324181 Informatienota evaluatie Zorg-voor-elkaar-woning

Openbaar

Zaaknummer: Z/25/324181

Informatienota voor de Gemeenteraad Onderwerp: Evaluatie Zorg-voor-elkaar woning Collegedatum: 6 januari 2026 Kernboodschap De Zorg-voor-elkaar-woning is zo’n 2,5 jaar geleden geïntroduceerd op initiatief van de gemeenteraad. De Zorg-voor-elkaar-woning biedt onder andere ouders die op leeftijd raken en hun kinderen de mogelijkheid om makkelijker naar elkaar om te kijken en voor elkaar te zorgen. Ook als er (nog) geen sprake is van een echte behoefte aan mantelzorg. Uit de evaluatie blijkt dat, na een aanloopperiode, het aantal aanvragen begint te stijgen. Van de 19 vergunde aanvragen is meer dan de helft uit 2025. Daarnaast zijn er nog twee aanvragen in behandeling. In veruit de meeste gevallen betreft het 60+ers die voor zichzelf een extra woning creëren op het erf van een van hun kinderen. Er is dus (nog) geen directe mantelzorgbehoefte. Het college constateert dat de Zorg-voor-elkaar-woning goed bijdraagt aan de gestelde doelen en de vraag vanuit inwoners. We continueren de regeling. Wel werkt het college aan een aanpassing van de beleidsregels. Het gaat dan bijvoorbeeld om tekstuele aanpassing n.a.v. recente wetgeving (o.a. Omgevingswet), de wijze van toetsing woonen leefklimaat, nieuwe inzichten over afstand tot de hoofdwoning en toepassing bij bedrijfswoningen. Eerdere besluiten Datum 25 mei 2023 7 juli 2022

Korte omschrijving eerder genomen besluit (vermeld zo mogelijk het zaaknummer/documentnummer) Informatienota Zorg-voor-elkaar-woning (Z/23/111180) Motie van de fractie van Kernachtig Wijchen, CDA, D66, PvdA, VVD Zorg-voor-elkaar-woningen

Toelichting Naar aanleiding van de motie ‘Zorg-voor-elkaar-woningen’ heeft het college in april 2023 de beleidsregels zorg-voor-elkaar woning vastgesteld. Daarbij is afgesproken dat na 2 jaar de beleidsregels worden geëvalueerd en waar nodig bijgesteld. Wat is de Zorg-voor-elkaar-woning? De Zorg-voor-elkaar-woning biedt onder andere ouders die op leeftijd raken en hun kinderen de mogelijkheid om makkelijker naar elkaar om te kijken en voor elkaar te zorgen. Ook als er (nog) geen sprake is van een echte behoefte aan mantelzorg. Naast het versterken van sociale cohesie en het tegengaan van eenzaamheid, biedt de Zorgvoor-elkaar-woning ook meerwaarde doordat mantelzorg al is geregeld voordat er een acute behoefte ontstaat. Bovendien draagt het in beperkte mate bij aan het oplossen van het huidige woningtekort.

Pagina 1 van 3

Openbaar

Zaaknummer: Z/25/324181

Er zijn drie situaties waarin een Zorg-voor-elkaar-woning mogelijk is: a. er is sprake van een leeftijd van 60 jaar of ouder, er hoeft geen mantelzorg aangetoond te worden; of: b. er is sprake van een progressieve aandoening waarbij aantoonbaar binnen 10 jaar een mantelzorgbehoefte ontstaat. Deze behoefte dient te worden aangetoond door middel van een verklaring van een onafhankelijke deskundige; of: c. er bestaat aantoonbare behoefte aan mantelzorg (de al bestaande regeling mantelzorgwoning). Daarnaast is het nog steeds mogelijk om onder bepaalde voorwaarden vergunningvrij een mantelzorgwoning te realiseren. Dat was het overigens al voor de beleidsregel werd ingesteld. Dit kan o.a. alleen als er daadwerkelijk sprake is van mantelzorg. De Zorg-voor-elkaar-woning gaat verder en is dus niet vergunningvrij. De beleidsregels die het college in april 2023 vastgesteld heeft, zijn ondertussen verankerd in het bestemmingsplan Stedelijk Gebied Wijchen. Cijfers Van april 2023 t/m november 2025 is er voor 19 zorg-voor-elkaar woningen een vergunning verstrekt. Er zijn nog 2 aanvragen in behandeling. Daarbij zien we een toename over de jaren. In 2023 waren het er maar 2, in 2024 5 keer en in 2025 tot heden al 12 woningen. De verdeling over de kernen en ligging is als volgt: kern totaal binnen bebouwde kom Wijchen 12 7 Batenburg 1 Bergharen 3 2 Leur 2 Niftrik 1 totalen 19 9

buitengebied 5 1 1 2 1 10

Bij de woningen in het buitengebied is in vier gevallen afgeweken van het bestemmingsplan door de tijdelijke woonunit buiten het agrarisch bouwvlak te plaatsen. Dit hebben we gedaan vanwege tijdelijkheid van de woning en de mantelzorgbehoefte (op termijn), maar enkel als het ruimtelijk aanvaardbaar is. De Zorg-voor-elkaar woning is met name populair zonder directe behoefte aan mantelzorg. Bij 16 van de 19 woningen gaat het om 60+ als reden voor bewoning. In alle gevallen is ouder-kind de relatie tussen de bewoners van de hoofdwoning en die van de zorg-voor-elkaar-woning. Een tijdelijke woonunit blijkt het meest populair. In slechts 4 gevallen is gebruik gemaakt van bestaande bouwwerken (garage, aanbouw, bijgebouw) om de Zorg-voor-elkaar woning in te realiseren. Reguliere mantelzorgwoning Omdat de reguliere mantelzorgwoning vergunningvrij is, melden initiatiefnemers zich vaak niet bij de gemeente. Van deze variant hebben we dus geen betrouwbare cijfers.

Pagina 2 van 3

Openbaar

Zaaknummer: Z/25/324181

Werken met de regeling De Zorg-voor-elkaar-woning is eigenlijk een variant tussen de mantelzorgwoning en de permanente woning in. Er zijn meer vereisten dan bij vergunningvrije reguliere mantelzorgwoning, maar minder (gelet op de tijdelijkheid) dan een permanente woning. Dat maakt het in de praktijk af en toe lastig beoordelen. Voorbeeld hiervan is de vereiste dat er geen milieuhygiënische en ruimtelijke belemmeringen tegen het gebruik van het bijbehorend bouwwerk of woonunit voor bewoning bestaan. Hoe ga je om met een zorgvoor-elkaar-woning bij een bedrijfswoning op een bedrijventerrein? In hoeverre schaadt je de omliggende bedrijven dan in hun belangen? Maar ook, is er sprake van risico’s voor de bewoner van de Zorg-voor-elkaar-woning door de nabijheid van de bedrijven? De bewoner is misschien niet altijd geheel zelfstandig en kan zich bij gevaar niet zelf in veiligheid brengen. Daarom wil het college de beleidsregel zorg-voor-elkaar-woning licht aanpassen. Dan kan het college de beleidsregels meteen bijwerken naar aanleiding van onder meer recente wetgeving, nieuwe inzichten over afstand tot de hoofdwoning en toepassing bij bedrijfswoningen. Gevolgen De Zorg-voor-elkaar-woning draagt bij aan de doelen die gesteld zijn bij het vaststellen van het beleid. Het samen erfdelen van ouders en kinderen, draagt bij aan het tegengaan van eenzaamheid.

Daarbij is in alle gevallen de eventuele mantelzorg al geregeld voordat er een acute behoefte ontstaat. Daarnaast draagt het, zij het beperkt, bij aan het oplossen van het huidige woningtekort. We beschikken niet over genoeg gegevens om te stellen dat er 19 woningen beschikbaar zijn gekomen voor andere woningzoekenden. We kunnen wel zeggen dat er 19 huishoudens zijn gehuisvest buiten de reguliere woningvoorraad om. Voldoende redenen om de mogelijkheid om een Zorg-voor-elkaar-woningen te realiseren voort te zetten. Communicatie Na aanpassing van de beleidsregels besteden we weer aandacht aan de Zorg-voor-elkaar woning in onze communicatie. Uitvoering of Vervolgstappen We continueren de regeling. Na aanpassing van de beleidsregels infomeren we de raad en inwoners hierover. Geheimhouding: Niet van toepassing.

Pagina 3 van 3