322881 Beslisnota raad Toestemming treffen gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Groene Metropool

Openbaar

Zaaknummer: Z/25/322881

Beslisnota voor de Gemeenteraad Onderwerp: Beslisnota raad Toestemming treffen gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Groene Metropool Collegedatum: 28 oktober 2025 Voorgesteld besluit de Gemeenteraad besluit: 1. toestemming te geven aan het college om de gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Groene Metropool te treffen. Aanleiding De aanleiding voor dit collegevoorstel ligt in zowel landelijke als regionale ontwikkelingen. Landelijk is het Vergunningen, Toezicht en Handhaving-stelsel (hierna: VTH-stelsel) kritisch beoordeeld door de Commissie van Aartsen, wat heeft geleid tot een verbeterprogramma en de oproep tot verdere professionalisering en samenwerking. Omdat de Omgevingsdienst Regio Arnhem (hierna: ODRA) en de Omgevingsdienst Regio Nijmegen (hierna: ODRN) al sinds hun oprichting intensief samen werken is in 2023 is een verkenning gestart naar een fusie. Sinds eind 2024 wordt er intensief samengewerkt aan de voorbereiding van de fusie. In december 2024 besloten de besturen van ODRA en ODRN een juridische fusie te verkennen. Op 25 september 2025 heeft de raad de ontwerp-Gemeenschappelijke Regeling en het ontwerp-Bedrijfsplan Omgevingsdienst Groene Metropool (hierna: ODGM) behandeld. De raad heeft besloten om zienswijzen in te dienen.

In alle zienswijzen van de toekomstige deelnemers (gemeenten en provincie) blijkt dat de fusie van ODRA en ODRN tot ODGM per 1 januari 2026 brede steun krijgt. Gemeenteraden en Provinciale Staten vragen wel aandacht voor financiën, continuïteit, nabijheid, informatievoorziening en personeel. Het Algemeen Bestuur erkent dit en neemt maatregelen om kosten, kwaliteit, bereikbaarheid, transparantie en zorgvuldig personeelsbeleid te borgen. Daarnaast hebben diverse toekomstige deelnemers specifieke zienswijzen op de ontwerpGemeenschappelijke Regeling gegeven. Zo ook de raad van Wijchen. In bijlage 6 is een totaaloverzicht van alle ingebrachte zienswijzen per deelnemer weergegeven met daarop een reactie van de Algemeen Besturen van ODRA en ODRN. De ingebrachte zienswijzen hebben niet geleid tot aanpassingen van de ontwerpGemeenschappelijke Regeling. Op 11 september 2025 hebben de Algemene Besturen van ODRA en ODRN in een gezamenlijke vergadering de reactienota zienswijze, het Bedrijfsplan, de gemeenschappelijke regeling, de financiële nota en de liquidatieplannen voor beide diensten goedgekeurd. Op 1 oktober 2025 is de definitieve reactie op alle ingebrachte zienswijzen vastgesteld. Daarmee is de basis gelegd voor de formele toestemmingsprocedure.

Pagina 1 van 5

Openbaar

Zaaknummer: Z/25/322881

Het college is voornemens de gemeenschappelijke regeling Groene Metropool te treffen. Voordat het college dit kan doen, moet het college op grond van artikel 51, vierde lid, van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) eerst toestemming vragen aan de raad. De raad mag deze toestemming alleen onthouden wegens strijd met het recht of het algemeen belang. Eerdere besluiten Datum

Korte omschrijving eerder genomen besluit (vermeld zo mogelijk het zaaknummer/documentnummer)

25 september 2025

Bespreken ontwerp gemeenschappelijke regeling Groene Metropool voor zienswijze.

Gewenst resultaat Door het treffen van één (gezamenlijke) Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Groene Metropool -met als ingangsdatum 1 januari 2026- door alle deelnemers van de ODRN en ODRA wordt per die datum Omgevingsdienst Groene Metropool opgericht. Een nieuwe dienst, die uitvoering kan geven aan de vraagstukken en opgaven die op de deelnemers afkomen in een snel veranderende maatschappij. Hierdoor kan de nieuwe dienst bijdragen aan een veilige, duurzame en gezonde leefomgeving. Door besluitvorming tijdig plaats te laten vinden, kan aan medewerkers van beide diensten zo snel mogelijk duidelijkheid worden geboden. Zorgvuldigheid staat hierbij voorop. Daarbij komt dat het zeker in de huidige, krappe arbeidsmarkt belangrijk is snel helderheid te bieden aan de medewerkers. Argumenten 1.1 Er is geen strijd met het recht of het algemeen belang Voordat het college de Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Groene Metropool kan treffen, moet de raad toestemming geven op grond van artikel 51, lid 4 Wgr. Uit de wet vloeit voort dat de raad de toestemming alleen mag onthouden wegens strijd met het recht of algemeen belang. Daar is hier geen sprake van. 1.2 Fusie maakt de dienst toekomstbestendig De fusie levert een wendbare, deskundige en slagvaardige organisatie op. Dat maakt het makkelijker om gekwalificeerd personeel aan te trekken en te behouden.

Zo blijft de uitvoering van gemeentelijke en provinciale taken geborgd. 1.3 Logische keuze voor samenwerking in deze regio ODRA en ODRN vullen elkaar goed aan: ze bedienen vergelijkbare typen gemeenten, delen beleidsambities binnen de Groene Metropool Regio en hebben al een stevige samenwerkingsbasis. ODRA focust op milieutoezicht, ODRN op vergunningverlening. Samen dekken zij alle provinciale milieutaken in Gelderland af. Ten aanzien van de door de raad ingebrachte zienswijze: 1.4 Financiële consequenties zijn inzichtelijk en verantwoord De financiële consequenties van het besluit zijn voldoende inzichtelijk en verantwoord, omdat de fusie budgettair neutraal wordt ingericht: de gezamenlijke lasten voor de deelnemers blijven gelijk aan de huidige situatie en er is geen sprake van structurele kostenstijgingen. De incidentele fusiekosten voor de voorbereiding en realisatie (fase 1 en 2) zijn volledig gedekt met bijdragen van de diensten zelf, subsidies van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en het Interbestuurlijk Programma

Pagina 2 van 5

Openbaar

Zaaknummer: Z/25/322881

versterking Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (IBP VTH), en waar nodig middelen van de provincie Gelderland. Voor de integratiefase vanaf 2026 zijn de kosten geraamd op circa €1 miljoen, waarvoor een incidentele provinciale bijdrage is aangevraagd; bij het uitblijven daarvan worden alternatieve scenario’s aan de besturen voorgelegd. Frictiekosten zijn beperkt en voorzien in de begroting, mede doordat alle medewerkers een plek krijgen binnen ODGM. De liquidatie van ODRA en ODRN zelf betreft een administratieve afhandeling. Hier worden geen bijzondere financiële gevolgen verwacht. Dankzij strakke monitoring, transparante besluitvorming en tijdige rapportage zijn de financiële risico’s beheersbaar, waardoor het besluit een verantwoord financieel traject vormt. 1.5 Het behoud van nabijheid en dienstverlening is voldoende geborgd Beide besturen geven ten aanzien van de nabijheid aan dat het uitgangspunt is dat de fusie niet mag leiden tot verdere afstand tot haar deelnemers. Om dit te borgen is afgesproken dat beide bestaande locaties (Arnhem en Nijmegen) voorlopig behouden blijven. Hiermee blijven de korte lijnen met deelnemers in de regio in stand. Daarnaast wordt ingezet op een herkenbare en toegankelijke organisatie, ook in de communicatie en dienstverlening richting gemeenten, inwoners en bedrijven.

1.6 Heldere en transparante informatievoorziening via het informatieprotocol In het informatieprotocol staan afspraken over welke informatie de raden, de Staten, de colleges en de ambtelijke organisatie van de deelnemers op welk moment kunnen verwachten. Bij de verdere uitwerking van het informatieprotocol wordt nadrukkelijk rekening gehouden met de zorgen van de raden en Provinciale Staten van een heldere en transparante informatievoorziening. Het voornemen is om het Algemeen Bestuur van de nieuwe dienst te adviseren het informatieprotocol aan de raden en Staten voor te leggen voor zienswijzen. Tegenargumenten en risico’s 1.1 Geen fatale termijn maar continuïteit van wettelijke taakuitvoering komt in gevaar. Er is geen sprake van een fatale termijn. Indien het college echter niet tijdig (voor 1 januari 2026) instemt met het vaststellen van de Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst Groene Metropool en andere deelnemers doen dit wel in meerderheid, dan ontstaat de situatie dat de Omgevingsdienst Groene Metropool wordt opgericht en wij geen gebruik meer kunnen maken van de diensten van onze huidige omgevingsdienst aangezien die dan is geliquideerd. In dat geval komt de continuïteit van de wettelijke taakuitvoering in gevaar en zullen we een verplichting opgelegd krijgen om voor de VTHbasistaken alsnog aan te sluiten bij een omgevingsdienst.

1.2 Artikel 14 lid 3 van de GR ODGM is niet aangepast De raad heeft verzocht aan artikel 14 lid 3 toe te voegen dat: het nog op te stellen informatieprotocol, de kadernota, de periodieke evaluatie, een van de regeling afwijkende uittredingsregeling en de te ontwikkelen financieringssystematiek die per 2028 in werking moet treden, voor zienswijzen aan de raden en Provinciale Staten voorgelegd dienen te worden. Beide Algemeen Besturen erkennen het belang dat uw raad hecht aan een stevige informatiepositie van gemeenteraden en Provinciale Staten, maar kiezen ervoor de definitieve GR daar niet op aan te passen. Daarmee behoudt het Algemeen Bestuur van ODGM, waar een afgevaardigde van het college van Wijchen ook plaats in neemt, de ruimte om straks een afweging te maken of raden en Staten om een zienswijze worden gevraagd. Het college van Wijchen zal zich binnen het Algemeen Bestuur actief inzetten om de informatiepositie van de gemeenteraad te waarborgen en ervoor te zorgen dat de raad tijdig en volledig wordt betrokken bij de verdere ontwikkeling van de ODGM. Ook in de verdere uitwerking van het informatieprotocol voor

Pagina 3 van 5

Openbaar

Zaaknummer: Z/25/322881

de ODGM zal de door de raad gevraagde zorgvuldige betrokkenheid nadrukkelijk worden meegenomen. Daarbij wordt gestreefd naar een duidelijke specificatie waar nodig, maar ook naar voldoende flexibiliteit om te kunnen inspelen op onvoorziene situaties en bestuurlijke actualiteit. Financiële gevolgen De fusie wordt budgettair neutraal ingericht: de gezamenlijke lasten voor de deelnemers blijven gelijk aan de huidige situatie en er is geen sprake van structurele kostenstijgingen. De incidentele fusiekosten voor de voorbereiding en realisatie (fase 1 en 2) zijn volledig gedekt met bijdragen van de diensten zelf, subsidies van het ministerie van IenW en het programma IBP-VTH, en waar nodig middelen van de provincie Gelderland. Zoals aangegeven in hoofdstuk 2.2.3 van de bijlage “liquidatieplan ODRN” zijn eventuele herverdeeleffecten tussen de gemeenten nu nog niet in beeld. Ontstane herverdeeleffecten zullen in de komende rapportages worden meegenomen. Communicatie Niet van toepassing. Inwonersparticipatie Niet van toepassing. Uitvoering of Vervolgstappen Nadat de raad toestemming aan het college heeft gegeven, zal het college de gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Groene Metropool treffen.

Nadat alle colleges zijn overgegaan tot het treffen van de gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Groene Metropool, volgt een bekendmaking hiervan door de provincie, waarmee de regeling in werking treedt. Tegelijk met het besluit van het college om de GR ODGM te treffen per 1 januari 2026, zal het college ook besluiten over de punten: • Het opheffen van de Gemeenschappelijke Regeling Regio Nijmegen vanaf 1 januari 2026; • Het vaststellen van het Mandaatbesluit ODGM, onder gelijktijdige intrekking van het mandaatbesluit aan de ODRN; • Het besluiten tot het aangaan van een dienstverleningsovereenkomst met ODGM, waarmee de huidige dienstverleningsovereenkomst met de ODRN (ongewijzigd) wordt voortgezet; • Het aanwijzen van het AB-lid voor ODGM. We kiezen ervoor het voorstel over de hiervoor genoemde onderdelen pas op 16 december 2025 aan het college voor te leggen – in plaats van in het nu voorliggend voorstel - zodat de laatste ontwikkelingen daarin nog kunnen worden meegenomen. Geheimhouding: n.v.t. Advies Algemeen Juridische Zaken: positief

Pagina 4 van 5

Openbaar

Zaaknummer: Z/25/322881

Bijlagen 1. Aanbiedingsbrief college stukken toestemmingsprocedure Omgevingsdienst Groene Metropool 2. Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Groene Metropool 3. Toelichting GR Omgevingsdienst Groene Metropool 4. Reactienota op de zienswijzen bij de ontwerp GR-ODGM en ontwerpBedrijfsplan ODGM Wijchen 5. Totaaloverzicht zienswijze en reacties ontwerp-BP en ontwerp-GR ODGM 6. Notitie financiële consequenties fusie ODGM i.o. 7. Bedrijfsplan ‘Op weg naar een nieuwe Omgevingsdienst’ 8. Liquidatieplan ODRN

Pagina 5 van 5