303463 Beslisnota Subsidie Decentralisatie-uitkering 2025 en 2026

Openbaar

Zaaknummer: Z/25/303463

Beslisnota voor de Gemeenteraad Onderwerp: Subsidie Decentralisatie-uitkering 2025 en 2026 Voorgesteld besluit de gemeenteraad besluit: 1. Stichting de Bibliotheek Wijchen in 2025 en 2026 een incidentele subsidie te verlenen van € 122.558 uit de landelijke decentralisatie-uitkering. Hiermee wordt het mogelijk de bestaande bibliotheekvestiging locatie Bergharen verder te kunnen versterken, ook voor Batenburg, Hernen en Leur, naar een meer volwaardige bibliotheekvoorziening en kan er gedegen worden voorbereid op de gemeentelijke zorgplicht. Aanleiding De tweede helft van 2026, uiterlijk 1 januari 2027, treedt naar verwachting de gewijzigde Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) in werking. Deze wetswijziging introduceert een zorgplicht voor de gemeente ten aanzien van de openbare bibliotheek. In de periode 2023-2024 konden gemeenten een specifieke uitkering (SPUK) ontvangen voor het versterken van het lokale bibliotheekstelsel. Om de taak te kunnen uitvoeren ontvangen gemeenten een structurele bijdrage via het gemeentefonds. In de periode tussen de SPUK en invoering van de wettelijke zorgplicht, ontvangen gemeenten een decentralisatie-uitkering om zich voor te bereiden. Hiervoor is in 2025 en 2026 totaal € 59,3 miljoen voor beschikbaar. Dit bedrag wordt over alle gemeenten verdeeld op basis van een bedrag van € 2,95 per inwoner.

Bij kleinere gemeenten wordt dit aangevuld tot € 100.000. De gemeente Wijchen ontvangt in 2025 en 2026 op basis hiervan € 122.558. Dit bedrag is gepubliceerd met de Septembercirculaire 2024. De middelen zijn bedoeld voor het versterken van het bibliotheekstelsel, het continueren van de SPUK-investeringen en ervoor te zorgen dat gemeenten zich kunnen voorbereiden op de wettelijke zorgplicht voor bibliotheekvoorzieningen. Met de zogenaamde zorgplicht wordt er gegarandeerd dat iedere inwoner van Nederland binnen een redelijke afstand toegang heeft tot een volwaardige bibliotheek. De zorgplicht moeten er ook toe leiden dat het netwerk van bibliotheekvoorzieningen kwantitatief en kwalitatief in stand blijft en dat bibliotheekorganisaties blijven bijdragen aan lokale maatschappelijke opgaven. Gemeente Wijchen ontving 29 augustus 2024 een toekenning waardoor aanspraak kon worden gemaakt op de rijksmiddelen voor ‘herstel en zorgplicht’, de regeling eenmalige specifieke uitkeringen lokale bibliotheekvoorzieningen 2023-2024 (SPUK Bibliotheken). Gemeente Wijchen heeft deze gelden vervolgens één-op-één doorgezet naar Stichting de Bibliotheek Wijchen in de vorm van een incidentele subsidie. De reeds van start gegane upgrade in Bergharen, van een beperkte bibliotheekvoorziening naar een volwaardigere bibliotheekvoorziening, kan daarmee worden gefinancierd.

Subsidiëring aan Stichting de Bibliotheek Wijchen vanuit de SPUK Bibliotheken komt medio 2026 tot een einde. Daarna blijven er structurele kosten om de locatie volwaardig te kunnen laten draaien. Juist in die kosten voorziet de decentralisatie-uitkering, om bibliotheekvestigingen die op basis van de SPUK zijn gerealiseerd, te kunnen bestendigen.

Pagina 1 van 3

Openbaar

Zaaknummer: Z/25/303463

De Gemeente Wijchen hoeft geen verantwoording af te leggen over de besteding van de decentralisatie-uitkering. Naar aanleiding hiervan ontstond eerder dit jaar onrust onder bibliotheken of de decentralisatie-uitkering wel aan bibliotheken ten goede zou komen. Op 20 mei 2025 heeft provincie Gelderland daarop een brief gestuurd aan alle Gelderse gemeenten. Deze brief kon niet worden losgezien van de brief die is gestuurd door de minister van OCW op 18 maart 2025. In de brief van de minister werd de oproep gedaan de decentralisatie-uitkering, waarvan wordt aangegeven dat die specifiek bedoeld is voor het lokale bibliotheekwerk, daadwerkelijk door te zetten naar de bibliotheek, één-op-één, met als reden de uitvoering van de wettelijke zorgplicht gedegen vorm te kunnen geven. De brieven van de minister en de provincie maken duidelijk dat het Rijk en de provincie groot belang hechten aan toekomstbestendige, toegankelijke, kwalitatief hoogwaardige bibliotheekvoorzieningen, omdat deze een belangrijke bijdrage leveren aan de grote maatschappelijke uitdagingen van deze tijd op het gebied van burgerschap, sociale cohesie en welzijn. Gemeente Wijchen ziet dit belang eveneens en stelt de decentralisatie-uitkering daarom één-op-één beschikbaar aan Stichting de Bibliotheek Wijchen in de vorm van een incidentele subsidie. Eerdere besluiten Datum

Korte omschrijving eerder genomen besluit

18-03-2025

Z/25/290845

21-05-2025

Z/25/302949

22-05-2025

Z/24/270194

Brief minister Decentralisatie-uitkering openbare bibliotheken, wijziging Bibliotheekwet (Wsob) Brief provincie Gelderland Decentralisatie-uitkering openbare bibliotheken 2025 en 2026 SPUK Lokale Bibliotheekvoorziening 2024 en het verlenen van een incidentele subsidie

Gewenst resultaat De decentralisatiegelden 2025 en 2026 zijn voor noodzakelijke versterking en uitbreiding van lokale bibliotheekvoorzieningen en voorbereiding op de gemeentelijke zorgplicht met als specifieke doelen de nieuw opgebouwde bibliotheekcapaciteit voort te kunnen zetten en de bestaande bibliotheek te kunnen verbeteren. Argumenten 1.1 De decentralisatie-uitkering is bedoeld voor het versterken van het bibliotheekstelsel, het continueren van de SPUK-investeringen en te zorgen dat gemeenten zich gedegen kunnen voorbereiden op de wettelijke zorgplicht voor bibliotheekvoorzieningen. Stichting de Bibliotheek Wijchen kan met de eerder verleende subsidie, op basis van de SPUK Bibliotheken, de beperkte bibliotheekvoorziening (Bergharen) upgraden naar een volwaardigere bibliotheekvoorziening. Hiermee versterkt de gemeente Wijchen het bibliothekennetwerk. De decentralisatie-uitkering voorziet o.a. in de structurele kosten waarmee de volwaardigere bibliotheekvoorziening wordt geconfronteerd. 1.2 De decentralisatie-uitkering zorgt voor een gedegen voorbereiding op de zorgplicht. Door deze decentralisatie-uitkering volledig ten goede te laten komen aan Stichting de Bibliotheek Wijchen kan de gemeente Wijchen, in samenspraak met de bibliotheek, zich goed voorbereiden op de gemeentelijke zorgplicht.

Pagina 2 van 3

Openbaar

Zaaknummer: Z/25/303463

1.3 Hoogwaardige bibliotheekvoorzieningen zorgen voor maatschappelijke impact. Door de decentralisatie-uitkering volledig ten goede te laten komen aan Stichting de Bibliotheek Wijchen kan de bibliotheek verbeteringen doorvoeren vanuit het uitgangspunt dat hoogwaardige bibliotheekvoorzieningen een belangrijke bijdrage leveren aan de grote maatschappelijke uitdagingen op het gebied van burgerschap, sociale cohesie en welzijn. Tegenargumenten en risico’s 2.1 Een hoogwaardige bibliotheekvoorziening en de ge-üpgradede bibliotheekvoorziening brengt structurele kosten met zich mee. Om de gemeente, met de bibliotheek in samenspraak, goed voor te kunnen bereiden op de wijziging van de Bibliotheekwet, is het verstrekken van subsidie noodzaak. Structurele kosten, om de locatie Bergharen volwaardig te kunnen laten draaien voor het hele buitengebied, kunnen zodoende worden opgevangen. De decentralisatie-uitkering is vanaf 2027 ook beschikbaar, via het Gemeentefonds. Financiële gevolgen De decentralisatie-uitkering van het Rijk, ter bekostiging van deze subsidieverlening, ligt aan deze subsidie ten grondslag. De gemeente Wijchen heeft de subsidie van € 122.558 voor 2025 nog niet ontvangen. De aanvraag wordt in 2025 als een incidentele subsidie behandeld. Op grond van voorgaande financiering loopt gemeente Wijchen geen risico. Voor subsidiejaar 2026 geldt hetzelfde.

Wanneer de middelen in 2026 ontvangen zijn worden deze overgemaakt aan de bibliotheek. Communicatie De bibliotheek informeren over het besluit middels bijgevoegde beschikking. Bij incidentele subsidies wordt er aangesloten bij de ‘geest van de ASV’. Een incidentele subsidie is het meest vergelijkbaar met een eenmalige subsidie en daarom geldt (gelet op het subsidiebedrag dat meer is dan € 25.000) dat er altijd naar de raad wordt gegaan. De gemeente Wijchen stuurt Stichting de Bibliotheek Wijchen de subsidiebeschikking, ondertekend door de raad (burgemeester en griffier). Inwonersparticipatie Niet van toepassing. Uitvoering of Vervolgstappen De bibliotheek informeren over het besluit. De subsidie wordt voor het subsidiejaar 2025 en 2026 verleend. Pas nadat de gemeente de subsidie van het Rijk voor 2025 betaald heeft gekregen, wordt de subsidiebeschikking aan de bibliotheek gezonden. Datzelfde geldt voor subsidiejaar 2026. Wanneer de middelen in 2026 ontvangen zijn worden deze overgemaakt aan de bibliotheek. Geheimhouding

Nee

Niet van toepassing.

Pagina 3 van 3