261193 Informatienota Regionaal Plan ‘Opvang en huisvesting vluchtelingen’ van het Rijk van Nijmegen

Openbaar

Zaaknummer: Z/24/261193

Informatienota voor de Gemeenteraad Onderwerp: Informatienota Regionaal Plan ‘Opvang en huisvesting vluchtelingen’ van het Rijk van Nijmegen Datum: 26 september 2024 Kernboodschap De gemeenten in het Rijk van Nijmegen, waaronder de gemeente Wijchen, willen een aanbod bieden voor de realisatie van voldoende opvangplekken voor asielzoekers, waaronder alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV’ers), voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne en voor de realisatie van permanente opvang voor statushouders. Het aanbod is opgenomen in het Regionaal Plan ‘Opvang en huisvesting’ van het Rijk van Nijmegen (zie bijlage) en daarin wordt ook aangegeven wat daarbij nodig is om dit aanbod te kunnen realiseren. De gemeenten pleiten ervoor om de opgaven en taakstellingen op het niveau van het Rijk van Nijmegen vast te leggen en op te pakken en doen voorstellen om in ieder geval op subregionaal niveau meer af te stemmen en samen te werken. Eerdere besluiten Datum 12-04-2023 12-04-2023 12-04-2023 13-09-2023 10-10-2023 27-02-2024 09-04-2024 12-06-2024

Korte omschrijving eerder genomen besluit (vermeld zo mogelijk het zaaknummer / documentnummer) Z/23/108972 Gezamenlijke opgave opvang asielzoekers Z/23/111134 Gezamenlijke opgave opvang asielzoekers Z/23/111134 Informatienota Uitwerking gezamenlijke opgave opvang asielzoekers Z/23/138152 Beslisnota wijziging locatie azc Z/23/141271 Beslisnota deelplan Rijk van Nijmegen opvang vluchtelingen Z/24/227770 Informatienota spreidingswet Z/24/236141 Beslisnota actualisatie gezamenlijke opgave Z/24/226375 Beslisnota voortgang azc

Toelichting Per 1 februari 2024 is de Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen, ook wel bekend als de Spreidingswet, in werking getreden. Deze wet beoogt een evenwichtige en eerlijke verdeling van opvangvoorzieningen voor asielzoekers over alle gemeenten in Nederland. Gemeenten krijgen een taakstelling voor het te realiseren aantal opvangplekken en dienen daartoe plannen in bij de Commissaris van de Koning, ten behoeve van de tweejaarlijkse capaciteitsraming. Via de Provinciale regietafels stemmen gemeenten de plannen onderling af, waarmee zij gezamenlijk aan de Provinciale taakstelling gaan voldoen. In Gelderland is afgesproken dat de plannen op sub-regionaal niveau, in ons geval het Rijk van Nijmegen, worden voorbereid en afgestemd. In de sub-regio Rijk van Nijmegen

Pagina 1 van 6

Openbaar

Zaaknummer: Z/24/261193

werken de gemeenten Berg en Dal, Beuningen, Druten, Heumen, Nijmegen en Wijchen samen. Naast de plannen om aan de taakstelling van de Spreidingswet te voldoen dient ook inzicht te worden geven in de realisatie van de taakstelling huisvesting statushouders op grond van de Huisvestingswet en de landelijke opgave opvang ontheemden Oekraïne op grond van de Tijdelijke wet opvang ontheemden Oekraïne. Volgens planning zal de Provinciale Regietafel Gelderland, in haar vergadering van 17 oktober, op basis van de ingediende regionale plannen, het Provinciaal plan vaststellen. Dat Provinciaal plan zal vervolgens door de Commissaris van de Koning worden ingediend bij de Minister van Asiel & Migratie. Op basis van het Provinciaal plan zal de Minister een verdeelbesluit nemen op grond van artikel 5 van de Spreidingswet. Eerder hebben wij u, op 10 oktober 2023, een eerste versie van dit regionale deelplan ter kennisname toegestuurd. Voorliggend plan is integraal herzien en aangepast aan de herziene taakstellingen. Het kabinet heeft aangegeven de Spreidingswet te willen intrekken en hiervoor een crisiswet in te willen voeren. Deze crisiswet zal nog moeten worden beschreven en passen binnen de regelgeving geldend binnen Europa. Dit is geen gelopen race. Gemiddeld duurt de verandering of intrekking van een wet twee jaar en het is de vraag of Europa instemt met de nog uit te werken crisiswet.

Dit betekend dat de Spreidingswet van kracht is en blijft waar we als gemeente aan moeten voldoen. Dit regionale plan is nog voornamelijk lokaal ontwikkeld. Reden daarvan is dat snelheid geboden was om te kunnen voldoen aan de planning van de Provinciale Regietafel (PRT). Om de lokale bestuurlijke processen tijdig te kunnen doorlopen was het niet haalbaar om een volledig geïntegreerde regionale insteek te kiezen bij het ontwikkelen van alle opvangsoorten. Het is wel de nadrukkelijke wens om nog in 2024 toe te werken naar een robuuste regionale invulling van de opgaven. Daarbij bepalen we gezamenlijk als regio welke voorzieningen we aanbieden aan de Provinciale Regietafel (PRT). Dit maakt het mogelijk om onder eigen bestuurlijke regie uitruil en specialisatie van opvang voor specifieke doelgroep te ontwikkelen en te realiseren binnen onze regio. De insteek zal dan zijn om als regio Rijk van Nijmegen te voldoen aan de landelijke taakstellingen en opdrachten voor opvang en huisvesting van vluchtelingen. Daarnaast gaan we waar mogelijk en wenselijk meer samenwerken in de uitvoering.

Pagina 2 van 6

Openbaar

Zaaknummer: Z/24/261193

Taakstelling opvang asielzoekers (inclusief AMV) Gemeente

Taakstelling 2024 (incl. AMV)

Berg en Dal Beuningen Druten Heumen Nijmegen Wijchen Totaal tekort

192 (16 AMV) 160 (14 AMV) 114 (10 AMV) 105 (9 AMV) 817 (69 AMV) 243 (21 AMV) 1631 (139 AMV)

Realisatie taakstelling per 1-72024 110 (110 AMV) 0 100*** 0 920** 0 1130 (-501)

Realisatie taakstelling vanaf 1-7-2025

Realisatie taakstelling vanaf 1-1-2027

192 (192 AMV)

192 (192 AMV)

80* 100*** 105 (37 AMV)* 832 (12 AMV) 300 incl. Druten 1609 (241 AMV) (-22)

80 0*** 105 (37 AMV)* 532 (12 AMV) 300 incl. Druten 1209 (241 AMV) (-422)

* Dit is een toezegging die nog niet hard of concreet (te maken) is op dit moment. ** Dit is inclusief 400 plekken TGO (tijdelijke gemeentelijke opvanglocatie) tot 1 juni 2025. *** Deze opgave is inclusief Wijchen.

De gemeenten Wijchen en Druten hebben de taakstelling in gezamenlijkheid opgepakt. De gemeente Druten is met een voorziening gestart per april 2024 voor de duur van 2 jaar en de gemeente Wijchen start in 2025 met een voorziening van 300 plekken voor de duur van 10 jaar. Deze locaties zijn bedoeld voor volwassen asielzoekers en gezinnen, niet voor AMV’ers. De gemeenten Wijchen en Druten komen op deze wijze 57 plaatsen asiel opvang te kort volgens de taakstelling Spreidingswet. In beide gemeenten wordt gekeken of een doorstroomlocatie voor statushouders kan worden gerealiseerd. Voor Wijchen is dit al concreet; per september 2024 is voor de duur van 3 jaar een doorstroomlocatie voor maximaal 30 personen geopend. Druten is nog aan het onderzoeken of er een doorstroomlocatie kan worden gerealiseerd. Als regio realiseren we de taakstelling voor 99%. Daarbij moet wel worden opgemerkt, dat de bijdragen van de gemeenten Heumen en Beuningen op dit moment nog niet concreet zijn. Zij achten zich wel gebonden aan realisatie. De doelstelling van opvang AMV’ers (alleenstaande minderjarige vluchtelingen) wordt in onze regio voor een groot deel gerealiseerd door de gemeente Berg en Dal. Opgave opvang ontheemden uit Oekraïne In regionaal verband is afgesproken dat de focus de komende periode ligt op de regionale taakstelling voor asielopvang.

Om die reden zal geen bovenmatige inspanning worden geleverd voor de ontwikkeling van meer opvangplekken voor ontheemden uit Oekraïne (GOO). De inzet zal gericht zijn op het langer openhouden van bestaande opvanglocaties en het vervangen van locaties waarvan het gebruik niet verlengd kan worden. Gemeente

Opgave GOO 2024

Actuele realisatie POO 4-7-2024 81

Geplande GOO tot 1-1-2025

Geplande GOO na 1-1-2025

257

Actuele capaciteit GOO 4-7-2024 274 (+17)

Berg en Dal Beuningen Druten

274

idem

193 141

230 (+33) 131 (-10)

11 21

230 131

idem idem

Pagina 3 van 6

Openbaar

Zaaknummer: Z/24/261193

Heumen Nijmegen

126 1.319

Wijchen Totaal tekort

304 2342

115 (-11) 785 (534) 220 (-84) 1755 (-587)

3 204

115 785

idem idem

27 347

220 1755

idem idem

Regionaal blijven we fors achter op de doelstelling en dit wordt in belangrijke mate veroorzaakt doordat Nijmegen maar 60% van de opgave realiseert. Nijmegen levert daartegenover een grote bijdrage aan de crisisnoodopvang van asielzoekers. De gemeente Wijchen heeft een duurzame flex-wijk ingericht. Hier zijn 204 plaatsen beschikbaar. Doelstelling is om deze open te houden zolang de ontheemdenregeling van toepassing is. Landelijk is de bezettingsgraad van de Oekraïneopvang ruim boven de 95%, maar tot nu toe blijven nog steeds beperkt opvangplekken beschikbaar voor nieuwe instroom. Taakstelling huisvesting statushouders Voor de taakstelling huisvesting is iedere gemeente afzonderlijk verantwoordelijk. Overdragen is niet mogelijk, net zomin als uitwisseling met opvang. Gemeente

Taakstelling 2024-I

Realisatie 2024-I

Verschil 2024-I

Taakstelling 2024-II

Nog te realiseren 2024

Berg en Dal Beuningen Druten Heumen Nijmegen Wijchen Totaal

37 (+11)

18

-30

34

64

Totale taakstelling 2024 (2024-I en 2024-II) 82

28 (+8) 21 28 191 (+100) 44 (-17) 451

28 10 18 175 13 262

-8 -11 -10 -116 -14 -189

26 19 16 173 40 308

34 30 26 289 54 497

62 40 44 464 67 759

De gemeente Wijchen heeft de taakstelling in 2023 ruimschoots gehaald. Dat jaar heeft de gemeente afgesloten met 17 personen in de plus. Deze tellen mee voor de realisatie van de taakstelling 2024-I. De taakstelling 2024-I is op de peildatum 1 juli 2024 door geen enkele gemeente gehaald. Dat is op zich geen probleem, omdat dit in het tweede half jaar nog ingelopen kan worden. De gemeente Wijchen gaat de taakstelling 2024-I halen. Dit omdat er diverse gezinsherenigingen gepland staan. We behalen de taakstelling voor het tweede half jaar ook door het openen van een doorstroomlocatie voor statushouders vanaf september 2024. Deze doorstroomlocaties zijn helpend in het behalen van de taakstelling statushouders. In een doorstroomlocatie worden statushouders voor maximaal een jaar gehuisvest, in afwachting van een definitieve woonoplossing. Vooral voor alleenstaande mannen, die wachten op gezinshereniging biedt dit een oplossing. In Wijchen is begin september 2024

Pagina 4 van 6

Openbaar

Zaaknummer: Z/24/261193

een doorstroomlocatie voor maximaal 30 statushouders geopend. Het is de bedoeling om deze locatie op termijn ook regionaal in te kunnen zetten. Ook Nijmegen is bezig een doorstroomlocatie te ontwikkelen. Druten is aan het onderzoeken of zij een doorstroomlocatie kunnen openen. Gemeenten hebben afgesproken om samen met de corporaties de plaatsing van statushouders regionaal te gaan coördineren en uit te wisselen. Lokale samenwerkingen op dit vlak met corporaties zullen worden samengevoegd, zodat beter gebruik kan worden gemaakt van beschikbaar woningaanbod. Financiën Voor alle te maken kosten van opvang zijn specifieke uitkeringen beschikbaar of een vergoeding door het COA. Uitgangspunt is dat de bekostiging en financiering van benodigde voorzieningen met bijbehorende investeringen ten behoeve van de opvang van asielzoekers, statushouders en ontheemden minimaal kostendekkend geschiedt. We moeten aandacht blijven houden voor de eventuele kosten die vanuit de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) of jeugdgezondheidszorg gemaakt worden voor de opgevangen ontheemden. Tot op heden lukt het om deze kosten op te vangen binnen de ruimte van de verstrekte normvergoeding, maar de druk op deze budgetten wordt steeds groter. De vaste normvergoeding voor beschikbare opvangplekken voor Oekraïense ontheemden is inmiddels tweemaal naar beneden bijgesteld.

Mogelijke verdere verlaging zal wellicht kunnen leiden dat het niet meer mogelijk is om deze kosten binnen de vergoeding op te vangen. Vervolgstappen Na de vaststelling in alle afzonderlijke colleges wordt het regionale plan ter verantwoording aangeboden aan de Commissaris van de Koning en ter informatie aan de gemeenteraden. Vervolgens zal het plan door de Commissaris van de Koning worden ingebracht bij de Provinciale regietafel ter afstemming en consolidatie in het Provinciaalplan dat door de Commissaris van de Koning wordt aangeboden aan de Minister van Asiel & Migratie. De Minister neemt vervolgens een verdeelbesluit (zie bijlage). Geheimhouding Niet van toepassing. Tot slot De leden van de provinciale regietafel Gelderland, waaronder uw burgemeester, hebben gezamenlijk geconstateerd dat de voornemens van het nieuwe kabinet ten aanzien van asiel en migratie geen oplossingen bieden voor het acute opvangprobleem waarvan nu sprake is. Zij betreuren het voornemen om de Spreidingswet in te trekken en niet ten uitvoer te brengen en gaan daarom voorlopig verder op de ingezette lijn, waarbij gemeenten, provincie en COA samen aan de provinciale regietafel overleggen over de realisatie van de opvangopgave, zowel op de korte als op de langere termijn.

Verder wacht de provinciale regietafel de uitwerking van het Hoofdlijnenakkoord op dit punt af en gaat vervolgens bezien wat dit voor de langere termijn betekent.

Pagina 5 van 6

Openbaar

Zaaknummer: Z/24/261193

Bijlage • Regionaal Plan ‘Opvang en huisvesting vluchtelingen’ van het Rijk van Nijmegen

Pagina 6 van 6