322416 Informatienota Bestrijden van ratten in de gemeente Wijchen

Openbaar

Zaaknummer: Z/25/322416

Informatienota voor de Gemeenteraad Onderwerp: Bestrijden van ratten in de gemeente Wijchen Collegedatum: 6 januari 2026 Kernboodschap De wetgeving rond rattenbestrijding is aangescherpt, waarbij sinds 1 januari 2023 het gebruik van rattengif (rodenticiden) voor particulieren verboden is. Alleen gecertificeerde professionele ongediertebestrijders mogen, onder strenge voorwaarden, gif inzetten. Door deze aanscherping van de regels zien we een sterke stijging van het aantal meldingen van overlast door ratten. Hiermee komt het in de meerjarenbegroting opgenomen budget voor de bestrijding van ratten sterk onder druk te staan. Door middel van deze informatienota geven we graag inzicht in de wijze waarop de meldingen worden opgepakt en de overlast wordt bestreden. Toelichting Ratten kunnen schade veroorzaken aan infrastructuur, voedselvoorraden aantasten en ziektes overbrengen op mens en dier. Om de volksgezondheid en leefbaarheid te waarborgen, is een structurele aanpak van rattenbestrijding noodzakelijk. De gemeente coördineert de bestrijding van ratten in de openbare ruimte, de verantwoordelijkheid voor de bestrijding van ratten op particulier terrein ligt bij de perceeleigenaar. Huidige situatie • In 2024 zijn er 305 meldingen van rattenoverlast geregistreerd en 2.389 bezoeken afgelegd.

• In 2025 zijn er tot en met 12 november al 319 meldingen binnengekomen en 2.692 bezoeken afgelegd. Rekening houdend met een doorrekening voor de rest van het jaar komen we op een aantal van ca. 381 meldingen in 2025. Dit betekent een stijging van ca. 21% • De overlast concentreert zich met name in de wijken centrum, Saltshof, Veenhof, randen Wijchens meer en Wijchen Noord. Hier is sprake van open water, veel voedselbronnen en dichte bebouwing. • Door nieuwbouw op voormalige agrarische locaties, zijn er minder agrarische locaties waar ratten zich kunnen nestelen. Daarom nestelen de ratten zich in een woonwijk. Hier is vaak voldoende voedsel en schuilmogelijkheid aanwezig dus geen reden voor de ratten om te verplaatsen. • Vervuiling rondom woningen op particuliere percelen en illegale dumpingen zijn een bron van voedsel en biedt de ratten mogelijkheden om te schuilen. • Ecologisch onderhoud van bermen en plantsoenen geeft de rat veel schuil- en migratiemogelijkheden. • De gemeente werkt momenteel samen met een externe plaagdierbestrijder voor het uitvoeren van inspecties en het bestrijden van de ratten door het plaatsen van vallen aangevuld met andere vangmethodes. Door de wetgeving is het gebruik van gif alleen in zeer uitzonderlijke omstandigheden toegestaan.

• De externe plaagdierenbestrijder beschikt over de juiste kennis en middelen om een rattenplaag op te sporen en de ratten effectief te bestrijden. Het bedrijf en medewerkers is hiervoor volledig gecertificeerd.

Pagina 1 van 3

Openbaar

Zaaknummer: Z/25/322416

Aanpak De gemeente volgt de wettelijke verplichting voor een integrale en preventieve aanpak, gebaseerd op de principes van Integrated Pest Management (IPM). De aanpak bestaat uit de volgende onderdelen: a. Bestrijding • Onderzoek rattenbestrijding: tijdens het onderzoek dient bekeken te worden of de ontvangen klacht daadwerkelijk ratten betreft. Blijkt het om ratten te gaan dan dient onderzocht te worden waardoor de overlast is opgetreden en dient de bewoner geadviseerd te worden betreffende mogelijke wering, conform de integraal IPM-methode. • Rattenbestrijding: - mocht uit het onderzoek blijken, dat er een bestrijdingsactie uitgevoerd dient te worden, dan mogen daarvoor uitsluitend door CTGB (Het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden) wettelijk toegelaten bestrijdingsmiddelen of -materialen worden toegepast; - de wijze van bestrijding en een eventueel gebruik van bestrijdingsmiddelen dient te worden uitgevoerd volgens de meest recente IPM-knaagdierbeheersing methode. - Voor een bestrijdingsactie wordt uitgegaan van gemiddeld 6 bezoeken; - te weten: ▪ 1e bezoek uitzetten bestrijdingsmiddelen ▪ 2e en 5e bezoek betreft controle van: • opname voer en eventueel bijvullen • opnieuw zetten klem ▪ 6e bezoek is een controle of er nog steeds bestrijding nodig is.

Als er geen activiteiten van ratten meer worden waargenomen wordt de bestrijdingsactie beëindigd. Gestreefd wordt de bestrijding binnen 4 maanden effectief af te ronden. b . Monitoring Wekelijks vindt er afstemming plaats tussen de aannemer en de opdrachtgever waarin lopende zaken worden besproken. Iedere melding wordt in BuitenBeter (meldingen systeem) geregistreerd. De verloop van de bestrijding is in de pest-scan(programma voor registratie IPM Knaagdierenbestrijding) te volgen. Na beëindiging van de bestrijding ontvang de gemeente een schriftelijke rapportage. In dit rapport worden de onderstaande gegevens beschreven: • • • • • • • • •

datum en tijdstip van ontvangst van de melding; datum van het onderzoek; locatie van de melding, naam en adres; soort object, bijvoorbeeld woning of bedrijf; de oorzaak van de overlast; datum van de bestrijdingsactie; welke bestrijdingsmiddelen er zijn toegepast; hoeveel (dode) ratten er zijn aangetroffen en welke soort; datum beëindiging van de bestrijdingsactie.

Pagina 2 van 3

Openbaar

Zaaknummer: Z/25/322416

Om een beeld te geven van de aantal door onze organisatie verwerkte meldingen is hieronder een overzicht opgenomen van het aantal adressen per jaar waar meldingen van zijn gedaan. In dit overzicht is duidelijk te zien dat na aanpassing van de methode van bestrijding, vanaf 2024, de aantallen explosief stijgen. JAAR ADRESSEN 2020 64 2021 100 2022 158 2023 56 2024 305 2025 319* * tot en met 12-11-2025 Na aanpassing van de methode van bestrijding zien we ook een sterke toename van het aantal bezoeken dat er uitgevoerd moet worden per adres van de melding. Dit overzicht van het aantal bezoeken voor een effectieve bestrijding per jaar op de adressen waarvan de meldingen zijn gedaan staat hieronder. Ook hier is na het aanpassen van de methode van bestrijding een zeer sterke stijging van het aantal bezoeken te zien. JAAR BEZOEKEN 2020 133 2021 223 2022 292 2023 476 2024 2.389 2025 2.692 * tot en met 12-11-2025 Communicatie Om meer grip te krijgen op de situatie wordt nu gewerkt aan een gerichte communicatiecampagne om inwoners bewust te maken van hun rol in het voorkomen van rattenoverlast. Hierbij wordt gebruikgemaakt van sociale media, wijkkranten e.d. Op dit moment kunnen inwoners al via de gemeente website tips krijgen om rattenoverlast te voorkomen. Ook kunnen ze via de website een melding doen van rattenoverlast.

Financiën De kosten voor de uitvoering van de werkzaamheden waren voor 2025, op basis van ervaringen uit voorgaande jaren, geraamd op € 50.000,- Door de toename van het aantal meldingen is dit bedrag overschreden. Tijdens de reguliere verantwoording van het budget wordt dit meegenomen in de daarvoor bedoelde rapportage. Vervolg • Start communicatie: 1 maart 2026 • Eerste evaluatie: juni 2026 • Jaarlijkse rapportage aan college over voortgang en resultaten

Pagina 3 van 3