheid, verstedelijking en gebiedsontwikkeling en specifieke doelgroepen. De gemeente Wijchen heeft in het kader van de Woondeal vier ontwikkellocaties aangedragen, waaronder Wijchen West. De Woondeal heeft betrekking op de periode tot 2030. Over de periode daarna vindt er afstemming plaats in het regionaal overleg over de verstedelijkingsstrategie. Deze verstedelijkingsstrategie draait om het faciliteren van de groei in de regio én het tegelijkertijd versterken van de leefkwaliteit. Het gaat dan niet alleen om wonen, maar ook over verstedelijking, economie, bereikbaarheid, groen en leefbaarheid. Na de versnellingsopgave (na 2030) is er nog steeds een flinke regionale woningbouwopgave.

Vandaar de verstedelijkingsstrategie. Ook de regionale samenwerking in de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen, met daarbinnen de opgave van de Groene Groeiregio, gaat over meer dan alleen wonen.

Aantrekkelijke, groene en gezonde woonomgeving In relatie tot woongenot en verduurzaming vinden we het belangrijk om een aantrekkelijke, groene en gezonde woonomgeving te creëren. Een goed onderhoud van openbare ruimte, krachtig groen herstel met meer ruimte voor biodiversiteit en klimaatadaptatie, hoort hierbij. Daarnaast zorgen we voor een schone leefomgeving met zo min mogelijk overlast. De omgevingswet ondersteunt deze ambities: die wet bundelt en vereenvoudigt de regels voor ruimtelijke projecten. Met behulp van 1 digitaal loket wordt het makkelijker om ruimtelijke projecten te starten.

10

Uit het onderzoek ‘Waar staat je gemeente?’ 2020 Energietransitie en opwekken duurzame energie We willen inwoners, partners en ondernemers stimuleren hun bijdrage te leveren in de duurzaamheidsopgave. Dit kan in kleine stappen zoals meer, energiebesparende maatregelen, vaker isolatie toepassen en andere ‘no regret’ maatregelen. Bij nieuwbouw is het uitgangspunt altijd aardgasvrije, energie neutrale en circulair gebouwde nieuwbouw. Daarnaast werken we aan een visie op de transitie naar een aardgasloze bestaande woningvoorraad en utiliteitsgebouwen. Als gemeente werken we aan de uitvoering van de Regionale Energie Strategie Arnhem Nijmegen (RES- maatregelen) door gezamenlijk met provincie, partnergemeenten en andere partijen een bod te doen aan het Rijk van 1,65 TWh aan schone energie uit zonneparken, zonnepanelen op grote daken en windmolenparken. In het energieplan is de ambitie opgenomen om minimaal 30 hectare aan zonneparken te realiseren in 2023. Dit is 1,2% van het grondgebied van de gemeente. Naast grootschalige zonne-energie willen we ook duurzame energieprojecten realiseren met windenergie, water en bodemwarmte.

De provincie Gelderland is ambitieus met het Gelders Energieakkoord. Dit leidt ook tot versnelling. De Groene Metropoolregio is het platform om de gezamenlijke ambities waar te maken. Informeel is er ook regelmatig afstemming in het land van Maas en Waal en Rijk van Nijmegen hierover. De rol van de Milieusamenwerking en Afvalverwerking Regio Nijmegen (MARN) gaat mogelijk een grotere rol spelen in de energietransitie. Goede bereikbaarheid Om ervoor te zorgen dat we een aantrekkelijke ‘woongemeente’ blijven, werken we aan een goede bereikbaarheid. Gelukkig hebben we een treinstation. Goed openbaar vervoer is en blijft belangrijk. Ook naar de kernen toe. Daarnaast werken we aan een station in Wijchen West. Het openbaar vervoer biedt helaas niet altijd en voor iedereen soelaas. Hiervoor is het belangrijk om in te zetten op MaaS: mobility as a service. MaaS gaat om het plannen, boeken en betalen van al het mogelijke vervoer deur tot deur via apps. Bijvoorbeeld een treinreis die wordt gecombineerd 11

met een deelfiets, -auto, -scooter, tram, of taxi. Op deze manier wordt de mobiliteit verbeterd en sluit het reizen aan op de wensen van de reiziger. Naast deze nieuwe vervoersvormen willen we het gebruik van elektrische auto’s en fietsen stimuleren. Dit betekent o.a. dat we inzetten op voldoende laadpalen en snelfietsroutes.

Ook het blijven leren vinden we belangrijk zodat er voldoende geschoold personeel is voor onze lokale bedrijven. We zorgen voor een goede aansluiting met het onderwijs en stimuleren dat bedrijven investeren in blijven leren. Op deze manier zorgen we ervoor dat vraag en aanbod van personeel zo veel mogelijk in balans blijft. Ook in relatie tot nieuwe vaardigheden, beroepen.

B. Werken We worden meer en meer een kenniseconomie met een sterke focus op dienstverlening, automatisering en robotisering. Hierdoor ontstaat er een mismatch in vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Naast nieuwe economieën verbreedt de discussie zich steeds meer naar inzetten op brede welvaart. Het is dus van belang om onze lokale economie in een bredere context te zien. Niet alles willen we en kunnen we lokaal aanpakken. We willen zowel inzetten op het creëren van vooruitgang van ‘onderop’ (lokaal) met het slim aanhaken op kansen en ontwikkelingen van ‘bovenaf’ (Groene Metropoolregio, Rijk van Nijmegen, Provincie Gelderland of landelijk). Met een uitvoeringsprogramma geven we hier invulling aan. De uitdaging is om de plannen goed op elkaar af te stemmen en hier alle partijen in mee te nemen. Arbeidsmarkt waar iedereen mee kan doen We willen een arbeidsmarkt bieden waar iedereen mee kan doen. Dit betekent dat we waar nodig een extra zetje geven. Bijvoorbeeld met een programma van training, coaching, taal en sportlessen waarbij mensen door Werkfit worden geactiveerd naar werk. Of door hulp van de participatiecoach waarin mensen worden bemiddeld naar vrijwilligerswerk en dagbesteding zodat ze later makkelijker een baan vinden. We intensiveren de samenwerking met lokale ondernemers en het werkbedrijf om uitstroom uit de bijstand te bevorderen.

Nieuwe economieën en bruisend centrum in de regio We stimuleren nieuwe economieën en zetten in op circulaire economie, vrijetijdseconomie, deeleconomie en de technische maakindustrie. We vinden het belangrijk om onze winkelgebieden toekomstbestendig te houden en mensen te verleiden om Wijchen vaker en langer te bezoeken. Voor het centrum hebben we een toekomstvisie opgesteld en voor recreatie en toerisme een uitvoeringsprogramma. Zo vinden we het belangrijk om de 12

beleving van het rivierenlandschap te versterken. Ook verbinden we de wandel- en fietsroutes met onze ondernemers in de horeca en cultuur en we stimuleren het ondernemerschap in de vrijetijdseconomie. O.a. met meer logeeraanbod en dagrecreatie. Integrale aanpak vestigingsklimaat voor bedrijven Om de economie krachtig te houden, is het belangrijk dat we voldoende aantrekkelijk zijn voor bedrijven en de kwaliteit van de werklocaties op peil houden. Hiervoor verduurzamen we de bedrijventerreinen en werken we aan toekomstbestendige bedrijventerreinen met goede bereikbaarheid en aantrekkelijke openbare ruimte. Concreet werken we aan doorontwikkeling van Bijsterhuizen, revitalisering van bedrijventerrein Wijchen oost en een station in Wijchen West? Het is belangrijk dat er voldoende ontwikkelingsruimte en bedrijfskavels zijn voor onze ondernemers. Bij het aantrekken van nieuwe bedrijven is het belangrijk dat zij op een bepaalde manier verbonden zijn met de regio of de huidige economie. Ook zetten we in op het versterken van het netwerk tussen gemeente en bedrijventerreinen.

Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen In de regio Arnhem Nijmegen werken gemeenten samen aan de ambities en positionering van het gebied als dé groene metropoolregio. Verder is het belangrijk om aan te sluiten bij de ambities in de regio Arnhem-Nijmegen op het gebied van Food, Health en Energy. C. Leven De veranderende demografie, dubbele vergrijzing en tweedeling in de samenleving zijn van grote invloed op het (samen) leven in de gemeente Wijchen. Aantrekkelijk leven met goede voorzieningen We vinden het belangrijk dat gemeente Wijchen een aantrekkelijke plek is om te leven. Met goede sociale verbondenheid, goede voorzieningen zoals een bruisend centrum, rijk verenigings- en cultureel leven, mooie sport- en dorpshuis voorzieningen en sterke wijken en kernen. Zo stimuleren we 13

initiatieven van inwoners door geld hiervoor beschikbaar te stellen zoals de meedenkertjes en het buurtfonds. Inclusieve samenleving We streven ernaar dat iedereen goed mee kan doen in de samenleving. Dit betekent mee kunnen doen op het gebied van wonen, werken, samenleven, leren, sporten en andere vormen van vrijetijdsbesteding zoals cultuur en recreatie. Dit geldt voor jong tot oud én voor mensen met een ziekte of beperking of voor mensen die in armoede leven of die nieuw in Nederland zijn. Maar ook bijvoorbeeld in een informatiesamenleving en online. Samen met onze inwoners en partners werken we aan een meer inclusieve samenleving. Hiervoor stellen we o.a. een inclusie agenda op. En we werken samen met zorg- en welzijnspartijen zoals MeerVoormekaar aan een dementievriendelijke gemeente. Omkijken naar elkaar We vinden het belangrijk dat inwoners naar elkaar omkijken en elkaar helpen. Op deze manier willen we eenzaamheid tegengaan en onderlinge hulp stimuleren. Zo kunnen mensen langer thuis wonen en worden mantelzorgers ondersteund. Ook in de nieuwe netwerksamenleving waarin mensen, sociale verbanden zich anders, minder traditioneel vormen. En als dat nodig is, staan hulpverleners van onze partners en de gemeente klaar om mee te denken en oplossingen te bieden. We stimuleren dat er vrij toegankelijke hulp wordt aangeboden aansluitend op de behoefte van onze inwoners.

Uit het onderzoek ‘Waar staat je gemeente?’ 2020 Duurzame zorg met preventie en maatwerk We zetten zoveel mogelijk in op preventie om zwaardere en daardoor duurdere zorg te voorkomen. En om de zorg betaalbaar te houden. Zo stimuleren we dat inwoners naar elkaar omkijken en elkaar helpen en dat ze bijvoorbeeld een beroep kunnen doen op ervaringsdeskundigen, lotgenoten of contactgroepen. We zorgen ervoor dat de weg naar ondersteuning zo licht mogelijk, eenvoudig en dichtbij te bereiken en te verkrijgen is. De maatschappij is de laatste jaren steeds individueler geworden en de nadruk ligt op het opeisen van de beste ondersteuning. Hier proberen we met bovenstaand aanbod een verandering in te verkrijgen. Daarnaast zetten we kortdurende ondersteuning in vanuit het sociaal wijkteam. Met een coachende ondersteuningsstijl willen we inwoners vaardig maken in het (weer) zelf oppakken van hun leven en de weg vinden naar reguliere verenigingen en vrij toegankelijk aanbod. Indien de problematieken te zwaar zijn voor dit aanbod indiceren we specialistische zorg zo licht als mogelijk en zo zwaar als noodzakelijk. Ook bij deze specialistische zorg (WMO en Jeugdwet) dragen we er zorg voor dat er afgeschaald kan worden 14

naar lichtere ondersteuning vanuit ons vrij toegankelijk aanbod. We stimuleren de zorgaanbieders om samen met ons te werken aan innovatie en verbetering van zorg zodat er sprake is en blijft van een goed aanbod voor alle kwetsbare inwoners en er samen wordt gewerkt in de keten. Doordat we steeds ouder worden en bijvoorbeeld langer thuis blijven wonen, neemt de zorgvraag voor deze doelgroep toe. We moeten de schaarste verdelen en innoveren om ook in de toekomst betaalbare en goede zorg te kunnen blijven bieden. Bij zorg voor ouderen stimuleren we een goede, betere afstemming, samenwerking tussen hulpverleners zodat er geen overlap ontstaat maar er aanvullend aan elkaar waar nodig zorg geboden kan worden.

We richten ons op zorginnovatie en stimuleren initiatieven die zorgen voor een meer gezonde leefstijl voor inwoners. Hierbij is extra aandacht voor kwetsbare doelgroepen waardoor we gezondheidsverschillen verkleinen. Zo maken we samen met o.a. inwoners, MeerVoormekaar en de GGD afspraken in een ‘preventieakkoord’. Daarmee ondersteunen we activiteiten die bijdragen aan gezond gewicht, een rookvrije generatie of het terugdringen van problematisch alcoholgebruik. Met educatieve programma’s en voorlichting investeren we samen met de GGD en het onderwijs en de kinderopvang in een gezonde start voor onze jeugd, thuis en op school. En met de omgevingswet zorgen we ervoor dat bij gebiedsontwikkelingen de leefomgeving gezonde keuzes en gezond gedrag stimuleert. Bijvoorbeeld door te zorgen voor voldoende beweegmogelijkheden zoals een skate baan of een pumptrackbaan. Of het aantrekkelijk maken om te wandelen of fietsen en de auto te laten staan.

15

Verder zorgen we met goede tussentijdse monitoring, evaluatie en goed contractbeheer ervoor dat de kosten niet te hoog worden. Dit doen we zodat we zowel inhoudelijk als financieel grip hebben op welzijn en zorg. Door gedegen analyses kunnen we inhoudelijke programma’s verbeteren en ontwikkelen en bijsturen indien nodig. Samen met de aanbieders van zorg werken we aan deze inhoudelijke ontwikkelingen in perceel gesprekken en in de contract gesprekken. Met de regio werken we op verschillende thema’s met betrekking tot gezondheid welzijn en zorg samen. Op deze wijze maken we optimaal gebruik van elkaars kennis en capaciteit en zorgen we voor een genoegzaam aanbod van zorg ( WMO en Jeugdwet) voor onze inwoners lokaal, in de regio en op landelijk niveau.

hiervoor te groot zijn, zorgen we met deskundigheid vanuit het sociaalwijkteam voor een juiste zorg inzet. We zorgen ervoor dat jeugdoverlast en de problematiek in beeld zijn en aangepakt worden. Met een rijk activiteitenaanbod zorgen we ervoor dat jongeren zich kunnen ontwikkelen. Bijvoorbeeld met verenigings- en cultureel aanbod en activiteiten in brede scholen en buurt- en dorpshuizen. Voor een meer specifieke groep jongeren waarbij er sprake is van overlast gevend of risicovol gedrag hebben we het Hiernaast van MeerVoormekaar. Als er sprake is van geldgebrek dan kunnen de kinderen toch meedoen aan de activiteiten dankzij financiële ondersteuning van Stichting Leergeld.

Speciale aandacht voor de jeugd De jeugd is onze toekomst en soms in hun situatie kwetsbaar. We streven ernaar dat alle jeugdigen opgroeien in een veilige omgeving waarin zij kansen krijgen om zich goed te ontwikkelen. We ondersteunen o.a. ouders hierin met opvoedondersteuningsprogramma’s of steunvormen zoals buurtgezinnen, ambulante ondersteuning, pleegzorg, gezinshuizen, verblijfsvoorzieningen als thuis wonen niet meer gaat. We geven aandacht aan positieve gezondheid en mentale weerbaarheid van jeugdigen. Dit doen we door duidelijk te maken dat hobbels in opgroeien erbij horen en overwonnen kunnen worden. Dit doen we in samenwerking met jeugdigen en hun ouders en met de kinderopvang, het onderwijs, welzijn, huisartsen, het sociaal wijkteam en zorgaanbieders. We organiseren hiervoor informatiebijeenkomsten, cursussen en groepen waarbij we inzetten op zelfversterking. Indien de zorgen

Het schoolmaatschappelijke werk is een onderdeel van het sociale wijkteam en is erop gericht om samen met het onderwijs, 16

de jeugdigen en hun ouders binnen en buiten school tot oplossingen te komen indien er sprake is van een probleem. Op deze wijze kunnen we preventief en tijdig problemen en knelpunten opsporen en goede arrangementen voor kinderen vanuit onderwijs en zorg organiseren. Armoede voorkomen We streven ernaar dat armoede wordt voorkomen en dat schuldhulpverlening voor alle inwoners toegankelijk is. We richten ons hierbij op een samenhangend hulpaanbod van preventie tot nazorg. Dit doen we om ongelijkheid in kansen en tweedeling in de samenleving tegen te gaan. Via vroegsignalering willen we meer inwoners met beginnende betaalproblemen snel passende hulp aanbieden. We communiceren actief en gericht hierover. Bijvoorbeeld specifiek op jongeren of een levensgebeurtenis als scheiding die voor financiële problemen kan zorgen. Door meer integraal te werken, kunnen we sneller helderheid geven over toelating tot schuldhulpverlening en we werken aan een betere samenwerking met onze ketenpartners.

Sterke buurten, wijken en kernen Een sterke buurt, wijk of kern is belangrijk om de uitdagingen en opgaven aan te pakken waarvoor we staan. Wij werken o.a. al met wijkbeheerders en dorpsondersteuners. Daarnaast investeren we in specifieke gebieden omdat ze extra aandacht vragen. Zoals bijvoorbeeld Hart van Zuid waarin we zowel op sociaal als fysiek vlak werken aan versterking van de wijk, de voorzieningen, de onderlinge verbondenheid en leefbaarheid. Meer integraal werken en vanuit de bedoeling is een belangrijke opgave hierin. Evenals ervoor zorgen dat alle belangen goed vertegenwoordigd zijn in de samenwerkingen. Goede inwonersparticipatie hoort hier ook bij. Hierover meer in het volgende hoofdstuk ‘samenwerken’.

Veilige leefomgeving We vinden het belangrijk dat we zorgen voor een veilige leefomgeving. We investeren o.a. in sociale veiligheid, straatcoaches en ondermijning. Zo organiseren we bijvoorbeeld de week van de veiligheid en het project ‘Ouders voor ouders’. Inwoners en professionals weten waar zij signalen van onveilige situaties en zorgen kunnen delen. Zo hebben we tegenwoordig een aandachtsfunctionaris huiselijk geweld en complexe echtscheidingen. Ook als mensen zorg mijden maar geholpen moeten worden omdat ze een gevaar zijn voor zichzelf of anderen helpen we. Bijvoorbeeld via het regieteamoverleg en/of een bemoeizorgtraject. 17

D. Samenwerken In de huidige netwerksamenleving organiseren mensen zich op andere manieren en mensen zijn mondiger dan ooit. Bedrijven, organisaties en inwoners nemen vaker zelf het heft in handen. Dit betekent dat ook onze rol als gemeente verandert. De rol van de gemeente verandert van ‘probleemoplosser’ naar ‘procesregisseur’ waarin zij wendbaar en met lange termijnperspectief stuurt. Een Strategisch kompas helpt daarbij.

systemen en processen. Doen wat nodig is. Hierin investeren we op verschillende manieren. O.a. met scholing van onze medewerkers en met pilots als Hart van Zuid. Op dit vlak spelen er zowel regionaal als landelijk allerlei initiatieven waarbij we kunnen aansluiten. Denk bijvoorbeeld aan kennisprogramma’s en subsidieregelingen. Voor Hart van Zuid zijn we hiermee al aan de slag.

Uit het onderzoek ‘Waar staat je gemeente?’ 2020 Inwonersparticipatie versus overheidsparticipatie Als gemeente willen we werken ‘vanuit de bedoeling’: onze inwoners, ondernemers en partners staan centraal. We willen aansluiten bij wat er buiten gebeurt en het eigenaarschap bij inwoners en partners stimuleren. Inwonersparticipatie is niet nieuw. Wel is het continue aan verandering onderhevig. Waar het eerst vooral ging over inwonersparticipatie waarbij inwoners op verschillende manieren bij beleid betrokken wordt, vindt er nu steeds vaker overheidsparticipatie plaatst. Inwoners starten zelf een maatschappelijk initiatief en vragen de gemeente om mee te doen. Op beide vlakken zijn we actief én op beide vlakken kunnen we nog beter worden. Het vraagt namelijk echt een andere manier van werken waarbij de wereld van onze inwoners centraal staat en niet de wereld van de gemeente met regels,

Uit het onderzoek ‘Waar staat je gemeente?’ 2020 Vernieuwing lokale democratie Bovenstaande ontwikkeling is ook direct van invloed op de rol van de lokale democratie. Het wantrouwen richting de overheid neemt toe. En niet iedereen doet mee. Hierdoor staat de rol van de gemeenteraad (en daarmee het lokaal bestuur) onder druk. Een goede lokale democratie vraagt continu onderhoud. Dit is ook naar voren gekomen in het evaluatieonderzoek naar de bestuurlijke fusie. Daarin is de aanbeveling gedaan om te gaan

18

werken met een ontwikkelagenda voor de Wijchense lokale democratie. Een vitale democratie heeft zowel een goed functionerende gemeenteraad nodig (representatieve democratie) als een sterke samenleving die zelf initiatieven nemen (participatieve democratie). Deze 2 vormen kunnen elkaar goed aanvullen als ze goed en in balans zijn georganiseerd. Een vitale (lokale) democratie kan niet zonder goede verbindingen tussen inwoners en het bestuur. Dit betekent dat we goed moeten nadenken over een juiste inrichting daarvan. Dit onderwerp staat ook landelijk volop op de agenda. Het rijk heeft een wetsvoorstel in voorbereiding, de Wet versterking participatie op decentraal niveau. Dit houdt in dat inspraak wordt uitgebreid naar ‘participatie’ en eventueel ook ‘uitdaagrecht’ (een groep (georganiseerde) bewoners kan taken van gemeenten overnemen als zij denken dat het anders, beter, slimmer en/of goedkoper kan). Los van dit wetgevingstraject gaan de ontwikkelingen bij gemeenten door. In de praktijk zien we dat de inspraakverordening wordt gemoderniseerd en verbreed tot een participatieverordening. De VNG heeft hiervoor een voorbeeld beschikbaar gesteld. Meer aandacht en capaciteit voor onze rol in de regio Als gemeente wordt het steeds belangrijker om allianties te sluiten in de regio en een proactieve rol hierin te vervullen.

Dit is een landelijke ontwikkeling die zeker ook van toepassing is voor gemeente Wijchen. In het evaluatieonderzoek naar de bestuurlijke fusie is ook gebleken dat onze positie en rol in de regio aandacht vraagt. Hierop wordt al ingezet.

We staan voor grote opgaven die zich niet beperken tot de gemeentegrenzen. Een goede samenwerking met omliggende gemeenten en de regio is dus cruciaal. Dit doen we bijvoorbeeld al door samenwerking met gemeenten in het Rijk van Nijmegen, de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen, de Euregio RijnWaal en vele andere gemeenschappelijke regelingen. Daarnaast zijn er diverse bestuurlijke en ambtelijke afstemmingen en samenwerkingen op specifieke thema’s. Verband Groene Metropoolregio ArnhemNijmegen

Rijk van Nijmegen

Euregio Rijn Waal

Inhoud Er is een regionale agenda met vijf opgaven: Groene Groeiregio, Verbonden Regio, Productieve Regio, Ontspannen Regio, Circulaire Regio. Wijchen neemt aan alle opgaven deel en is ook vertegenwoordigd in de bestuurlijke regieteams van de Groene Groeiregio en de Circulaire Regio. Collegeontmoetingen, onder meer om mogelijkheden tot samenwerking te verkennen, en er zijn op deze schaal diverse bestuurlijke en ambtelijke overleggen, onder meer op het gebied van wonen. De grensuitdagingen waarop de Euregio inzet zijn ‘Economie en klimaat’, ‘Arbeidsmarkt en onderwijs’, ‘Leefbaarheid’ en ‘Euregionale identiteit’. Steeds wordt bekeken of de projecten en activiteiten kansen bieden voor inwoners, ondernemers of de gemeente.

We willen de strategische positie van gemeente Wijchen in de regio verder versterken. Dit werken we verder uit in dit traject. Wat doen we lokaal en wat willen we regionaal oppakken? Wat kan Wijchen voor omliggende gemeenten betekenen? En wat heeft Wijchen nodig? Er is geen blauwdruk. We kijken eerst naar 19

de opgave. Vervolgens bepalen we welk verband het beste resultaat kan opleveren. Criteria hierbij kunnen zijn: • kwaliteit • kosten • democratische legitimiteit • span of control. Dienstverlening dichtbij Als gemeente werken we voor onze inwoners, ondernemers en partners. Dit willen we zo goed en efficiënt mogelijk doen. Daarom zetten we in op ‘Dienstverlening dichtbij’. Dienstverlening dichtbij betekent voor ieder wat anders. Voor sommigen betekent dat je even langs het gemeentehuis kunt gaan. Voor anderen betekent dat alle dagen van de week tijd- en plaats onafhankelijk een antwoord op je vraag krijgen. Bijvoorbeeld via de website, virtuele assistent / chatbot of live chat. Een feit is dat corona de digitalisering en de ontwikkeling in dienstverlening in een versnelling heeft gebracht.

Uit het onderzoek ‘Waar staat je gemeente?’ 2020 Naast een netwerksamenleving ontwikkelt Nederland zich ook naar een informatiesamenleving. Deze ontwikkeling verandert niet alleen de werkwijze van de overheid maar ook de opgaven. Kunnen alle inwoners nog meedoen in de informatiesamenleving die we zijn? En hoe zorgen we ervoor dat kwetsbare inwoners 20

goed geholpen worden? Daarom willen we persoonlijk, digitaal, aan huis of in de wijk kijken we waar we toegevoegde waarde kunnen creëren. ‘Eropaf & mogelijk maken’ wordt het nieuwe motto. De ene keer is dat fysiek, de andere keer online. Oprecht persoonlijk contact en verbinding staat hierin centraal. In de nieuwe agenda Dienstverlening ‘Dienstverlening dichtbij’ die dit najaar aan de raad wordt voorgelegd werken we verder uit hoe we dit in de toekomst vorm willen geven. We beginnen natuurlijk niet bij nul. Ook de afgelopen jaren hebben we er al veel op ingezet. Bijvoorbeeld door het inzetten op duidelijke taal en gespreksvaardigheden en een newsroom en online dienstverleningsvisie waarmee de bestaande digitale kanalen zijn versterkt. Digitale transformatie Bovenstaande (digitale) transformatie vereist dat wij als gemeente onze interne bedrijfsprocessen op orde hebben. Hierop zetten we volop in. We zijn als gemeente te klein om op individueel niveau de eigen informatievoorziening te ontwikkelen en te beheren. Daarom werken wij op nationaal en regionaal niveau samen met andere gemeenten en organisatie. Op nationaal niveau met de VNG. Op regionaal niveau met onze automatiseringspartner iRvN en de andere gemeenten in het Rijk van Nijmegen. We werken hierbij aan een collectieve aanpak zodat we onze krachten kunnen bundelen.

En we werken aan standaardisatie van gemeentelijke ICT-voorzieningen.

Organisatie op orde Als gemeente Wijchen zijn we een professionele organisatie en een betrouwbare partner in de samenwerking. We zijn financieel gezond en stabiel en we blijven werken aan een effectieve en efficiënte bedrijfsvoering. Met het actieplan Doorontwikkeling WDW werken we aan de verdere doorontwikkeling van onze werkorganisatie WDW. Hierin staan de drie sporen dienstverlening, professionaliteit en zelforganisatie centraal. Onze doelen, visie en missie, kunnen we alleen bereiken met vakbekwame, bevlogen medewerkers. Een verbindende professional werkt vanuit ‘Ja, tenzij’ en kijkt telkens wat er wel kan en wat mogelijke oplossingen zijn. Deze professional is in staat om optimaal samen te werken met collega’s, inwoners en partners en heeft het lef om te 21

ondernemen en te experimenteren met nieuw gedrag. Dit vraagt van ons dat wij op een creatieve en open manier verbinding leggen met en tussen mensen, intern en extern. Dat we kunnen wisselen tussen (nieuwe) rollen, dat we zicht hebben op verschillende belangen en dat we hier ook op een goede manier regie op voeren. Een goede bestuurlijke sensitiviteit hoort hierbij. Daarnaast werken we aan onze organisatie met een breed bedrijfsvoeringsplan en projectportfoliomanagement. Het monitoren van onze dienstverlening en resultaten is een belangrijk instrument om te kijken of we goed presteren en de beloofde resultaten realiseren. Het ‘up-to-date’ houden van systemen en verder gebruik maken van de digitaliseringmogelijkheden vormen een belangrijke uitdaging voor de komende periode. We streven naar goede voorzieningen tegen een aanvaardbaar kostenniveau. En we willen slim gebruik maken van de initiatieven die er op dit vlak spelen. Zowel in de regio als landelijk gezien. Tegelijkertijd zien we ook de beperkingen en risico’s van technologie. Daar moeten we in blijven investeren zodat we voor iedereen veilig en betrouwbaar ons werk kunnen doen. Zo wordt een veilige verwerking van informatie en persoonsgegevens en veilige systemen steeds belangrijker.

Het is de kunst om zoveel mogelijk terughoudend te zijn in de verwerking van persoonsgegevens, digitale oplossingen zoveel mogelijk in te richten zodat de privacygevoelige gegevens van inwoners beschermd zijn en om inwoners zelf regie te geven over de (bescherming van) de eigen persoonsgegevens.

22

4. Samenvattend overzicht

23