Accountantsverslag Wijchen 2023 07-02 in concept

Gemeente Wijchen

Concept

Accountantsverslag controle 2023

1 661077847/JS/1666

CONCEPT

Aan het college van burgemeester en wethouders van de Gemeente Wijchen Kasteellaan 27 6602 DB WIJCHEN

Papendorpseweg 75-79 3528 BJ UTRECHT telefoon (088) 236 7000 e-mail Audit@flynth.nl

kenmerk

behandeld door

datum

661077847/JS/1666

J. Smit RA

4 juli 2024

onderwerp

Concept Accountantsverslag 2023 Geachte leden van de raad, Hierbij ontvangt u ons accountantsverslag over het boekjaar 2023. Dit verslag bevat de belangrijkste uitkomsten van de door ons uitgevoerde werkzaamheden, waarvan wij vinden dat die voor u relevant zijn voor een goed begrip van de jaarrekening 2023 en voor het beoordelen van de financiële positie van de gemeente Wijchen. De jaarrekening is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college. In overeenstemming met uw opdracht hebben wij de jaarrekening 2023 gecontroleerd. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2023 van de gemeente Wijchen. Wij hebben deze rapportage op 18 juni 2024 met uw audit commissie besproken, en hebben daarbij ook uw vragen beantwoord. De inhoud van dit accountantsverslag is door ons afgestemd met de ambtelijke organisatie. De bevindingen en beschouwingen in dit verslag komen voort uit onze controlewerkzaamheden. Het verslag van bevindingen is, zoals hiervoor reeds verwoord, bedoeld om u te ondersteunen in uw beoordeling van de jaarrekening 2023.

Wij wijzen u erop dat uw controlerende taak uiteraard verder gaat dan uitsluitend het financieel getinte perspectief vanuit de accountantscontrole. Wij bedanken de medewerkers van de gemeente voor de prettige samenwerking en zijn vanzelfsprekend graag bereid een nadere toelichting te verstrekken. Met vriendelijke groet, Flynth Audit B.V.

J. Smit RA Flynth Audit B.V. is lid van BKR International. Bankrekeningnummer IBAN NL67 RABO 0106 6642 20 - BIC: RABONL2U. Handelsregister 09063021. www.flynth.nl Dienstverlening vindt plaats onder algemene voorwaarden, op aanvraag verkrijgbaar en gedeponeerd bij de KvK in Arnhem.

2

Inleiding In het kader van de door de gemeenteraad aan ons verstrekte opdracht voor de controle van de jaarrekening 2023 van de gemeente Wijchen brengen wij u hierbij verslag uit van onze belangrijkste bevindingen naar aanleiding van onze controlewerkzaamheden die wij onlangs hebben uitgevoerd. Dit accountantsverslag is bedoeld om u te ondersteunen in uw beoordeling van de jaarrekening 2023. Wij wijzen u erop dat uw controlerende taak uiteraard verder gaat dan uitsluitend het financieel getinte perspectief vanuit de accountantscontrole. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening van uw gemeente.

Inleiding

Onze werkzaamheden zijn erop gericht een oordeel te kunnen geven over de jaarrekening 2023 van de gemeente Wijchen en niet primair op het opsporen van fraudes of onregelmatigheden in uw organisatie. De bevindingen in deze brief zijn daarom beperkt tot de punten die voortvloeien uit de controle van de jaarrekening.

Samenvatting

Wij hebben de concept versie van deze rapportage besproken tijdens de bijeenkomst op 18 juni 2024 met uw audit commissie, en hebben daarbij ook uw vragen beantwoord. De inhoud van dit accountantsverslag is door ons afgestemd met de ambtelijke organisatie.

Jaarrekening

Jaarverslag

Structuur rapportage

Significante risico’s

Hoofdstuk 1

Bestuurlijke samenvatting

Hoofdstuk 2

Jaarrekening

Hoofdstuk 3

Jaarverslag

Hoofdstuk 4

Significante risico’s

Hoofdstuk 5

Interne beheersing

Hoofdstuk 6

Externe ontwikkelingen

Interne beheersing

Externe ontwikkelingen

Bijlagen

Bijlage A

(Gecorrigeerde) bevindingen

Bijlage B

SiSa – Fouten en onzekerheden 2023

Bijlage C

Onafhankelijkheid

Bijlage D

Onze communicatie met u

3 661077847/JS/1666

CONCEPT

1. Bestuurlijke samenvatting

4 661077847/JS/1666

CONCEPT

Onze belangrijkste conclusies Controleverklaring

Wij hebben de accountantscontrole van de jaarrekening 2023 van de gemeente Wijchen afgerond. Wij verstrekken een goedkeurende controleverklaring voor de getrouwheid, onder voorbehoud dat de jaarrekening ongewijzigd wordt vastgesteld door de raad. Verder hebben we geen indicaties van fraude en/of niet-naleving van wet- en regelgeving. Inleiding

De voor fouten en onzekerheden gehanteerde materialiteit bedraagt € 1.465.220, respectievelijk afgerond € 4,4 miljoen. De bevindingen in onze rapportage zijn opgenomen vanaf € 73.261. In bijlage A1 hebben we de ongecorrigeerde controleverschillen opgenomen. De fouten bedragen gesaldeerd € 155.000. De onzekerheden zijn € 2,9 miljoen. Reikwijdte van de controle

Grondslagen en verantwoording conform BBV

Schattingen

Analyse vermogen en resultaat

In de opdrachtbevestiging heeft u ons de opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2023. De reikwijdte van onze controle staat hierin omschreven. Gedurende het verloop van de controle over boekjaar 2023 is op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. Tijdens de uitvoering hebben zich geen wijzigingen van materieel belang in de reikwijdte voorgedaan. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2023 voldoende voor de doelstelling van de controle van de gemeente Wijchen. De accountantscontrole omvat onder meer een onderzoek naar de toepassing van de grondslagen in de jaarrekening. Naar onze mening zijn de door het college gekozen grondslagen voor waardering en resultaatbepaling aanvaardbaar, conform wet- en regelgeving en consistent toegepast. In het boekjaar 2023 zijn geen wijzigingen doorgevoerd in de keuze of de toepassing van de belangrijkste verslaggevingsgrondslagen in het BBV en relevante notities uitgebracht door de Commissie BBV. Schattingen op basis waarvan een aantal jaarrekeningposten worden bepaald zijn gebaseerd op inzichten van het management. Wij hebben de belangrijkste gehanteerde factoren en veronderstellingen beoordeeld. Wij hebben vastgesteld dat de schattingen en veronderstellingen aanvaardbaar zijn in het kader van de jaarrekening als geheel.

Het gerealiseerde resultaat (inclusief de mutaties in de reserves) bedraagt circa € 8,7 miljoen positief versus een begroot resultaat (na wijziging) van € 3,2 miljoen positief.

Voor een nadere toelichting hierop verwijzen wij u naar de analyse in de jaarstukken 2023 zoals die elk programma is opgenomen. In hoofdstuk 3 van dit verslag gaan wij nader in op het resultaat en de ontwikkeling van het (weerstands)vermogen.

5 661077847/JS/1666

CONCEPT

Samenvatting

Jaarrekening

Jaarverslag

Significante risico’s

Interne beheersing

Externe ontwikkelingen

Bijlagen

Kernpunten van onze jaarrekeningcontrole (1/3) Grondexploitaties

Door uw gemeente is de exploitatieberekening van de grondexploitaties ten behoeve van de jaarrekening 2023 geactualiseerd. Wij hebben vastgesteld dat na meerdere doorgevoerde correcties de waardering zoals opgenomen in de jaarrekening aanvaardbaar is. Wel onderkennen wij nog verschillende verbeteracties die komend jaar noodzakelijk zijn. Inleiding

De waarde van de bouwgronden in exploitatie is € 996.000. Hierop is een voorziening voor het verlies van de exploitaties is getroffen van € 334.000. Samenvatting

Het verloop van de bouwgronden in exploitatie is als volgt: Verloopoverzicht bouwgronden in exploitatie

Bedrag * €1.000

Boekwaarde per 1 januari 2023

€ 476 -/-

Vermeerderingen

€ 1.773

Verminderingen

€ 1.706

Boekwaarde voor resultaat

€ 409 -/-

Winstneming

€ 490

Verliesneming

€0

Correcties faciliterende grondexploitaties

€ 915

Boekwaarde per 31 december 2023

€ 996

Verliesvoorziening

€ 334

Stand per 31 december 2023

€ 662

Jaarrekening

Jaarverslag

Significante risico’s

Interne beheersing

Externe ontwikkelingen

Bijlagen

Onze conclusie is dat wij niet voor alle schattingen, die door het college bij de actualisatie van de exploitatieberekening zijn gedaan, voldoende geschikte controle informatie hebben ontvangen. De invloed hiervan op het oordeel bij de jaarrekening is er uiteindelijk niet. In hoofdstuk 4 gaan wij nader in op de controle alsmede de uitkomsten daarvan inzake de grondexploitaties.

6 661077847/JS/1666

CONCEPT

Kernpunten van onze jaarrekeningcontrole (2/3)

Voorzieningen

Sociaal domein

Rechtmatigheidsverantwoording

Bij het opstellen van de jaarrekening moet het college belangrijke schattingen, beoordelingen en aannames toepassen en toelichten. Wij hebben de belangrijkste schattingen, beoordelingen en aannames van het college beoordeeld en zijn tot de conclusie gekomen dat deze zijn gebaseerd op passende bewijsstukken en gebaseerd zijn op gebalanceerde overwegingen.

Voor de kosten voor Jeugdhulp en WMO steunt u in belangrijke mate op de controleverklaring en financiële productieverantwoordingen van zorgaanbieders. Voor de gemaakte kosten waaraan geen productieverantwoording ten grondslag ligt hebben wij de gemeente gewezen op de SDO-notitie die is opgesteld op welke wijze er voldoende zekerheid kan worden verkregen over de prestatielevering van de zorg. In deze notitie is aangegeven dat het om een combinatie van werkzaamheden dient te gaan. De gemeente heeft er voor gekozen om alleen schriftelijke enquêtes/ vragenlijst af te nemen bij inwoners die zorg hebben ontvangen. Hiermee wordt niet voldaan aan de voorwaarden van een combinatie van werkzaamheden. Op grond hiervan onderkennen wij een onzekerheid van € 2,5 miljoen inzake de prestatielevering WMO/ Jeugd. In de jaarrekening 2023 neemt het college voor het eerst een rechtmatigheidsverantwoording op. Deze rechtmatigheidsverantwoording ziet toe op het begrotings-, het voorwaarden- en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium. De rapportagegrens voor de rechtmatigheidsverantwoording bedraagt € 73.261.

Samenvatting

Jaarrekening

Jaarverslag

Significante risico’s

Ten aanzien van het voorwaardencriterium dient uw organisatie onder andere te voldoen aan de EUaanbestedingsregels zoals opgenomen in uw normenkader. De verbijzonderde interne controle (VIC) heeft vastgesteld dat sprake is van onrechtmatigheden ten aanzien van de EU-aanbestedingsregels.

Interne beheersing

In de rechtmatigheidsverantwoording heeft u een onrechtmatigheid ten aanzien van de aanbestedingsregels opgenomen van in totaal € 4.090.000.

Externe ontwikkelingen

Uit onze werkzaamheden voor de rechtmatigheidsverantwoording zijn geen andere bevindingen gebleken dan die in de rechtmatigheidsverantwoording zijn opgenomen. De opgenomen toelichting van het college voldoet. Verder achten we de werkzaamheden van het college toereikend om tot een oordeel te komen.

Bijlagen

7 661077847/JS/1666

Inleiding

CONCEPT

Kernpunten van onze jaarrekeningcontrole (3/3) Single Information Single Audit (SiSa)

Frauderisicoanalyse

In de jaarrekening wordt verantwoording afgelegd voor ontvangen specifieke uitkeringen en gerelateerde bestedingen door middel van de SiSa-bijlage. Het Rijk en provincies maken in toenemende mate gebruik van deze specifieke uitkeringen. Ook in 2023 is het aantal regelingen weer toegenomen. Het afzonderlijk verantwoorden van deze specifieke regelingen zorgt voor de ambtelijke medewerkers voor een verzwaring van de administratieve lasten en voor een verhoging van onze controlekosten. De controledruk neemt zowel voor de ambtelijke organisatie als voor ons als accountant toe. De gemeente Wijchen heeft een frauderisicoanalyse in concept opgesteld. Dit is een goede ontwikkeling om de interne beheersing verder vorm te geven. De analyse is uitgevoerd volgens de fraude driehoek (druk, gelegenheid en rationalisatie), waardoor de afweging heeft plaatsgevonden aan de hand van de juiste aspecten.

Inleiding

Samenvatting

Jaarrekening

Jaarverslag

Significante risico’s

Interne beheersing

Externe ontwikkelingen

Bijlagen

8 661077847/JS/1666

CONCEPT

2. Jaarrekening

9 661077847/JS/1666

CONCEPT

Jaarrekening – Rechtmatigheidsverantwoording (1/6) Definitie rechtmatigheid

Verantwoordingsen rapportagegrens

Het juridische begrip rechtmatigheid heeft betrekking op alle geldende wet- en regelgeving. Rechtmatigheid is het handelen in overeenstemming met de wet- en regelgeving. Het begrip rechtmatigheid in het kader van de rechtmatigheidsverantwoording is een minder omvattend begrip. Hierbij bestaat er een duidelijke relatie met het financieel beheer. Er moet immers worden verantwoord dat baten, lasten en balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. Het gaat om de financiële beheersingshandelingen. De verantwoordingsgrens valt binnen een bandbreedte van 0% en 3% van de totale lasten van de gemeente, inclusief toevoegingen aan de reserves. Voor zowel de fouten als voor onduidelijkheden afzonderlijk geldt hetzelfde percentage, waarbij fouten en onduidelijkheden niet bij elkaar opgeteld worden.

Inleiding

Samenvatting

Jaarrekening

We hebben vastgesteld dat in de financiële verordening de verantwoordingsgrens is opgenomen ter hoogte van 1%. In de financiële verordening heeft u verder een rapportagegrens opgenomen van 5% van de verantwoordingsgrens. Dit komt uit op € 73.000. Het besluit accountantscontrole decentrale overheden hanteert voor onze controle een percentage van 1% voor fouten, waardoor uw verantwoording dezelfde zekerheid verschaft als onze controle. Normen en toetsingskader

Het normenkader voor de rechtmatigheidsverantwoording betreft uw inventarisatie van de voor de verantwoording relevante regelgeving. Het normenkader heeft u geactualiseerd op basis van wijzigingen in wet- en regelgeving en is vastgesteld op 25 april 2024. Uw inventarisatie van regelgeving bestaat uit externe en interne regelgeving. We constateren dat u de actualisatie nauwkeurig heeft uit gevoerd en het normenkader aansluit op de geldende externe en interne regelgeving. Het operationaliseren van het normenkader is een taak van het college en wordt vastgelegd in een toetsingskader. In het toetsingskader is per wet/regeling/verordening vastgelegd welke artikelen relevant zijn voor de toetsing.

Jaarverslag

Significante risico’s

Interne beheersing

Externe ontwikkelingen

Bijlagen

Uw college heeft ervoor gekozen geen separaat toetsingskader vast te stellen, maar dit te verwerken in de werkprogramma’s van de verbijzonderde interne controle (VIC). Uit het oogpunt van transparantie adviseren wij een toetsingskader op te stellen of nadrukkelijker in werkprogramma’s een directe relatie te leggen tussen het normenkader de uitgevoerde interne controlewerkzaamheden.

10 661077847/JS/1666

CONCEPT

Jaarrekening - Rechtmatigheidsverantwoording (2/6) Begrotingscriterium

Bij de rechtmatigheidsverantwoording vormt het begrotingscriterium een belangrijk toetsingscriterium. Financiële beheershandelingen die ten grondslag liggen aan de baten en lasten, alsmede de balansposten, dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en hiermee samenhangende programma’s (begrotingscriterium). Inleiding

Uitgangspunt is het niveau waarop de gemeenteraad de budgetten in de begroting en bij investeringen geautoriseerd heeft. Dit in lijn met de door u vastgestelde financiële verordening. De toe te passen normen voor het begrotingscriterium zijn op hoofdlijnen door de wetgever bepaald (artikel 189, 190 en 191 van de Gemeentewet). De gemeenteraad heeft deze normen nader ingevuld en geconcretiseerd in de financiële verordening. Uw raad heeft het begrotingscriterium geconcretiseerd door de volgende criteria: • De begrotingsrechtmatigheid wordt beoordeeld op het niveau waarop de begroting door de raad is geautoriseerd. • Bij investeringsprojecten wordt de begrotingsrechtmatigheid beoordeeld op het niveau van het totaal gevoteerde kredietbedrag. Een overschrijding van het jaarbudget, passend binnen het totaal bedrag van het krediet, wordt daarmee als rechtmatig beschouwd. • Uitgangspunt is dat iedere afwijking van de begroting als onrechtmatig wordt beschouwd. Afwijkingen worden als acceptabel aangemerkt in de volgende situaties: • Er is sprake van een overschrijding waarbij direct gerelateerde inkomsten de overschrijding compenseren. • Er is sprake van een overschrijding op een open-einde regeling. • De overschrijding is geautoriseerd door middel van de vaststelling van een tussentijdse rapportage.

• Begrotingsonrechtmatigheden die passen binnen het bestaande beleid van de raad, worden opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording maar worden niet nader toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering.

Jaarrekening

Dit houdt in dat de financiële beheersingshandelingen dienen te passen binnen de begroting, waarbij het juiste programma, de juiste investering, het toereikend zijn van het begrotingsbedrag en het begrotingsjaar van belang zijn.

Bijlagen

Als blijkt dat de gerealiseerde bedragen hoger zijn dan de, ook na de laatste begrotingswijziging, geraamde bedragen dan kan sprake zijn van onrechtmatige uitgaven (begrotingsonrechtmatigheid). Deze lasten zijn dan namelijk buiten het budgetrecht van de gemeenteraad tot stand gekomen. In deze paragraaf gaan wij in op het begrotingscriterium en de verschillende onderwerpen die het begrotingscriterium raken. 11 661077847/JS/1666

Samenvatting

CONCEPT

Jaarverslag

Significante risico’s

Interne beheersing

Externe ontwikkelingen

Jaarrekening - Rechtmatigheidsverantwoording (3/6) Begrotingsrechtmatig heid - programma’s

In het kader van begrotingsrechtmatigheid wordt onderscheid gemaakt naar bruto afwijkingen en formeel onrechtmatige afwijkingen. De bruto afwijkingen vloeien hoofdzakelijk voort uit onderschrijding van lasten en baten en overschrijding van baten ten opzichte van de begroting. Inleiding

De weging van het rechtmatigheidsoordeel vindt plaats op basis van de bruto afwijkingen zonder rekening te houden met de nadere ‘spelregels’ die met de gemeenteraad in de financiële verordening zijn afgesproken.

Samenvatting

Jaarrekening

Jaarverslag

Significante risico’s

Interne beheersing

Externe ontwikkelingen

Op basis van het standpunt van de Commissie BBV komt volgens de kadernota rechtmatigheid 2023 de bruto begrotingsafwijking boven de verantwoordingsgrens uit en zijn volgens dit standpunt van de Commissie BBV de verantwoorde baten, lasten en balansmutaties niet rechtmatig tot stand gekomen. Wij hebben vastgesteld dat de verantwoording van gemeente Wijchen in overeenstemming is met de voorschriften van de Commissie BBV. Uit de door ons uitgevoerde werkzaamheden om de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording te toetsen zijn we niet tot een ander oordeel gekomen dan het college.

12 661077847/JS/1666

CONCEPT

Bijlagen

Jaarrekening - Rechtmatigheidsverantwoording (4/6) Misbruik en Oneigenlijk (M&O) gebruik criterium

De rechtmatigheidseis betreft ook de toetsing op juistheid en volledigheid van de gegevens, die door de belanghebbenden zijn verstrekt om het voldoen aan voorwaarden aan te tonen. Dit ter voorkoming en bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving (M&O-criterium). Om misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsgelden te voorkomen, zijn functionerende beheersmaatregelen nodig. Het gaat er bij het M&O-criterium om dat in de organisatie effectieve maatregelen zijn getroffen om misbruik te voorkomen, dan wel op te sporen, en dat vigerende wet- en regelgeving duidelijk is, aangepast is aan actuele omstandigheden en te handhaven is. Om dit te bewerkstellingen is een mix van maatregelen nodig. Uw college heeft nog geen M&O-beleid vastgesteld waarin de algemene uitgangspunten en de filosofie van de organisatie met betrekking tot het voorkomen van misbruik en oneigenlijk gebruik worden beschreven. Dit beleid kan vervolgens uitwerking hebben in (een mix van) concrete beheersmaatregelen die geïntegreerd zijn in de administratieve organisatie/interne controle van de organisatie. We hebben uw werkzaamheden vanuit de verbijzonderde interne controle (VIC) met betrekking tot het M&O criterium beoordeeld. We constateren dat de uitgevoerde werkzaamheden toereikend zijn om tot een oordeel te komen voor de rechtmatigheidsverantwoording.

Wel adviseren wij M&O-beleid vast te stellen en de werkzaamheden rondom het M&O-criterium explicieter tot uitdrukking te brengen in het interne controleplan en ook expliciet over de uitgevoerde werkzaamheden en uitkomsten te rapporteren.

Inleiding

Samenvatting

Jaarrekening

Jaarverslag

Significante risico’s

Interne beheersing

Externe ontwikkelingen

Bijlagen

13 661077847/JS/1666

CONCEPT

Jaarrekening - Rechtmatigheidsverantwoording (5/6)

Voorwaardencriterium

Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheersingshandelingen. De eisen/voorwaarden zijn afkomstig uit diverse wet- en regelgeving en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur. In de hierna volgende paragrafen worden de voorwaarden met de hoogste impact / risico binnen de jaarrekening nader toegelicht.

Voorwaardencriterium - Aanbestedingswet

De regels over aanbesteden staan in de Aanbestedingswet 2012 en het Aanbestedingsbesluit. Om de rechtmatigheid van de aanbestedingen vast te stellen heeft u een analyse uitgevoerd op de verstrekte inkoopopdrachten over een periode van vier jaar. In de analyse heeft u beoordeeld of de opdrachten tijdig en conform de Europese aanbestedingsregels zijn aanbesteed. Voor de aanbestede opdrachten is beoordeeld of de realisatie van de inkoopopdracht aansluit op de aanbesteding. Wij constateren dat er voldoende aandacht binnen de organisatie is voor het naleven van de Europese aanbestedingsregels. Er zijn afwijkingen van de Europese aanbestedingsrichtlijnen geconstateerd ter grootte van in totaal € 4.090.000. Hier zijn tevens onrechtmatige bestedingen uit 2024 meegenomen om in volgende jaren onrechtmatigheden ten aanzien van de betreffende contracten te voorkomen. Dit bedrag aan onrechtmatigheden is meegenomen in de door het college opgestelde rechtmatigheidsverantwoording ten behoeve van het boekjaar 2023.

Inleiding

Samenvatting

Jaarrekening

Jaarverslag

Significante risico’s

Interne beheersing

Externe ontwikkelingen

Bijlagen

14 661077847/JS/1666

CONCEPT

Jaarrekening - Rechtmatigheidsverantwoording (6/6) Voorwaarde criterium Juistheid kosten zorgaanbieders

De gemeenten ontvangen facturen van zorgaanbieders voor de levering van zorg aan burgers vanuit maatschappelijke ondersteuning en jeugdzorg. De gemeenten kunnen niet altijd vaststellen: • Of er niet te veel of een andere soort zorg is gefactureerd dan is toegekend door de gemeente. • Dat de prestaties (geleverde zorg) op de factuur feitelijk ook zijn geleverd. • Of de kosten en verplichtingen volledig zijn. Om de rechtmatigheid van de lasten vast te stellen heeft de verbijzonderde interne controle werkzaamheden uitgevoerd om de rechtmatigheid van de transacties vast te stellen. De belangrijkste werkzaamheden daarbij zijn: • Aansluiting van lasten op de productieverantwoordingen. • Vaststellen wat het oordeel en controleprotocol is van de ontvangen controleverklaring bij de productieverantwoording en welke impact dat heeft op de betrouwbaarheid van de productieverantwoording.

Dit betreffen aspecten die samen vallen met getrouwe beeld en daardoor niet doorwerken naar de rechtmatigheidsverantwoording. Uit de werkzaamheden van de verbijzonderde interne controle blijken geen bevindingen. In het kader van de prestatielevering van de zorgfacturen dient de gemeente een combinatie van werkzaamheden uit te voeren, onder andere door een oordeel te vormen over de toereikendheid van de werkzaamheden die het ROB heeft uitgevoerd. De verantwoordelijkheid van het vaststellen hiervan ligt bij de gemeente. Doordat de gemeente deze evaluatie niet heeft ingericht ontstaat een onzekerheid in de getrouwheid.

Inleiding

Samenvatting

Jaarrekening

Jaarverslag

Significante risico’s

Interne beheersing

Externe ontwikkelingen

Bijlagen

15 661077847/JS/1666

CONCEPT

Jaarrekening – Grondexploitaties (1/6) Algemeen

Bij het opstellen van de jaarrekening moet het college belangrijke boekhoudkundige schattingen, beoordelingen en aannames toepassen en toelichten. Wij hebben de belangrijkste schattingen, beoordelingen en aannames van het college beoordeeld en zijn tot de conclusie dat deze niet in alle gevallen zijn gebaseerd op passende bewijsstukken en uitgebalanceerde overwegingen. Dit leidt er toe dat wij niet ten aanzien van alle gedane schattingen over voldoende geschikte controle informatie beschikken. Hieronder en in de volgende sheets hebben wij onze bevindingen ten aanzien van de grondexploitaties nader uitgewerkt en toegelicht. De volgende zaken zijn ons, naast de hierna uitgewerkte bevindingen nog opgevallen: • Rente die aan de grondexploitaties is toegerekend is voor Wijchen West een andere percentage gehanteerd dan de andere projecten. • MPG zoals door de gemeente wordt opgesteld kan aan kwaliteit winnen door diepgaandere analyses op te nemen. • De gemeente heeft een grondexploitatie afgesloten projecten. Dit is niet mogelijk onder het BBV. Op het moment dat een grondexploitatie wordt afgesloten en er nog kosten gemaakt moeten worden, wordt hiervoor een voorziening gevormd. • CPO Bergharen komt de laatste doorrekening van de grondexploitatie door de planeconoom uit begin 2022.

Het is van belang dat deze berekeningen actueel zijn mede in relatie tot de ontwikkelingen in de bouwmarkt de afgelopen jaren.

Aandachtspunten vanuit managementletter

In de managementletter hebben wij verschillende aandachtspunten onderkend ten aanzien van de actualisatie van de verschillende grondexploitaties. De belangrijkste genoemde aandachtspunten zijn: • Onderscheid faciliterend versus grondexploitatie. • Onderbouwing gehanteerde uitgangspunten op basis van objectieve controle informatie. • Onderbouwing toerekening kosten faciliterend deel versus grondexploitatie. De conclusie die wij hebben moeten trekken is dat aan deze aandachtspunten bij het opstellen van de jaarrekening alsmede de aanlevering van de gevraagde controle informatie onvoldoende invulling is gegeven. Dit heeft geleid tot verschillende bevindingen alsmede een langere en complexere controle.

16 661077847/JS/1666

CONCEPT

Inleiding

Samenvatting

Jaarrekening

Jaarverslag

Significante risico’s

Interne beheersing

Externe ontwikkelingen

Bijlagen

Jaarrekening – Grondexploitaties (2/6) Onvoldoende geschikte controle informatie

Bij verschillende projecten hebben wij onvoldoende geschikte controle informatie kunnen verkrijgen. Dit komt doordat de gemeente de berekening van de externe planeconoom heeft aangepast maar er geen onderbouwing beschikking is waarom deze aanpassing is gemaakt. In andere gevallen hebben wij in zijn geheel geen onderbouwing ontvangen van de gedane schattingen. Dit leidt tot de volgende bevindingen: • CPO Bergharen de Steenuil; kosten waarmee rekening is gehouden in de grondexploitatie berekening zijn € 55.000 te hoog. Dit betreffen aanpassingen van de gemeente ten opzichte van de berekening van de planeconoom. Dit heeft geen materiele impact doordat de winst op basis van POC beperkt hoger zou worden. • Wijchen West maximaal € 15,9 miljoen. Dit heeft betrekking op kosten die worden toegerekend aan de grondexploitatie terwijl deze mogelijk (deels) aan het faciliterende deel of de bestaande stad (als investering) toegerekend dienen te worden. Wij gaan hieronder nader in op de bevindingen ten aanzien van het project Wijchen West. • Tussen Kasteel en Wijchens Meer (TKWM) onderkennen wij een onzekerheid ten aanzien van de opbrengsten van € 372.500. Desbetreffende opbrengsten betreffen een bijdrage vanuit de algemene dienst om een deel van de werkzaamheden betrekking hebben op bestaand gebied.

Wij hebben onvoldoende geschikte controleinformatie verkregen hoe de verdeling is bepaald alsmede of de voorgenomen verwerkingswijze juist is.

Inleiding

Samenvatting

Jaarrekening

Jaarverslag

Significante risico’s

Wijchen West

Faciliterend deel

Wijchen West is een in 2023 nieuw geopende grondexploitatie. Doel van dit plan is de realisatie van circa 1.300 woningen. Bij dit project komen verschillende zaken kijken die niet juist alsmede onvoldoende waren uitgewerkt bij aanvang van de controle. Dit heeft geleid tot de volgende bevindingen: • Het plan bestaat uit 2 delen namelijk een faciliterend deel (noord) en een eigen deel (zuid). Alleen het eigen deel mag in de jaarrekening als grondexploitatie worden verwerkt. Dit geldt ook voor het bepalen van de verliesvoorziening alsmede de tussentijdse winst. Impact hiervan is beperkt doordat het faciliterende deel al was afgerekend. Hierdoor heeft de boekwaarde betrekking op het grondexploitatie deel. • In de nog te realiseren kosten en opbrengsten zijn in de grondexploitatie kosten en opbrengsten opgenomen die betrekking hebben op het faciliterende deel. Deze kosten en opbrengsten dienen ten behoeve van de jaarrekening uit de grondexploitatie (nog te realiseren kosten/ opbrengsten) te worden gehaald. a) Omvang de nog te realiseren opbrengsten € 7,3 miljoen b) Omvang van de nog te realiseren kosten € 6,8 miljoen

17 661077847/JS/1666

CONCEPT

Interne beheersing

Externe ontwikkelingen

Bijlagen

Jaarrekening – Grondexploitaties (3/6) Wijchen West (vervolg) Bovenwijkse voorzieningen

•

De aanleg van de nieuwe wijk vereist ook aanpassing alsmede aanvulling van de bestaande voorzieningen (bijvoorbeeld infrastructuur). Dit worden bovenwijkse voorzieningen genoemd. Voor de wijze waarop de kosten worden toegerekend (grondexploitatie/ algemene dienst) gelden de volgende voorwaarden: a. er is profijt of nut van de kosten voor de locatie; b. er bestaat een causaal verband tussen kosten en de grondexploitatie, waardoor ze hieraan toerekenbaar zijn; en c. als meerdere locaties profijt hebben van bepaalde kosten, worden deze kosten naar rato (proportioneel) verdeeld over de betrokken locaties.

Commissie BBV heeft aanbevolen om de wijze waarop met de toerekening van bovenwijkse voorzieningen wordt omgegaan, vast te leggen in de paragraaf grondbeleid, een nota grondbeleid of de financiële verordening ex artikel 212 Gw. De gemeente heeft hier middels een nota bovenwijkse voorzieningen van mei 2016 invulling aan gegeven. In de managementletter hebben wij geadviseerd de nota grondbeleid te actualiseren. Wij adviseren hierbij de nota bovenwijkse voorzieningen ook mee te nemen. Tevens adviseren wij bij de actualisatie van het beleid hierin ook afspraken te maken over wanneer/ op welke wijze een grondexploitatie mag worden afgesloten.

Inleiding

Samenvatting

Jaarrekening

Jaarverslag

Significante risico’s

Wij hebben vastgesteld dat de gemeente de uitgangspunten zoals opgenomen in de nota bovenwijkse voorzieningen niet heeft gevolgd bij het opstellen van de grondexploitatie. In de nota is opgenomen dat infrastructurele werken worden toegerekend op basis van verkeersgegevens. Bij het raadsbesluit is aangegeven dat er een deel 2 komt met een concrete uitwerking alsmede dat deze periodiek wordt geactualiseerd. Wij hebben het 2e deel niet ontvangen/ kunnen vinden. Op basis van een ontvangen verkeersrapport concluderen wij, dat afhankelijk van de maatregel, 78 tot 90% aan de bestaande stand dient te worden toegerekend. Hierdoor zijn de nog te realiseren kosten € 5,7 miljoen te hoog. Voor een bedrag van € 10,3 miljoen hebben wij onvoldoende geschikte controle informatie ontvangen op welke wijze deze kosten toegerekend (grondexploitatie, faciliterend of algemene dienst) dienen te worden. Hierdoor zijn deze nog te realiseren kosten voor de grondexploitatie mogelijk te hoog bepaald.

18 661077847/JS/1666

CONCEPT

Interne beheersing

Externe ontwikkelingen

Bijlagen

Jaarrekening – Grondexploitaties (4/6) Wijchen West (vervolg) Indexatie

Opbrengsten

De nog te realiseren kosten en opbrengsten worden vanwege de verwachte prijsontwikkelingen jaarlijks geïndexeerd. De gemeente heeft hiervoor de externe planeconoom een rapportage op laten stellen om de indexaties te bepalen. Wij hebben vastgesteld dat in de berekening van de grondexploitatie hiervan is afgeweken. Wij hebben geen onderbouwing gekregen waarom er bij deze grondexploitatie is afgeweken van de uitgangspunten van de planeconoom. De kosten zijn hierdoor € 190.000 hoger geïndexeerd dan geadviseerd door de planeconoom. De opbrengsten zijn € 890.000 hoger geïndexeerd dan geadviseerd door de planeconoom. Per saldo leidt dit tot een maximale onzekerheid van € 700.000 ten aanzien van de toekomstige kosten/ opbrengsten. De Nota grondbeleid van de commissie BBV schrijft voor dat er geen algemene posten/ opslagen mogen worden opgenomen in een grondexploitatie. Ten aanzien van de opbrengsten is een post van € 684.000 aan optimalisatie bouwkosten opgenomen. Dit is een algemene post waarvan de gemeente heeft toegelicht en onderbouwd dat dit naar verwachting hogere te realiseren opbrengsten zijn voor het onderkende woningbouwprogramma. Het is van belang dat deze hogere verwachte opbrengsten specifiek wordt toegerekend aan het woningbouwprogramma. De gemeente heeft verschillende subsidies verkregen. Deze worden als verwachte opbrengst meegenomen in de grondexploitatie.

Aandachtspunt is dat de gemeente jaarlijks zichtbaar toetst of er voldaan wordt aan de gestelde subsidievoorwaarden en indien dat niet het geval is de (verwachte) opbrengst bijstelt. Daarnaast is het van belang dat de gemeente zichtbaar vaststelt dat de verschillende subsidies niet dezelfde kosten vergoeden. Een uitgegeven euro kan in de basis niet twee keer subsidiabel zijn.

Conclusie

661077847/JS/1666

Voor de waardering van de grondexploitatie hoeft er alleen een correctie plaats te vinden waarbij de boekwaarde wordt gesplitst in het grondexploitatie deel en het faciliterende deel. Ten aanzien van de nog te realiseren kosten/ opbrengsten zoals opgenomen in de grondexploitatie berekening hebben wij wel verschillende bevindingen maar naar verwachting leidt deze er niet toe dat er een verliesvoorziening gevormd dient te worden. Ook ten aanzien van de winst name conform de POC systematiek is er door het (begin)stadium waarin het project zich bevindt geen sprake van een materiele impact. Wel is het noodzakelijk dat de gemeente het beleid rondom grondexploitatie actualiseert, nota grondbeleid/ nota bovenwijkse voorzieningen. Daarnaast zal bij de actualisatie van de grondexploitatie zichtbaar moeten worden vastgesteld dat deze voldoet aan de eisen zoals opgenomen in het BBV. Wij onderkennen hierbij een belangrijke rol voor de verbijzonderde interne controle.

CONCEPT

19

Inleiding

Samenvatting

Jaarrekening

Jaarverslag

Significante risico’s

Interne beheersing

Externe ontwikkelingen

Bijlagen

Jaarrekening – Grondexploitaties (5/6) Huurlingsdam faciliterend

Definitie van bouwgrond in exploitatie is: die gronden in eigendom van de gemeente, waarvoor door de gemeenteraad een grondexploitatiecomplex met een grondexploitatiebegroting is vastgesteld. Daarnaast dient er ook sprake te zijn van een transformatieproces van de in bezit zijn gronden waarbij de gronden worden omgevormd naar bouwrijpe grond. Inleiding

Ten aanzien van Huurlingsdam fase 3 en 4 was er ten onrechte sprake van een grondexploitatie omdat de gemeente hier geen gronden in bezit heeft. Conclusie is dat er sprake is van faciliterend grondbeleid. Dit heeft tot volgende doorgevoerde correcties geleid: • In de overeenkomst van zowel fase 3 als 4 zijn afspraken gemaakt over wat er vergoed gaat worden. Het belangrijkste deel van de vergoeding heeft betrekking op bovenwijks en interne kosten. Wij hebben vastgesteld dat de vergoeding voor bovenwijks betrekking heeft op aangelegde voorzieningen in fase 1 en 2. Aangezien deze kosten als zijn gemaakt en de gemeente zijn prestatie dus volledig heeft geleverd dient deze opbrengst ook verantwoord te worden. De gemeente had voor fase 3 een correctie van € 980.000 verantwoord (betreft bovenwijks en intern) aanvullende op de € 117.000 die reeds verantwoord was. Op basis van de ontvangen controle informatie is deze correctie niet juist omdat het resultaat bovenwijks fase 3 en 4 verantwoord dient te worden. Dit heeft een omvang van € 1.198.000. Voor het verschil hebben wij een ongecorrigeerd controleverschil aangemaakt van € 101.000. • Bovenstaande correctie leidt er toe dat er voor fase 3 een schuld resteert (vooruit ontvangen bedrag) en voor fase 4 een vordering voor het bovenwijkse gedeelte. Wij hebben het controleverschil voor de balans nu gesaldeerd genomen.

Naar de toekomst toe is het van belang dat de gemeente de facilitaire projecten conform het BBV toelicht. Aandachtspunt is dat de gemeente voor de resterende opbrengsten voor dit project vaststelt wanneer en op welke wijze deze verantwoord mogen/ moeten worden.

Samenvatting

Jaarrekening

Jaarverslag

Significante risico’s

Interne beheersing

Externe ontwikkelingen

TKWM

661077847/JS/1666

Bij controle van deze grondexploitatie onderkennen wij de volgende aandachtspunten: • Onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten op basis van objectieve controle informatie. Uitgangspunten ten aanzien van de kosten waren in beginsel onvoldoende onderbouwd. Met de ontvangen aanvullende informatie en vergelijking met de realisatie van kosten in andere vergelijkbare projecten hebben wij voldoende zekerheid verkregen over de inschatting van de nog te realiseren kosten. • Er is sprake van een project in het centrum en de aanleg van de omgeving die daar bij hoort. Het is van belang dat de gemeente zichtbaar aantoont dat alle kosten aan de grondexploitatie mogen worden toegerekend of dat er sprake is van investeringen in de bestaande stad die ten laste van de algemene dienst dienen te komen. • Voor de opmerking ten aanzien van de opbrengsten verwijzen wij naar de passage over onvoldoende geschikte controle informatie. CONCEPT

20

Bijlagen

Jaarrekening – Grondexploitaties (6/6) Tussentijdse winstnemingen

Het BBV schrijft voor dat winst bij grondexploitaties tussentijds genomen dienen te worden op basis van de Percentage-of-Completion (POC) methode. In 2023 is zichtbaar dat per saldo € 0,5 miljoen aan winst is geboekt. Wij hebben vastgesteld dat deze tussentijdse winstneming in overeenstemming met het BBV is verantwoord. Inleiding

Verliesvoorziening

De verliesvoorziening is gebaseerd op de netto contante waarde. Op basis van de actualisatie van de grondexploitaties is de voorziening voor verlies afgenomen met € 3,4 miljoen. De mutatie ligt voornamelijk binnen de exploitatie Tussen Kasteel en Wijchens Meer en komt door hogere opbrengsten naar aanleiding van een nieuw (aanvullend) gesloten overeenkomst.

Samenvatting

Jaarrekening

Gehanteerde parameters

Wij hebben de parameters en uitgangspunten van de grondexploitaties gecontroleerd. Wij hebben vastgesteld dat de parameters voor de grondexploitaties evenwichtig zijn bepaald. • De rekenrente is gehanteerd op de werkelijke rentelasten van de aangegane leningen en een markrente van 0,89% voor de periode wanneer deze leningen zijn afgelopen. We constateren dat de rente aansluit op de vereisten vanuit het BBV. • De indexatie van de kostenramingen is gebaseerd op de opgave van de externe planeconoom van PAS BV. Voor de kosten is een percentage van 3,5% gehanteerd. We achten dit percentage passend. • De indexatie van de opbrengstenramingen is gebaseerd op de opgave van de externe planeconoom van PAS BV. Voor de opbrengsten is een percentage van 1% gehanteerd. We achten dit percentage passend.

Jaarverslag

Significante risico’s

Interne beheersing

Externe ontwikkelingen

Bijlagen

661077847/JS/1666

CONCEPT

21

Jaarrekening – Schattingen Algemeen

Belangrijk schattingen Waardering van grond en gebouwen inclusief afschrijvingen

Waardering grondexploitatie

Voorzieningen

Waardering van deelnemingen en uitzettingen (Financiële Vaste Activa)

Bij het opstellen van de jaarrekening moet het college belangrijke boekhoudkundige schattingen beoordelingen en aannames toepassen en toelichten. Wij hebben de belangrijkste schattingen, beoordelingen en aannames van het college beoordeeld en zijn tot de conclusie gekomen dat deze zijn gebaseerd op passende bewijsstukken en goed uitgebalanceerde overwegingen. Onderstaande tabel bevat een overzicht van onze bevindingen met betrekking tot die schattingen en oordelen. Mate van Subjectivitei t

Inleiding

Onze beoordeling 2022

Toelichting

2023

Gemiddeld

Hoog

Samenvatting De afschrijvingstermijnen zijn vergelijkbaar met voorgaand jaar en de termijnen die wij bij andere gemeenten zien. Er zijn geen indicaties dat de afschrijvingstermijnen niet zijn afgestemd op de economische levensduur van de activa.

Jaarrekening

De grondexploitatie wordt jaarlijks geactualiseerd en op een consistente wijze gewaardeerd. Aan de exploitatieopzet liggen berekeningen en onderbouwingen ten grondslag waarbij op een conservatieve wijze wordt rekening gehouden met toekomstige kosten en opbrengsten.

Jaarverslag

Wij hebben verschillende bevindingen ten aanzien van de onderbouwingen van de toekomstige kosten/ opbrengsten. Daarnaast hebben wij verschillende bevindingen ten aanzien van de toerekening van kosten/ opbrengsten aan de grondexploitatie terwijl die betrekking hebben op een faciliterend deel of de bestaande stad. De saldi in de voorzieningen worden jaarlijks geactualiseerd en op een consistente wijze berekend. Aan de voorzieningen liggen toereikende berekeningen en onderbouwingen ten grondslag.

Gemiddeld

Gemiddeld

Er zijn geen indicaties dat een afwaardering van de boekwaarde van een deelneming of uitzetting noodzakelijk is. We hebben een controleverschil onderkend ten aanzien van de waardering van de huurkoop. Deze is ten onrechte voorzien. De vorderingen worden jaarlijks betaald derhalve is er geen indicatie voor het vormen van een voorziening.

Gemiddeld

Minimaal jaarlijks wordt de voorziening voor dubieuze debiteuren geactualiseerd. Wij kunnen ons vinden in de wijze waarop de voorziening voor de diverse soorten vorderingen bepaald is.

Significante risico’s

Interne beheersing

Externe ontwikkelingen

Bijlagen Waardering debiteuren

= controleverschil

= Optimistisch

= Evenwichtig

= Voorzichtig

22 661077847/JS/1666

CONCEPT

Jaarrekening – Sociaal Domein Algemeen

Het college is verantwoordelijk voor het opstellen van de jaarrekening, maar voor het sociaal domein is sprake van afhankelijkheid van andere partijen. De Sociale Verzekeringsbank (SVB) voert het proces betaling aan cliënt uit en zorgaanbieders leveren productieverantwoordingen aan voor in het boekjaar geleverde zorg. Om verantwoording af te kunnen leggen over de lasten die samenhangen met het sociaal domein, is de gemeente daarom afhankelijk van het verkrijgen van betrouwbare verantwoordingsinformatie van andere partijen. In 2023 zijn de lasten sociaal domein toegenomen ten opzichte van 2022 (Jeugd met € 2,5 miljoen en Wmo met € 1,3 miljoen).

Productieverantwoordingen

Uw gemeente heeft voor de financiële verantwoording van de Jeugdzorg en WMO een aansluiting gemaakt tussen de financiële administratie en zorgadministratie op basis van het berichtenverkeer. Tot slot is er aansluiting gezocht met de ontvangen productieverantwoordingen van de zorgleveranciers. Het verschil tussen administratie van de gemeente en productieverantwoordingen bedraagt € 735.000. Dit heeft de gemeente nader uitgezocht en verklaard en bestaat voor € 380.000 aan kosten die direct in de financiële administratie worden geboekt en voor € 1,1 miljoen kosten die niet via ROB gaan maar door de gemeente lokaal zijn ingekocht. De productieverantwoordingen worden voorzien van een controleverklaring. Op het moment dat de controleverklaring een goedkeurend oordeel heeft, hebben wij voldoende zekerheid over de getrouwheid van deze kosten WMO en Jeugdzorg inclusief prestatieverklaring.

Inleiding

Samenvatting

Jaarrekening

Jaarverslag

Significante risico’s

Interne beheersing Lasten 2023

Jeugdhulp

WMO

€ 15,8 miljoen

€ 8,7 miljoen

Externe ontwikkelingen

Besteding met productieverantwoording en goedkeurende controleverklaring

€ 20,4

Besteding zonder productieverantwoording en goedkeurende controleverklaring

€ 4,1

Bijlagen

Het bedrag van € 4,1 miljoen bestaat voor € 1,1 miljoen uit hulpmiddelen en voor € 0,5 miljoen uit PGB. Hiervoor resteert er geen onzekerheid ten aanzien van de prestatielevering. Voor het resterende deel hebben wij vastgesteld dat de gemeente onvoldoende invulling heeft gegeven aan de SDO-notitie die is opgesteld op welke wijze er voldoende zekerheid kan worden verkregen over de prestatielevering van de zorg. Op grond hiervan onderkennen wij een onzekerheid van € 2,5 miljoen inzake de prestatielevering WMO/ Jeugd.

23 661077847/JS/1666

CONCEPT

Jaarrekening – Nadere toelichting Wijziging in overige wet- en regelgeving

In de jaarrekening 2023 zijn geen stelsel- en/of schattingswijzigingen verwerkt.

De gemeente heeft de jaarrekening opgesteld volgens de verslaggevingsvereisten van het besluit begroting en verantwoording (BBV). Bevestiging van het college

Wij hebben het college ter confirmatie een schriftelijke bevestigingen gevraagd aangaande haar verantwoordelijkheden inzake de financiële verslaggeving.

Inleiding

Reikwijdte van de controle

Er zijn geen meningsverschillen met het management noch het college geweest en er waren geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door de medewerkers en het college de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.

Samenvatting

Wet Normering Topinkomens (WNT)

Wij hebben de WNT-verantwoording gecontroleerd en vastgesteld dat deze, na doorgevoerde correctie, juist is verantwoord in de jaarrekening.

Jaarrekening

Wij wijzen u erop dat een wettelijke verplichting is om de jaarstukken openbaar te maken. Openbaarmaking kan gebeuren door het plaatsen van uw jaarstukken op uw website. Wij hebben geconstateerd dat uw jaarstukken over voorgaand jaar openbaar zijn gemaakt. Binnen de WNT gelden specifieke regels voor de samenloop van uitvoerende topfuncties bij verschillende WNT-instellingen. In overeenstemming met het controleprotocol WNT hebben wij geen controlewerkzaamheden uitgevoerd op de naleving van deze anticumulatieregeling. Dit is net als in voorgaande jaren in de controleverklaring tot uitdrukking gebracht. WNT – Interne beheersing

Wij hebben geconstateerd dat de organisatie niet de verwachte interne beheersingsmaatregelen rondom de WNT effectief heeft ingericht. Dit resulteert bijvoorbeeld in het met terugwerkende kracht benoemd hebben van de in 2023 nieuw aangetreden gemeentesecretaris. Wij adviseren: • Bij het opstellen of aanpassen van arbeidsovereenkomsten of contracten met topfunctionarissen aantoonbaar te controleren of de daarin gemaakte afspraken passen binnen de van toepassing zijnde maxima. • Bij het opstellen of aanpassen van afspraken over ontslagvergoedingen of afvloeiingsregelingen met topfunctionarissen aantoonbaar te controleren of deze afspraken of regelingen passen. • Tenminste één keer per jaar, als onderdeel van het interne controleplan, te controleren of de werkelijke bezoldiging van de topfunctionarissen in overeenstemming is met de overeengekomen afspraken en de van toepassing zijnde maxima. • Als onderdeel van het interne controleplan per topfunctionaris alle betalingen aan de topfunctionaris gedurende het kalenderjaar te controleren (ook buiten de salarisadministratie).

661077847/JS/1666

CONCEPT

24

Jaarverslag

Significante risico’s

Interne beheersing

Externe ontwikkelingen

Bijlagen

Jaarrekening – Nadere toelichting Proces van de controle

Wij hebben een goed maar intensief controleproces gehad met de organisatie. Op diverse aspecten bleek de aangeleverde controle informatie niet diepgaand genoeg. Daarnaast leidde met name de beperkt opgeleverde controledocumentatie rondom de grondexploitaties tot veel aanvullende vragen. Dit heeft tot een vertraging geleid in het controletraject. Inleiding

Bij de controle van de grondexploitatie was tevens sprake van aantal onderwerpen die tot de nodige afstemming en ook bevindingen hebben geleid. Wij gaan met de organisatie evalueren op welke wijze voor zowel ons als de organisatie de controle efficiënter kan worden uitgevoerd. Belangrijk aandachtspunt is dat de controledocumentatie navolgbaar is alsmede dat de ontvangen informatie is onderbouwd met objectieve controle informatie zoals bijvoorbeeld overeenkomsten, facturen of beschikkingen. Proces jaarafsluiting

Proces Verbijzonderde Interne Controle (VIC)

Gedurende de controle hebben veelvuldig correcties op de jaarstukken plaatsgevonden. Deze correcties zagen onder andere op het voldoen aan de voorschriften van de commissie BBV. Wij adviseren interne kwaliteitsmaatregelen te nemen en interne kwaliteitschecks uit te voeren voorafgaand aan de controle, om zo tot een meer efficiënte en effectieve controle te komen.

Jaarrekening

Jaarverslag

Daarnaast adviseren wij om vaktechnische vraagstukken vroegtijdig met ons af te stemmen alsmede het standpunt dat de gemeente heeft ingenomen zichtbaar, middels bijvoorbeeld een controlememo, te hebben getoetst aan het BBV.

Significante risico’s

De VIC heeft een belangrijke rol in de totstandkoming van de rechtmatigheidsverantwoording. Daarnaast voert de VIC een interne controleplan uit, gericht op de verschillende processen binnen de gemeente. In de board letter hebben wij reeds aandachtspunten aangegeven ten aanzien van de uitvoering van de verbijzonderde interne controle. Het is van belang dat volgend jaar verder invulling gegeven wordt aan: • Het adequaat scopen (zijn alle materiele stromen betrokken in de werkzaamheden en wordt alle wet- en regelgeving zoals opgenomen in het normenkader ondervangen) van de interne controlewerkzaamheden, waarbij zowel getrouwheids- als rechtmatigheidsaspecten in voldoende mate worden afgedekt. • Het adequaat documenteren en onderbouwen van de uitgevoerde werkzaamheden en getrokken conclusies. • Het evalueren van de uitgevoerde werkzaamheden, het rapporteren over bevindingen en het trekken van conclusies over de uitgevoerde werkzaamheden. • Het evalueren van de consequenties van bevindingen voor de uitgevoerde werkzaamheden. • Het opnemen van alle rechtmatigheidsaspecten in de evaluatie van werkzaamheden.

Interne beheersing

25 661077847/JS/1666

Samenvatting

CONCEPT

Externe ontwikkelingen

Bijlagen

Jaarrekening – Nadere toelichting Inkopen prestatielevering en prijs

De controle van de inkopen is gegevensgericht uitgevoerd. Vanuit deze controle zijn door de VIC verschillende bevindingen geconstateerd ten aanzien van de prestatielevering. Wij hebben deze bevindingen geëvalueerd en geëxtrapoleerd naar de gehele massa. Doordat de steekproef uit meerdere selecties bestaat alsmede uit 2 verschillende risicoklassen is dit complex en tijdrovende exercitie geweest. De uitkomst van deze evaluatie en extrapolatie heeft geleid tot een onzekerheid van 385k EUR. Deze onzekerheid betrekken wij bij het bepalen van ons oordeel. Ook ten aanzien van de onderbouwing van de prijzen is het lastig geweest om vast te stellen of deze op een marktconforme wijze tot stand zijn gekomen omdat de afspraken niet altijd schriftelijk zijn vastgelegd. Wij adviseren de prijzen altijd schriftelijk vast te leggen om discussie achteraf te voorkomen.

Voor komend jaar vragen wij de aandacht van de organisatie om de steekproeven op homogene (zelfde soort facturen) massa te bepalen en de werkzaamheden met voldoende diepgang uit te voeren inclusief analyse, evaluatie en extrapolatie van de geconstateerde bevindingen. Materiële vaste activa

Ten aanzien van de investeringskredieten wordt in sommige kredieten rekening gehouden met een vrijval van een voorziening/huursom. Dit zijn geen bedragen die direct in mindering mogen worden gebracht op investeringen.

Baten Specifieke Uitkeringen

De baten met betrekking tot de Specifieke Uitkeringen zijn niet op een specifieke grootboekrekening verantwoord in de administratie. Hierdoor zijn de baten lastig navolgbaar. Wij adviseren de baten omtrent Specifiek Uitkeringen separaat inzichtelijk te maken alsmede de voortgang zichtbaar de relateren aan de gerealiseerde kosten.

Inleiding

Samenvatting

Jaarrekening

Jaarverslag

Significante risico’s

Interne beheersing

Balanspositie provinciale subsidies

Wij hebben vastgesteld dat er voor vier van de vijf provinciale subsidies geen overlopende balanspost is opgenomen. Gezien de omvang van de subsidies gaat het dit jaar niet om materiële bedragen, maar dit vraagt wel aandacht in de toekomst indien bedragen mogelijk wel materieel worden. Wij adviseren dit onderdeel van het afsluitproces te maken en hierbij zichtbaar de relatie tussen baten en lasten te leggen.

26 661077847/JS/1666

CONCEPT

Externe ontwikkelingen

Bijlagen

Jaarrekening – Nadere toelichting Eigen vermogen

Wij hebben vastgesteld dat van dotaties en onttrekkingen van reserves de gepresenteerde bedragen niet altijd overeenkomen met het betreffende raadsbesluit. Het is van belang dat de organisatie zelf vaststelt of de dotaties en onttrekkingen met raadsbesluiten overeenkomen, of dat van de bedragen in de besluiten mag worden afgeweken. Voor de getrouwheid hebben wij geconcludeerd dat de mutaties in lijn zijn met het besluit (beleid) alsmede doel waarvoor de reserve is gevormd. Op grond hiervan heeft dit niet geleid tot een getrouwheidsfout. Wel heeft de gemeente terecht een rechtmatigheidsfout gerapporteerd voor de afwijkingen. Het BBV schrijft voor dat de aard en reden van elke reserve moet worden toegelicht in de jaarrekening. De gemeente had voor zowel het eigen vermogen als de voorzieningen een apart boekwerk. Hiermee werd niet voldaan het BBV. De gemeente heeft het boekwerk reserves en voorzieningen als bijlage toegevoegd aan de programmarekening. Wij hebben met de organisatie afgesproken op welke wijze dit volgens jaar in het jaarrekeningdeel kan worden verwerkt.

Verder constateren wij dat de nota reserves en voorzieningen dateert uit 2009. Wij adviseren te evalueren of herziening van deze nota noodzakelijk is. Subsidies

Overige opbrengsten

661077847/JS/1666

Wij constateren gedurende de controle van de verstrekte subsidies dat de gemeente niet altijd evalueert of een subsidie aan voorwaarden gebonden is en of aan deze voorwaarden wordt voldaan. Dit is van belang voor het vaststellen van de subsidie en voor de wijze van verwerking in de jaarstukken. Daarnaast is het tijdig vaststellen van verstrekte subsidies een aandachtspunt. Hiermee bedoelen wij dat veel van de over 2022 verstrekte subsidies (nog) niet zijn vastgesteld en afgerekend. Bij het controleren van de overige opbrengsten hebben wij vastgesteld dat er verschillende opbrengsten uit voorgaande jaren niet aan het juiste boekjaar zijn toegerekend. Bij het verantwoorden van baten geldt weliswaar het voorzichtigheidsprincipe wat betekent dat baten pas verantwoord mogen worden als deze voldoende zeker zijn. Het is van belang dat gemeente Wijchen zich inspant om tijdig over informatie van derden te beschikken om de baten aan het juiste boekjaar toe te kunnen rekenen.

CONCEPT

Inleiding

Samenvatting

Jaarrekening

Jaarverslag

Significante risico’s

Interne beheersing

Externe ontwikkelingen

Bijlagen

Jaarrekening – Nadere toelichting Voorzieningen

Naar aanleiding van de controle van de voorzieningen hebben wij de volgende bevindingen: 1. De verwachting en gehanteerde uitgangspunten rondom de uitkomsten juridische claims dienen beter te worden onderbouwd. Het is hierbij van belang dat de organisatie een controlememo opstelt waarin de situatie is beschreven en vervolgens de ontwikkelingen tot aan het moment van afronden van de controle. De situatie dient vervolgens aan het BBV te worden getoetst wat de juiste verwerkingswijze is. 2. Dotaties en onttrekkingen rondom de pensioenvoorziening waren gesaldeerd weergegeven. Dit is gecorrigeerd. 3. De voorziening rondom wachtgeld was te hoog gepresenteerd doordat de bestedingen ten onrechte niet waren onttrokken aan de voorziening. 4. Vervangingsinvesteringen rioolbeheer waren niet geactiveerd en de voorziening was ten onrechte niet als bijdrage van derden in mindering gebracht op de investeringen. Aanvullend aandachtspunt is dat zichtbaar wordt gecontroleerd dat de vervangingsinvesteringen onderdeel uitmaken van het plan en dus ook daadwerkelijk vervangingsinvesteringen zijn. Indien dit niet het geval is mogen deze niet ten laste van de voorziening worden gebracht. 5. Niet gerealiseerde kosten voor reguliere werkzaamheden zijn ten onrechte gedoteerd aan de voorziening.

Inleiding

Samenvatting

Jaarrekening

Jaarverslag

Overlopende activa

Het BBV schrijft voor dat inzake de voorschotbedragen voor uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel er onderscheid dient te worden gemaakt naar 3 verschillende soorten overheidslichamen (Europees, Rijk en overige). Hieraan werd niet voldaan in de jaarrekening.

Significante risico’s

Schatkistbankieren

Voor de presentatie van omtrent schatkistbankieren, afgezet tegen het drempelbedrag conform de Wet Fido en de uitvoeringsregeling Fido, zijn diverse correcties noodzakelijk geweest. Wij adviseren in de toekomst 1-op-1 het daartoe voorgeschreven format voor de berekening van de bedragen die buiten ‘s Rijks schatkist aangehouden mogen worden te volgen.

Interne beheersing

Externe ontwikkelingen

Bijlagen

28 661077847/JS/1666

CONCEPT

3. Jaarverslag

29 661077847/JS/1666

CONCEPT

Jaarverslag – Kwaliteit toelichting Jaarverslag voldoet aan eisen BBV

Kwaliteit paragrafen

In het BBV zijn diverse eisen opgenomen voor de vorm en inhoud van het jaarverslag. Wij hebben vastgesteld dat uw jaarverslag voldoet aan de eisen die het BBV hieraan stelt.

In het BBV zijn diverse eigen opgenomen voor de mate van toelichting in de paragrafen. Wij hebben vastgesteld dat de toelichting in de paragrafen voldoet aan de vereisten vanuit het BBV.

Inleiding

Samenvatting

Jaarrekening

Jaarverslag

Verenigbaarheid jaarrekening en jaarverslag

Informatiewaarde

Wij zijn verplicht vast te stellen of wij op grond van de tijdens de controle verkregen informatie onjuistheden of tegenstrijdigheden hebben geconstateerd tussen de jaarrekening en het jaarverslag die gebruikers van de jaarstukken zouden kunnen beïnvloeden. Dit is naar onze mening niet het geval.

We hebben de informatiewaarde van uw jaarrekening gebaseerd op de inzichtelijkheid, concreetheid en kwaliteit van de analyses vanuit perspectief van de gemeenteraad. De inzichtelijkheid is toereikend en geeft de gebruiker voldoende inzicht in de ontwikkelingen, gerealiseerde prestaties en de oorzaken van de afwijkingen.

Significante risico’s

Interne beheersing

Externe ontwikkelingen

Bijlagen

30 661077847/JS/1666

CONCEPT

Jaarverslag - Kengetallen Relatie tussen kengetallen

De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien. Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden verkregen van de financiële positie van uw organisatie. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van uw financiële positie. De analyse van de weerstandsratio en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol is vastgesteld of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat.

Weerstandsvermogen

In de paragraaf weerstandsvermogen heeft het college een overzicht opgenomen van de weerstandscapaciteit. Het weerstandsvermogen bedraagt volgens deze paragraaf € 24,0 miljoen (2022: € 27,6 miljoen). In de paragraaf weerstandsvermogen zijn de relevante risico’s benoemd. Uw organisatie heeft op basis van interne berekeningen het totale bedrag aan gewogen risico’s waaraan de organisatie is blootgesteld bepaald op € 12,017 miljoen (2022: € 5,797 miljoen). In de bijbehorende programmaverantwoording in de paragraaf weerstandsvermogen (bijlage 1) is een specificatie van deze risico’s opgenomen.

Solvabiliteit

Het solvabiliteitsratio bedraagt ultimo 2023 57% (2022: 53%). Voor de solvabiliteit geldt dat hoe hoger dit percentage is, hoe beter uw organisatie in staat is om haar verplichtingen op lange termijn te voldoen.

Inleiding

Samenvatting

Jaarrekening

Jaarverslag

Significante risico’s

Interne beheersing

De netto schuldquote bedraagt 9% (2022: 4%). De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van uw organisatie ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie.