CConstaterende datwijchen
Koppel je AI →
Document · PDF

356797 Beslisnota Groene Kasteeltuin Wijchen met evenementen

Raad openbaar Wijchen 25 juni 2026, gemeente wijchenBij agendapunt: 356797 Beslisnota Groene Kasteeltuin Wijchen met evenementen3.045 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Openbaar Zaaknummer: Z/26/356797 Pagina 1 van 9 Beslisnota voor de Gemeenteraad Onderwerp: Groene Kasteeltuin Wijchen met evenementen Collegedatum: 26 mei 2026 Voorgesteld besluit de Gemeenteraad besluit: Evenementen in een jaarrond groene Kasteeltuin mogelijk te maken door: 1. Het nemen van beschermende en compenserende maatregelen aan boomgroeiplaatsen; 2. Het aanleggen van een evenementengrasveld; 3. Het aanstellen van een breed inzetbare kasteel(tuin)conciërge; 4. Bij de perspectiefnota een integrale afweging te maken van de benodigde middelen. Aanleiding De kasteeltuin in Wijchen is een groen park met culturele en historische waarde. In de tuin worden verschillende evenementen georganiseerd. Dit culturele aanbod is een positieve waarde voor de groei en bloei van Wijchen. Het maakt Wijchen aantrekkelijk. Toch staat de kasteeltuin ook onder druk. Na vele jaren intensief gebruik heeft dit geleid tot een verdichte bodem, slechte waterdoorlatendheid en afnemende vitaliteit van bomen. Uit onderzoek (Groeiplaatsonderzoek en boomadvies kasteeltuin Wijchen (2025)) blijkt dat zonder ingrijpen de kans toeneemt dat bomen vanwege veiligheidsrisico’s verwijderd moeten worden. Daarmee verliezen we historische waarde en een sfeer die onlosmakelijk verbonden is met deze evenementen. De ecosysteemdiensten zoals verkoeling, waterberging en luchtzuivering staat hierbij ook onder druk.

Naar aanleiding van het rapport over de slechte kwaliteit van het grasveld (Adviesrapportage Gazons kasteeltuin Wijchen, Kragten (2024)) en de bomen is een plan opgesteld om het groen weerbaar te maken voor evenementen. Deze rapporten bevatte ook het advies om nieuw evenementenbeleid op te stellen voordat de tijdelijke parkeerplaats medio 2028 zou worden verwijderd. Op 27 maart 2025 is dit door uw gemeenteraad besproken en is het volgende besloten: De Kasteeltuin jaarrond een groene, duurzame, toekomstbestendige tuin waarbij in gepaste mate evenementen mogen worden gehouden zonder dat dit afbreuk doet aan het doel van de Kasteeltuin. Op 5 maart 2026 heeft uw gemeenteraad de volgende motie aangenomen: Openbaar Zaaknummer: Z/26/356797 Pagina 2 van 9 Ontwikkelingen in de Kasteeltuin moeten veilige, uitvoerbare evenementen mogelijk blijven maken, met een flexibele inrichting die natuur en cultuur respecteert. Veiligheid en bereikbaarheid zijn leidend en plannen worden afgestemd met organisator en hulpdiensten. In deze beslisnota zetten we de consequenties van deze moties op een rij voor wat betreft het gebruik van de kasteeltuin en de kosten die daarmee gemoeid zijn. Hieronder beschrijven we eerst wat we hebben onderzocht en welke opties we hebben bekeken. Om de bomen duurzaam te kunnen behouden zetten we in op het verbeteren en beschermen van de groeiplaatsen van de bomen.

Zo starten we in juni 2026 met het verbeteren van de bodem door beluchting, voeding en een mulchlaag. Vooruitlopend daarop liggen er inmiddels tijdelijk boomstammen om de groeiplaatsen van de bomen alvast te beschermen. In de winter van 2026/2027 voeren we fase 2 uit. Dan vervangen we de grond bij de boomgroeiplaatsen, maar alleen buiten het deel waar de belangrijkste wortels zitten. Daarna volgt fase 3. In deze fase beheren we de bomen structureel. We volgen hun conditie en bestrijden onkruid in de groeiplaats. Een knelpunt bleek het afschermen van de groeiplaatsen. Bij het plaatsen van hekwerken volgens het adviesrapport van het boomonderzoek kan de bestaande indeling van evenementen in de kasteeltuin niet behouden blijven. De organisatie van de Kasteelfeesten heeft voor de editie van 2026 al aanpassingen in de indeling doorgevoerd. Daarnaast hebben we op bestuurlijk niveau gesprekken gehouden met de organisatie van de Kasteelfeesten en zijn alternatieve beschermingsvarianten onderzocht. Op de resterende knelpunten passen we de boombescherming aan volgens Optie 1. Optie 1: Aansluitend op de groeiplaatsverbetering plaatsen we demontabele hekwerken om het essentiële deel van de boomgroeiplaatsen te beschermen. De hekwerken worden op vier locaties tijdelijk gedemonteerd om de Kasteelfeesten mogelijk te blijven maken.

We nemen aanvullende constructieve maatregelen om de groeiplaatsen te ontzien. Daarnaast leggen we werkafspraken met de Kasteelfeesten vast in de vergunning, om de Kasteeltuin zoveel mogelijk te ontzien. Alle knelpunten en de bijbehorende oplossingen staan verder uitgewerkt in Bijlage 1. Daarnaast hebben we ook de volgende twee opties onderzocht: Optie 2: De indeling van de Kasteelfeesten vanaf 2027 herzien, uitgaande van en rekening houdend met het plaatsen van permanente hekwerken en daarmee het beschermen van de bomen. Dit vraagt extra inspanningen van de organisator van de Kasteelfeesten. Door herindeling van het festivalterrein van de Kasteelfeesten zouden permanente hekwerken mogelijk worden gemaakt en zijn geen kostbare constructieve alternatieven nodig. Voor deze optie hebben we niet gekozen omdat herinrichting van de kasteelfeesten niet verder mogelijk is dan zij al gedaan hebben. Optie 3: De indeling van de Kasteelfeesten zoals gehanteerd in 2026 ook vanaf 2027 (en volgende jaren) voortzetten en het plaatsen van groeiplaatsbescherming achterwege laten. Zonder het plaatsen van hekwerken en/ of alternatieve beschermende maatregelen zijn de maatregelen voor het verbeteren van de groeiplaatsen onvoldoende effectief, wat uiteindelijk naar verwachting alsnog zal leiden tot het afsterven van bomen Openbaar | Zaaknummer: Z/26/356797 (zie Bijlage 2).

Omdat deze optie nadelig is voor de bomen hebben we hier niet voor gekozen. Voor een jaarrond groene kasteeltuin heeft bureau Kragten voor het grasveld in een aanvullend advies (Referentiekaarten grasmat (2026)) vier varianten uitgewerkt (zie Bijlage 3). Variant 2, het natuurgras sportveld, is het meest geschikt: deze ondersteunt evenementen én sluit aan bij de wens voor een jaarrond groen karakter. De overige varianten zijn te kwetsbaar of onvoldoende passend. Kunstmatige oplossingen zoals kunstgras of volledige verharding passen niet bij de monumentale en ecologische waarde van de kasteeltuin en zijn daarom niet verder onderzocht. De tijdelijke parkeerplaats in de kasteeltuin blijft in gebruik tot en met 2028. Na het in gebruik nemen van de nieuwe parkeergarage bij Tussen Kasteel en Wijchens Meer kan deze worden verwijderd. Vervolgens wordt het gazon heringericht als evenementengrasveld volgens Variant 2 uit Bijlage 3: natuurgras sportveld. Met de nieuwe grasmat werken we met drie periodes. Er is een periode van actief gebruik, waarin alle evenementen doorgaan (april – september). Daarna volgt een periode van beperkt gebruik, waarin alleen kleinschalige evenementen mogen (oktober – december) Tot slot is er een rustperiode, waarin we het terrein niet gebruiken (december – april) Zo blijft de grasmat in goede staat.

Bij de beoordeling of een evenement groot of kleinschalig is hanteren we de toetsing en indeling van de vergunning van de gemeente Wijchen zoals beschreven in het Evenementenbeleid gemeente Wijchen Artikel 2 onder 2. Daarbij is het ook van belang dat voor en na evenementen (herstel)werkzaamheden aan de grasmat nodig zijn. Als die goed worden uitgevoerd en passend onderhoud wordt uitgevoerd voorkomen we nieuwe bodemverdichting en langdurige schade aan het gras. Eerdere besluiten Datum | Korte omschrijving eerder genomen besluit (vermeld zo mogelijk het zaaknummer/documentnummer) 08-01-2018 | Stand van zaken Kasteeltuin Z/18/013370 24-11-2022 | Beantwoording raadsvragen Kernachtig Wijchen kwaliteit Kasteeltuin Z/22/092383 03-12-2024 | Meningsvormende nota functioneel gebruik kasteeltuin Z/24/271398 25-02-2025 | Beslisnota voor de gemeenteraad over gebruik Kasteeltuin Z/24/271398 Informatienota gemeenteraad bomen kasteeltuin Z/24/271398 05-03-2026 | Motie Kernachtig Wijchen aangenomen Kasteelfeesten en gezonde bomen in de kasteeltuin Z/24/271398 Gewenst resultaat Een jaarrond groene kasteeltuin waar evenementen op verantwoorde wijze kunnen plaatsvinden, zodat Wijchen een levendige en bruisende plek blijft om trots op te zijn.

Dit 3 van 9 Pagina Openbaar Zaaknummer: Z/26/356797 Pagina 4 van 9 gaat hand in hand met een duurzaam bomenbestand en het zorgvuldig inrichten en beschermen van de boomgroeiplaatsen en het grasveld. Argumenten evenementen 1.1 Een jaarrond groene Kasteeltuin die bruikbaar is voor evenementen. Een jaarrond groene Kasteeltuin is belangrijk om de ruimte goed bruikbaar te houden voor evenementen. De monumentale bomen en het groene karakter maken de Kasteeltuin aantrekkelijk voor uiteenlopende evenementen. Door het groen zorgvuldig te beschermen blijft de Kasteeltuin zowel een locatie met historische waarde als een geschikte en herkenbare plek voor evenementen. 1.2 De aantrekkingskracht van de Kasteeltuin zal toe nemen wanneer de bomen en het gras hersteld zijn. De groene Kasteeltuin is een unieke en onderscheidende beleving voor bezoekers van de betrokken evenementen. Wanneer de Kasteeltuin hersteld is zal de esthetische kwaliteit verbeteren en duurzaam behouden blijven. 1.3 Bescherming van de groeiplaatsen van de bomen is geen belemmering voor het houden van evenementen. We plaatsen vaste hekken rondom een deel van de bomen. Bij drie boomgroepen zijn dit demontabele hekken, zodat tijdens de opbouw en uitvoering van de Kasteelfeesten deze hekken geen hinder opleveren.

Daarbij nemen we bij deze boomgroepen alternatieve beschermingsmaatregelen om druk op deze groeiplaatsen te voorkomen. 1.4 De maatregelen zijn nodig voor de veiligheid en continuïteit van evenementen in de Kasteeltuin. Door intensief gebruik van de kasteeltuin is de bodem verdicht, wat de gezondheid en stabiliteit van monumentale bomen aantast en veiligheidsrisico’s met zich meebrengt, zoals takbreuk. Zonder ingrepen verslechtert deze situatie verder en komt zowel de veiligheid als de inzetbaarheid van de kasteeltuin voor evenementen onder druk te staan. Herstel van de bodem en het structureel afschermen van groeiplaatsen zijn daarom noodzakelijk voor duurzaam en veilig gebruik. 1.5 Gezond groen ondersteunt de vitale functies van de Kasteeltuin. De Kasteeltuin draagt bij aan klimaatadaptatie, biodiversiteit en een gezonde leefomgeving. Groen en natuurlijk gras zorgen voor verkoeling, waterberging en een prettig verblijfsklimaat. Dit is niet alleen van belang voor inwoners en bezoekers, maar ook rand voorwaardelijk voor het veilig en comfortabel organiseren van evenementen. 1.6 De afnemende vitaliteit van het groen noodzaakt om vooruit te lopen op het actualiseren van het evenementenbeleid. Uw gemeenteraad heeft op 5 maart jl. gevraagd om een visie voor de evenementen.

Met deze nota sorteren we voor op het nog nader uit te werken nieuwe evenementenbeleid dat het huidige evenementenbeleid zal vervangen. Om zowel de organisaties van evenementen tijdig duidelijkheid te geven als ook gehoor te geven aan de urgentie van de situatie rondom de groeiplaatsen van de monumentale bomen, is besloten om deze nota vooruitlopend op de wijziging van het evenementenbeleid op te stellen. Argumenten evenementengrasveld 2.1 Het aanleggen van een natuurgras sportveld maakt evenementen gedurende langere periode mogelijk terwijl de groene uitstraling behouden blijft. Evenementen zijn geen probleem voor het groen houden van onze Kasteeltuin, zolang de grasmat geschikt is voor evenementen. Met de nieuwe grasmat kunnen we werken met Openbaar Zaaknummer: Z/26/356797 Pagina 5 van 9 drie periodes die langer zijn dan de huidige periode voor het gebruik voor evenementen: één periode van actief gebruik waarin alle evenementen kunnen doorgaan; Een periode van beperkt gebruik waarin we alleen kleinschalige evenementen toestaan en een rustperiode waarin geen gebruik mogelijk is. Zo blijft de grasmat in goede staat. Argumenten kasteelconciërge 3.1 Een breed inzetbare kasteel(tuin)conciërge zorgt voor orde en beheer.

Een breed inzetbare kasteel(tuin)conciërge speelt een belangrijke rol in het dagelijks beheer, toezicht en onderhoud van het kasteel en de kasteeltuin en bij de begeleiding van de evenementen daar. Deze functie ondersteunt bij de organisatie en uitvoering van activiteiten en evenementen, waardoor een veilige, goed onderhouden en professioneel beheerde locatie wordt gewaarborgd. Dit maakt het mogelijk dat evenementen op een verantwoorde manier kunnen blijven plaatsvinden. Daarnaast houdt de conciërge toezicht op de kasteeltuin en verricht hij of zij uiteenlopende werkzaamheden in en rondom het kasteel en het centrum. Argumenten budget 4.1 Door nu te handelen, worden kosten bespaard. Uitstel leidt in dit geval uiteindelijk tot hogere reparatie of herstel kosten. Het behoud van bestaande bomen voorkomt hoge vervangingskosten en langdurig herstel. Volledige vervanging van de bomen leidt tot een terugval in het historische beeld en in ecosysteemdiensten, zoals schaduw en biodiversiteit die pas na tientallen jaren weer op niveau komen. Door preventief te handelen voorkomen we het verlies daarvan en besparen we op toekomstige investeringen en onderhoud. Tegenargumenten en risico’s evenementen 1.1 Vaste indeling Kasteelfeesten vraagt om maatwerk voor bomen Door de jarenlange ervaring van de Kasteelfeesten is een vaste indeling van het terrein ontstaan.

De investeringen die door de Kasteelfeesten zijn gedaan leiden ertoe dat dit voor de toekomst zo moet blijven en het niet mogelijk is deze indeling aan te passen. De verwachting van de organisatie is dat dit geen probleem is. Dit heeft tot gevolg dat er maatwerk maatregelen nodig zijn voor de boomgroeiplaatsen. Deze zijn acceptabel maar niet optimaal voor de bomen. 1.2 De evenementenorganisaties moeten hun indeling aanpassen. De kleinere evenementen hebben hun indeling aangepast. Grotere evenementen, zoals de Kasteelfeesten en de kermis, kunnen vanwege de aangewezen beschermingszones rondom bomen hun huidige indeling niet ongewijzigd voortzetten. Omdat die aanpassingen erg lastig zijn voor de organisatie heeft dit tot gevolg dat er maatwerkoplossingen nodig zijn die daar rekening mee houden. 1.3 Er kan geen garantie gegeven worden op herstel van de bomen. Er bestaat een kans, ondanks voorgestelde maatregelen, dat de ingrepen niet het gewenste resultaat opleveren. De bodemverbetering en groeiplaatseninrichting zullen zorgen voor een vergroting van de overlevingskans van de monumentale bomen en dragen daarmee dus bij aan de veiligheid in de kasteeltuin. Toch blijven factoren zoals leeftijd, ziekte, klimaatstress, wortelschade en andere onvoorziene ontwikkelingen een risico voor het vroegtijdig afsterven van een of meerdere monumentale bomen.

Dit kan ervoor zorgen dat de investering niet voor elke boom het gewenste effect oplevert. Openbaar | Zaaknummer: Z/26/356797 1.4 Het herstel van een monumentale boom vergt tijd. Als we veilig evenementen willen blijven organiseren in de Kasteeltuin moeten we snel handelen en investeren in lange termijn maatregelen. Het zal namelijk enige tijd duren voordat de bomen verbetering laten zien. Het volledig herstellen van de bomen die behouden kunnen blijven zal langer duren, maar is cruciaal voor een veilige openbare ruimte. Tegenargument en risico’s kasteeltuin conciërge 3.1 Onduidelijkheid over rollen en verantwoordelijkheden Wanneer er een conciërge als vaste beheerder is, kunnen organisatoren de neiging hebben om taken zoals opruimen, toezicht houden en het naleven van afspraken deels af te schuiven, omdat zij verwachten en veronderstellen dat de conciërge deze zaken opvangt. Dit kan uiteindelijk leiden tot verminderde betrokkenheid en zorgvuldigheid. Het opnemen van aanvullende voorwaarden in de vergunning ondervangt dit risico. Tegenargumenten en risico’s budget 4.1. Vanwege het houden van evenementen is een hoge investering nodig in bomen met verminderde vitaliteit. Er wordt een grote investering voorgesteld, omdat evenementen hun inrichting niet voldoende kunnen aanpassen aan een goedkopere manier om bomen te beschermen.

De investeringen worden gedaan in bomen die al langer negatieve gevolgen van gebruiksdruk ondervinden en daardoor een lage toekomstverwachting hebben (zie bijlage 2). De toekomstverwachting kan mogelijk worden bijgesteld door de voorgestelde groeiplaatsverbeterende en constructieve maatregelen. 4.2. Een deel van de maatregelen zorgt voor een structurele en terugkerende kostenpost. Het is de insteek om de evenementen nog jaren te organiseren. De constructieve maatregelen voor de boomgroeiplaatsen zullen een jaarlijks terugkerende kostenpost vormen omdat het niet mogelijk is alle maatregelen een permanent karakter te geven. Het onderhoud van het evenementengrasveld brengt hogere structurele kosten met zich mee dan het onderhoud van regulier gazon. Financiële gevolgen De kosten voor de maatregelen bestaan uit eenmalige investeringen en jaarlijks terugkerende (structurele) kosten. Deze hebben betrekking op evenementen, bomen en het grasveld.

Evenementen Voor de aanpassingen nodig in de kasteeltuin om grote evenementen (zoals de Kasteelfeesten) mogelijk te maken zijn aanvullende maatregelen nodig: • | eenmalig: €15.500 • | structureel: €9.000 per jaar (vanaf 2027) Bomen De maatregelen voor bomen worden in drie fasen uitgevoerd: • | Fase 1: geen extra kosten (reeds gedekt via Perspectiefnota 2025) • | Fase 2: €28.000 eenmalig (grondverbetering, uitvoering winter 2026/2027) 6 van 9 Pagina Openbaar | Zaaknummer: Z/26/356797 • | Fase 3: €5.000 per jaar vanaf 2026 (beheer en onderhoud) Beheer Voor toezicht en dagelijks beheer wordt een kasteeltuinconciërge ingezet. De kosten bedragen €44.000 per jaar, start halverwege 2026: • | €22.000 in 2026 (half jaar) • | €44.000 per jaar (vanaf 2027) Samenvatting kosten (bomen en evenementen) Eenmalig: €43.500 (2026) Structureel: • | vanaf 2026: €27.000 • | vanaf 2027: €58.000 per jaar Toekomstige kosten grasveld Na het verwijderen van de tijdelijke parkeerplaats wordt een nieuw grasveld aangelegd. Hiervoor is een eenmalige investering nodig van: €102.500 (Prijspeil 2026). Daarnaast zijn jaarlijkse kosten nodig: • | €11.100 voor herstel na grote evenementen (gebaseerd op twee grote evenementen per jaar) • | €8.500 voor extra onderhoud Structureel totaal vanaf 2028: €19.600 per jaar. 7 van 9 Pagina Openbaar | Zaaknummer: Z/26/356797 Samengevat: 1.

Eenmalige kosten Onderdeel | Jaar | Bedrag Fase 2 bomen (grondverbetering) | 2026 | €28.000 Evenementmaatregelen (o.a. schroefpalen) | 2026 | €15.500 Aanleg nieuw grasveld | 2028 | €102.500 Totaal eenmalig | €146.000 2. Structurele kosten (jaarlijks) Onderdeel | 2026 | 2027 | 2028 e.v. Bomen beheer (fase 3) | €5.000 | €5.000 | €5.000 Evenementmaatregelen | €9.000 | €9.000 Kasteeltuinconciërge | €22.000 | €44.000 | €44.000 Grasherstel evenementen | €11.100 Extra onderhoud grasveld | €8.500 Communicatie De organisatoren van de evenementen in de kasteeltuin informeren we over uw besluit. De inwoners informeren we via de gebruikelijke openbare kanalen. Inwonersparticipatie We hebben diverse malen overleg gehad met de organisatoren van de evenementen in de Kasteeltuin. De kleinschalige evenementen hebben hun inrichting aangepast. Voor de grootschalige evenementen treffen we de aanvullende maatregelen zoals voorgesteld in deze nota. Uitvoering of vervolgstappen De uitvoering van de maatregelen vindt gefaseerd plaats en is afgestemd op de ontwikkelingen rondom bomen, gras en evenementen. Bomen In fase 2 wordt ingezet op grondverbetering door middel van gronduitwisseling. Na afronding van fase 2 start fase 3, waarin het structurele beheer van de bomen wordt uitgevoerd. Evenementen In 2026 zijn enkele aanpassingen gedaan in de indeling van het terrein van de Kasteelfeesten.

De kermis wordt in 2026 georganiseerd met een nieuwe inrichting van het terrein. In 2027 worden voor alle evenementen de vergunningen aangepast, zodat 8 van 9 Pagina Openbaar Zaaknummer: Z/26/356797 Pagina 9 van 9 deze aansluiten op de nieuwe inrichting en het gebruik van de openbare ruimte. Evenementenbeleid In 2026 starten we met het opstellen van een nieuw evenementenbeleid. Dit nieuwe beleid wordt in 2027 voorgelegd aan het college en vormt vanaf dat moment het kader voor de organisatie en facilitering van evenementen. Gras De werkzaamheden aan het grasveld starten nadat de tijdelijke parkeerplaats is verwijderd. De uitvoering hiervan is beoogd in 2028. Na de renovatie van het grasveld gaat fase 3 van start, die zich richt op het herstel na evenementen en het structurele beheer van het gras. Geheimhouding: Niet van toepassing. Advies • Team Fysiek-subteam APV • Team Gebiedsinrichting • Team Strategische Projecten & Advies • Team Juridische advisering fysieke leefomgeving • Team Financiën • Team Algemeen Juridische Zaken Bijlagen: Bijlage 1. Maatwerk maatregelen per boomgroeiplaats Bijlage 2. Toekomstverwachting bomen zonder maatregelen Bijlage 3. Referentiekaarten grasmat Kragten

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://wijchen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/126d0b63-ef74-4ab7-9553-be4cc91d456b?agendaItemId=9b28a4a4-b946-4103-b86b-50f0d17e9722