Bestemmingsplan Tussen Kasteel en Wijchens Meer 2022 Bijlagen bij regels
Tekst van het document
Ter kennisname; bevestiging van beleidsvoorstel.
Om de parkeerschijfzone in het vervolg te laten gelden tot 18.00 uur in plaats van 20.00 uur is een prima idee.
Ter kennisname; bevestiging van beleidsvoorstel.
parkeerplaats aan de Oude Klapstraat, tussen de bioscoop en “Thuis bij Fien” voor de duidelijkheid volledig als blauwe zone gaat gelden.
We lopen niet vooruitop het onderzoek parkeerdruk (juni 2016) waaruit de balans tussen parkeerplaatsen in en buiten de blauwe zone blijkt.
Tevens zou het verbinden van deze twee parkeerplaatsen via de zijkant van bioscoop handiger en overzichtelijker kunnen zijn voor zoekende automobiliste. In verband met verkeersveiligheid, de parkeerplaatsen langs de Oude Klapstraat laten vervallen
Ter kennisname. Maakt geen onderdeel uit van dit beleidsplan.
Adviseren om ook bij de ingang c.q. “road barriers” van de winkelstraten; Burchtstraat, Oosterweg en Kasteellaan ruimte te creëren waar met name een of twee kleinere vracht-/bestelauto’s kunnen laden en lossen zonder het overige verkeer te hinderen.
Nee, gezien huidige beleidslijn over loopafstand, gaan we dit verzoek niet realiseren.
Parkeerplaatsen Dorsvlegel:
In uitvoering.
We houden dit verzoek in achterhoofd indien mogelijkheden zich voordoen.
verzoek met een bord duidelijk aangeven dat op donderdag, binnen een aangegeven tijdsvenster, deze parkeerplaatsen alleen beschikbaar zijn voor marktkooplieden. Het lijkt ons handig om de bewegwijzering, parkeerroute rondom het centrum aan te passen en op de borden de namen van de parkeerplaatsen duidelijk aan te geven en te voorzien van het totaal aantal parkeerplaatsen.
Bebording volstaat met namen van parkeerterreinen. Aantallen niet; geen meerwaarde om deze investering te doen aangezien dit niets zegt over de werkelijke beschikbaarheid.
De twee invalide parkeerplaatsen op de “Dorsvlegel” bij het elektriciteitsgebouwtje/hondentoilet worden volgens eigen waarneming van bewoners en winkeliers nooit gebruikt. Deze twee plaatsen opheffen of verplaatsen?
Ter kennisname. Nu geen voorstel tot wijzigingen van gehandicaptenparkeerplaatsen.
We juichen het handhaven van onbetaald parkeren van harte toe
Ter kennisname; bevestiging van beleidslijn.
Ook op de fietsparkeerplaatsen binnen het centrum staan weesfietsen, met name na afloop van grotere evenementen. De vraag is alleen: hoe stel je dit vast en wanneer ga je over tot verwijderen?
Geen aanpassing van beleidsplan.
Op en rond het marktplein is het parkeren/stallen van fietsen niet gewenst, er zijn dus ook geen stallingsfaciliteiten. Mogelijkheid om beter aan te geven dat het stallen van fietsen alleen op de hiervoor bestemde plaatsen mag?
Nee. Borden worden niet gezien; alleen aangeven bij evenementen als verbod geldt.
Knelpunten verkeersveiligheid kruispunt Kasteellaan/Mr.van Coothlaan/Bronckhorstlaan: volgens eigen waarneming vinden op dit kruispunt onveilige
Ter kennisname. Maakt geen onderdeel uit van dit beleidsplan.
Eerst aanwijzingsbesluit voor het gebied nemen. De term ‘weesfiets’ is van toepassing op fietsen langer dan 28 dagen onafgebroken gestald worden. Dit moet geconstateerd worden alvorens actie kan worden ondernomen.
Geen aanpassing van beleidsplan.
inrichting. Een minirotonde of een voorrangskruising zou hier verbetering zijn. Knelpunt Europaplein: op het parkeerterrein nabij het laad-/losperron en de in-/uitgang van de parkeergarage is het totale verkeersbeeld onoverzichtelijk en gevaarlijk. Een herinrichting c.q. herindeling van verkeer en parkeerplaatsen zou hier de situatie aanzienlijk kunnen verbeteren.
Ter kennisname. Maakt geen onderdeel uit van dit beleidsplan.
Bedrijvenvereniging Wijchen Oost
Geen reactie ontvangen.
n.v.t.
Bedrijvenvereniging Bijsterhuizen
Geen reactie ontvangen.
n.v.t.
Intern
Geleverde input
Wat is er mee gedaan?
Ingrid de Keijzer, juridische ondersteuning R&L
Geen opmerkingen.
Geen aanpassing van beleidsplan.
Saskia Huisman, Juridisch beleidsadviseur
Uitwegenbeleid: vergunningsplicht of meldingsplicht.
Gewijzigd op pagina 9.
Geen leges in beleid opnemen.
Verwijzing naar geraadpleegde bron (leges) op pagina 37 aangepast.
Nieuw aanwijzingsbesluit fietsen in stationsomgeving.
Gewijzigd.
Apv is de juiste schrijfwijze.
Gewijzigd.
Zijn de bedrijvenverenigingen op de hoogte en betrokken van deze beleidsnotitie.
Ja, zij zijn verzocht om een reactie te geven.
In het centrum heb je het nu over vrachtwagens van maximaal 12 meter, kun je niet beter over asdruk praten. Bij de Action levert het ook geen probleem op.
Nee. Voor de Action is een uitzonderingspositie gemaakt zoals in hoofdstuk 4.3 is te lezen. Dit moet een uitzondering blijven.
Sandra Langens, bedrijfscontactfunctionaris
Bij ondernemers zijn de handhavers afgelopen tijd niet zichtbaar geweest. Misschien ook aangegeven dat we inzet zal zijn voor een stukje borging.
Dit maakt geen onderdeel uit van dit beleidsplan. Zichtbaarheid en prioriteit is een zaak van team handhaving (R&L). In het gemeentelijke handhavingsbeleidsplan en het jaarlijks uitvoeringsprogramma legt college prioriteiten vast.
In het stuk geef je aan waar vrachtwagens mogen parkeren. Dit werkt alleen in de huidige tijd niet meer. Door de komst van de buitenlandse chauffeurs is het fout parkeren van vrachtwagens enorm toegenomen.
Geen aanpassing van beleidsplan.
Rob Ribbink / Wesley Robijns, beleidsadviseur (i.r.t. camperplaatsen)
Geen opmerkingen.
Geen aanpassing van beleidsplan.
Lambert van Beusekom, beleidsadviseur landschapsontwikkeling en stedelijk groen
Tekstuele opmerkingen geplaatst.
Tekstuele opmerkingen verwerkt; geen inhoudelijke aanpassing van beleidsplan.
Voor hun eigen vakgebied zijn de collega’s Paul Vereijken, Richard van Loosbroek, Lies Beekmans en Rino Vinke benaderd
Geen reactie ontvangen.
n.v.t.
Ziet u een fout in deze regeling? Bent u van mening dat de inhoud niet juist is? Neem dan contact op met de organisatie die de regelgeving heeft gepubliceerd. Deze organisatie is namelijk zelf verantwoordelijk voor de inhoud van de regelgeving. De naam van de organisatie ziet u bovenaan de regelgeving. De contactgegevens van de organisatie kunt u hier opzoeken: almanak.overheid.nl Werkt de website of een link niet goed? Stuur dan een e-mail naar regelgeving@overheid.nl
Bestemmingsplan Tussen Kasteel en Wijchens Meer 20 22 vastgesteld
Bijlage 2
Cultuurhistorische waarderingskaart,
BJZ.nu Bestemmingsplannen
54
Den Dyk
Groot
Pl 260
Westerhout
Hooge
Pl 130
lakenweg
oe
Veldzigt Hoppenhof
r
jk
St ee g
Mo len we g
af gra We g
lse
er n la a
wei
e en ro
kan aal
En erg iew eg
Re ek str aa t
f aa Gr
St ee nw ijk sc he
ring
t
98
De Steeg
Rietbroek g
Wa al
s
aat
nst r ize rhu Bij ste
Maas-
erd ijk Pa lk
D uk en bu rg se
e uw
we
eit
G
lse
171
N329
n Baa Lag
e
D'n Heuvel
172
173
174
175
176
Elshof Lindenhof
Heijtmor
gen
MAA
Pl 200
Pl 190
Pl 168
177
Grave
De Elft
S
Papenberg 165
Ridderveld
180
181
Hog
Veld AZC 14
Kraaienpad
Verenhof
van C
uijk
Pl 170
ge Lan
Km
Mook
123
Mendoza
Katwijk
Linden
W
92 rl
Escharensche
179
Haven
n sse a l P
straat Lommer
N271
28
Pl 170 Maaskampen
Ganzenorgel
ve
Km
182 end
183
rgse nbe e j i a Kra 184
Pa
Linden 185
186
Hetsberg
De Cork ijk
4
Gr Geest 5
e
(Gemeentehuis te Mook)
Pl 240
Villa Nova
De Kampen
2
178 N324 Binckhof
Sl
at
g 13
Pl 172
ks
Bisselt
en Middelaar
Pl 166 Pl 180
Pl 171
a
Vogel enzangschewe
Velp
m Huize St Joseph
170
ee
Pagode
124 Pl 167
Hooge Voort
Sl Sl
Mook
sb
Pl 169
171
O
Reek
1000
St ee g
170 133
Kerkweg
169 Dominee
Prinssenhoeve
St raa t ra St
ee
168
Ganzenven Munse Hoef
Brok
4 shoef
500
C ui jk sc he
n
Rijs
Schaijk
nen ven
Pl 80
173
oe Gr
Mookerschans
93
Steegstraat
laa
at Stra
Langstraat
De Naaldhof
Hippisch Centrum
e
Lievendaal
0
Mookerheide
Gem
169
Pl 70
st
R
ens
27 2
187
29
188
k ker
167
v uis
bandijk Maas
Den Tempel
Zaalheuvel
Korendal
Pl 1
a Gans
Nieuwe
St Willibrordusput
la an
St Annastr
aa t
bo nen on Pe rs p Ka m ers
tel w eg
Laagkamp 2 N321
Pl
aat
166
cfa
Pl 30
167
Pl 60
172
aat
r rst
Witte Hoef
3
Pl 40
Toppenberg Dijk
Jachthaven
Zuiveringsinst
Pl 173 Vegetas Helstr
Vogelzang
traat Valks
Manege
St r
De Kampen
134
Breemhaer Do
G ar st ka m ps e
at Hoefstra
Hongersteeg
15
Kolken
pe
n
gs ber
e
122 Mookerheide Pl 164 189
190
164 Startsche Veld
eg
418
Crossbaan
Groene
Heumense
168
he
De Eikelaar
Wa te
Docfa park Hazenakker
g eltse we
419
Groot
16 Overass
Heumense Schans
Pl 10
Heumen
t aa
A50
Ravenstein
sc
Theofaan (Blindeninst)
De Zittert
ot
Heide
2 Sl
125
Pl 20 De Heegt
Bloemershof
De Zomp
De Mookerheide
26
Bergzicht
1
Pl 50
Zeldenrust
wet er ing
Molenhoek
Sch sl
Pl 320
Hertogs
N271
127
17
94
N846
Ewijk
se
3
13
174
De Elzen
126 J J Ludenlaan
Worsum
14
en
0
an
at
Overasselt
um
420
Mars
Jachthaven
van
land
htla
Joanus (Km)
Kaasboerderij
Het Roth
at
Grave
h Sc
Voorste Stortplaats
Het Goor e ch es He
Boven
t aa
at
at tra ks oe tbr Rie
Vier Winden
stra
len emeu 't Oli
Bos
Weg
na
M
at
l idde
an Ba
str
stra
eg pelw Koe
Julia
Sl ee bu rg se
Pl 90
N625
Singel
Jac
Duifhuis rstra
Heumense Baan Baan
He
Pl 100 Vee
135 t me
De Lier
n
Kle efs e
Ganzenven Achterste Heide
Heumen
95
(Gem huis te Malden)
Manege
12
175
Houtkamp
ijk
Gem
se
a Ba
De Scheenen
s
ut
Mulderskop Manege
jk di
Ma as d
rh
eg
Donderberg
Sleeburg
Pl 175 g
Hoenderberg Die Hooghe Hoenderberg
Tarhut
Broekkampen
d ijk
ergse
El
Klein Rietbroek
et er in
W
Munnikhof
Pl 310
dijk
Groot
Pl 110
11
Pannestaart 100
e
Erf
Her to g sw
De Bronkhorst
Openluchttheater Klompven
Gaasselt
(Gem huis te Malden)
Mars
Lage
Emmaus (Klooster)
Brandtoren 25
al na Ka
an orm Mo
Lindenwiel
Herperduin
laan
Uiterwaard
Hooge
vlak
Blankenberg
Ta
n ba as Ma
Uitzichttoren
in g se
Heumen am
N277 eg Bosw
Vlag
Weg
e
Nederasselt
Marsstr a atje
se
lts
ijk
Cantecleer ek
se
rd
In de Gemeente
be
r st e Oo
jk
Heidse Hof
Straat
fdi
ud
Landweer
t traa Heis
ge
Lan
b Zeven
Kortfoort
Er
Velpse Sl Sto o f we ter in g
Mars
De Poort
Pl 3
Schuurgraaf
11 Mary's Hoeve
Stuw
O
uwe Nie
Wijth
Sluispolder
Kl en Gr Park
Heide
Gr o es
Heumensche Bosch
Molenhoek
10
Hooge Ui
te
nweg Scheene
Moleneind
136
Broekse Hof
Baan
Maldens
Steenfabr
96
Schoonenburg ge
Ons Plekske
Heikamp
De Piekenhof Danenhoef
Pl 176
Wijth
Lage
veld
Ho
veld
Spell
aat
Hooge
Ra
Manege
Molen
Bra kel str
10
De
43
e Heid
176
Van Sasse
2 De Bosrand
2
Keentsche
De Sluis
Koolwijk
Rowaldhoeve
Vennen
Valenberg
Pl 177
Keent
't Hamspoel
Heide
41
Gem
Dijkzicht
Mol en st raa t
44
42
t
Binnen
Zweefvliegterrein
Bu rc ht se laa n
Den Broekberg
Kasteelse
2
Broek
't Broek
99
se
Berghem
Graafsche
Overasseltsche
en
van
177
g we
Hamelspoel
Straa
Pl 130
Pl 178
hof Weg
Schadewijk
W eg
Einds e
Pl140
e Maldens Maldense
Bis
Overlangel
178 Sl
as Ma
Berghem
Neder-
Dam
n
Pl 340 45
Leigraaf
9
sse
ele
Ke en tse
24
Betonfabr
sche
di
Kraaiendal
ijk ald na ka r te es W
Broek
de
Hessenberg
Gaa
twi
Zonnenberg str aa t
Herpen
Kleine Koolwijk
dijk
Muntberg
Malden
Meeuwenven
Ba ron
at
Engelbeemden Wo oij
Zee
Bothalenshof
De Schatkuil
e
at ra St
Broek
Walrick (Runne)
ksch
ij Zeed
Werkenrode (Internaat) Romeinse wachtpost
97 Worsumsche
Overasseltse Vennen Pu
Oude
Het
k
raaf Leig
N845 Amalthea
af
jk
Bro nk
Koolw ij
der stra
kse
Beem d
Hertogstraat
137
oe Br
Oude Maashoeve
De Brug
Buu n
Straa
ring
W
ina elm ilh W
n
W eg
Straat
Loonse
Pl 350
enwe g
Steeg
Nieuwe
4
a gr
Lage Zwaluwe e
421
421
Wete
46
Domenees-
Balgoy
Aardgaslocatie
t s
aal kan
Horzak
te
Pl 150
ter
Pl 4
w eg
Zandberg
n
De Bieskamp
418
Hatertsche
N324
ba
't Woaster
De Steegh
Sl
gswe
Oss
23
i
Lunensche Broek
De Wegelaer
as Ma
Vennekes
Klein e Duurendseind
Gement
Bulk
Pl 179
3 N844
Hoge Brug
g
He
straat
Herto
47
Gd
Rusheuvel
St Wilpertslaan
Broek ee
eg
Lunen
at
Het Hoog
W
8
179
Teersche
r
Gemeente
Pomona
Hemelrijkstraat
Haven
165
He s
Leliaard
str aa t
r stra
W
Ma as
ng La
St Br ed e
g We
Mu ld
Bal ve ren la an va n
De Reit
He rre We g
Vossenkamp
Gement
420
't Lakenhof
Bullenkamp
Waaiendonk
se rg
Ringelenburg
138
TE1/wycu3_kb_wrdrng_te1
P a r k s e st
Overasseltsche- en
be
Ha ren se
422
Neerloon
8
Rijd tse
f fe
Groenehove
4
Lage Langeberg
422
Huisseling
kstraat
Sl
97 Ganzewei
De Veenhoeve
A73 E31 Heidsche
Uiversnest
Kalfsheuvel
14
139 48
Ha
slo ot
n
Tesseldon
e ring
De Rakenberg
17
ate
De Geer
wet
Bonenhof
Boskant
t
se
Groote Elzenburg
Her tog s
Herbergh d'n Dort
straat
W
Burgemeester
Geer
Pl 180
Zwaanshof
Wijchen
g
ch
w eg
Sl
Gd
at
Stijbeemden
St Isidorus
2
Pl 370
ra
Broek
Gemeente
Ju
Pl 5
98
Moetselaarshof
7
Pl 160
Rakenberg
e
Berg
Pl 181 Maasdijk
ng
Geer
180
Meiberg
Gr aa fs
Weg hem se
anaal Delenk
er me er
MAAS
49
at
Heiveld
alrick St W
e ed Br
tra
ing
es
2
Schietbaan
Heumensoord
Vogelzang
Broek
Dekkerswald (Med Centrum)
Elshof
To
Wighenerhorst (Bungalowpark)
er
ks
Jachthaven
Pl 380
Zoetenborn
Het
Eijkeloord
Groesbeek
Berkenhof
Betonfabr
Diervoort We g
Kerkeveld et
dij
De Beving ar ela nd Be
2
Gemeente
Elshof
l aa W saa M
n
99
He um en se
Van Citters II
Waard
Dekkerswald (Med Centrum)
423
ne
r St
eld
Munnekehof
Delsenhof
Weezenhof
Eikenhorst
De Guldekamer
6
Loonse
22
2
Loonse Waard
181
140
Hooge Langeberg
4
eg W
oe
kev
Ven
Skibaan
Klispoel
Pl 190
veld
t aa
vi
Het Sl
t straa
De
N324
7
Be
k
k
ss O
M
Oos terw eg
Pl 182
Winkel
Gd
s
e
Mun n e
ijk nd ba as a M
182
stra at Gr
8
n
g en
Balgoysche
De Rotten
2
Wijchensche (Natuurreservaat)
Pl 170
50
it
ve
WIJCHEN
Vormer
Pl 180
Honger
Klein Heumen
NIJMEGEN
Berendonk
eg lsw
Magnolia
Ravenstein
't Grnske Gr Stal
Aldenhof
6
W
Hoogoord
141
e
N842
Hatert
Malvert
100
Alverna
eg
g we Sion s
eg
an Ba
423
5 s tein
Meer
ens che W i jch
Wilard
Soeterbeeck
Nijmegen
eid
w ings
g
De Witte Hoeve De
Plas
Niftrik
Klooster
we Bos
at Breb
oe
De Rotten ij
stra
Br
Me er d
De Hut
Hoge Hoeve
Sch
Huis Hatert
Vormerse
nse
kamp
Oss
Gemeente
Oelehof
Bethlehem
aat
Valendries
Wijchen
Pl 200
Gem
Wester Meerwijk
Brakkenstein
Grootstal
Dukenburg
De Berendonck Golfbaan
Meerwijkse Laan
Nieuwland
De Winckelsteegh (Internaat)
Meijhorst
De Grimberg
Groesbeek
Lankforst
4
Ra
waard
Brakkenstein 21
Meijhorst
De Eysvogel
Km
Lu um pt
Bosse
Houtw eg
N626
Hill ek am p
De Tuinlangel
t str
Molenwoord
Crematorium
Gem Groesbeek
Heilig Landstichting
Psychiatrisch Centrum
Jonkerbos
De Berendonck
5
N845
e els
Gars
Dukenburg
Heilig Landstichting
Brakkestein
Berchmanianum
Woonwagen centrum
Hoogbroek
Middel Broek
Hoogoorde
4
W eg
Cenakelkerk
e lts se es Bi
straat
9
Gem
en aft Ha
51
Harensche
Sl
Straa t
Eke
Beiershof
N844
Hatertse Hei
Tuin
n laa
2
De Meerlangel
Pl 183
CWZ
't Pannenhuis
54
A50
Hoeve Doeiakker
Sanadome
Dukenburgse Brug
Teersdijk
57
W
2
e Ni
Tolhuis
Botanische Heyendaal
eg Witte W
tra
Dorpenweg
Gd
Pl 400
183
Erebegraafpl
Psych Inr
Maridnbosch
20
Stadion
n
gs
Sl
weg
Zwanenveld
60 Trafostation
eg
424
Deursen-Dennenburg
Haren Dorpen
at
Het Zand 52
W
ing
t
Macharen
58
53
De Peppelen
N626
Groenewoud Universiteit
Winkelsteeg
IJsbaan
59
Noord
Maridnboom
St Radboud
k en Be u
2
Sch sl
Vijverhof Volkspark de Goffert
N324
Oversteeg
Gemeente
Kwakkenberg
Va
Stamhof
102
WIJCHEN
4 Pl 210
Villandry
g
De Vlamen
Bulk
Wete r
dijk
eg W
Neerlangel
t
at
raa
ra
nst
St
lge
He rp se
Ga
Pas
Waarden
63
Rijksw e
Os str aa t De
Vl am en
aat
142
Sl
Kwakkenberg
Graafse Brug
St Anna
4
Niftriksche
La
bosstr
Hazenkamp
61
g rgwe enbu Ros Van
Achterlo
aa
Kastee lstraat
Luistenstraat
N329
e Megen s
De
Elzen
Sl
Gem Nijmegen
Straat
4
g
Ni ftri ks ch e
g we lse ffe Ru
Van Citters I
St Maartenskliniek
Klooster
Str
424
Het Voorhuis
Palkerplein
2
e Lag
jk Di
Pl 530
Sl
sweg Panhui
Pl 520
Zand
Sl
ng e
10
A326
Achterlo
Knooppunt Bankhoef
Sl iet
Galgenveld
Groene
llaan
Pl 184
tvl
64
De Refter
Hengstdal
Albertinum
Knooppunt Lindenholt
Noord
3
Nije Veld
Neerbosch Oost
Kaste e
RadioTV toren
184
2
19
Ve nd am
Pl 540
Sterrebosch
Ui
Vlam
Altrade
101
Kuyperke
St Isidorus De
De Sterreschans
se
De Hunnerberg
4
g
De
Waaijes
Pl 460
Randweg
De Krul
sche
ban
Ossekampen On der weg
Oo igr aa f
eg ldw Ve
W g we de er
rs aa en Nift rik
t Str aa t
Waarden
in
k ddij Sta
De
er
Bijsterhuizen Noord
Woezik
Bergharen
raa
rst
He
et
e We
Pl 410 Voorm Kasteel Oijen
5 ek
N326
Wijchen
Knooppunt Bankhoef 1
f fe
Lan ges tr
Ma
Waard
Demen
be
Rustoord W
Ru
aat
St ra at Ko rte
Maasdijk as ac ker
Oss
Gem
Lienden
Veldzicht
at
es
18
fse aa Gr
Heseveld
62
Achterlo
2
425
425
stra
eg W
Lindenholt
Pe rs ing en se
rtje
426
Pl 220 ns
65
Pl 10
103
t
1
4
Rolenhof
Bankhoeve
Pl 185
at
ro
Bottendaal
eg Driehuizerw
2
aure
Ba n k ho
tra
G
Hees
aa
't M ee
Hunnerberg
Neerbossche Brug
108 eks
Str
N325
eg ew rw Ta
Pl 193 Pl 550
St L
143
Ka
Oostkanaaldijk
Wielerbaan Bro
se
Schependom
Keizer Karelplein
109
en
Het Ooijsche
Kinderdorp Neerbosch
Bosch
't Hof
e ve
Pl 11
6
De Hazenberg
Leurs Pl 420
5
A326
De Fleerde
en
av naalh
Pl 100
6
Knooppunt Neerbosch
4
Leur De
Gem Wijchen
Woeziksveld
e
Liendensche dijk
Kav elp ad
De Merwerd
Pl 186
Maas
Dieden
Huis te Leur
Werf
Westkanaaldijk
A73 E31
Sl Beuningen
eg
De Vli et
Pl 480
185
Broek
eg
Ossekamp
M AAS
W
N329
193
se
Pl 510
Pl 194
rg
Pl 430
Maasakker
1
be
Pl 450
ns
at ra St
Scheles
Maasbommel
ra
at
Jachthaven
de
rg
Leursche
Le i gr aaf
A50 en
Dijk
194
st
Stella Polaris (Km)
Li
a rd
Km
Lie nd en se
wa Rijs
Ru lst ra at
Pl 350
De Gordenaars
Pl 187 186
Pl 340
Leursche Veld
Pl 230
ee
4
Bojenkamp
't Veerhuis
Uiterdijk
Megen
dijk
Wezel
Spitsberg
Sl
nd
Pl 440
Maasakker Pl 192
192
n
De Lymen
187
Veld
ra af
W
le Mo
M
bu
e
Veld
Dis
nk Ba th
rd
Runne
Pl 240 Hog en hof straat
Schebbelaarsche
Go
Km
Pl 250
Diedensche
Pl 490
eg
Za
Klooster
efw
Wezelsche
e os
Oss
Gemeente
Ho
Batenburg
jk
ren
e
Valkhof Biezen
Hoge Brug
Wezelse Plas
rl te
Pl 500
di
rn
ch
g Ho
104
Wezel
De Kavel
h Ac
M a as
Pl 188
He
Jachtlust
he
Pl 190
De Schebbelaar
s en
110
npas
Pompstation
ez els e
Straa t se Berg hare n
Bo
427
We
Den Hoef
Pl 260
c Leurs
MAAS Pl 191
Km 144
188
426
g We
at
n
De Risters
ra
Pl 189 190
Gemeente Wijchen
Else
Het Broek
Welgelegen
Bosch
at
er nk Jo
De Hoeve
c
Leursche
St
t aa str el
Laakse Bos
Sluisgraaf
NIJMEGEN St Stevenskerk
2
Hernensche
M ee r
en
st
De Gansakker
Veld
e
427
Kap
Spijkswiel
Pl 270
De Dreef
a str
A73 E31
e uw Nie
Wesselkamp
De Wijnakker
Gd W o e zi k s
Waardse Sluis
Wolfskuil
Hoog Vonder
roek
L eig
t se ak La
189
a ra
Neerveldsche Blok
Veld
Hof van Wezel
Hernensche Broek Bro ek s tra at
Waalbrug
eg W
N847
Schoenaker
Sl
Beuningsche
g
Templet
Kasteel
Gem Beuningen
Waalkad
Waal haven
Emmahoeve
se nd La
4
Biesterhuizen
enb
145
Reeksche Hof
111
Scheerskamp
Kampbroek
Pl 90
884
Zuiveringsinst
Broek
Nieuwe
nse Herne
Laak
ring
Sl
g Mek k erste e
n ve
Wilgenhof
pas
3
Zwemsel
Piek
12
g We
Appeltern
Beuningsche
Elsen
Fica rystr aat
Hernen
1
1
Victorie
Sl
at
Kl Lindenhout
De Sluis
laa
Stra
e
Stortplaats
lmin a
S
ars cha
eld Neerv
13
Kijfhoeve
St Pieter Kampen
Buiten- en Binnen Geest e uw Nie
de
Wete
146
Oude Waal
Lu rv in kp ad
112
Wil he
g
A50 E31
Velden
Beuningen
Pollenbroek
(Gem hs te Beek-Ubbergen)
4
he
Moringerwaarden
De Egel
La
we
g
as
Broek
raaf
Pl 290
Ewijksche
Heuvels De Groene (Recreatiecentrum)
Schaar
De Mekkers
Spekshof
et
Pl 150
Pl 80
Pl 160
np
St ra at
147
Buitengeest
Gp
Weg
Elberse
Pl 280
H
eak ee St
A50
Weterin
De Ruige Plaat
Blok
G
De ijn sc he
Broek
Dijk
g we
terin
Tiengeboden
Gemeente Ubbergen
Pl 30
Het Arnpark
We ze lse
We
Bloemers
d
Nijmegen
Gemeente
113
Els e
Aaldert
Str aa t Schaarse
Het
Meerg
Dijk
De Maaslanden
lan
Heemstr aweg
Elektr Centrale
Keizershoeve
De Tolbrug
Ou d e
t
De Tuut
ge
Lent
Weurt
Rolland
Heuvepark
Laarsdijk
Neerveld
Hanzeland
15
Pl 170
Vogelzang
Ewijksche
Pl 320
Jachthaven
De Vlietberg
at ra St
ds e el
l ev l ge Sin
Me kke r
al eW Slu
iss
ek
ng La
Bl
De Aspert
Het Vogeleiland
Pl 330
Dijkmagazijn
Pl 40
2
Pl 13
Crematorium
e
g in er et W
au
we
Van Coo th weg
weg Dries kweg rkoe
Me
430 429
Pepe
Hooge Hof
De Schaarsenhof
Zuiveringsinst
Hooge
Eendenkooi
191
882
9 Voorm Fort
428
se
meer
De Gouden Ham (Watersportgebied)
waai
429
Oos
De Zoare
weg Vissers
tra
Pl 140
Duivels
tra at
Langstraat
ng rsi Pe
Wijksche
jk Di
14
t
g dwe Hoe
e rs
Voorm Fort Sl
Distelakker
Van
4
t
n
428
aa
Groen
430
str
Het
se ijk W
Veld
Peer
Binnen
at
Pl 50 De Pol
Schoenaker ary
pe
Zuid
aa
un
Beuningen
Den Alst
Ewijk
f
Br ee k w
ag en
Zuidweg
M
Waarden
an la ke ec Pi
Veld
m Sto
Noord
straat
tr ts Pu
n De
Ve ew eg
Poldersche
Fic
Bergharen
Hooge
Het Heufke
rt Aspe
Molen
De
Labor vincet
De Acht Morgen
Pl 300
881 Sprok
883
aa
weg
g ee st
Veld
Appelternsche
M a a s dijk
Groene Eiland
Zuiveringsinst
Knooppunt
igr
itein
Dijk g raaf de Leeuww eg
't Mun
jk di
He
Sl
at
Hooge
Het
Pl 180
885
Km
Sunten
eg stw Oo
De Viersprong
Kippelenberg
14
887
m
Ko n ing s
Ou
2
Blauwesluis
De Maashaerd
Pl 130
Waaiensteinkolk
De Weeropper
886
Le
Kap
Straat
Stra
De Heuvel Sl
Oosterblok
Br en Sl
Oosterhoutsche
Kapel
e
Feyehof den
Altforst
Pl 310
Pl 881
L
Sl
114
h sc
Ro ed en se
Str aat weg
Molenblok
Doornik 10
Alst Akker
148
Br o e k
Mid
Woerd
Veld
Da
't Haasje
g
De Kleine Roede
15
Het
Beg ijne nst raa t
N322
Ze lle rst raa t
Modelvliegveld
Koudenhoek
Pl 190
Wolfsgat
't Uiverstuk
Elzent
Duifhuis
A
Pl 60
2
Alst
Marialust
Munnikhof
De Klimop
blok
68
Verburgtskolk
888
A
Langakker
De Horst
Den Heppert
Hoge Woerd
Pl
De
Sl
Moespotsche Waai
He em stra we g
Aaldert
Altforse
Zuider
Karnemolen
Heuvelsrust
Go ors traa t
De Robbert
Muldershof
Honselaars
f
Gemeente
Hoeve
we
Horssen Neersteind
se Sluis
Ossenwaard
Br en Sl
't Derde
Het Dijkmagazijn am
149
d
blok
Noorder De Woerd
aa
Veld
2
Groene Steeg
en
Sl
tr
z El
St Isidorushoeve
Verwachting
Weg
Galgenberg
Melenveld
Keizershof
16
igr
Brede
re ns
t
Woerdse Brug
Le
Laagveld
Het
N329
Henricushoeve
Vis ser t
or
Ko ois traa t
Hoekgraaf
aa
Go
Winssensche
eld
Pl 70
f aa gr
sc
Ulanden
Ulandse
Zegeweg Sl
oningsbeemden
He
he
Het
Annahoeve
ek Ho
di
Stra at
(Gem huis te Beneden-Leeuwen) Huize Olpoda
Horssen
4
Bloemhof
nd
West Maas en Waal Moste rdwal
Kw
n
Huis Oosterhout
Van
Sloten
67
Stren gstraa t
Wetering
Heerlijkheid
Bi
Begijenhof
eg
Bovenbroek
Noordenbroek
Klo oster weg
Rijksche
De Zwaanheuvels
2
880
Sl
W
Staartjeswaard
sc
aat
Za
Eendenkooi
Ho
Leigraaf
Sl
Hosterdstraat
steeg Br
ste
Pl 70
Sc ho
he
Molenhoek
Eendenkooi
ars
Ewijk
150
Ambtswaard
Groote Boel
g
2
Broek
Het
66
Buske
Pl 200
Roodslag
uk
B r o e ks c
st r
at
Veeweide
Fl
431
N322
Zwanenheuvel
stra
at
De Eendenkooi
Sl
17
Kampen
Brouwers Hofstad tra
Bouwlust
e els Po
Pl 120
Malakhof
Waardsendam
Sl
Straat
Kr
62
61 Meerkampen
ers
13
431
Vee
V
Ge
Dw
Ravenswaard
K o o i s t r aa t
Gemeente Druten
Druten a at tr
de
2
60 Kooistraat
Benedenbroek
Kortendijk
Gemeente s eld
eg
ng
n
Schut
63
De Friesekamp
65
64 N322
Sl
Eendenkooi
Vette
Lei g r aaf
Oude Weide
Pompstation
Grote Altena Pl 80
Doddendael Poelhof
rle
laa
Geerstraat
af
Bobbert
Lage
aalw
aa lban dijk
aa f
Bobbert Trafostation
en W
Spitshoek
Ooijrijksche
't Hemeltje
Tergouw
ne n
at
Hooge
Ve
NijmegenOosterhout
Pl 210
ten
Sl
Maas
Sl
Manege
Gasthuishof
Be
De Vissert
k
Uiling
Deets che
Kuipershof
Broekgra
at Goorstra
Stra
raat
aldij
Pl W
Pl 90
De Vossen
Oud e
Friesse St
Veld
890
Sl
Bemmelsche- Gendtsche- en
Pl
Elshof
4
't Klumke Wa
Waard
Hooge
ing
De Pas
11
Pl 220
891
Sl
Kon
at Stra
at
Oosterhout
Pl 100
Pl 110
Winssen
aweg
Laarstraat
Schrikse Str
Leeuwensche
Sl
Puiflijk
Koekampen
eemstr
Sl
De Uivermeertjes
Afferden
Weis e
2
57 Sl
Venhoeve
De Ham
Smitshof
Plaat 151 Hooge Kamp
Van H
aat
Va n
N322 De Heuterik
Stra
(Gemeentehuis te Bemmel)
Danenburgh
Gr
st He
em
De Gelenberg Poelakker
59
Anna's Hof
Lingewaard
432
432
56
12
Pl 230
Buitenpolder
892
Ewijkse
Beatrix (Km)
2
N322
Pl 894
Vredelust Welkom
Str aat
't Gripstuk
De Steenoven
2
Sl
he
ra
58
Scharenburg
at
Slijk-Ewijk
Pl Loenensche
Distelberg
419
Brinkshoeve
at
g we
Druten-Zuid
gstra
Waarden Pl 120
Uiversnest
55
len
t se
Pl 110
Gem t Straa
Konin
Hoek
z e w eg
Sl
Bo e i s e s t r a a t
De Drie Waaien (Km)
Middelveld
e Vr i
Sl
Manege
Trambaan
Oe
hou
Pl 240
De Ruif Stra
Veld Steenkampen
Eendenkooi
Pl 250
r
Wagenmansbouwing
433
Ganzenkuil
Oude Dries
Sl
ste
Ressen
ijk
433
am
Oo
De Woerdt 12
rdse
rkd
Tochtslo ot
Buitenzorg
12
Pijp
Ke
Straat
an ren la Balve
Van
psche
Gasthuisbouwing
Loenense
Loenen 893
De Grift
Viskwekerij
Woe
Druten
Rie t kam
Pl 260
Gp
Pl 170
De Drie Waaijen
Sl
Leeuwen
54
152
11
Huize 't Spyck
De Grote Doorn
Kasteel Loenen
gemeentegrens Ressense Brug
iftd Gr
Pl 270
Pl 180
Havikland Rie tgr aa f
Do nd erb erg we g
dijk Waa lb an
Grote Allee
Winssensche
Pl 140
159
158
Catharinahof
De Hulk
Uiterwaard
Deest
Meergraaf
't Kempke Pl 270
894 Pl 190
Vogelenzang
wal Noord
Akkerstraat
Waald ijk
895
4
161
te Kor
Huis te Leeuwen
Loenen
Wolferen
Steenfabr
Boven-Leeuwen
A50 E31
A15
eg
en Deestsche Waarden
Afferdensche-
Overig
153 38
Lindenhout
Pl 897
Vredenburg Sl
4
Pijp
Het Hoog
karakteristiek/beeldbepalend gebouw
162
Strandpark Slijk-Ewijk
r e n sc he
Edenoord
909
11
B a nd i jk
Zuiveringsinst
ij k
Pl 150
Biesterveld
Haesbaert
Gp
Pl 160
Re e
Ooijse
Pl 200
an d
157 De Hooge Brug
Plakselaan
Bemmel zone met beleidsmatige vertaling (zie § 4.2 en 4.3)
l
a a lb
Cultuurhistorisch163beleid 13
434
Pl 240
W
De Kolk Laksbos
Elshout
e ths
Merckenhorst
Pl 280
Werf
Huis Reet
Verloren Zeeg
Groote Waai Sl
fe
Herveld-Zuid
Wolferen Boldershof
Pl 230
ol
164
legenda
Knooppunt Ressen
Straat
Houtakkersche Pijp
t aa str
WAAL
Druten
Pl 220
W
10
aa
Doorlaatbrug
Waarden
Pl 902
Pl 903 Pl 210
Vale Dries
897
al
Pl 904 Werf
Huis de Haer
Reeth Leijgraaf
Oostheim
Gemeenten Beuningen, Druten, Heumen en Wijchen schaal 1:25.000
(Gemeentehuis te Elst)
A50 E31
Wa
898
De Bosoven
Drutensche
(Gemeentehuis te Elst)
Pl 300
Mermse Brug
sche Merm
Gemeente Overbetuwe Klipstraat
Waalwaard (Steenfabr)
190
Cultuurhistorische beleidskaart Nieuwe Vergert
Overbetuwe
De Aling
899
Betonfabr n
Gemeente
189Kattenleger
14
De Vork
3
22 De Rietkamer
Pl 907
434
De Horst
900
905
Deelenshoeve
W
154
Conservenfabr
188
10
Zeeg
che
lds ve ter Els
156
187
Ou de
Uiterwaarden
(Gemeentehuis te Opheusden)
Pl 906
L AA
Km
De Bossen
Gemeente Neder-Betuwe
Pl
908
N863
186
eg Ze
Knooppunt Valburg
De Smeenng
De Pas
185
Eimeren
Steenenkamer
Pl 310
Werf
184
De fe ns ie ka de
De Snor
902
183
ds e
Oude Veerweg
182
Waa ldijk
Straat
Herveld-Zuid
Gemaro
4
181
Me lk
e
Sl
21
904 907
Groen k
Andelst
Pl 60 Pl 70
903
dij
De Toren
155
Moordakker
180
Za n
Buitenpolder
Pl 905
an
Veldstraat
179
Zwarte W eg
906
Pl 150
Hiensche
Pl 50
alb
178
eg
Buitenpolder
Wa
De Str ang
177
435
435
Ochten
Sl
176
Ze
Pl 120
Pl 130
175
traat
Pl 140
IJzendoorn
174
Herveld-Noord
Wely
De Engel
Pl 330
173
re
Rehob(th
Appelenborg
Ochtensche
Dodewaard
172
n s
Sl
171
n
170
Ve rl o
169
Horstw eg
168
e
167 Sl
ne Bin
t
166
t aa str lke Ka
Akkerstraat
straa
Weltevreden
165
Pl 80
De Alle
Pl 110
Sl
pheusden)
Ochtensche
Lange
Betuwe
af Leigra
Keizershove
St
ar
weg
Bestemmingsplan Tussen Kasteel en Wijchens Meer 20 22 vastgesteld
Bijlage 3 Beleidsnota cultuurhistorie voor de gemeenten Beuningen, Wijchen, Heumen en Druten
BJZ.nu Bestemmingsplannen
56
Samen in verscheidenheid Beleidsnota cultuurhistorie voor de gemeenten Beuningen, Wijchen, Heumen en Druten
Versie 6.8
Samen in verscheidenheid; beleidsnota cultuurhistorie voor de gemeenten Beuningen, Wijchen, Heumen en Druten
Samenvatting en conclusies De gemeenten Heumen, Wijchen, Beuningen en Druten hebben als gevolg van de wijziging van het Bro het besluit genomen cultuurhistorisch beleid te willen opstellen. Deze nota geeft de hoofdlijnen van dit beleid weer. Het cultuurhistorisch beleid valt in twee hoofdonderdelen: -
Koesteren wat we hebben;
-
Uitdragen van de rijkdom.
Het koesteren van wat er aan erfgoed is wordt concreet gemaakt door enerzijds de borging van cultuurhistorische waarden in het bestemmingsplan en/of nieuwe projecten en processen waarvoor een ruimtelijke procedure doorlopen moet worden en anderzijds de continuering van het monumentenbeleid. Borging van de cultuurhistorische waarden vindt voor de gemeente Wijchen plaats door middel van een parapluplan cultuurhistorie, dat gelijktijdig met deze nota is aangeboden aan de gemeenteraad. Heumen en Beuningen hebben besloten geen parapluplan vast te stellen en de cultuurhistorische belangen alleen bij nieuwe ontwikkelingen af te wegen. Beuningen heeft zich daarnaast voorgenomen om het cultuurhistorisch beleid te evalueren in het kader van de voorbereiding van omgevingsvisie en omgevingsplan. In Druten worden de relevante cultuurhistorische waarden in de toekomstige bestemmings- en periodieke plannen meegenomen. In de vertaling van de cultuurhistorische inventarisatie- en waarderingskaarten naar de beleidskaart is een keuze gemaakt voor de hoogst gewaardeerde gebieden en, voor Wijchen, karakteristieke bebouwing die in het parapluplan zal worden opgenomen. Daarmee wordt een keuze gemaakt welke gebieden de gemeenten op cultuurhistorisch vlak van belang vinden en waar zij specifieke eisen willen stellen aan ontwikkelingen.
Uitdragen van de rijkdom vindt plaats door middel van een faciliterend en initiërend beleid als het gaat om het rijke erfgoed van de gemeenten. Vanuit de formulering van thema’s die voor de gemeenten van belang worden geacht zijn erfgoedlijnen en projectideëen geformuleerd, gekoppeld aan ‘cultuurhistorische trends’. Waar financiële en personele ruimte bestaat zal de gemeente het maatschappelijk middenveld bij initiatieven ondersteunen en eigen initiatieven ontplooien. De 4 gemeenten hopen met deze aanpak meerdere doelen te bereiken. Allereerst is de wens dat het bestaande erfgoed behouden blijft en op een positieve manier wordt ontwikkeld. Daarnaast beoogt zij dat het aanwezige erfgoed optimaal benut wordt voor toeristisch-recreatieve doeleinden, erfgoededucatie en economische ontwikkeling.
RAAP-rapport *nummer* / eindversie, februari 2017
[2 ]
Samen in verscheidenheid; beleidsnota cultuurhistorie voor de gemeenten Beuningen, Wijchen, Heumen en Druten
Voorwoord Cultuurhistorie houdt niet op bij de gemeentegrenzen. Als wethouders cultuurhistorie van Beuningen, Wijchen, Heumen en Druten zijn wij dan ook erg tevreden over deze gezamenlijke beleidsnota, een nota die de passende titel “Samen in verscheidenheid” meekreeg. Want natuurlijk onderscheiden en profileren wij ons af en toe als gemeenten van elkaar. Soms schuwen we zelfs de concurrentie niet. Voor het uitdragen van onze gezamenlijke cultuurhistorie geldt dat in ieder geval niet. Op dat beleidsterrein zoeken we juist de verbinding. Deze nota is daar het resultaat van. De minister noemde in 2009 cultuurhistorie als een van de drie belangrijke pijlers van de toekomstige monumentenzorg in zijn beleidsbrief Modernisering Monumentenzorg. Dat was het eerste signaal van de rijksoverheid richting gemeenten om hen op te roepen cultuurhistorisch beleid te ontwikkelen. De regelgeving die hier in 2012 uit voortvloeide was het laatste zetje. Deze cultuurhistorische beleidsnota laat op een scherpe manier zien hoe enorm waardevol onze gezamenlijke cultuurhistorie is. Hoofdstuk 3 voert ons mee in de rijke geschiedenis van Merovingers, Romeinen, Karolingers, kastelen en heerlijkheden. In de hoofdstukken erna beschrijven wij hoe wij als gezamenlijke en individuele gemeenten met onze cultuurhistorische pareltjes om gaan: samen in verscheidenheid.
Wij bedanken de samenstellers en alle mensen die meegewerkt hebben aan de totstandkoming van deze beleidsnota. Zij zijn er wat ons betreft in geslaagd een meeslepende én realistische beleidsnota te schrijven die aan duidelijkheid niets te wensen overlaat.
RAAP-rapport *nummer* / eindversie, februari 2017
[3 ]
Samen in verscheidenheid; beleidsnota cultuurhistorie voor de gemeenten Beuningen, Wijchen, Heumen en Druten
Henk van den Berg, wethouder gemeente Heumen Sjef van Elk, wethouder gemeente Druten Paul Loermans, wethouder gemeente Wijchen Piet de Klein, wethouder gemeente Beuningen
RAAP-rapport *nummer* / eindversie, februari 2017
[4 ]
Samen in verscheidenheid; beleidsnota cultuurhistorie voor de gemeenten Beuningen, Wijchen, Heumen en Druten
Inhoudsopgave Samenvatting en conclusies..................................................................................................... 2 Voorwoord ............................................................................................................................... 3 Inhoudsopgave ........................................................................................................................ 5 1Inleiding ................................................................................................................................ 6 2 Wat is cultuurhistorie? .......................................................................................................... 9 3 Cultuurhistorie in de regio ................................................................................................... 12 4 Wetgeving .......................................................................................................................... 24 5 Planologische borging en monumentenzorg ........................................................................ 30 6 Cultuurhistorische kansen ................................................................................................... 38 7 Nawoord .............................................................................................................................
44 Bijlagen en kaartbijlagen........................................................................................................ 45
RAAP-rapport *nummer* / eindversie, februari 2017
[5 ]
Samen in verscheidenheid; beleidsnota cultuurhistorie voor de gemeenten Beuningen, Wijchen, Heumen en Druten
1 Inleiding 1.1 Rijke gemeenten Beuningen, Druten, Heumen en Wijchen zijn prachtige gemeenten op de overgang van het Land van Maas en Waal naar het heuvelachtige Rijk van Nijmegen. In het landschap en in de kernen is de geschiedenis op veel plekken tastbaar aanwezig; er is een rijke variatie aan cultuurhistorisch erfgoed, ook wel aangeduid als cultureel erfgoed of ‘cultuurhistorie’.
Figuur 1.1 De ligging van de gemeenten Beuningen, Heumen, Wijchen en Druten.
RAAP-rapport *nummer* / eindversie, februari 2017
[6 ]
Samen in verscheidenheid; beleidsnota cultuurhistorie voor de gemeenten Beuningen, Wijchen, Heumen en Druten
Cultuurhistorie wordt van grote waarde geacht. Het draagt bij aan de identiteit van een gemeente, zorgt ervoor dat inwoners geworteld zijn in hun geboorte- of woongemeente en creëert aantrekkingskracht voor toeristen en dagrecreanten. Het is bovendien van waarde voor het onderwijs. Aan cultuurhistorie wordt aandacht besteed in het primair onderwijs: de leerlingen verwerven enige kennis over en krijgen belangstelling voor aspecten van het lokale en regionale verleden en overblijfselen daarvan. Daarnaast draagt het bij aan de lokale economie en versterkt zo de economische positie van een gebied. Hoewel dit laatste wel eens wordt onderschat of in twijfel wordt getrokken, tonen onderzoeken van omgevingseconomen het onomstotelijk aan.
1
Figuur 1.2 Herkenbare historische plekken roepen een vertrouwd gevoel bij bewoners op.
1.2 Aanleiding voor deze nota Cultuurhistorie kan in Nederland al sinds jaren landelijk op een grote maatschappelijke belangstelling rekenen. De toeristisch-recreatieve sector draait voor een belangrijk deel op beleving en exploitatie van ons ondergronds, gebouwd en landschappelijk erfgoed. Deze belangstelling vertaalde zich in 2009 in de beleidsbrief ‘Modernisering Monumentenzorg’. Daarin benoemde de
1
Zie hiervoor onder meer: Ruijgrok, E., 2004. Economische waardering van cultuurhistorie. Casestudie Tieler- en Culemborgerwaard. W itteveen+Bos, Rotterdam; Bade, T. & G. Smid, z.j. Eigen haard is goud waard. Over de economische baten van cultuurhistorisch erfgoed. Triple E Productions, Arnhem.; Div. auteurs, 2009. Het cultuurhistorisch argument. Projectbureau Belvedere, Utrecht; Brouwer, J., E. Ruijgrok & R. Abma, 2012. Historische buitenplaatsen en landgoederen. In stand houden loont! Witteveen+Bos, Deventer.
RAAP-rapport *nummer* / eindversie, februari 2017
[7 ]
Samen in verscheidenheid; beleidsnota cultuurhistorie voor de gemeenten Beuningen, Wijchen, Heumen en Druten
minister drie pijlers voor de toekomstige monumentenzorg: cultuurhistorie meewegen in de ruimtelijke ordening, eenvoudiger en krachtiger regelgeving en bevordering van herbestemmingen. De regelgeving die voortvloeide uit dit rijksbeleid, met name de wijziging van het Besluit ruimtelijke ordening per 1 januari 2012, is de concrete aanleiding geweest om deze nota op te stellen. Elke gemeente werd nu verplicht om expliciete afwegingen op het vlak van cultuurhistorie te maken bij herziening van bestemmingsplannen.
1.3 Doel: wat willen de gemeenten bereiken? De gemeenten Beuningen, Wijchen, Druten en Heumen willen met deze nota de omgang met cultuurhistorie in de komende jaren regelen. De bedoeling is om cultuurhistorie een nóg volwaardiger positie in de ruimtelijke ordening, het toeristisch-recreatief beleid en in de erfgoededucatie te geven. Dit doen zij in het besef dat cultuurhistorie om meerdere redenen (immaterieel, economisch) waardevol en merendeels onvervangbaar is en dat de gemeenten bij jong én oud de waarde, de kennis en het belang van cultuurhistorie en in het in stand houden ervan kunnen bevorderen om (meer) draagvlak te creëren.
RAAP-rapport *nummer* / eindversie, februari 2017
[8 ]
Samen in verscheidenheid; beleidsnota cultuurhistorie voor de gemeenten Beuningen, Wijchen, Heumen en Druten
2 Wat is cultuurhistorie? 2.1 De term Cultuurhistorie is een verzamelterm die betrekking heeft op de invloed die de mens op zijn omgeving heeft gehad. Datgene wat uit dit verleden fysiek of in de hoofden van mensen nu nog aanwezig is, wordt cultuurhistorisch of cultureel erfgoed genoemd: alle tastbare, bekende of onbekende sporen van het menselijk verleden, zoals die teruggevonden worden in bodem, landschap en gebouwen. Daartoe behoren ook waardevolle cultuurlandschappen, structuren en patronen die zich daarin bevinden en verhalen en veldnamen die daarmee verbonden zijn. Deze termen worden in deze nota dus ook door elkaar gebruikt, afhankelijk van wat bedoeld wordt. Erfgoed is er in de volgende verschijningsvormen: - aardkundig: het reliëf in het terrein en de bodemkundige verschijnselen die daarbij horen; - archeologisch: relicten en structuren die door mensen zijn gemaakt, maar onzichtbaar zijn doordat ze onder de grond verstopt liggen; - cultuurhistorisch: bovengrondse relicten van menselijke oorsprong, te verdelen naar landschappelijk, gebouwd en stedenbouwkundig erfgoed; - immaterieel: verhalen, gebeurtenissen en namen in relatie tot specifieke plekken. Deze nota gaat in principe over de bovengrondse cultuurhistorie: landschappen en de gebouwde omgeving. De 4 gemeenten willen voor de bepaling van thema’s echter niet te star met deze scheiding omgaan.
Alhoewel veel van het prehistorische en Romeinse verleden ondergronds ligt, zijn de resten en de kennis daarover betekenisvol voor de beleving van het verleden. Alleen planologisch en waar het gaat om de aard van het onderzoek volgen beide aspecten verschillende paden.
2.2 Wanneer is iets ‘cultuurhistorie’ ? De bijzondere landschappen in onze gemeenten zijn niet van de ene op de andere dag ontstaan. Zij zijn het resultaat van eeuwenlang agrarisch gebruik en alle kortere of langere ontwikkelingen die daar doorheen speelden. Watersnoden, dijkdoorbraken, oorlog: het zijn allemaal zaken die hun sporen direct of indirect in het landschap hebben achtergelaten in een ‘basis’ die door de boeren gelegd is. Het stedelijk gebied heeft zich vanaf de middeleeuwen stapsgewijs ontwikkeld tot wat het nu is: vooroorlogse kernen en linten met naoorlogse bebouwing daaromheen, de laatste veelal in de vorm van grotere gebouwde complexen. Om iets aan te duiden als ‘cultuurhistorisch waardevol’ moet er een zekere afstand tot zijn, vooral in de tijd. Als objecten, structuren en gebiedskarakteristieken een zekere leeftijd hebben, worden ze als ‘erfgoed’ beschouwd. De waarde die de gemeenten eraan toekennen en die is vastgelegd in de cultuurhistorische waarderingskaarten, wordt over het algemeen vooral bepaald door
RAAP-rapport *nummer* / eindversie, februari 2017
[9 ]
Samen in verscheidenheid; beleidsnota cultuurhistorie voor de gemeenten Beuningen, Wijchen, Heumen en Druten
de mate van gaafheid waarmee ze de tijd tot nu hebben doorstaan. Ook aspecten als zeldzaamheid en bijzonderheid spelen daarin een rol.
Figuur 2.1 De ruilverkaveling Maas en Waal-West, deels op grondgebied van de gemeente Druten, wordt inmiddels landelijk als een belangrijk voorbeeld van na-oorlogse planologie gezien.
Tot voor kort werd in de Monumentenwet de minimale leeftijdsgrens van 50 jaar gehanteerd voor gebouwde rijksmonumenten, en was ‘wat cultuurhistorie is’ dus heel scherp in de tijd gedefinieerd. Die grens is met de aanpassing van de wet in 2012 losgelaten. Een belangrijke trend is dat voor erfgoed uit de Tweede Wereldoorlog inmiddels vanuit archeologisch, landschappelijk en historisch-bouwkundig perspectief interesse bestaat. De twee laatste disciplines wagen zich inmiddels al verder, in elk geval tot 1965 als formele afsluiting van de wederopbouwperiode en soms nog (veel) verder. Er bestaat landelijk inmiddels een lijst van 190 potentiële rijksmonumenten uit de periode 1940-1965, waarvan een deel al is aangewezen. Onze 4 gemeenten ontbreken overigens in deze lijst. Veel gemeenten hebben daarnaast al gemeentelijke monumenten uit die periode aangewezen of karakteristieke gebouwen aangeduid. Op landschappelijk vlak staan de oudere ruilverkavelingen als ‘wederopbouwlandschappen’ inmiddels in de belangstelling, zoals 2
die van Maas en Waal-West. Op die manier leert men in elk geval minder star naar ons erfgoed te kijken en met een open blik de waarde van ons verleden – in alle tijden - te zien. 2
Alleen het gedeelte in de gemeente W est Maas en W aal heeft bijzondere aandacht van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Het gedeelte in de gemeente Druten heeft men erbuiten gelaten. Dit gedeelte is echter wel meegenomen in de cultuurhistorische waarderingskaart.
RAAP-rapport *nummer* / eindversie, februari 2017
[1 0 ]
Samen in verscheidenheid; beleidsnota cultuurhistorie voor de gemeenten Beuningen, Wijchen, Heumen en Druten
RAAP-rapport *nummer* / eindversie, februari 2017
[1 1 ]
Samen in verscheidenheid; beleidsnota cultuurhistorie voor de gemeenten Beuningen, Wijchen, Heumen en Druten
3 Cultuurhistorie in de regio 3.1 Inleiding De gemeenten Heumen, Beuningen, Wijchen en Druten kennen een grote cultuurhistorische rijkdom en variatie. In dit hoofdstuk wordt in kort bestek een overzicht gegeven van belangrijke perioden en onderwerpen met betrekking tot de cultuurhistorie van Heumen, Wijchen, Beuningen en Druten. De tastbare weerslag daarvan is weergegeven op de archeologische waarden- en verwachtingskaarten en de cultuurhistorische waardenkaarten van elke afzonderlijke gemeente.
3.2 Zichtbare prehistorie Erfgoed zoals dat is opgenomen op de archeologische waarden- en verwachtingskaart vormt de aftrap. Dit wordt gedaan, omdat daarvan in het heden nog sporen te herkennen zijn en er in de verschillende gemeenten een bijzonder belang aan deze perioden in de geschiedenis wordt gehecht. Bewoning in het Gelders rivierengebied vond plaats op de hogere oevers van rivieren en op opgewaaide rivierduinen. De vroegste bewoners van Wijchen en Heumen woonden na de laatste ijstijd, zo vanaf 10.000 jaar geleden, op terrassen langs de Maas en op rivierduinen. Zij voedden zichzelf door jagen en verzamelen. Enkele duizenden jaren later vond de verandering van uitsluitend jagen en verzamelen naar landbouw plaats. Zichtbare overblijfselen uit deze periode zijn grafheuvels. Wonen deed men toen onder meer aan het Wijchens Meer. Uit deze periode wordt in Beuningen de eerste bewoning gevonden. In Druten is oudere prehistorische bewoning eveneens bekend door de vondst van bijvoorbeeld vuursteen. Ook uit jongere perioden zijn er sporen van grafcultuur op de rivierduinen van Wijchen en Heumen, zoals grafheuvels uit de Bronstijd en urnenvelden uit Brons- en IJzertijd. In de IJzertijd bereikte de bevolkingsdichtheid voor de prehistorie zelfs een hoogtepunt.
RAAP-rapport *nummer* / eindversie, februari 2017
[1 2 ]
Samen in verscheidenheid; beleidsnota cultuurhistorie voor de gemeenten Beuningen, Wijchen, Heumen en Druten
Figuur 3.1 Een restant van het Wijchens rivierduinreliëf.
3.3 Romeinen en Merovingers Vondsten die in verband staan met de aanwezigheid van de Romeinen in onze contreien bevinden zich op de hogere delen van het landschap. Belangrijk is bijvoorbeeld de Romeinse verbindingsweg, aangelegd voor militaire doeleinden, tussen Noviomagus (Nijmegen), Ceuclum (Cuijk) en Blariacum (Blerick), die in het reliëf en de tegenwoordige wegenstructuur nog teruggevonden worden. Langs de route in de bossen van Heumensoord liggen de resten van vermoedelijk een 4e-eeuwse Romeinse wachttoren, gebouwd ter verdediging van deze route. Romeinse villa’s lagen onder meer in Plasmolen, Ewijk en Druten. Een gerestaureerde afwateringsgoot van de Romeinse villa in Ewijk ligt in het gemeentehuis in Beuningen. In Druten werd bovendien een Romeins schip aangetroffen. Wijchen was vanaf 100 na Chr. een belangrijke nederzetting nabij Ulpia Noviomagus. Rond het dorp ontstonden vanaf de late 1e eeuw de bijbehorende grafvelden. Na een dip in de loop van de 3e eeuw trad in de 4e eeuw weer herstel van bewoning op. Uit archeologische vondsten is op te maken dat Wijchen zoiets als het ‘Romeinse Wassenaar’ was. Zo is er uit Wijchen een stenen Romeins gebouw bekend. Wijchen en Nijmegen waren via een weg langs de zuidzijde van het
RAAP-rapport *nummer* / eindversie, februari 2017
[1 3 ]
Samen in verscheidenheid; beleidsnota cultuurhistorie voor de gemeenten Beuningen, Wijchen, Heumen en Druten
rivierduincomplex van Overasselt met elkaar verbonden. Langs de Schatkuilsestraat in Overasselt ligt een Romeins villacomplex. Elders moeten welvarende boerenbedrijven uit deze periode hebben gelegen, die herkend worden aan de vondst van bijvoorbeeld dakpannen. Na het formele einde van het Romeinse rijk in 476 na Chr. bleef de omgeving van Wijchen gewoon bewoond. Op diverse plaatsen op de rivierduinen van Wijchen werd in die tijd gewoond en begraven. Belangrijke aanwijzing daarvoor is het grote Merovingische grafveld onder het centrum van Wijchen, in gebruik was tussen circa 400 en circa 640 na Chr. Uit grafgiften blijkt dat er, toen de Romeinen een vacuüm achterlieten, een lokale elite ontstond.
RAAP-rapport *nummer* / eindversie, februari 2017
[1 4 ]
Samen in verscheidenheid; beleidsnota cultuurhistorie voor de gemeenten Beuningen, Wijchen, Heumen en Druten
Figuur 3.2 De Romeinse afvoergoot uit Ewijk.
RAAP-rapport *nummer* / eindversie, februari 2017
[1 5 ]
Samen in verscheidenheid; beleidsnota cultuurhistorie voor de gemeenten Beuningen, Wijchen, Heumen en Druten
3.4 Karolingers, de kerstening en christelijke tradities In de Vroege Middeleeuwen introduceerden Angelsaksische missionarissen de christelijke religie. Oude gebruiken kregen vaak een christelijke betekenis. Opvolgers van deze missionarissen waren monniken in kloosters en abdijen, die kerken stichtten of beheerden en grondbezit exploiteerden. Alhoewel hun invloed sinds 1795 is verdwenen, zijn er nog verwijzingen naar dit verleden in de vorm van patroonheiligen, boerderijnamen (‘Munnikhof’) en natuurlijk de middeleeuwse kerken en kapellen zelf. Zo speelde de abdij van Saint-Valéry-sur-Somme een belangrijke rol in middeleeuws Overasselt, waaraan de Sint-Walrickkapel nog te danken is. Ook de abdij Kaiserswerth bekleedde een positie in de gemeente Heumen. Zowel in Heumen als Druten was de abdij Grafenthal in Goch belangrijk. In Bergharen speelde de abdij Camp een rol. Wellicht nog belangrijker voor de ontwikkeling van het kerkelijk landschap was de opleving van het katholicisme na 1800 en vooral na 1850. Op veel plekken zijn er uitingen van die opleving te vinden. Nieuwe kerken werden gebouwd, kloosters verrezen, scholen werden gebouwd en het Rijke Roomse Leven bloeide. In het straatbeeld verrezen kapellen en Heilig-Hartbeelden. Dat duurde iets meer dan 100 jaar. Uit deze ruime eeuw van katholieke bloei kennen alle gemeenten veel zichtbaar erfgoed, zoals kerken en pastorieën.
Uit de nadagen van het Rijke Roomse Leven dateert nog de naoorlogse kerk van Malden. Gevolg van deze opleving van het roomskatholicisme was ook dat er nieuwe protestantse kerken gebouwd moesten worden, omdat deze gemeenschappen de oude gebouwen verloren. In Horssen bevindt zich een voorbeeld. Naast kerkelijke tradities bestonden er ook tradities vanuit het volksgeloof. Vaak waren zij sterk verweven met christelijke tradities. Het bekendst is wel de lapjesboom bij de Sint-Walrickkapel van Overasselt, maar relevant is bijvoorbeeld ook de linde op de Kapelberg bij Bergharen.
RAAP-rapport *nummer* / eindversie, februari 2017
[1 6 ]
Samen in verscheidenheid; beleidsnota cultuurhistorie voor de gemeenten Beuningen, Wijchen, Heumen en Druten
Figuur 3.3 De Walrick-kapel nabij Overasselt: plaats van geloof en volksgeloof.
3.5 Cultuurlandschappen De cultuurlandschappen uit deze regio vinden hun oorsprong in belangrijke mate in de middeleeuwen. Weliswaar werd er al veel eerder gewoond, maar de huidige ruimtelijke structuur van nederzettingen, akkercomplexen, bossen en weidegebieden kwam vanaf de middeleeuwen tot stand. Daarbij bestaat een sterke relatie met de ondergrond. Op drogere, hoger gelegen gronden, zoals de rivierduinen en oeverwallen, verbouwde men gewassen. Boerderijen werden in de directe omgeving geplaatst. In lager gelegen, natte gronden weidde men vee en oogstte men hooi als wintervoer. Hiervoor waren in de eerste plaats komgebieden, oude riviergeulen en uiter-
RAAP-rapport *nummer* / eindversie, februari 2017
[1 7 ]
Samen in verscheidenheid; beleidsnota cultuurhistorie voor de gemeenten Beuningen, Wijchen, Heumen en Druten
waarden geschikt. De meest hoog gelegen terreinen, te droog voor akkerbouw, bleven het langst ‘woest’ liggen: men gebruikte ze relatief extensief. Het waren ook de plekken die het meest geschikt waren voor bosbouw op het moment dat men daarvoor de technieken beheerste en er een markt voor was. Zelfs de industrialisatie schikte zich in hoge mate naar het landschap. In de uiterwaarden werd klei gewonnen en verrezen steenovens, die in de 19e en 20e eeuw uitgroeiden tot steenfabrieken. De rationalisering van de landbouw heeft in sterkte mate het cultuurlandschap in onze regio veranderd. Dat heeft op bepaalde plekken geleid tot bijzondere nieuwe landschappen, zoals bij Horssen, terwijl op andere plekken de vervlakking van de oude landschappelijke contrasten het beeld bepaalt.
Figuur 3.4 Steenoven Vogelsangh in Deest, relict van de economische exploitatie van het landschap in het verleden.
3.6 Kastelen en heerlijkheden Net als de rest van het rivierengebied zijn de gemeenten Beuningen, Druten, Wijchen en Heumen rijk aan de tastbare overblijfselen van een indrukwekkend verleden: kastelen, landhuizen en buitenplaatsen. Een deel van de middeleeuwse kasteeleigenaren bezat ook territoriale macht, een bestuurlijke vorm waarvoor de term ‘heerlijkheid’ gebruikt wordt. Zo waren Batenburg, Hernen en Heumen relatief zelfstandige heerlijkheden. Aan andere kastelen waren wel bepaalde
RAAP-rapport *nummer* / eindversie, februari 2017
[1 8 ]
Samen in verscheidenheid; beleidsnota cultuurhistorie voor de gemeenten Beuningen, Wijchen, Heumen en Druten
(heerlijke) rechten verbonden, maar niet de bestuurlijke rechten over een bepaald gebied. Zo viel Wijchen onder het hertogelijk bestuur en was de kasteelheer vooral een ‘grootgrondbezitter’. Batenburg, Hernen-De Templet, de Malderburcht en mogelijk ook de motte te Leur waren mottes met een houten toren erop. Hun opvolgers werden soms op dezelfde plek gebouwd, maar soms ook elders. De kastelen van Batenburg, Hernen, Wijchen en Heumen bestonden uit een toren met aanbouwen en werden door grachten omgeven. Ook verrezen nieuwe kastelen die geen voorfase als motte hadden gekend, zoals Blankenborg, Doddendael en Winssen. Naast de grotere kastelen ontstonden er in de laatste fase van de late middeleeuwen en de 16e eeuw ook kleinere steenhuizen van de regionale of lokale elite, zoals mogelijk Puiflijk, Uilenburg, Nagelhorst, Schoonenburg en Slimsijp nabij Overasselt. Hun omvang, verdedigbaarheid en betekenis van de bewoners was doorgaans geringer dan die van de grotere burchten. Zij werden soms als havezate aangeduid. De 17e eeuw vormde een belangrijk breukmoment in de geschiedenis van kastelen en landschap in de regio. Kastelen vervulden meer en meer in de eerste plaats een rol als woongebouw in plaats van militaire vesting, en daarbij hoorde een tuin- en parkaanleg. Kastelen gingen soms een rol spelen als adellijke buitenverblijven en werden conform die nieuwe functie verbouwd.
De kastelen van Wijchen en Hernen zijn een mooi voorbeeld van uitersten: Wijchen werd een luxe buitenverblijf, terwijl Hernen zijn oude weerbare karakter behield. Ook werden nieuwe landhuizen gebouwd, zoals in Horssen. De aanleg van buitenplaatsen betekende een transformatie van het platteland: functioneel-agrarisch werd aangevuld met esthetiek. Tuinen en parken werden aangelegd, maar ook werd het platteland dat tot kasteeldomeinen behoorde verfraaid met lanen.
Figuur 3.5 Kasteel Batenburg is ook als ruïne nog altijd indrukwekkend.
RAAP-rapport *nummer* / eindversie, februari 2017
[1 9 ]
Samen in verscheidenheid; beleidsnota cultuurhistorie voor de gemeenten Beuningen, Wijchen, Heumen en Druten
Figuur 3.6 Huis Horssen laat zien dat comfort steeds meer een rol ging spelen voor de elite.
3.7 Strijd tegen het water Meer dan over welk onderwerp dan ook is geschreven over de band tussen de inwoners van het Land van Maas en Waal en de beide rivieren die het gebied aan twee zijden begrenzen. Vele eeuwen woonden de inwoners van dit gebied in een onbedijkt rivierenlandschap. Rivieren verlegden zich door de millennia heen met enige regelmaat, zoals aan het Wijchense Ven, een uitgeveende oude loop van de Rijn, en het Wijchens Meer, een Maasmeander, nog te zien is. Op de hoogtes tussen de rivierbeddingen woonden de ‘Maas en Walers’. Water stroomde vóór de bedijking ook via de komgebieden naar het westen af. De oeverwallen en zeker de rivierduinen en de stuwwalflanken waren hoog genoeg om meestal droge voeten te houden. Zijkades (zijdewendes) en achterkades beschermden de bewoners van dit gebied vanaf de middeleeuwen tegen water dat vanuit de kommen hun woongebied bedreigde. Met de aanleg van voorkaden op kwetsbare plekken, mogelijk omdat men door bevolkingsgroei ook lagere delen van het landschap ging bewonen, waren hele dorpsgebieden van een ringkade voorzien. Omdat waterafvoer steeds vaker een gezamenlijk belang was, werd in de 14e eeuw toestemming verkregen een aaneengesloten bedijking aan te leggen. Dat zorgde voor relatieve veiligheid en de mogelijkheid om komgronden intensiever te gaan gebruiken.
Afwatering van de kommen werd via uitwateringssluizen naar de rivier geregeld. Rivierverleggingen bedreigden echter regelmatig
RAAP-rapport *nummer* / eindversie, februari 2017
[2 0 ]
Samen in verscheidenheid; beleidsnota cultuurhistorie voor de gemeenten Beuningen, Wijchen, Heumen en Druten
de stabiliteit van de dijk. Soms moest land worden prijsgegeven door de dijk terug te leggen. Dat kon echter ook militair-strategische oorzaken hebben, zoals bij Nederasselt. De rivier kon zijn sedimenten niet meer kwijt, en het rivierbed hoogde zich op. Dijken moesten regelmatig worden verhoogd. Hogere dijken betekenen echter tegelijk een grotere dreiging voor het achterland bij dijkdoorbraken, omdat de druk erop veel hoger werd en de kracht van het water na een doorbraak dus ook. Vooral na 1700 braken de dijken regelmatig in de wintermaanden door opstuwend ijs. Naast al het leed veroorzaakten zij ook diepe gaten in het landschap, de huidige kolken. Na doorbraken werd de nieuwe, bochtige dijk om de kolk gelegd. Kwelwater werd door middel van zogenaamde kwelkades bestreden. Relevant zijn ook de aanpassingen aan de Maas na de overstromingen van 1926. Besloten werd een aantal bochten in de Maas af te snijden en een recht rivierbed aan te leggen. Bij Balgoij, Keent en de aangrenzende Loonse Waard ligt nog een afgesneden meander in het landschap.
Figuur 3.7 De dijk tussen Nederasselt en Overasselt brak 90 jaar geleden nog door.
3.8 Bezetting en strijd tegen de bezetter Onze regio heeft in de afgelopen eeuwen zeker tweemaal te maken gehad met bezetting en een strijd tegen de bezetter. In de Tachtigjarige Oorlog voerden Oranjegezinde troepen een beleg op de stad Grave uit. Deze aanval richtte zich tevens op het verdedingswerk aan de overzijde van de Maas, het latere Kroonwerk Coehoorn. De aangelegde aanvalslinie, bedoeld om de stad af te
RAAP-rapport *nummer* / eindversie, februari 2017
[2 1 ]
Samen in verscheidenheid; beleidsnota cultuurhistorie voor de gemeenten Beuningen, Wijchen, Heumen en Druten
sluiten van de omgeving, lag voor een deel op Heumens en Wijchens grondgebied. Van de aarden werken en kampementen is aan het oppervlak weinig meer te zien, maar ondergronds vermoedelijk wel het nodige bewaard gebleven. Grave had dus een strategische positie die ook op de landschappen van vooral Over- en Nederasselt van invloed was. Misschien wel het ingrijpendst op de lange termijn waren de aanpassingen rondom het Kroonwerk Coehoorn door de eeuwen. In 1699 werd de dijk bij Nederasselt een behoorlijk stuk teruggelegd in verband met de aanleg van dit kroonwerk. Hiervoor moest de middeleeuwse kerk wijken. Tijdens de Tweede Wereldoorlog speelden de 4 gemeenten een relatieve bijrol, die nog het grootst was in de gemeente Heumen. Tijdens de inval van de Duitsers vonden gevechten plaats rond de brug bij Grave en de bruggen over het Maas-Waalkanaal. In Druten lag de WaalMaaslinie uit 1939, een verbinding tussen de Peel-Raamstelling en de Linie van de Spees/Grebbelinie, maar deze werd uiteindelijk niet gebruikt. De linie is nu moeizaam in het landschap herkenbaar. Ruim 4 jaar later was het strijdtoneel echter nog heviger. Het gebied rond Nijmegen maakte deel uit van Operatie Market Garden. In het Neder- en Overasseltse Broek in de gemeenten Wijchen en Heumen vonden luchtlandingen van parachutisten plaats om de hiervoor genoemde bruggen te kunnen innemen.
Deze actie werd succesvol uitgevoerd, waardoor de troepen richting Nijmegen konden trekken. De terugtrekkende Duitse troepen richtten vernielingen aan in Alverna en aan de brug ter hoogte van Niftrik en Ravenstein. Alle gemeenten hadden bovendien te maken met burgerslachtoffers, vliegtuigcrashes en een meer of minder ontregelde samenleving. De strijd was hiermee echter niet gestreden. De Slag om Arnhem werd verloren en de Betuwe werd frontgebied. Net daarachter lag het bevrijde Land van Maas en Waal. In Malden en Overasselt werden tijdelijke landingsplaatsen voor vliegtuigen aangelegd en in 1945 werd een tijdelijke spoorlijn aangelegd om de route over spoor naar Duitsland te verkorten.
RAAP-rapport *nummer* / eindversie, februari 2017
[2 2 ]
Samen in verscheidenheid; beleidsnota cultuurhistorie voor de gemeenten Beuningen, Wijchen, Heumen en Druten
Figuur 3.8 Overal in Nederland braken na de bevrijding feesten uit, zoals ook hier in Beuningen.
RAAP-rapport *nummer* / eindversie, februari 2017
[2 3 ]
Samen in verscheidenheid; beleidsnota cultuurhistorie voor de gemeenten Beuningen, Wijchen, Heumen en Druten
4 Wetgeving 4.1 Rijk 4.1.1 Monumentenwet 1988 De basis voor de landelijke monumentenzorg wordt gevormd door de Monumentenwet 1988, die in 2007 is gewijzigd in verband met de inwerkingtreding van de Wet op de archeologische monumentenzorg (Wamz) en in 2012 opnieuw in verband met de implementatie van de Modernisering Monumentenzorg. De wet bepaalt onder meer dat gemeenten een monumentencommissie moeten hebben om te kunnen adviseren over vergunningaanvragen. Wijchen en Druten hebben een eigen monumentencommissie (al dan niet met inbreng van het Gelders Genootschap), Beuningen en Heumen kennen een Commissie Ruimtelijke Kwaliteit die in zijn geheel vanuit het Gelders Genootschap wordt bemand. De verplichting om rekening te houden met aanwezige of te verwachten ondergrondse archeologische waarden komt ook voort uit de Monumentenwet.
4.1.2 Wet ruimtelijke ordening en Besluit ruimtelijke ordening In het vijfde lid van artikel 3.1.6 van het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) is bepaald dat een toelichting van een bestemmingsplan een beschrijving bevat van de wijze waarop met de in het gebied aanwezige cultuurhistorische waarden rekening is gehouden. Met deze beleidsnota willen de betrokken gemeenten ter uitvoering van deze bepaling van het Bro aan de voorkant duidelijkheid verschaffen over de wijze waarop cultuurhistorie als sectoraal belang bij de ruimtelijke ordening wordt / moet worden betrokken.
4.1.3 Besluit algemene regels ruimtelijke ordening In het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening zijn regels opgenomen met betrekking tot nationale ruimtelijke belangen. De geformuleerde landelijke belangen ten aanzien van cultuurhistorie komen niet voor in de gemeenten Beuningen, Wijchen, Heumen en Druten.
4.2 Provincie Gelderland 4.2.1 Omgevingsverordening Gelderland In de omgevingsverordening Gelderland zijn beschermende regels opgenomen voor erfgoed, waaronder waardevol landschap, voor zover dit raakt aan een provinciaal ruimtelijk belang. De regels met betrekking tot de bescherming van erfgoed zien op de Romeinse Limes en de Hollandse Waterlinie, daarnaast zijn beschermende regels opgenomen voor molenbiotopen, waardevol open gebied en het Nationaal landschap. Verder is in de omgevingsverordening een beschermende regeling opgenomen voor de gronden die binnen de Ecologische Hoofdstructuur zijn gelegen. Voor de molenbiotopen (zie onderstaande afbeelding) bepaalt de omgevingsverordening dat bestemmingsplannen voor gronden gelegen binnen een molenbiotoop enkel ontwikkelingen kun-
RAAP-rapport *nummer* / eindversie, februari 2017
[2 4 ]
Samen in verscheidenheid; beleidsnota cultuurhistorie voor de gemeenten Beuningen, Wijchen, Heumen en Druten
nen mogelijk maken indien de toelichting bij het bestemmingsplan een motivering geeft waaruit blijkt dat de werking van de molen niet wordt beperkt door de ontwikkeling.
Figuur 4.1 Molenbiotopen zijn verankerd in de provinciale omgevingsverordening.
Binnen de gemeente Beuningen is een gebied gelegen dat door de omgevingsverordening wordt betiteld als waardevol open gebied (zie onderstaande afbeelding). Op de gronden binnen dit gebied is geen nieuwe bestemming mogelijk die de openheid van dit waardevolle open gebied aantast. In de omgevingsverordening worden een aantal uitzonderingen op deze algemene regel beschreven waaronder de uitbreiding van een agrarisch bedrijf binnen of aansluitend aan het bouwvlak.
RAAP-rapport *nummer* / eindversie, februari 2017
[2 5 ]
Samen in verscheidenheid; beleidsnota cultuurhistorie voor de gemeenten Beuningen, Wijchen, Heumen en Druten