Beslisnota raad Programmabegroting 2025

Openbaar

Zaaknummer: Z/24/264410

Beslisnota voor de Gemeenteraad Onderwerp: Begroting 2025 Wijchen Datum: 9 oktober 2024 Voorgesteld besluit de Gemeenteraad besluit: 1. De integrale Programmabegroting 2025 vast te stellen, waarmee u: a) Instemt met de structurele mutaties op bestaand uit tabel 2 uit het hoofdstuk Meerjarenramingen, onderdeel “Financiële begroting”; b) Instemt met het nieuw beleid uit bijlage 6; c) Instemt geen budget vrij te maken voor deelname aan het programma Gemeenten4GlobalGoals; d) Instemt met een OZB-stijging van 9% in 2025, naast de reguliere index; e) Instemt met een OZB-stijging van 7,5% vanaf 2026, naast de reguliere index; f) Instemt met het structurele ramen van teruggave uit het BTW compensatiefonds; g) Instemt met het inzetten van € 1 miljoen uit de algemene reserve in 2025; h) Instemt met de incidentele mutaties uit tabel 3 van het hoofdstuk Meerjarenramingen uit het onderdeel “Financiële begroting”; i) Instemt met het toevoegen / onttrekken aan de Algemene reserve van de, in het meerjarenperspectief opgenomen jaarsaldi, conform tabel 5 van het hoofdstuk Meerjarenramingen uit het onderdeel “Financiële begroting”; j) Instemt met de investeringen 2025, inclusief het voorstel van kredietverlening conform bijlage 2; k) Instemt met de onderhoudsplanning vastgoed 2025, conform bijlage 3; l) Instemt met de mutaties in het boekwerk “Reserves en Voorzieningen begroting 2025”.

Aanleiding Voor u ligt de Programmabegroting 2025. We bieden de begroting aan in één integraal boekwerk, met een specificatie voor de meerjarige dotaties en onttrekkingen in “Reserves en voorzieningen 2025. Met voorliggende begroting mag worden geconcludeerd dat de financiële balans onder druk komt te staan door landelijke ontwikkelingen en hogere kosten op de jeugdzorg. De bezuinigingen op het gemeentefonds leiden tot dreigende structurele tekorten bij bijna alle gemeenten en dit beeld geldt ook voor de gemeente Wijchen. Op dit moment is de problematiek van het financiële ravijnjaar (vanaf 2026) niet opgelost en bieden de voornemens van het nieuwe kabinet vooralsnog geen zicht op een oplossing. Als gevolg van behoedzaam financieel meerjarenbeleid zijn onze financiële reserves toereikend om de tekorten voor 2025 af te dekken. Om ook naar de toekomst toe de greep uit de reserves te minimaliseren, heeft het college kritisch gekeken naar de noodzaak van uitgaves, met het oog op het naderende ravijn. Tegelijkertijd wil het dicht bij de bestaande ambities vanuit het coalitieakkoord en het strategisch kompas blijven.

Pagina 1 van 4

Openbaar

Zaaknummer: Z/24/264410

Dit leidt tot keuzes op het gebied van gewenst nieuw beleid en helaas ook een belastingverhoging. Het ingezette financiële proces van oplossingsrichtingen is niet toereikend om het meerjarenperspectief structureel sluitend te krijgen. Het college stelt daarom voor een vervolgproces voor oplossingsrichtingen te doorlopen richting de meerjarenbegroting van 2026-2029. Wij zien dit als een proces waarin de ambtelijke organisatie, het college en de gemeenteraad samen optrekken. We bereiden ons op tijd voor. De inzet van het college blijft om de gevolgen voor onze Wijchense samenleving zoveel mogelijk te beperken. En als het toch nodig is te kiezen voor maatregelen die het minst pijn doen, met name voor de kwetsbare groepen. Daarbij blijft het college sturen op het behoud van de financieel gezonde gemeente die we nu zijn, zodat we ook in de toekomst kunnen blijven investeren in de kwaliteit van onze samenleving. Eerdere besluiten Datum

Korte omschrijving eerder genomen besluit

4-07-2024 9-11-2023

Perspectiefnota 2024 Wijchen Begroting 2024 Wijchen

Gewenst resultaat Het realiseren van een sluitende begroting 2025 en richting geven aan de meerjarenbegroting 2026-2028. Door het vaststellen van deze begroting geeft de Raad de kaders aan het college voor de uitvoering van de activiteiten in 2025. Argumenten 1.1 De gemeente moet een sluitende begroting vaststellen om in aanmerking te blijven komen van het repressief toezicht door de provincie (lichtste vorm). De aangeboden begroting voldoet aan de norm van de provincie, omdat de begroting 2025 structureel sluitend is. We presenteren, vanwege de korting op de algemene uitkering, vanaf 2026 een negatief structureel saldo. Dat betekent dat er richting de begroting 2026 keuzes gemaakt moeten worden, als het rijk de tekorten onvoldoende compenseert. 1.2 Met het huidige financiële perspectief is deelname aan het programma Gemeenten4GlobalGoals niet passend. Op 28 september 2023 heeft de raad met ‘Amendement 1 - K8W Wijchen wordt op termijn Global Goals gemeente’ bij het voorstel '85651 beslisnota Global Goals gemeente' besloten op termijn deel te nemen aan het programma Gemeenten4GlobalGoals. Daarbij is het college verzocht in de begroting 2025 expliciet aan te geven wat de kosten zijn voor deelname aan Gemeenten4GlobalGoals. De kosten bedragen € 10.000 per jaar.

Ondanks dat het een wens is van de raad om deel te nemen aan gemeente voor Global Goals en het college dit ook zo ervaart, kunnen we ook zonder deel te nemen de doelstellingen nastreven. Daarom geeft het college de raad in overweging om de middelen alsnog niet in te zetten, ondanks het uitgewerkte voorstel van het college voor de raad, wat in de commissie van oktober besproken is. 1.3 De lastendruk voor de inwoner is relatief laag. In 2024 staat Wijchen op de 62e plek van Nederlands gemeenten met de laagste woonlasten. Met € 885 gemiddelde kosten per jaar zit Wijchen ruim onder het landelijk

Pagina 2 van 4

Openbaar

Zaaknummer: Z/24/264410

gemiddelde (€ 994). Met de voorgestelde OZB-stijging betaalt een huishouden met een woning op de betaalbare woninggrens, € 43 aan OZB op jaarbasis meer dan in 2024. 1.4 Het college vindt het belangrijk om het voorzieningenniveau op peil te houden Om richting te geven aan de opgave voor 2026 en verder, stelt het college voor om € 1 miljoen uit een extra verhoging van de OZB vanaf 2026 in te zetten. Door een deel van de opgave in te vullen met een OZB-stijging, hoeft er voor dat bedrag niet bezuinigd te worden op bestaande voorzieningen. Daarmee bedraagt de opgave voor 2026 t/m 2028 € 3,2 miljoen, aflopend tot € 2,2 miljoen. Met een regio breed gedragen opdracht aan gemeenschappelijke regelingen en een takendiscussie op bestaand beleid, moet deze opgave verder ingevuld gaan worden. 1.5 We ontvangen jaarlijks geld terug uit het BTW compensatiefonds We zien jaarlijks bij de septembercirculaire geld terugkomen op het BTW compensatiefonds. Het structureel begroten hiervan past ook binnen de kaders van de toezichthouder. 1.6 Gemeenten mogen 10% van het surplus van de algemene reserve inzetten. Gemeenten hebben, zeker de laatste jaren, de reserves zien toenemen vanwege positieve jaarrekeningresultaten. Sinds dit jaar is het toegestaan om de algemene reserve in te zetten als structureel dekkingsmiddel.

Dit kan voor 10% van het bedrag dat niet nodig is in de algemene reserve om het risicoprofiel af te dekken. De algemene reserve bedraagt € 21 miljoen in 2025, waarmee we voor € 11 miljoen aan risico’s moeten afdekken. Daarmee kunnen we dus € 1 miljoen inzetten in 2025. Voor 2026 en verder zetten we deze maatregel vooralsnog niet in, omdat we structurele tekorten willen afdekken met structurele oplossingen. 1.7 De septembercirculaire maakt integraal onderdeel uit van de begroting. Op Prinsjesdag is de septembercirculaire verschenen. We hebben de aanpassingen op het gemeentefonds en bijbehorende taakmutaties verwerkt in deze begroting. In het programma Bestuur en ondersteuning (0-f) geven we hier een nadere toelichting op. 1.8 We verminderen structurele gemeentelijke middelen op duurzaamheid. Onderdeel van de maatregelen om tot een sluitende begroting 2025 te komen, is het vrij laten vallen van € 100k op duurzaamheid. Omdat we van het rijk voldoende middelen ontvangen voor onze ambities op duurzaamheid, kunnen we lokaal geld dat hiervoor bestemd was voor een deel vrij laten vallen. Tegenargumenten en risico’s 1.1 Vanaf 2026 is de begroting niet structureel sluitend. We presenteren een meerjarenbegroting die voor 2025 structureel sluitend is. Vanaf 2026 zien we een tekort op de structurele begroting. Dat heeft alles te maken met de hoogte van de algemene uitkering.

Ook de ontwikkeling van de kosten jeugdzorg baart ons zorgen. Ten opzichte van de Perspectiefnota in het voorjaar zijn de kosten met ruim anderhalf miljoen euro gestegen en zien we ook risico’s in de prijsontwikkeling.

Pagina 3 van 4

Openbaar

Zaaknummer: Z/24/264410

Financiële gevolgen In onderstaande tabel presenteren we de het begrotingsresultaat, uitgesplitst in structureel en incidenteel. 2025 Structureel perspectief Incidenteel perspectief Incidenteel perspectief bouwgrond Totaal Programmabegroting 2024

35 0 0 35

2026

2027

2028

-3.191 -515 738 -2.968

-2.691 37 0 -2.654

-2.219 -8 5 -2.222

Communicatie Na vaststelling van de begroting sturen wij de begroting ter toetsing naar de Provincie. We versturen een persbericht en publiceren een special pagina over de begroting in de Wegwijs, voorafgaand aan de behandeling in de gemeenteraad. Inwonersparticipatie N.v.t. Uitvoering of Vervolgstappen Na besluitvorming op 7 november, sturen we de stukken naar de provincie, uiterlijk voor 15 november. In december 2024 volgt de definitieve vaststelling van de tarieven en leges voor 2025. Ondertussen gaan we aan de slag met het uitwerken van oplossingsrichtingen, langs een aantal sporen: Inhoudelijk richt het college zich op drie onderwerpen: 1. Om het voorzieningenniveau van Wijchen zoveel mogelijk op peil te houden, houden we op voorhand vanaf 2026 rekening met een extra OZB-stijging van 7,5%. 2. We leggen samen met de regiogemeenten een opdracht neer bij onze gemeenschappelijke regelingen. Zij worden gevraagd om scenario’s uit te werken, waarbij de structurele vermindering van gemeentelijke middelen als uitgangspunt wordt gehanteerd. 3. Als laatste vullen we de oplossingsrichtingen van besparingen op bestaand beleid aan uit de Perspectiefnota, en werken deze nader uit tot concrete voorstellen. Geheimhouding: N.v.t.

Pagina 4 van 4