330131 informatienota resultaten participatie ervaringsstraten ovl 27012026

Openbaar

Zaaknummer: Z/25/330131

Informatienota voor de Gemeenteraad Onderwerp: resultaten participatie ervaringsgebieden openbare verlichting Collegedatum: 27 januari 2026 Kernboodschap Met deze informatienota informeren wij uw raad over de opbrengsten van het participatietraject rond de ervaringsgebieden voor openbare verlichting. Inwoners hebben via vragenlijsten en in de ervaringsstraten feedback gegeven op openbare verlichting in de gemeente Wijchen. Uit de reacties blijkt dat verlichting sterk wordt geassocieerd met veiligheid. Daarom verwerken we deze inzichten in het nieuwe Lichtkader, waarbij gekozen wordt voor verlichtingsniveaus een -maatregelen die aansluiten bij de veiligheidsbeleving van inwoners. Bij het bepalen van de verlichtingsniveaus zal, binnen de grenzen van het beleid, in beginsel gekozen worden voor de meest verlichte, haalbare variant. Het Lichtkader wordt in april 2026 ter vaststelling aan het college aangeboden en vormt de basis voor de verdere uitvoering van vervangings- en vernieuwingsopgaven van openbare verlichting. Eerdere besluiten Datum 22-06-2023 17-10-2024

Korte omschrijving eerder genomen besluit (vermeld zo mogelijk het zaaknummer/documentnummer) Vaststelling beleidsplan Openbare Verlichting 2023 t/m 2030 Motie “licht in de duisternis”

Toelichting Afgelopen zomer startte de informatiecampagne over de uitvoering van het beleidsplan openbare verlichting. Inwoners werden actief gewezen op de vernieuwde website www.wijchen.nl/verlichting. Daarnaast konden zij via een vragenlijst hun mening geven over de openbare verlichting en aangeven waar volgens hen verbeteringen mogelijk waren. Begin november konden inwoners op twee locaties in de gemeente een week lang ervaren hoe het nieuwe beleid er in de praktijk uit kan komen te zien. Ook tijdens deze ervaringsweek was het mogelijk te reageren op de inrichting van de ervaringsgebieden. Met deze informatienota informeren wij uw raad over de ervaringsweek, de uitkomsten van de vragenlijsten en de manier waarop deze worden verwerkt in het Lichtkader. Doelstelling participatie Het beleidsplan openbare verlichting van de gemeente Wijchen biedt duidelijke kaders voor de inrichting van de verlichting in de openbare ruimte. Tegelijkertijd blijft er op onderdelen ruimte voor interpretatie en nadere uitwerking. Deze ruimte wordt onder andere gevonden in de lichtkleur en de mate van verduistering. Ook in de uitstraling van

Pagina 1 van 3

Openbaar

Zaaknummer: Z/25/330131

de armaturen kunnen inwoners een richting meegeven. De interpretabele ruimte vullen we in op basis van de signalen die we tijdens het participatietraject hebben opgehaald. De vragenlijst, die van 9 september tot en met 15 oktober openstond, had als doel inwoners aan het denken te zetten over openbare verlichting én hen de gelegenheid te bieden hun mening te geven. Tijdens de ervaringsweek konden inwoners op twee locaties in de gemeente bovendien zelf ervaren hoe het beleid er in de praktijk uit kan komen te zien. De feedback die we daarbij ontvingen helpt ons om de uitgangspunten verder aan te scherpen. Bij de analyse van de antwoorden is gebleken dat de vragenlijst haar doelstelling slechts gedeeltelijk heeft bereikt. De vragenlijst is door veel respondenten ingevuld, wat aangeeft dat een grote groep inwoners de moeite heeft genomen om zijn of haar mening te geven. Tegelijkertijd is gebleken dat de vragenlijst minder geschikt was om in de breedte input op te halen over de achterliggende doelstellingen van het beleid. In de verdere communicatie wordt daarom expliciet ingegaan op de doelstellingen, uitgangspunten en gemaakte beleidskeuzes, inclusief de onderliggende overwegingen. Opbrengsten participatietraject Van de zomer van 2025 tot 15 oktober konden inwoners een enquête invullen via de website van de gemeente. In totaal maakten 426 inwoners hiervan gebruik.

Bezoekers van de ervaringsstraten in Wijchen en Niftrik werden daarnaast gevraagd een aanvullende vragenlijst in te vullen. In Wijchen gebeurde dit circa 102 keer en in Niftrik 19 keer. Om een objectief beeld te krijgen van de conclusies die op basis van deze vragenlijsten getrokken kunnen worden, is een extern onderzoeksbureau ingeschakeld. Dit bureau analyseerde zowel de opzet van de vragenlijsten als de ruwe data. Het rapport met conclusies is als bijlage toegevoegd aan deze raadsinformatiebrief. Uit de resultaten blijkt dat veel respondenten verlichting sterk associëren met veiligheid. Het dimmen van verlichting of het gebruik van bewegingsdetectie wordt volgens hen juist geassocieerd met meer onveiligheid en een grotere kans op criminaliteit en inbraken. Medewerkers van de WDW waren op vier avonden aanwezig bij de ervaringsstraten om vragen van bezoekers te beantwoorden. De gevoerde gesprekken waren waardevol. Bezoekers plaatsten kritische kanttekeningen, maar spraken ook waardering uit voor de opzet van de ervaringsweek.

Vertaling resultaten participatietraject naar het Lichtkader Hoewel de uitkomsten van de vragenlijsten en de mondelinge reacties uit de ervaringsstraten niet één op één kunnen worden overgenomen in het Lichtkader, laten ze wel zien dat een groot deel van de respondenten moeite heeft met de uitgangspunten van het beleidsplan “donker waar mogelijk, licht waar nodig”. Bij het bepalen van de verlichtingsniveaus zal daarom — binnen de grenzen van het beleid — in beginsel gekozen worden voor de meest verlichte haalbare variant. Vanwege de aanbestedingsregels is het niet mogelijk om een specifiek merk en type armatuur voor te schrijven in het vervangingsbestek. Door middel van functioneel specificeren is het echter wel mogelijk om een vorm en een uitstraling te kiezen.

Pagina 2 van 3

Openbaar

Zaaknummer: Z/25/330131

Door recente gebeurtenissen is de maatschappelijke discussie rondom openbare verlichting veranderd. Door respondenten wordt regelmatig verwezen naar actuele discussies over veiligheid in de avond en nacht. Dit benadrukt dat de veiligheidsbeleving een factor is waarmee rekening gehouden moet worden. In de vertaling van beleid naar het Lichtkader zullen we daarom terughoudend zijn met het verminderen van lichtpunten. Daarnaast zullen er afwijkingen ten opzichte van het beleid voorgesteld worden. Denk hierbij aan het verlichten van hondenuitlaatvelden en enkele fietsroutes in het buitengebied. Deze afwijkende keuzes zullen expliciet gemaakt worden en ter besluitvorming aan het college worden voorgelegd bij vaststelling van het Lichtkader. Bij het doorvoeren van de aanpassingen blijven we aansluiten bij de visie uit het beleidsdocument ‘Donker waar mogelijk, licht waar nodig’, die is gericht op het bevorderen van duurzaamheid en het beschermen van flora, fauna en de gezondheid van onze inwoners. Communicatie en participatie Met de ervaringsgebieden en de vragenlijsten is de fase van het ophalen van ideeën bij inwoners afgerond. Op basis van de conclusies uit deze fase werken we het Lichtkader verder uit. Inwoners die bij het invullen van de vragenlijst hun e-mailadres hebben achtergelaten, houden wij op de hoogte van de vervolgstappen.

Andere inwoners van de gemeente kunnen hun informatie vinden via de projectpagina. Zodra het Lichtkader is vastgesteld, sluiten we de brede participatiefase af en worden de e-mailadressen verwijderd. Hoe gaat het verder? Op basis van de conclusies uit deze fase werken we het Lichtkader verder uit. In april 2026 wordt het Lichtkader ter vaststelling aan het college voorgelegd. Vanaf de zomer van 2026 hervatten we de vervanging van de conventionele verlichting in Wijchen. Locaties waarvan inwoners hebben aangegeven dat het te donker of juist te licht is, worden na vaststelling van het Lichtkader opnieuw beoordeeld om te bepalen of aanpassingen nodig zijn. Voordat we in een gebied starten met de uitvoering, informeren we inwoners over de werkzaamheden. Dit doen we door middel van huis-aan-huisbrieven. Daarnaast organiseren we ook informatiebijeenkomsten. Geheimhouding Niet van toepassing

Pagina 3 van 3