1e Rapportage 2025 April

Rapportage April 2025

P&C cyclus 2025: April: Rapportage op hoofdlijnen Mei: Programmarapportage Juli: Perspectiefnota en jaarrekening September: Rapportage op hoofdlijnen November: Programmarapportage en Begroting December: Budgetoverhevelingen

1

Inhoudsopgave: 1.

Inleiding ........................................................................................................3

2.

Totaalbeeld 2025 ............................................................................................3

3.

Thema’s exploitatie 2024 .................................................................................4

4.

3.1

BUIG ..................................................................................................................4

3.2

Bijzondere bijstand ...............................................................................................5

3.3

Jeugd .................................................................................................................5

3.4

Wmo ..................................................................................................................6

3.5

Vluchtelingen arbeidsmigranten en huisvesting .........................................................7

3.6

Bouwleges ...........................................................................................................8

3.7

Klimaatmiddelen ..................................................................................................8

3.8

Overig ...............................................................................................................10

Projecten .....................................................................................................12 4.1

Wijchen West .....................................................................................................12

4.2

MFA Westwijzer ..................................................................................................13

4.3

Hart van Zuid .....................................................................................................14

4.4

Tussen kasteel en Wijchens Meer ..........................................................................15

4.5

Verduurzaming Mozaïek .......................................................................................16

Rapportage april 2025

2

1. Inleiding Voor u ligt de rapportage van april 2025. We rapporteren de jaareindeverwachting ten opzichte van de geactualiseerde begroting. Het doel van de rapportage is om snel inzicht te krijgen in de stand van zaken voor het lopende jaar, met de financiën als uitgangspunt. De geactualiseerde begroting is daarbij leidend. In 2025 rapporteren we vier keer aan het college en de raad. Twee (Programma)rapportages zijn uitgebreider qua vorm en inhoud, waarin we alle budgetten integraal doornemen en ook de verantwoording op de beleidsvoornemens 2025 opnemen. In deze rapportage op hoofdlijnen gaan we eerst in op een aantal thema’s binnen de exploitatie en geven we vervolgens inzicht in de projecten van grote omvang of politieke betekenis. Omdat we nog in afronding van zijn van de nota Meerjaren Prognose Grondexploitaties (MPG), is het nog te vroeg om bijstellingen in de verwachte winstnemingen grondexploitaties in deze rapportage mee te nemen.

2. Totaalbeeld 2025 In de begroting houden we rekening met een resultaat van € 197k. Op dit moment zien we op de grote thema’s de volgende bijstellingen op basis van de huidige inschatting waar we over geheel 2025 op uitkomen (jaareindeverwachting): Bedragen x € 1.000 Primitieve begroting 2025

197

Afwijkingen rapportage BUIG Compensatie vangnetregeling Bijzondere bijstand WMO Jeugd Vluchtelingen, Internationale werknemers Bouwleges en Huisvesting Decembercirculaire Huidige jaareindeverwachting

-988 pm 0 0 0 0 -441 381 -851

Conclusie: In deze rapportage beoordelen we de grote thema’s op afwijkingen ten opzichte van de begroting. We zien binnen BUIG het aantal bijstandsuitkeringen hoger liggen, dan aangenomen in de begroting. De groei van eind 2024 is nu gestagneerd. Omdat we zowel aan de kostenkant een nadeel verwachten, alsook een lagere vergoeding hiervoor vanuit de rijksbijdrage, ontstaat een behoorlijk gat tussen onze kosten en de rijksbijdrage. Daarmee lijken we aanmerking te komen op de vangnetuitkering. We verkennen de hoogte van de compensatie en de organisatorische gevolgen hiervan richting de Perspectiefnota. Voor Jeugd en WMO zijn we momenteel bezig met de nulmeting. Naast de duiding van het jaarbeeld 2024, de verwachte vraag naar producten in 2025 (de Q) nemen we hier ook de definitieve tarieven 2025 (de P) in mee en maken we verdiepende analyses. In de volgende rapportage kunnen we de financiële effecten hiervan presenteren. De hoogte van opbrengsten uit bouwleges zijn sterk afhankelijk van de grote projecten. Vooral vanwege uitstel op de bouw van het ACZ verwachten we minder legesinkomsten in 2025. Dit schuift dan door naar 2026. In de decembercirculaire corrigeert het Rijk het accres vanwege indexeringen uit het verleden, die niet goed waren vertaald in de septembercirculaire. Dat levert Wijchen in 2025 € 381k op. De projecten liggen over het algemeen op schema.

Uitdagingen zien we in financiële zin op het voorbereidingskrediet van Hart van Zuid tot het vaststellen van het Masterplan.

Rapportage april 2025

3

3. Thema’s exploitatie 2024 3.1

BUIG

In de primitieve begroting van 2025 is rekening gehouden met een gemiddeld aantal van 697 bijstandontvangers. We zijn gestart in 2025 met 732 bijstandsgerechtigden. In de loop van het eerste kwartaal van 2025 zagen we neutrale ontwikkeling van het bestand. Eind maart 2025 waren er 733 bijstandsgerechtigden. Een bestandsanalyse is in de maak. Hierbij kijken we specifiek naar kansen om te komen tot schadelastbeperking op de uitkeringsuitgaven. Wat is de verwachte afwijking t.o.v. begroting? In de begroting 2025 is uitgegaan van gemiddeld 697 bijstandsgerechtigden. Dit is inmiddels achterhaald. Vooralsnog wordt uitgegaan van gemiddeld van 725 uitkeringsgerechtigden. Bij de Perspectiefnota maken we opnieuw een eindejaar prognose met behulp van de voorhanden zijnde (bestands) ontwikkelingen. De voorlopige rijksbijdrage en verhaal uitkeringen voor 2025 zijn begroot op € 12.518k. In oktober heeft het Rijk voorlopige budgetten gepubliceerd. Wijchen komt daarin nadelig uit. In mei publiceert het Rijk het voorlopig nader budget BUIG, waarna we de opbrengstenkant opnieuw zullen bijstellen. We houden de jaareindeverwachting van de kosten aan op gemiddeld 725 uitkeringsgerechtigden. Dat leidt tot een uitzetting van € 350k. Omdat het saldo op de BUIG regeling hiermee behoorlijk negatief wordt, gaan we richting de Perspectiefnota de vangnet uitkering (compensatie vanuit het Rijk) verkennen.

Tabel BUIG 2025 inkomsten en uitgaven Begroot primitief Verwachting 2025 2025 April Rapportage

x € 1000

Saldo

Opbrengsten

12.518

11.880

-638

Kosten

13.294

13.644

-350

Totaal

-776

-1.764

-988

AANTALBIJSTAND ONTVANGERS

Grafiek ontwikkeling bijstandsgerechtigden 2025 760 740 720 700 680

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

2025 Realisatie 2024

Rapportage april 2025

Begroot 2025 primitief

Realisatie 2025

JEV 2025

4

3.2

Bijzondere bijstand

Op dit moment zijn gegevens beschikbaar over januari en februari 2025. De voorgaande jaren kenmerkten zich vooral door een stijging van de uitgaven aan incidentele kosten en de individuele inkomenstoeslag. Er was over heel 2024 sprake van een forse overschrijding van deze budgetten ten opzichte van de begroting 2024: 171.000 respectievelijk 48.000. Deze overschrijding werd opgevangen binnen de overige regelingen bijzondere bijstand. Wat de uitgaven op deze budgetten in 2025 gaan doen is onzeker. Dat is ook mede afhankelijk van het aantal statushouders. Een andere post waarop de invloed van de statushouders zich doet gelden zijn de uitgaven vanuit de Kindregeling aan zwemlessen. Deze uitgaven stijgen voor het 2e jaar op rij met ca. 10.000. De overige uitgaven vertonen geen bijzonderheden. Op dit moment verwachten we ook geen ontwikkelingen die directe aanzienlijke gevolgen hebben voor de overige budgetten bijzondere bijstand. Vooralsnog gaan we nog uit van de begroting. Bij de Perspectiefnota actualiseren we alle regelingen.

3.3

Jeugd

Met de jaarlijkse Nulmeting verkrijgen we vroegtijdig integraal inzicht in de actuele zorgpopulatie, te verwachten trends in zorggebruik en de daaraan gerelateerde kosten. Hoofddoel is om te komen tot een geactualiseerde begroting. Momenteel wordt gewerkt aan de Nulmeting 2025. Naast de duiding van het jaarbeeld 2024, nemen we hier ook de definitieve tarieven 2025 in mee, maken we cliënt- specifieke prognoses op de dure producten en maken we verdiepende analyses. Vooruitkijken vanuit het jaarbeeld 2024 is bij de Nulmeting 2025 Jeugd dit jaar extra complex. Dit komt o.a. door lopende sterfhuisconstructies en de aanbesteding 2025, die heeft geleid tot een geheel nieuwe set aan zorgproducten en bouwstenen, waar dus nog weinig realisatie van bekend is. Bij verblijf zijn vanaf 2025 de bovenregionale essentiële functies en bijbehorende mobiele brigade ingevoerd en ook de specialistische jeugdhulp kent de invoering van een geheel nieuw intensiteitenmodel, waarmee zorgzwaarte wordt bepaald. Daarnaast worden diverse producten gedifferentieerd, gelden op onderdelen aanbieder- specifieke tarieven en mag op onderdelen vanaf 2025 ook indirecte tijd worden gedeclareerd.

Deze actualisatie moeten we daarnaast relateren aan de in de begroting 2025 gegeven winstwaarschuwing (verwachte kostenstijging regionaal ingekochte jeugdzorg) en de reeds in de begroting 2025 opgenomen beheersmaatregelen om de kosten van dit thema Jeugd ook in de toekomst betaalbaar te houden. Daarnaast houden we eventuele compensatie vanuit het Rijk (Voorjaarsnota 2025/ meicirculaire 2025) voor o.a. de gestegen tarieven goed in de gaten. In de volgende P&C- rapportage 2025 (Programmarapportage mei) komen we met de resultaten van deze Nulmeting 2025 en bijbehorende actualisatie van de begroting Jeugd 2025. Meerjarig verwerken we dat ook in de Perspectiefnota. Inhoudelijke ontwikkelingen Uitspraak deskundigencommissie Op 6 februari heeft de deskundigencommissie jeugd/hervormingsagenda zich uitgesproken. Zij geeft aan dat er hard gewerkt is aan alle opgaven, maar dat het financieel niet rendeert. Dit omdat de besparingen niet realistisch blijken te zijn en de scope van de hervormingsagenda te beperkt is. Zij stelt voor te verbreden naar de terreinen bestaanszekerheid, wonen, onderwijs en volwassenzorg. Zij stelt dat gemeente aan zet zijn bij het versterken van de sociale basis en het versterken van de sociale teams. Ook stelt zij dat er gebrek aan doorzettingsmacht is in de jeugdketen om de veranderingen en doorontwikkelingen ten uitvoering te brengen.

Ze geeft aan dat er doorgewerkt moet worden aan de hervormingsagenda, maar dat de verbreding erbij moet komen en dat gemeente gecompenseerd moeten worden voor de tekorten van de jaren 2023 en 2024 voor 50%. Voor 2025 tot en met 2028 stelt zij dat het financieel kader moet worden bijgesteld omdat besparingen niet realistisch zijn en er sprake moet zijn van voldoende indexering. Na 2028 adviseert zij een nieuw Rapportage april 2025

5

financieel model te implementeren. De VNG heeft zich geconformeerd aan deze uitspraak hoewel zij de compensatie over 2023 en 2024 voor maar 50% jammer vindt. Het is nu wachten op een uitspraak van het Rijk. Lokale aanpak hervormingsagenda Jeugd We zijn een lokaal plan aan het schrijven waarin we toewerken naar een toekomstbestendig jeugdprogramma. Dit doen we door de sociale basis te versterken met vrij toegankelijk aanbod passend bij de zorgvragen van jeugdigen en hun ouders in Wijchen. Daarnaast zijn we het sociaal team aan het verstevigen met uitbreiding van gedragsdeskundige kennis en ggz jeugd kennis. Ook zijn we aan het uitwerken hoe de jeugdconsulenten zelf kortdurende ondersteuning kunnen bieden, zoals de schoolmaatschappelijk werkers al doen. We verwachten met dit plan in Q2 naar college en raad te komen.

3.4

Wmo

Momenteel wordt voor de WMO de laatste hand gelegd aan de Nulmeting 2025. Naast de duiding van het jaarbeeld 2024, de verwachte vraag naar producten in 2025 (de Q) nemen we hier ook de definitieve tarieven 2025 (de P) in mee en maken we verdiepende analyses. Op basis van het jaarbeeld 2024 verwachten we vanaf 2025 minder kosten aan pgb’s huishoudelijke hulp. Ook de kosten huishoudelijke hulp zorg in natura blijven in 2024 binnen de begroting. De verwachte groei in uren blijft ondanks de toename van het aantal klanten, deels uit. Dit komt mede door arbeidskrapte. Dit zullen we in de Nulmeting 2025 meenemen in een bijstelling van de verwachte eenheden (Q) vanaf 2025. De prijscomponent huishoudelijke hulp daarentegen, zal naar verwachting een uitzetting laten zien. Onlangs is een nieuw onderhandelaarsakkoord voor de cao VVT (Verpleeg-, Verzorgingshuizen, Thuiszorg en Jeugdgezondheidszorg) bekend geworden. Als dit akkoord definitief wordt, dan zullen de loonkosten met 7,5% toenemen in de periode 1 juli 2025 t/m juli 2026. Momenteel wordt de huishoudelijke hulp opnieuw aanbesteed met als doel nieuwe raamovereenkomsten per 1 juni 2025. De inzet van de producten begeleiding (specialistisch) en dagbesteding zien we stijgen in het jaarbeeld 2024. We verwachten op deze onderdelen ook een uitzetting in 2025.

Het (lokale) budget van de regionale verrekening Tijdelijk verblijf LVB (Licht Verstandelijke Beperking) valt vrij vanaf 2025. Deze kosten worden vanaf 2025 betaald door de centrumgemeente Nijmegen uit de Beschermd wonen middelen. Daarnaast houden we eventuele compensatie vanuit het Rijk (Voorjaarsnota 2025/ meicirculaire 2025) voor o.a. de gestegen tarieven goed in de gaten. In de volgende P&C- rapportage 2025 (Programmarapportage mei) komen we met de resultaten van deze Nulmeting 2025 en bijbehorende actualisatie van de begroting WMO 2025. Meerjarig verwerken we dat ook in de Perspectiefnota. Inhoudelijke ontwikkelingen Invoering van een inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage WMO. Een ontwikkeling die in het meerjarenperspectief een effect gaat hebben is de aangekondigde invoering van een inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage WMO vanaf 2027. Het wetsvoorstel wordt op korte termijn naar de Tweede Kamer gestuurd. Zodra concreet wordt wat dit voor Wijchen betekent en hoe dit zich verhoudt tot de reeds opgenomen stelposten in dit kader, informeren we de raad en actualiseren we de cijfers.

Rapportage april 2025

6

3.5

Vluchtelingen arbeidsmigranten en huisvesting

Continueren opvang ontheemden Oekraïne We hebben een aanbesteding voor locatieleiding en beveiliging doorlopen en gegund in 2024. Voor de verdere duur van de regeling voor ontheemden uit Oekraïne in 2025 en verder zullen deze partijen de leveringen verzorgen van personeel. De ontheemden betalen een eigen bijdrage voor verblijf. De komende maanden is het ministerie aan het uitwerken hoe de noodopvang verder gestalte moet krijgen na het verlopen van de RTB (Richtlijn Tijdelijke Bescherming) in 2026. We volgen dit en zullen indien hier meer duidelijkheid over is, u informeren. Exploitatieoverzicht X1000 Sociale ondersteuning en zorg Lokatieleiding/beveiliging Huur flexwoningen Overige kosten incl energie Bijdragen van het Rijk Eigen bijdrage deelnemers Afdracht eigen bijdragen aan het Rijk Uitvoeringskosten wdw Totale exploitatie Egalisatie met reserve Eindsaldo

Begroting totaal

Werkelijk t/m 15 mrt

541 614 1.631 758 -3.683 -156 156 139 0 0 0

0 70 272 45 0 -28 0 0 359 0 359

JEV 541 614 1.631 302 -3.683 -156 156 139 -456 456 0

Continueren Tussenthuis In september 2024 is het Tussenthuis geopend voor statushouders. We zetten in op het goed landen van de statushouders in onze gemeenschap door extra aandacht te besteden aan het samenleven in de buurt en het begrijpen van de normen en waarden in Nederland. Ook starten we direct de inburgering zodat statushouders zo goed mogelijk voorbereid uit kunnen stromen naar hun uiteindelijke woning of appartement. We werken intensief samen met Talis voor doorstroom naar definitieve huisvesting en met de huismeesters voor sociale samenhang in het Tussenhuis en de buurt. Exploitatieoverzicht x € 1000 Lokatieleiding/beveiliging/overige Huur Uitvoeringskosten wdw Totale kosten Bijdrage Rijk Huur Totale baten Saldo

Begroting totaal 508 192 50 410 -600 -150 -750 0

Werkelijk t/m 15 mrt 14 48 0 62 0 -16 -13 45

JEV 508 192 50 410 -600 -35 -750 0

Realiseren AZC We hebben vertraging opgelopen in de ontwikkeling door aanvullende flora en fauna onderzoeken in het gebied. Met name de Das vraagt extra onderzoek voordat we verder kunnen met een BOPA procedure en een aanbesteding. We hebben inmiddels een aantal klankbord bijeenkomsten gehad met bedrijven en aanwonenden. Hierin hebben we uitleg gegeven over de voortgang van de ontwikkeling van het AZC en vragen beantwoord. Ook hebben we een aantal aanpassingen doorgevoerd in het voorlopig ontwerp zoals het verplaatsen van de ingang en een speeltuintje van het AZC terrein. Voor de financiële inzichten verwijzen we naar de projectrapportage Het lokale beleidskader huisvesting internationale medewerkers In 2025 bieden we het lokale beleidskader huisvesting internationale medewerkers voor vaststelling aan de gemeenteraad. Hierin faciliteren we mogelijkheden voor huisvestingslocaties (we nemen zelf geen initiatief), stellen kaders op voor de registratie en stellen we de internationale werknemer centraal. Daarnaast zorgen we voor kaders voor communicatie en participatie, controle en handhaving en stemmen we regionaal af. Statushouders We spannen ons gezamenlijk met Talis in om te voldoen aan de taakstelling. Dit doen we onder andere door de inzet van het TussenThuis. Rapportage april 2025

7

Regionale samenwerking vluchtelingen programma Samen met het Rijk van Nijmegen intensiveren we de samenwerking om een regionaal expertise team in te gaan zetten. Dit wordt betaald uit de spreidingswetmiddelen die we vanuit het Rijk ontvangen. Verder werken we samen aan verschillende thema’s in werkgroepen hierbij te denken aan duurzame opvang AMV in de regio.

3.6

Bouwleges

Belangrijkste ontwikkelingen beleid lopende jaar In de eerste 3 maanden van 2025 is een bedrag aan bouwleges van ruim € 206.000,- in rekening gebracht waarvan ruim € 89.000,- reeds is ontvangen. In de begroting 2025 is een bedrag opgenomen van € 1.372.000 aan legesinkomsten. De legesinkomsten lopen op dit moment dus achter op de planning. Maar in de huidige werkvoorraad vergunningaanvragen zit op dit moment nog voor ca. € 175.000,aan bouwleges dat nog in rekening moet worden gebracht zodra de vergunning verleend kan worden. Wat is de verwachte afwijking t.o.v. begroting? In de begroting 2025 was een legesbedrag van € 483.000,- (op basis van 21 miljoen bouwkosten) opgenomen m.b.t. het asielzoekerscentrum. Dat project heeft echter wat vertraging opgelopen, onzeker is of dit legesbedrag in 2025, of pas later ontvangen wordt. Verder zullen op basis van het recent geactualiseerde woningbouwprogramma, dit jaar ca. 24 woningen doorschuiven naar 2026. Dit betekend dat hiervoor € 65.850,- minder aan leges binnen gaan komen in 2025. Deze leges vallen echter niet weg maar komen in 2026 alsnog binnen. De verwachting nu is dat in 2025 in totaal ruim € 931.000,- aan bouwleges ontvangen zal worden. Dit is inclusief de ca. € 76.000,- aan bouwleges dat voor 2024 was begroot maar door stagnatie van de vergunningverlening, in 2025 wordt ontvangen. De verwachting is dat in totaal ca.

€ 441.000,- minder aan leges ontvangen zal worden t.o.v. de begroting. De kans is aanwezig dat de verwachte lagere legesinkomsten in de loop van 2025 alsnog gaan meevallen, wanneer er grotere aanvragen binnenkomen die niet zijn voorzien. Tot nu toe worden ieder jaar namelijk onvoorzien enkele grotere aanvragen ingediend die de tegenvallers grotendeels opvangen.

3.7

Klimaatmiddelen

In april 2023 ontving de gemeente Wijchen een toekenning van de zogenaamde CDOKE gelden (Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat- en Energiebeleid), een tijdelijke regeling betreffende een meerjarige specifieke uitkering voor capaciteit (bemensing) van decentrale overheden voor de uitvoering van klimaat- en energiebeleid. Daarnaast zijn specifieke uitkeringen beschikbaar gesteld voor energiearmoede en de Lokale Aanpak Isolatie LAI (voorheen Nationale IsolatieProgramma (NIP)). Deze middelen komen beschikbaar naast de jaarlijkse programmagelden. Onderstaande tabel geeft het totale beeld voor 2025. De CDOKE-gelden voor 206 en 2027 zijn nog niet toegekend. Dit is een inschatting. Naast de jaarlijkse programmagelden en de CDOKE toekenning voor 2025, is het resterende bedrag van 2024 overgeheveld. Dit verdelen we over de komende drie jaren (2025, 2026, 2027).

2024 totaal resultaat 24 Programmagelden

2025

2026

2027

€ 218.989

€ 124.701

€

124.701

€

124.701

Klimaatakkoord gelden (CDOKE)

€ 1.378.162

€ 736.925

€

789.247

€

846.072

sub-totaal

€ 1.597.151

€ 861.626

€

913.948

€

970.773

€ 318.373

€

260.000

€

205.000

€1.179.999

€ 1.173.948

Cdoke gelden resultaat 24 totaal inclusief resultaat cdoke 2024

Rapportage april 2025

€

783.373

€ 1.175.773

8

2024 totaal resultaat 24 Reserve duurzaamheid per 31-12-24 SPUK energiearmoede SPUK national isolatieprogramma TOTAAL

€

2025

2026

2027

€1.179.999

€ 1.173.948

€ 1.175.773

587.235

€ 642.278 € 2.565.269 € 4.804.698

De klimaatmiddelen zijn onderverdeeld in 6 opgaven, te weten: 1. Ontzorging Binnen het thema ontzorging vallen alle kosten voor het energieloket (zowel fysiek als digitaal), de energiecoaches en het regionaal energieloket voor bedrijven. Daarnaast is een publiekscampagne gestart en zijn we gestart met de wijkaanpak isolatie. 2. Duurzame warmte Naast de kosten voor verkennende onderzoeken naar de kansen voor collectieve warmtenetten, is hier ook het initiatievenbudget ondergebracht voor inwoners om lokale initiatieven te ontplooien op het gebied van klimaat en energie. 3. Duurzame elektriciteit Dit betreft uitgaven voor onder andere alle werkzaamheden die te maken hebben met ruimtelijke procedures van grootschalige opwek-projecten en het organiseren van een tender voor een tweede windpark. 4. Energietransitie algemeen Hierin zijn de personeelskosten ondergebracht voor medewerkers binnen de WDW die zich bezighouden met klimaat- en energiebeleid, zowel binnen het team energietransitie, als binnen andere teams van de WDW. Het betreft onder andere extra capaciteit ten aanzien van duurzame mobiliteit, extra capaciteit voor team Economische Zaken ten aanzien van het verduurzamen van bedrijven, extra capaciteit voor juridische zaken voor de ondersteuning van RO procedures van grootschalige opwek-projecten en extra capaciteit voor team vastgoed voor energiebeheer.

Ook de kosten voor de LES (Lokale Energie Strategie), de implementatie van de CO2 Prestatieladder en de procesbegeleiding rond Smart Energy Hubs vallen hieronder. 5. SPUK Energiearmoede Voor de bestrijding van energiearmoede is in 2022 een aanpak ontwikkeld, die in 2023, 2024 en 2025 wordt voortgezet. Inwoners die het risico liepen om te maken te krijgen met energiearmoede, hebben het aanbod ontvangen om een energieklusser op bezoek te krijgen voor het nemen van kleine energiebesparende maatregelen. In specifieke gevallen kwamen mensen ook in aanmerking voor een energiezuinige koelkast. 6. SPUK Lokale Aanpak Isolatie (LAI) (voorheen Nationaal IsolatieProgramma) De rijksoverheid heeft een specifieke regeling in het leven geroepen om woningen met lage energie labels financieel te steunen bij het nemen van isolerende maatregelen door middel van subsidies. Er is een aanpak ontwikkeld, die in 2024 wijkgericht van start is gegaan. Deze wordt in 2025 voortgezet. Financiële verantwoording restant t/m 2024 Programmagelden

2025

Beschikbaar 2025 Uitgaven 2025 Restant 31-3-25

Klimaatakkoord gelden (CDOKE)

€

€ 124.497 € 783.372 € 318.373 €

sub-totaal

€

783.372 € 442.870 €

SPUK energiearmoede

€

564.131

€

564.131 €

€

564.131

SPUK national isolatieprogramma

€

2.348.042

€

2.348.042 €

8.000 €

2.340.042

TOTAAL

€

3.695.545 € 442.870 €

4.138.415 €

271.304 €

3.867.111

Rapportage april 2025

124.497 € 1.101.745 €

263.304

€ €

124.497 838.441

1.226.242 €

263.304 €

962.938

-

9

Een puntsgewijze toelichting:

-

-

-

-

3.8

Op basis van deze bovenstaande overzicht zien we dat er van de programmagelden en de CDOKE-middelen in totaal 861.626 beschikbaar is in 2025. Daarnaast willen we dit jaar een derde van de resterende CDOKE-gelden uit 2024 inzetten. In totaal is hiermee 1.122.750 beschikbaar voor energietransitie. De afgelopen tijd is het team energietransitie sterk uitgebreid en ook binnen de WDW zijn meer medewerkers op inhuurbasis actief in het kader van het Klimaatakkoord. De personeelskosten worden daarmee dit jaar flink verhoogd. We verwachten dan ook de beschikbare middelen te zullen besteden. Wat betreft de SPUK energiearmoede is ruim €560.000 in 2024 onbenut gebleven. Deze regeling loopt tot uiterlijk eind 2025. De verwachting is dat we dit bedrag niet volledig zullen benutten. Reden hiervoor is dat de regeling voor een zeer specifieke doelgroep beschikbaar is gesteld, waar strenge voorwaarden aan verbonden zijn. Hoewel de resultaten positief zijn en men tevreden is over de aanpak van de gemeente, wijst de praktijk ook uit dat het lastig is om de middelen in lijn met de voorwaarden in te zetten. Op dit moment is een nieuwe aanpak in de maak, waarmee we hopen een deel van het resterende bedrag alsnog doelmatig in te kunnen zetten. De Lokale Aanpak Isolatie (in de tabel terug te vinden als SPUK nationaal isolatieprogramma) begint op stoom te komen.

We zien dat steeds meer inwoners de gemeente weten te vinden om aanspraak te maken op de subsidie. Deze regeling heeft een looptijd tot eind 2027, met mogelijkheden tot verlenging. Er is dus nog een heel aantal jaren in het vooruitzicht om deze middelen te besteden.

Overig

Werkorganisatie Druten Wijchen Momenteel zijn er nog geen afwijkingen bekend op de bijdrage aan de WDW in 2025. Belangrijkste factor daarin zijn de personeelskosten. De cao-onderhandelingen nog gaande, wat van invloed kan zijn op de kosten WDW in 2025 (en verder). De huidige cao verloopt op 31 maart 2025. In de begroting 2025 heeft de WDW rekening gehouden met een stijging van 4,8% van de lonen. De VNG en WSGO hebben op 14 februari een loonbod gedaan van 6,1% voor twee jaar. De vakbonden vonden het bod onvoldoende. De WDW wacht de onderhandelingen verder af en verwerkt de uitkomst ervan in de eerstvolgende bestuursrapportage, waarin de effecten op de gemeentelijke bijdragen uiteen worden gezet. Munitax Munitax voert voor ons de belastingoplegging uit. De aanslagen voor de verschillende belastingsoorten (OZB, afval, riool etc) zijn tijdig verstuurd. We wachten nu af in welke mate we dit jaar geconfronteerd worden met bezwaren. Na de piek in 2023 viel het aantal bezwaren in 2024 mee. Wel heeft Munitax in 2024 veel extra inzet gepleegd om de beroepsschriften (volgend op een deel van de afgewezen bezwaren waar de indieners het niet mee eens zijn) af te wikkelen. Dat loopt ook nog door in 2025 in verband met de achterstand die de rechtbanken hebben. Het onderzoek naar de mogelijke overgang naar een andere belastingsamenwerking (BSR) is nagenoeg afgerond.

De resultaten worden begin april gedeeld met de portefeuillehouders, waarna besloten wordt hoe het vervolgtraject eruit gaat zien. De raden worden hierover geïnformeerd en voorafgaand aan besluitvorming over toetreding en opheffing, krijgt de raad eerst de gelegenheid om middels een zienswijzetraject invloed uit te oefenen. Decembercirculaire gemeentefonds Uit de decembercirculaire 2024 maken we op dat we in 2025 meer geld ontvangen in het gemeentefonds, vanwege een bijstelling van het accres. Een correctie heeft plaatsgevonden van het volume accres en LPO accres naar aanleiding van de revisie van het bruto binnenlands product (bbp) door het CBS. Dit leidt voor Wijchen tot een positieve bijstelling van € 381k in 2025. Bij de Perspectiefnota betrekken we de meicirculaire en vertalen we de uitkomsten daarvan meerjarig door. Onderstaande taakmutaties hebben we in de jaarrekening 2024 geparkeerd in de reserves, voor uitvoering in 2025.

Rapportage april 2025

10

Bedragen x €1.000

2024

Onderwerp

Reserve

Spreidingswet en meerkosten sociaal domein Oekraïne

Huisvesting vluchtelingen

Natuurbrandpreventie en extern veiligheidsrisico’s

Eenmalige middelen

Totaal taakmutaties

Bedrag 96 40 136

Wijziging in wethouderschap In maart heeft wethouder Derks aangegeven te zullen vertrekken als wethouder, in verband met het burgemeesterschap in de gemeente Beesel. Wethouder van Dam is zijn opvolger. Bij de start van het wethouderschap maken we kosten, zoals opleidingen en trainingen. Deze wissel hadden we niet voorzien in de begroting. Mocht dit leiden tot meerkosten, dan brengen we brengen dat in beeld bij de Perspectiefnota. Structurele gevolgen jaarrekeninganalyse Momenteel leggen we de laatste hand aan de jaarrekeninganalyse, zodat we medio april de accountantscontrole kunnen doorlopen. We zien in de voorlopige cijfers dat we een behoorlijk positief resultaat, vooral doordat we in de decembercirculaire € 1,3 miljoen extra geld ontvingen in 2024. Deels komt dit door een bijstelling van het accres, doordat het CBS een herrekening heeft gedaan op de indexeringen. Maar grotendeels komt dit extra geld voort uit een bijstelling in een zwaarwegende maatstaf ‘huishoudens met een laag inkomen’. We moeten de meicirculaire afwachten of dit ook meerjarig effect gaat hebben. We ronden de jaarrekening verder af en nemen in de analyse het onderscheid mee tussen structurele afwijkingen en incidentele afwijkingen. Structurele afwijkingen kunnen we dan in de Perspectiefnota beoordelen als bijstelling op de bestaande budgetten.

Rapportage april 2025

11

4. Projecten In dit hoofdstuk worden enkel de grote projecten, of projecten met actuele financiële of bestuurlijke risico’s toegelicht. Dit betreffen investeringsprojecten en voorbereidingskredieten op de majeure bouwgrondexploitaties.

4.1 Wijchen West Algemeen Wijchen-West is een versnellingslocatie voor 1.300 woningen. De benodigde gronden zijn in bezit van de gemeente en de samenwerkende marktpartijen. Zomer 2023 is een anterieure overeenkomst getekend met de marktpartijen voor de ontwikkeling van het noordelijke deel, de Groene Geest. Hier kunnen 764 woningen worden gerealiseerd. In het zuidelijke deel, De Vormers, kunnen onder regie van de gemeente 536 woningen worden gerealiseerd. In oktober 2023 zijn door de gemeenteraad het Voorlopig Ontwerp Stedenbouwkundig Plan (VOSP) en de grondexploitatie vastgesteld. Hiermee is de start gegeven voor de verdere uitwerking van het project om tot de realisatie te komen. Het ontwerp bestemmingsplan heeft van december 2023 tot eind januari 2024 ter inzage gelegen, we hebben 10 zienswijzen ontvangen. De zienswijzennota en ambtshalve wijzigingen op het bestemmingsplan worden op dit moment verwerkt. Gelijktijdig met de publicatie van het ontwerp bestemmingsplan is ook de ontheffing Wet natuurbescherming (Wnb) aangevraagd. Momenteel zijn we nog met de marktpartijen in gesprek over de compensatiegronden ten behoeve van de das. Zodra dat duidelijk is kunnen we de ontheffingsaanvraag hierop aanpassen. Met de provincie houden we nauw contact over de aanvraag en voortgang van het bepalen van het compensatiegebied.

Momenteel werken we aan de uitwerking van de zone rondom het spoor (geluidsschermen, tunnel tussen noord en zuid, en verkeersmaatregelen rondom de spoorwegovergang Westerdreef), uitwerking van de schoollocatie en verkeersonderzoeken voor de hoofdontsluiting van het project. De verkeersonderzoeken voor de hoofdontsluiting doorlopen we samen met de provincie, omdat de aansluiting van het project voornamelijk plaatsvindt op provinciale wegen. We zijn gestart met het uitwerken van het VOSP naar een DOSP. In het DOSP worden de ontwerpvragen en opmerkingen nader uitgewerkt en werken we ook het beeldkwaliteitsplan verder uit. Het DOSP zal na vaststelling door het college dienen als uitgangspunt voor de verdere uitwerking van het inrichtingsplan en de woningen.

(x € 1.000) Financiën Oplevering

Begroot eindsaldo € -2.281

Verwachting eindsaldo € -2.281

Verschil €0 eind 2035

De grondexploitatie voor Wijchen-West is eind oktober 2023 door de gemeenteraad vastgesteld. Daarmee is de gemeentelijke cofinanciering voor de reeds ontvangen WBI-subsidie geregeld. Naast cofinanciering door de gemeente heeft ook de provincie een bijdrage in de cofinanciering beschikt. Met de vaststelling van de grondexploitatie en VOSP is de start gegeven voor de verdere uitwerking van het project en het hiervoor benodigde budget beschikbaar gesteld. In voorgaande stukken heeft een inhoudelijke toelichting plaatsgevonden op de grondexploitatieberekening zoals deze is opgesteld voor de WBI-subsidie, met een positief saldo van € 61k. Aangezien de presentatie van de cijfers voor de WBI-aanvraag afwijkt van de geldende regels (BBV) van de gemeente, heeft er een vertaalslag plaatsgevonden. Vanaf heden zullen we rapporteren op de BBV voorschriften. De kosten zijn geknipt in een actieve grondexploitatie, een faciliterend deel en overige posten. Het betreft dus slechts een andere presentatiewijze. Risico's Technische oplevering

Financiën

Rapportage april 2025

G

!

De GREX is in oktober 2023 vastgesteld en wordt jaarlijks geactualiseerd. De uitwerking van het VOSP vraagt nog steeds om rekenen en tekenen, die zal gezamenlijk op gaan. Zodra de ontwerpen voor de infra maatregelen langs het spoor zijn uitgewerkt, maken we daarvoor ook ramingen, om deze te kunnen vergelijken met de GREX. De respectievelijk ministeries hebben positief besloten over ons subsidieaanvragen 4e tranche WBI (€ 3.623K excl btw) en de MIRT-Versnelling (€ 3.900K excl btw).

12

Subsidiebeschikking van beiden is binnen. Provincie heeft €1,3 mln co-financiering toegekend voor de WBI subsidie, die wordt gefaseerd uitbetaald. Op basis van nadere afspraken tussen partijen kunnen we ook de kosten voor de natuurcompensatie in beeld brengen. Er zijn nog veel onduidelijkheden en schuivende elementen die van invloed zijn op het resultaat van de grex. Naarmate het project vordert komt hierin meer duidelijkheid en neemt de onzekerheid van de getallen af. Organisatie

G

Tijd

!

Informatie

G

4.2

Er zijn op dit moment nog veel afhankelijkheden van derden ten aanzien van de start van de werkzaamheden, te denken aan het onherroepelijk worden van het bestemmingsplan en het verkrijgen van de ontheffing Wnb. Deze procedures zullen voor een groot deel bepalen hoe snel we kunnen gaan bouwen. Nadat we de ontheffing voor de Wnb hebben ontvangen, zullen de mitigerende maatregelen getroffen moeten worden, voordat de huidige habitat van de beschermde soorten kan worden aangetast.

MFA Westwijzer

Het project MFA Westwijzer omvat het realiseren van vervangende nieuwbouw voor school, opvang, sport en wijkcentrum Wijchen West. De vervangende nieuwbouw wordt gerealiseerd op de zelfde plek waar MFA Westwijzer nu gehuisvest is, zowel het hoofdgebouw als de dependance. Tijdelijk zijn de leerlingen naar Kraaijenberg verhuist, zodat de huidige locatie gesloopt kan worden en het nieuwe gebouw kan worden gerealiseerd. In 2023 is, samen met de gebruikers en de gemeente een ruimtelijk, functioneel en technisch Programma van Eisen opgesteld. Op basis daarvan is een stichtingskostenraming opgesteld, zijn er financiële afspraken gemaakt met kinderopvang De Eerste Stap over de dekking/ investering voor het kinderopvangdeel. Begin 2024 is een ontwerpteam van architecten en adviseurs geselecteerd en is gestart met de ontwerpfase, die circa een jaar zal duren. Tenslotte is in de begroting 2024 rekening gehouden met een investeringsbedrag van €13.750.000, waarvan circa € 3 miljoen bijgedragen wordt door Kans en Kleur en de Eerste Stap. (x € 1.000) Financiën Oplevering

Begroot € 10.750 juli-26

Huidig € 792

Verwachting € 10.750

Saldo €0

juli-26

Op basis van het kwaliteitsniveau, zoals omschreven in het Programma van Eisen, is een bouwkostenraming gemaakt en vervolgens vertaald in een stichtingskostenraming. De stichtingskostenraming bestaat uit afzonderlijke kosten posten, zoals grondkosten, bouwkosten, bijkomende kosten, Losse inventaris, directiekosten, reserveringen en startkosten. Deze zijn ook weer onderverdeeld in subposten. Tijdens de ontwerp- en realisatiefase worden de kosten per post nauwlettend gevolgd, ter toetsing en financiële projectbeheersing. Aandachtspunt is het tijdschrijven (interne kosten), het nieuwe beleid dat alle interne kosten moeten worden doorbelast op het project is niet meegenomen bij het opstellen van het stichtingskostenbudget. Op basis van vastgestelde voorlopig ontwerp is een bouwkostenraming opgesteld, deze valt binnen het budget. In november is het definitief ontwerp vastgesteld, op basis van dit DO is een nieuwe raming gemaakt. Hierop is een second opinion uitgevoerd en beoordeeld als marktconform, zowel installatietechnisch als bouwkundig. Inmiddels is het technisch ontwerp vastgesteld. De omgevingsvergunning is verleend en op dit moment loopt de aanbesteding van uitvoerende partijen. Medio april 2025 worden de aanbiedingen ingediend. Risico's Haalbaarheid Financiën Organisatie Tijd

G G G G

Informatie

!

Kwaliteit

G

De locatie is midden tussen de woningen er is blijvend aandacht nodig voor direct omwonenden. Inmiddels zijn reeds twee informatieavonden georganiseerd. Met de bewoners waarvan de achtertuinen direct aan het schoolplein grenzen vindt apart overleg plaats. Er is een projectarchief.

Rapportage april 2025

13

4.3

Hart van Zuid

Algemeen De raad heeft op 26 september 2019 ingestemd met een routekaart 'Toekomst Hart van Zuid'. In de routekaart worden '5 opgaven' voorgesteld voor een integrale wijkaanpak om Wijchen Zuid toekomstbestendig te maken. Een van de 5 opgaven is 'Vitaal en bruisend voorzieningenhart' waarbij we het wijkhart bij het Zuiderpoort met alle maatschappelijke voorzieningen, woningen, winkels, gezondheidzorg en buitenruimte toekomstbestendig willen maken. Voor deze fysieke opgave is apart op 26 september 2019 een aanvullend werkkrediet verleend om een verdiepingsslag te maken voor de gebiedsvisie met de shareholders Talis en eigenaar van Winkelcentrum Rialto. Voor deze verdiepingsslag is subsidie voor de procesbegeleiding ontvangen van de Provincie. Op 21 oktober 2021 heeft de raad de gebiedsvisie vastgesteld. Op 30 mei 2024 heeft de raad een aantal uitgangspunten vastgesteld voor het opstellen van het masterplan. Op 12 maart 2025 is het ontwerp voor het masterplan openbaar geworden ten behoeve van participatie. Naar verwachting wordt het masterplan in het 2e kwartaal van 2025 aan de raad aangeboden. In deze projectrapportage beperken we ons tot de opgave voor het voorzieningenhart. De routekaart voor de gehele wijkontwikkeling is ingebed in de reguliere begroting van de gemeente.

Financiën Oplevering

Begroot € 940 2e kwartaal 2025

Huidig € 774

Verwachting € 965 2e kwartaal 2025

Saldo -€ 25

Indien de raad in latere fase opdracht verleent voor de fysieke herstructurering in het voorzieningenhart zal er t.z.t. een grondexploitatie worden geopend waarin het voorbereidingskrediet wordt opgenomen. Er worden samenwerkingsmogelijkheden onderzocht met externe partijen om gezamenlijk tot een kwalitatief optimale en financieel efficiënte transformatie te komen van het voorzieningengebied. Voor de Masterplanfase is een werkkrediet van € 450.000,- beschikbaar gesteld. Aanvullend is op 30 mei 2024 € 490.000 aanvullend krediet door de raad beschikbaar gesteld. Risico's Haalbaarheid

G

Financiën

!

Organisatie

G

Tijd

G

Informatie

G

Kwaliteit

G

Er zijn werkbudgetten beschikbaar gesteld voor het Masterplan voor het voorzieningenhart (later ten laste van de grondexploitatie) en voor het starten van de opstalontwikkeling (PvE) van een MFA. Er is besloten dat een projectmanager wordt ingezet door de gemeente en niet in gedeelde opdrachtgeving met Talis en Rialto (winkelcentrumeigenaar). Bij raadsbesluit van 30 mei 2024 is aanvullend voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld voor het maken van het Masterplan. De huidige prognose is dat dit krediet niet geheel toereikend zal zijn tot en met het besluit over het masterplan, dat is beoogd in september 2025. Bij de volgende projectrapportage hebben we daar naar verwachting een beter beeld bij.

Rapportage april 2025

14

4.4

Tussen kasteel en Wijchens Meer

Algemeen De oogstwerkzaamheden van het oude gemeente kantoor zijn bijna afgerond. De oude kelder blijft nog even zitten tot dat de nieuwe parkeergarage gebouwd gaat worden. De omgevingsverguinning is ingediend.

(x € 1.000) Financiën Oplevering

Begroot eindsaldo € -161 eind 2030

Verwachting eindsaldo € -161

Verschil €0 eind 2030

De geactualiseerde grex geeft een positief beeld ten opzichte van de vastgestelde Grex eind 2023. Dit is het gevolg van de ontvangen SBI subsidie van € 1.275.000,-. Daarnaast is de fasering van de kosten en de opbrengsten en de rente aangepast en zijn wat kleine aanpassingen gedaan. Per saldo levert dit een voordeel op van € 210.000. Het voordeel van circa € 1.485.000 is gestort in de reserve grote projecten. Voor de parkeergarage is er eind november 2023 een apart investeringskrediet van € 6.150.000 door de raad beschikbaar gesteld. In het 1e kwartaal van 2025 worden alle ramingen van de budgetten van de Openbare Ruimte geactualiseerd. Risico's Haalbaarheid Financiën

G

Organisatie

G

Tijd

G

Informatie

G

G

Rapportage april 2025

15

4.5

Verduurzaming Mozaïek

Algemeen Volgens twee raadsbesluiten is inclusief rijkssubsidie, een bijdrage uit het Meerjarenonderhoudsplan en btw-compensatie een budget van € 7.5 miljoen inclusief btw beschikbaar om de bouwdelen A, B, C én D integraal te verduurzamen. Bouwdeel D richten we in voor extra functies (jeugdgezondheidszorg, verloskundige praktijk en uitbreiding bibliotheek). De Omgevingsvergunning voor bouwdeel D is verleend. De aannemer is met enkele weken vertraging gestart met de realisatie. Oplevering op 8 juli 2025. De aannemer start in juni 2025 met de verduurzaming van bouwdeel A, gevolgd door bouwdeel B en C. De Oplevering is in maart 2026. (x € 1.000) Financien Oplevering

Begroot € 7.754 april-26

Huidig € 2.266

Verwachting € 7.754

Saldo €0

maart-26

Op 20 juni 2024 besloot de raad, vanwege een hoog uitgevallen aanbestedingsresultaat en dus voorzienbare overschrijding, het krediet op te hogen met € 1.073.619. Het verhoogde investeringskrediet bedraagt nu € 9.451.933. Hiervan wordt € 1.273.569 uit subsidies gedekt, € 328.610 uit het onderhoudsfonds, € 96.000 via bestaande btw-afspraak met de belastingdienst. De kapitaalslasten worden deels gedekt door vrijvallende huurbedragen aan de huidige GGD-locatie. Risico's Haalbaarheid

G

Financiën

!

Organisatie

G

Tijd

G

Informatie

G

Kwaliteit

G

Rapportage april 2025

We beschikken nu nog over een post Onvoorzien van € 457.310. Deze is bedoeld voor onvoorziene en onvermijdelijke kosten tijdens de verbouwfase.

16