Bijlage 1 - Herindelingsadvies
Tekst van het document
37
Herindelingsontwerp
Toetsing aan het Beleidskader gemeentelijke herindeling van het Rijk
38
Hoofdstuk
7
Hoofdstuk
7
Toetsing aan het Beleidskader gemeentelijke herindeling van het Rijk In dit hoofdstuk wordt aan de hand van de criteria uit het ‘Beleidskader gemeentelijke herindeling 2018 ’ de vorming van de gemeente Voorne aan Zee nader onderbouwd. In dit beleidskader zijn vier criteria opgenomen waaraan het kabinet de voorgenomen herindeling toetst: 1) Draagvlak, 2) Bestuurskracht, 3) Interne samenhang en nabijheid van bestuur en 4) Regionale samenhang. In de volgende paragrafen volgt een korte toelichting van elk criterium en vervolgens een toetsing van dit herindelingsadvies aan dit criterium.
7.1 Draagvlak
De centrale vraag bij dit criterium is: Hoe is aandacht besteed aan en geïnvesteerd in lokaal bestuurlijk, maatschappelijk en regionaal draagvlak? Het kabinet beoordeelt het draagvlak voor de herindeling naar lokaal bestuurlijk, regionaal en maatschappelijk draagvlak. Lokaal bestuurlijk Zoals ook in hoofdstuk 3 is beschreven hebben Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne in 2019 alle drie een bestuurlijke toekomstverkenning uitgevoerd. Dit heeft geleid tot unanieme besluitvorming in de drie gemeenteraden over het principebesluit tot bestuurlijke herindeling op 15 april 2020. Voor het lokaal bestuurlijk niveau is hiermee duidelijk dat er draagvlak voor de bestuurlijke herindeling bestaat.
39
Herindelingsontwerp
40
Regionaal De Wet arhi verplicht het toetsen van het draagvlak voor de voorgenomen fusie bij de buurgemeenten (gemeenten Nissewaard, Rotterdam en Goeree-Overflakkee) en het waterschap Hollandse Delta. De gemeente Hoeksche Waard wordt hierbij ook betrokken. Op 17 juli 2020 is samen met de gemeenten Nissewaard, Goeree-Overflakkee en Hoeksche Waard en het Rijk de Regiodeal Zuid-Hollandse Delta ondertekend. Gezien het belang van dit samenwerkingsverband van de Zuid-Hollandse Eilanden vinden wij draagvlak bij juist deze partijen van groot belang. Met de genoemde partners zijn bestuurlijke consultaties gevoerd. Uit deze bestuurlijke consultaties bleek dat het regionale bestuurlijke draagvlak groot is. De verslagen van de bestuurlijke consultaties zijn opgenomen in bijlage 7. De genoemde partners zijn schriftelijk geïnformeerd over het proces en tijdens de zienswijzeprocedure uitgenodigd voor een bestuurlijk overleg over de voorgenomen fusie. Deze partners zijn gevraagd om ook een formele zienswijze in te dienen. De ingediende zienswijzen zijn opgenomen in de nota van beantwoording. De belangrijkste partner voor de nieuwe gemeente Voorne aan Zee is de gemeente Nissewaard. Wij delen samen het eiland Voorne-Putten en kennen al een lange periode van intensieve samenwerking.
Op 15 september 2020 is door het Bestuurlijke Regieteam gesproken met een vertegenwoordiging van het college van Nissewaard. Er zijn hierbij beelden uitgewisseld over de fusie in algemene zin en de meerwaarde hiervan voor de gemeente Nissewaard en Voorne-Putten. Ook zijn ambities besproken voor de toekomstige samenwerking, ook voor de positionering in regionaal en provinciaal
verband. Gemeente Nissewaard ziet de fusie op Voorne als een positieve ontwikkeling. Men ziet meerwaarde in een sterke partner, zowel voor de gezamenlijke aanpak en uitwerking van eilandelijke opgaven en ambities, als voor de gezamenlijke positionering in de regio. Met de verzending van het gespreksverslag is Nissewaard uitgenodigd om een zienswijze te geven op het herindelingsontwerp. De gemeenten binnen het samenwerkingsverband Metropoolregio Rotterdam-Den Haag kregen het Herindelingsontwerp toegezonden met de uitnodiging daarop een zienswijze kenbaar te maken. Dit gebeurde voor al onze ‘verbonden’ partijen en belangrijke maatschappelijke en economische samenwerkingspartners in de regio (zie bijlage 6, pag. 71). Maatschappelijk Het is de verantwoordelijkheid van de gemeentebesturen om het maatschappelijk draagvlak voor een herindeling te beoordelen en daarin te investeren. Conform de Wet arhi moet een logboek worden bijgehouden waaruit blijkt op welke wijze inwoners en maatschappelijke organisaties betrokken zijn bij het herindelingsproces en op welke wijze het maatschappelijk draagvlak is vastgesteld. De zienswijzen die op het herindelingsontwerp zijn ingediend, vormen hiervan ook een onderdeel. De Nota van Beantwoording laat zien dat het draagvlak onder inwoners, gemeenten en maatschappelijke organisaties groot is.
Als bijlage bij dit herindelingsadvies is een uitgebreid logboek opgenomen (bijlage 1, pag. 53). Het logboek laat zien dat in 2019 gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne een intensief participatietraject hebben doorlopen. Inwoners,
Hoofdstuk
verenigingen, maatschappelijke instellingen en bedrijven zijn actief betrokken bij het proces van de bestuurlijke toekomstverkenning. Deze inbreng is door de afzonderlijke gemeenten meegenomen in de lokale besluitvorming over de bestuurlijke toekomst. De gemeenten hebben deze inbreng bij het principebesluit tot bestuurlijke fusie met elkaar gedeeld.
7.2 Bestuurskracht
Het tweede criterium waar op wordt getoetst is bestuurskracht. Het beleidskader definieert bestuurskracht als ‘het vermogen van gemeenten om hun wettelijke en niet-wettelijke taken uit te voeren en daarvoor de benodigde maatschappelijke en bestuurlijke relaties aan te gaan’. De centrale vraag bij dit criterium is: Is de nieuwe gemeente in staat haar wettelijk en niet-wettelijke taken op te pakken? Om de centrale vraag te beantwoorden, wordt eerst gekeken naar de opgaven die Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne momenteel ervaren ten aanzien van bestuurskracht. De gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne zijn alle drie goed in staat om adequate dienstverlening richting inwoners te organiseren. klanttevredenheidsonderzoeken onder inwoners laten dit ook zien. Ook positioneert elke gemeente zich goed richting regionale en maatschappelijke partners. Zo is bijvoorbeeld in 2014 Westvoorne, 2016 Hellevoetsluis en in 2019 Brielle uitgeroepen tot meest MKB-vriendelijke gemeenten in Zuid-Holland.
7
De gemeenten staan echter ook voor opgaven die momenteel lastiger zijn in te vullen, met name op duurzaamheid, energiestrategie, woningbouw en de positionering in grotere samenwerkingsverbanden. Ook zijn er grote opgaven die alleen samen opgepakt kunnen worden. Te denken valt aan de kustverzanding en de gevolgen van de aanleg van de Blankenburgtunnel op de bereikbaarheid en de opgaven in het sociaal domein zoals maatschappelijke ondersteuning, jeugdzorg en maatschappelijk participatie. De omvang van de ambtelijke organisaties maakt de gemeenten kwetsbaar en minder aantrekkelijk in een steeds krappere arbeidsmarkt. Vooral belangrijk hierbij is de kwetsbaarheid van de drie individuele organisaties. De taken en verantwoordelijkheden kunnen nu wel adequaat worden uitgevoerd, maar er zijn zorgen of met de continue taakverbreding en -verzwaring van gemeenten dit ook in de toekomst zo zal zijn. De kwetsbaarheid laat zich ook zien in het aantrekken van personeel: het is nu voor elke gemeente een uitdaging om voldoende gekwalificeerd personeel aan te trekken. Door de krapte in personeel, komen de drie organisaties onvoldoende toe aan de gewenste vernieuwing richting meer interactie en participatie van inwoners, ondernemers en andere stakeholders, doorontwikkeling van de digitale dienstverlening en datagedreven werken.
Ook bestaat de wens tot meer strategische advisering en ondersteuning van het bestuur.
41
Herindelingsontwerp
Een andere opgave waar de drie gemeenten voor staan is de profilering van de gemeente in de grotere samenwerkingsverbanden, zoals de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag, Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond, samenwerkingsverband Zuid-Hollandse Delta en bijvoorbeeld Jeugdzorg Rijnmond. De wens van Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne is de bestuurskracht te versterken. Zoals ook in hoofdstuk 3 is toegelicht, is dit een belangrijke reden voor de wens tot bestuurlijke herindeling. Verwacht wordt dat de bestuurlijke fusie deze huidige kwetsbaarheden ondervangt en dat de bestuurskracht en slagkracht hierdoor sterker wordt.
42
De herindeling op Voorne zorgt voor een krachtiger partner in de regio. Zeker binnen regio’s met stedelijke agglomeraties zoals de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag legt een sterk Voorne meer gewicht in de schaal dan drie kleine afzonderlijke gemeenten. Bovendien is de verwachting dat met een gezamenlijke inzet de getalsmatige kracht stijgt (inwonersaantal, financiën). Hierdoor zal de invloed in de regio kunnen toenemen. De nieuwe gemeente zal in grootte een gelijkwaardige partner zijn voor omliggende gemeenten.
7.3 Interne samenhang en nabijheid van bestuur
De centrale vraag bij dit criterium is: Kent de nieuwe gemeente een interne samenhang en wat is de plek van buurten, dorpen en/of kernen?
Het beste van drie werelden De bestuurlijke herindeling zorgt ervoor dat tien kernen die een logische geografische eenheid vormen, binnen één gemeente komen te liggen. Een aantal karakteristieke elementen en kwaliteiten die we als gemeente Voorne aan Zee hebben, willen de drie gemeenten behouden en versterken. Het betreft hier in ieder geval de eigen kenmerken, cultuur en identiteit van de tien kernen. Het cultuur-historisch en toeristisch-recreatief karakter van de drie afzonderlijke gemeenten wordt versterkt als dit in samenhang verder kan worden ontwikkeld. De diversiteit en veelkleurigheid van Voorne wordt gezien als een grote kwaliteit die de drie gemeenten graag willen behouden. Een andere kwaliteit die de gemeenten willen behouden is de balans tussen de stedelijke voorzieningen die de kernen Brielle en Hellevoetsluis bieden en de rust en de mooie veelzijdige natuur vanuit de kleinere kernen. Dit maakt de nieuwe gemeente Voorne aan Zee een aantrekkelijke gemeente voor inwoners en bezoekers met een veelheid aan voorzieningen. Het profiel van de nieuwe gemeente wordt de komende tijd verder aangescherpt in een interactief proces met inwoners, ondernemers en andere stakeholders. Wat maakt gemeente Voorne aan Zee onderscheidend? Waar wil de nieuwe gemeente zich op profileren?
Hoofdstuk
7
Participatie Een belangrijk speerpunt voor de nieuwe gemeente is een vernieuwende manier van participatie en interactie met inwoners, ondernemers en andere stakeholders. De inwoners vinden opschaling een logische stap, maar hechten aan de identiteit van de eigen woonkern. Het actief betrekken van inwoners en gemeenschappen (kernen) wordt voor de nieuwe gemeente een belangrijk basisprincipe. In het nog op te stellen burgerparticipatiebeleid staat het betrekken van inwoners en maatschappelijke partners centraal, zowel bij de vormgeving als uitvoering van beleid. De wijze waarop het lokale bestuur is ingericht, moet hierop aansluiten. Het bestuur van de nieuwe gemeente zal benaderbaar en betrokken zijn, zodat de afstand tussen inwoners/ondernemers en het bestuur klein blijft. De wens is om de nabijheid van bestuur en organisatie en de betrokkenheid van inwoners te borgen en versterken. Hoe dit gebeurt is onderdeel van het interactieve proces rondom de strategische visie. Dit wordt een gezamenlijk traject waarin de diverse praktijkvoorbeelden getoetst worden op toepasbaarheid voor onze tien kernen..
43
‘We doen het samen’ Voorne heeft sterke gemeenschappen die vormen een sterke gemeente. Samen – raadsleden, bestuurders, medewerkers van de gemeenten en verbonden partijen, de samenleving en maatschappelijke organisaties – werken we aan de bouw van de nieuwe organisatie. Een sterke gemeente organiseert nabijheid en goede dienstverlening voor haar inwoners en ondernemers. Kernenbeleid en dienstverlening zijn daarom speerpunten in de strategische visie en het plan van aanpak voorbereiding fusie.
Herindelingsontwerp
7.4 Regionale samenhang De centrale vraag bij dit criterium is: Welke positie heeft de nieuwe gemeente in de regio en welke gevolgen heeft dat voor omliggende gemeenten? Zoals ook in hoofdstuk 3 is toegelicht, hebben gemeentelijke opgaven steeds vaker een gemeente-overstijgend en regionaal karakter. Het gaat dan om thema’s zoals volkshuisvesting, ruimtelijke ordening, economische ontwikkeling, mobiliteit, recreatie, energietransitie, duurzaamheid, klimaat etc.. Ook taken die voortkomen uit de huidige drie grote decentralisaties op het gebied van maatschappelijke participatie, maatschappelijke ondersteuning en jeugdzorg zijn veelal te omvangrijk of te complex om als één gemeente uit te kunnen voeren. Meer nog dan nu al het geval is, zullen gemeenten met elkaar moeten samenwerken om voor hun gezamenlijke inwoners goede dienstverlening te kunnen bieden. Regionale samenwerking zal daarom alleen maar belangrijker en urgenter worden.
44
De gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne kennen van oudsher al nauwe onderlinge samenwerkingsverbanden. Ook participeren de drie gemeenten veelal in dezelfde gemeenschappelijke regelingen en vindt samenwerking plaats in bredere regio’s, zoals Voorne-Putten, Rotterdam-Rijnmond, de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag, de Regio Deal Zuid-Hollandse Delta en de Zuid-Hollandse Eilanden.
Bijlage 5 (pag. 60) geeft een overzicht van alle formele samenwerkingsverbanden. Door een herindeling is de gemeente Voorne aan Zee een sterkere partner binnen deze samenwerkingsverbanden. In de regio heeft de laatste jaren opschaling plaatsgevonden, zowel van gemeenten als van maatschappelijke instellingen en ondernemingen. Eerder fuseerden al Rozenburg/Rotterdam (2010), Goeree-Overflakkee (2013), Nissewaard (2015) en Hoeksche Waard (2019). Met een herindeling naar een nieuwe gemeente op Voorne ontstaat er meer evenwicht in regionale verhoudingen. Samenwerkingsverbanden zullen meer evenwichtige, gelijkwaardige verhoudingen krijgen. Ook gemeente Nissewaard ziet de fusie op Voorne als een positieve ontwikkeling. Gemeente Nissewaard ziet meerwaarde in een sterke partner, zowel voor de gezamenlijke aanpak en uitwerking van eilandelijke opgaven en ambities, als voor de gezamenlijke positionering in de regio. Kortom, de herindeling op Voorne maakt gemeente Voorne aan Zee een krachtiger partner in de regio en zorgt voor een evenwichtige regionale verhouding. Zeker binnen regio’s met stedelijke agglomeraties zoals de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag legt een sterk Voorne meer gewicht in de schaal dan drie kleine (plattelands)gemeenten.
Hoofdstuk
7
7.5 Conclusie De voorgenomen bestuurlijke herindeling voldoet aan de criteria 1) Draagvlak, 2) Bestuurskracht, 3) Interne samenhang en nabijheid van bestuur en 4) Regionale samenhang. Er bestaat een breed bestuurlijk en maatschappelijk draagvlak voor de herindeling. Gemeente Voorne aan Zee bezit met ruim 72.000 inwoners voldoende bestuurskracht om haar taken te kunnen uitvoeren en ook nieuwe ontwikkelingen proactief op te pakken. Verwacht wordt een solide organisatie te kunnen bouwen met een sterkere strategische advieskracht en profilering in regionale samenwerkingsverbanden. Bovendien zorgt de bestuurlijke herindeling voor een evenwichtige regionale verhouding, waardoor Voorne ook beter kan samenwerken aan regionale opgaven. Belangrijk bij de herindeling is draagvlak en betrokkenheid van inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen. Hun inbreng bij het fusieproces en straks bij de nieuwe gemeente is belangrijk. Deze betrokkenheid zal ook voor de nieuwe gemeente Voorne centraal staan: participatie, interactie en samen doen. Voorne kent een veelzijdig karakter met authentieke kernen en cultuurhistorie. Deze diversiteit is de kracht en trots van de nieuwe gemeente.
Op naar een mooie gemeente op Voorne!
45
Herindelingsontwerp
46
Procesplanning
Hoofdstuk
8
Hoofdstuk
8
Procesplanning Na de vaststelling van dit herindelingsadvies volgen nog enkele stappen voordat de bestuurlijke herindeling van de gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne een feit is. Dit hoofdstuk geeft hierop een toelichting.
8.1 Besluitvorming: van herindelingsadvies naar wet
De tabel op de volgende pagina geeft de verschillende stappen weer die gezet moeten worden in de besluitvorming over de bestuurlijke fusie. De tabel op de volgende pagina omvat de planning van het hele proces inclusief het reeds afgeronde deel van het vaststellen van het herindelingsontwerp en de periode van zienswijzen.
47
Herindelingsontwerp
Wat
Wie
Wanneer
Vaststellen herindelingsontwerp
Drie gemeenteraden
16 december 2020
Periode van zienswijzen
23 december 2020 tot 17 februari 2021 februari 2021
Bundeling en reacties van zienswijze in ‘Reactienota Zienswijzen’ Vaststellen herindelingsadvies
Drie gemeenteraden
23 maart 2021
Toezenden herindelingsadvies aan Gedeputeerde Staten van de provincie Zuid-Holland BZK toetst herindelingsadvies en provinciale zienswijze aan het beleidskader en stelt een wetsvoorstel op Wetsvoorstel wordt behandeld door de ministerraad, Raad van State, Tweede Kamer en Eerste Kamer
Bestuurlijk regieteam
30/31 maart 2021 juli 2021 t/m medio 2022
Publicatie wet in Staatsblad
48
Gemeenteraadsverkiezingen nieuwe gemeente
november 2022
Start nieuwe gemeente Voorne aan Zee
1 januari 2023
Hoofdstuk
Van herindelingsontwerp naar herindelingsadvies Na vaststelling van het herindelingsontwerp door de gemeenteraden van Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne op 16 december 2020, is het herindelingsontwerp acht weken ter inzage gelegd voor inwoners, ondernemers, (maatschappelijke) organisaties, omliggende gemeenten en andere belanghebbenden. Iedereen kon in deze periode schriftelijk zijn/ haar zienswijze over de voorgenomen herindeling op Voorne kenbaar maken. Het herindelingsontwerp is fysiek ter inzage gelegd op de gemeentehuizen van de drie gemeenten. Digitaal is het herindelingsontwerp gepubliceerd op de gemeentelijke websites en op de gezamenlijke fusiewebsite (www.naar1gemeenteopvoorne.nl). De officiële en gelijktijdige bekendmaking van de terinzagelegging is gebeurd op woensdag 23 december 2020. De wettelijke termijn van de terinzagelegging liep van 23 december 2020 tot 17 februari 2021. De ingekomen zienswijzen zijn beoordeeld en voorzien van een reactie. Dit is gebundeld in een Nota van Beantwoording die als losse bijlage bij de openbare versie van dit Herindelingsadvies is toegevoegd.
8
Het herindelingsadvies is op 2 maart 2021 door de colleges vastgesteld en op 23 maart 2021 ter besluitvorming aan de gemeenteraden voorgelegd. Van herindelingsadvies naar wet Nadat het herindelingsadvies door de drie raden is vastgesteld, wordt het advies toegezonden aan de Gedeputeerde Staten van de provincie Zuid-Holland met het verzoek om deze – voorzien van een positieve zienswijze – toe te sturen aan de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Vervolgens toetst de minister het herindelingsadvies aan de criteria zoals benoemd in het Beleidskader herindeling uit 2018. Wanneer de minister het herindelingsadvies overneemt, zal een wetsvoorstel aan de Ministerraad worden opgesteld. Dit voorstel wordt vervolgens voorgelegd aan de Raad van State, waarna het wordt ingediend bij de Tweede Kamer. Na behandeling en stemming over het wetsvoorstel in de Tweede en Eerste Kamer publiceert de regering de aangenomen wet in het Staatsblad.
49
Herindelingsontwerp
8.2 Verkiezingen en zittingsduur raden Bij een gemeentelijke herindeling vinden tussentijdse gemeenteraadsverkiezingen plaats. Uitgaande van 1 januari 2023 als beoogde herindelingsdatum betekent dit dat er in november 2022 tussentijdse raadsverkiezingen plaatsvinden. De zittingsduur van de leden van de raden van de gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne eindigt op 31 december 2022. De reguliere raadsverkiezingen van maart 2022 komen te vervallen.
8.3 Voorbereiding op de bestuurlijke herindeling
Zoals toegelicht in het plan van aanpak ‘Op weg naar één gemeente op Voorne’, is bij de voorbereiding van de bestuurlijke herindeling het handboek ‘Gemeentelijke herindeling’ de leidraad. Hierin staan drie sporen centraal.
50
Het eerste spoor is het wettelijk spoor, waaronder alle procedurele stappen vallen voor de voorbereiding van de herindeling. Het vaststellen van het herindelingsadvies is hierin een belangrijke stap. Het tweede spoor is het veranderspoor. Een bestuurlijke herindeling is een veranderproces van flinke omvang, met name voor de bestuurlijke omgeving en voor medewerkers. Hoe kan er sprake zijn van een duurzame verandering, waarbij sprake is van dialoog, van buiten naar binnen werken en
participatie Dit veranderingsproces is het veranderspoor. De concrete uitwerking van het veranderspoor zal zichtbaar worden in het interactieve proces bij het vormgeven van de strategische visie. Onderdeel van het veranderspoor is ook het verder bouwen aan betrokkenheid van management en medewerkers. Het derde spoor is het fusiespoor. De bouw van een nieuwe gemeente heeft gevolgen voor alle aspecten van de gemeentelijke organisaties. Vanaf 2021 wordt dit uitgewerkt en gerealiseerd. Daarbij zijn zeven bouwstenen te onderscheiden: 1) Dienstverlening, 2) Organisatie, 3) Personeel, 4) Financiën, 5) Harmonisatie, 6) Huisvesting en 7) Informatie en automatisering. De eerste stap voor het fusiespoor is het opstellen van een projectplan voorbereiding fusie voor hoe deze bouwstenen opgepakt worden, waarbij tegelijkertijd wordt gebouwd aan de betrokkenheid van management en de medewerkers. Dit plan van aanpak wordt in het 1e kwartaal 2021 opgeleverd. Het plan van aanpak zal door de gemeenteraden worden vastgesteld.
Hoofdstuk
8
Daarna zal het plan van aanpak worden uitgerold. Hierbij zullen belangrijke keuzes gemaakt moeten worden. Wat is belangrijk voor de dienstverlening? Wat wordt de besturingsfilosofie? Welke organisatiestructuur past bij deze keuzes? Ook praktische zaken vragen om keuzes: welke locatie wordt gekozen voor bijvoorbeeld het toekomstige bestuurscentrum? Werken aan een goed functionerende organisatie wordt zowel binnen het veranderspoor en het vormgeven van de strategische visie opgepakt als binnen het fusiespoor en de bouwsteen personeel. Het tijdig betrekken van de medewerkers bij de nieuwe organisatie is een belangrijk aandachtspunt en is een uitdaging binnen de huidige COVID-19 maatregelen. Via nieuwsbrieven en webinars worden medewerkers binnen de huidige organisaties al zo veel mogelijk geïnformeerd over de te nemen stappen en gevraagd deel te nemen in verschillende werkgroepen. Om overzicht te houden op verschillende sporen en de te nemen stappen wordt een planning opgesteld. Onderliggend aan deze keuzes is de strategische visie die halverwege 2021 wordt opgeleverd, na een interactief proces met inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen. Zo wordt samen aan onze nieuwe gemeente gebouwd!
51
Herindelingsontwerp
Bijlagen
52
6
Bijlagen
Bijlagen
2013 juni 2013
september 2013 november 2013
Op verzoek van de gemeenten op Voorne-Putten heeft BMC in 2013 bestuurskrachtonderzoeken uitgevoerd bij de vier gemeenten. Gefocust werd op vier rollen: speler in het publieke domein, bestuurder van de lokale gemeenschap, publieke dienstverlener en gemeente als organisatie Visitatiecommissie Bestuurskracht Voorne-Putten
Bijlage 1 Maatschappelijk logboek
Een regionale bestuurskrachtmeting op Voorne-Putten met een focus op regionale bestuurskracht, waarbij een herindeling op Voorne als een oplossingsrichting wordt benoemd. 2014
2014
Strategische samenwerking Voorne-Putten: startnotitie ‘Voortaan Voorne’ met stappenplan en randvoorwaarden
2015
SeinstraVandeLaar onderzoekt voor Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne verschillende mogelijkheden van ambtelijke samenwerking en adviseert een ambtelijke fusie in het rapport ‘Voortaan Voorne – Onderzoek naar de ‘best passende variant’ voor de ambtelijke samenwerking tussen de gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne’. De gemeenteraden stemmen in met de uitwerking van dit idee.
2015
2016 april 2016
SeinstravandeLaar levert een aanvullende verdiepingsslag op in 2015 en de gemeenteraden stemmen op basis hiervan in met de vorming van een ambtelijke fusieorganisatie mei 2016 De Stuurgroep ‘Voortaan Voorne’ heeft op 16 december 2015 besloten tot een nadere cultuurscan van de ambtelijke organisaties in de drie gemeenten en in januari 2016 is besloten deze cultuurscan aan te vullen met een scan over de bestuurscultuur in de drie gemeenten. 10 december 2016 Het bedrijfsplan ‘Eenheid in verscheidenheid, werkorganisatie Voorne’ wordt opgeleverd, gericht op start van de ambtelijke fusieorganisatie per 1 januari 2019. 2017 geheel 2017
Uitvoering in verschillende projectzuilen van het bedrijfsplan ‘Eenheid in verscheidenheid’
53
Herindelingsontwerp
Bijlage 1 Maatschappelijk logboek
2018 1 januari 2018
Op 1 januari 2018 is een grenscorrectie doorgevoerd en sindsdien is Oudenhoorn onderdeel van gemeente Hellevoetsluis. oktober 2018 Op 10 oktober 2018 levert de kwartiermaker van de ambtelijke fusie een rapportage over de stand van zaken op. De colleges vragen de raden de ruimte tot februari 2019 om zich op de consequenties te beraden. november 2018 De raden van de drie gemeenten hebben besloten dat de ambtelijke fusieorganisatie niet wordt gerealiseerd. 18 december 2018 Instellen commissie Bestuurlijke Toekomst Westvoorne in gemeente Westvoorne 2019
54
januari - maart 2019 maart 2019
Raadsbrede verkenning kansrijke opties voor de bestuurlijke toekomst Brielle
13 en 14 maart 2019 28 mei 2019
Gemeente Westvoorne houdt inspraakavonden voor verenigingen, bedrijven en maatschappelijke instellingen Gemeente Brielle stelt de rapportage “Open blik op de toekomst” vast en besluit tot verdiepende verkenning van de kansrijke opties Gemeente Brielle publiceert een Nieuwsbrief over kansrijke opties bestuurlijke toekomst.
18 september 2019 20 september 2019 september 2019
Gemeente Westvoorne voert een Burgerpanel I&O Research uit
oktober 2019
Gezamenlijke radenbijeenkomst op uitnodiging van gemeente Brielle in aanwezigheid van de commissaris van de Koning en gedeputeerde Vermeulen Gemeente Brielle verspreidt huis-aan-huis het vragenformulier “Verkenning bestuurlijke toekomst”” met 5 open vragen, digitaal aan te leveren of tijdens de wijkavonden. Bijeenkomst in Hellevoetsluis met de gemeenteraad, college, het MT en de OR: brainstorm over de bestuurlijke toekomst Gemeente Hellevoetsluis houdt een onderzoek onder het Hellevoetsluis Panel
oktober – november 2019 oktober 2019
Gemeente Brielle organiseert in de periode 1 oktober – 6 november 2019 14 wijkavonden met de “Mobrielle Eenheid” Gemeente Brielle verspreidt een ondernemers-specifieke vragenlijst via de ondernemersverenigingen
29 oktober 2019
Bijlagen
2019 (vervolg) 4 november 2019
Gemeente Brielle organiseert een ondernemersborrel met gesprek over de bestuurlijke toekomst
4 november 2019
Gemeente Brielle organiseert een gesprekavond met het maatschappelijke instellingen, verenigingen voor sport en cultuur. Gemeente Brielle organiseert een lunchbijeenkomst voor de ambtelijke organisatie, in aanwezigheid van raadsleden, waarbij beeld zijn opgehaald bij de verschillende opties voor de bestuurlijke toekomst. Gemeente Hellevoetsluis organiseert diverse bewonersbijeenkomsten
4 november 2019 november 2019
Bijlage 1 Maatschappelijk logboek
13 november 2019 Gemeente Brielle publiceert een nieuwsbrief met daarin de opbrengsten van het participatietraject en uitnodiging voor de afsluitende stadsdebatten 18 en 19 november Gemeente Brielle organiseert 2 stadsdebatten over de uitkomsten van het participatietraject, en waarbij 2019 gesproken is de achterliggende waarden en de opties voor de bestuurlijke toekomst. 21 november 2019 Een informatieavond voor de gemeenteraden van Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne. Toelichting van provincie Zuid-Holland op het herindelingsproces, het preventief provinciaal toezicht en ervaringen met kernenbeleid 10 december 2019 Een informele bijeenkomst voor de drie gemeenteraden, colleges, managementteams en ondernemingsraden 2020 28 januari 2020
eind mei 2020
Unaniem besluit van Brielse gemeenteraad over intentie tot bestuurlijke fusie met Hellevoetsluis en Westvoorne. Unaniem besluit van Westvoornse gemeenteraad over intentie tot bestuurlijke fusie met Brielle en Hellevoetsluis. Unaniem besluit van Hellevoetse gemeenteraad over intentie tot bestuurlijke fusie met Brielle en Westvoorne. De drie gemeenteraden nemen het unanieme principebesluit tot bestuurlijke herindeling tussen de gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne De drie colleges dienen het formele verzoek in bij de provincie Zuid-Holland om een herindelingsscan uit te voeren ten behoeve van de herindeling tussen de gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne. De drie gemeenteraden stemmen in het met plan van aanpak ‘Op weg naar één gemeente Voorne’
eind mei 2020
De drie gemeenteraden stellen de verordening voor de fusiecommissie vast.
19 februari 2020 5 maart 2020 15 april 2020 21 april 2020
55
Herindelingsontwerp
Bijlage 1 Maatschappelijk logboek
2020 (vervolg) 14 september 2020 15 september 2020 22 september 2020 oktober 2020
9 december 2020
Gemeenschappelijke radenbijeenkomst over de Strategische Visie voor de nieuwe gemeente op Voorne Bestuurlijke consultatie van Nissewaard over de bestuurlijke herindeling met een afvaardiging van de colleges van de gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne (BRT) met een afvaardiging van het college van gemeente Nissewaard. Collegeconferentie voor Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne over kansen en dilemma’s bij de samenwerking en een verdieping van de praatplaat (als basis voor de Strategische Visie voor de nieuwe gemeente) Brief verzonden aan de gemeente Goeree-Overflakkee, gemeente Hoeksche Waard, gemeente Nissewaard, gemeente Rotterdam en Waterschap Hollandse Delta met een toelichting op het voorgenomen besluit tot bestuurlijke herindeling Pagina groot persbericht over herindelingsontwerp in huis-aan-huis bladen
16 december 2020 Besluit van de gemeenteraden Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne over het herindelingsontwerp. 23 december 2020 Bekendmaking herindelingsontwerp via Gemeenteblad officielebekendmakingen.nl voor de gemeente Westvoorne en Hellevoetsluis en in het huis-aan-huis blad voor de gemeente Brielle. 23 december 2020 Herindelingsontwerp fysiek ter inzage bij de gemeenten Westvoorne, Brielle en Hellevoetsluis
56
23 december 2020 De 23 colleges van de gemeenten van de MRDH (muv Brielle, Westvoorne, Hellevoetsluis, Nissewaard en Rotterdam) schriftelijk geïnformeerd en uitgenodigd een reactie te geven op Herindelingsontwerp. 23 december 2020 Herindelingsontwerp op de websites van de gemeenten en de fusie pagina www.naar1gemeenteopvoorne.nl 23 december 2020 Bevestigingsbrief aan bestuurlijke partners over de bestuurlijke consultatie, inclusief agenda en bespreekpunten. 2021 4 januari 2021 6 januari 2021
65 maatschappelijke organisaties zijn schriftelijk aangeschreven, geïnformeerd en uitgenodigd een reactie te geven op Herindelingsontwerp. Bestuurlijke consultatie gemeente Rotterdam over de bestuurlijke herindeling met een afvaardiging van de colleges van de gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne (BRT) met een afvaardiging van het college van gemeente Rotterdam. Verslag is in bijlage 7 toegevoegd.
Bijlagen
2021 (vervolg) 6 januari 2021
15 januari 2021
Bestuurlijke consultatie gemeente Hoeksche Waard over de bestuurlijke herindeling met een afvaardiging van de colleges van de gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne (BRT) met een afvaardiging van het college van gemeente Hoeksche Waard. Verslag is in bijlage 7 toegevoegd. Bestuurlijke consultatie WSHD, over de bestuurlijke herindeling met een afvaardiging van de colleges van de gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne (BRT) met een afvaardiging van het DB van WSHD. Verslag is in bijlage 7 toegevoegd. Bestuurlijke consultatie gemeente Goeree Overflakkee over de bestuurlijke herindeling met een afvaardiging van de colleges van de gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne (BRT) met een afvaardiging van het college van Goeree Overflakkee. Verslag is in bijlage X toegevoegd. Toezending conceptverslag Rotterdam met verzoek indienen formele zienswijze
18 januari 2021
Toezending conceptverslag consultatie Goeree-Overflakkee met verzoek indienen formele zienswijze
19 januari 2021
Toezending conceptverslag consultatie HW met verzoek indienen formele zienswijze.
19 januari 2021
Toezending conceptverslag consulatie WSHD met verzoeken indienen formele zienswijze
11 januari 2021
12 januari 2021
Bijlage 1 Maatschappelijk logboek
18-22 januari 2021 Berichten op socials en huis-aan-huis bladen over mogelijkheid indienen zienswijze. 4 februari 2021
2 maart 2021
Per brief reminder verzonden aan de 65 maatschappelijke organisaties om de mogelijkheid tot het indienen van een zienswijze onder de aandacht te brengen. Tweede reminder met berichten op socials en huis-aan-huis bladen over mogelijkheid indienen zienswijze. Stand van zaken m.b.t. de ingediende zienswijzen, de aard van de ingediende zienswijzen besproken in fusiecommissie. Vaststellen herindelingsadvies incl bijlagen vastgesteld in colleges
15 maart 2021
Definitief Herindelingsadvies incl Nota van Beantwoording besproken in fusiecommissie
23 maart 2021
Vaststellen van Herindelingsadvies en Nota van Beantwoording en vaststellen amendement om als naam van de nieuwe gemeente in het herindelingsadvies op te nemen: Voorne aan Zee Vastgesteld Herindelingsadvies incl. bijlagen opgestuurd aan de Provinciale Staten van de provincie Zuid-Holland.
10 februari 2021 15 februari 2021
Voor 31 maart 2021
57
Herindelingsontwerp
Bijlage 2
58
Bijlagen
Bijlage 3
59
Herindelingsontwerp
Bijlage 4 Kaartmateriaal
60
Bijlagen Samenvatting gemeenteraad
Bijlage 5
Herindelingsscan Gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne
Samenvatting herindelingsscan
61
Provincie Zuid-Holland Afdeling Bestuur Bureau Bestuurlijke Zaken en Toezicht
Herindelingsontwerp
62
Samenvatting gemeenteraad - Herindelingsscan gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne
Samenvatting gemeenteraad - Herindelingsscan gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne
Inhoud
1 Inleiding
1
Inleiding
3
Voor u ligt de verkorte versie van de herindelingsscan Voorne. In de
1.1 1.2
Aanleiding tot de herindelingsscan Doel van de herindelingsscan
3 3
hoofdstukken één tot en met vier behandelen wij de bevindingen van
2
Financiële effecten van een gemeentelijke herindeling
4
In hoofdstuk zes vindt u informatie over het preventief financieel
2.1 2.1.1 2.1.2 2.1.3 2.2 2.2.1 2.2.2 2.2.3 2.3
Ontwikkelingen aan de batenkant Gemeentefondsuitkering Frictiekostenvergoeding Mogelijk effect op de specifieke uitkering BUIG Ontwikkelingen aan de lastenkant Bestuurslasten Verbonden Partijen Organisatiekosten Conclusies
4 4 6 6 7 7 7 7 7
Arhi-traject en hoofdstuk zeven geeft de belangrijkste bevindingen
3
De ontwikkeling van de financiële positie
8
3.1 3.1.1 3.1.2 3.2 3.2.1 3.2.2 3.2.3 3.3 3.4
Exploitatie (Jaarrekeningen, Begroting en Meerjarenramingen) Financiële positie in historisch perspectief Begroting 2020 en meerjarenraming 2021-2023 Vermogenspositie Eigen vermogen Treasury functie Weerstandscapaciteit Financiële kengetallen Conclusies
8 8 11 12 12 12 13 13 14
4
De eigen inkomsten vergeleken
15
De gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne voerden ieder afzonderlijk van elkaar een verkenning uit naar de bestuurlijke toekomst. Het resultaat van deze lokale verkenningen in de drie gemeenten is gelijk: de gemeenteraden zien blijvende zelfstandigheid niet als toekomstbestendige optie en hebben zich uitgesproken voor een bestuurlijke fusie op Voorne (gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne). De drie gemeenteraden namen in hun vergadering van 15 april 2020 een eerste stap door vaststelling van een principebesluit tot herindeling per 1 januari 2023. Een plan van aanpak voor het voorbereiden van het fusietraject is respectievelijk op 26 mei, 27 mei en 28 mei 2020 door de gemeenteraden van Brielle, Westvoorne en Hellevoetsluis vastgesteld. Gebruikelijk bij dit soort procedures is dat door het college van Gedeputeerde Staten aan de drie gemeenteraden een herindelingsscan wordt aangeboden. De drie gemeenten gaven in een brief van 21 april 2020 aan hiervan gebruik te willen maken. De herindelingsscan is hiermee onderdeel van de besluitvorming inzake vaststelling van het herindelingsontwerp eind december 2020 door de drie gemeenteraden. De drie gemeenten laten zelf ook nog een due diligence onderzoek uitvoeren.
4.1 4.2 4.3
De Financiële-verhoudingswet en belastingcapaciteit Woonlastendruk 2020 huidige gemeenten en de nieuwe gemeente Conclusies
15 16 16
1.2
5
Aanbevelingen
17
6
Preventief financieel Arhi-toezicht
18
6.1 6.2
Het financiële belang van de nieuwe gemeente Inrichting preventief financieel Arhi-toezicht
18 18
7
Begrotingsscans
19
7.1
Belangrijkste bevindingen
19
2
herindelingsscan. In hoofdstuk vijf worden aanbevelingen gegeven.
met betrekking tot de drie afzonderlijke begrotingsscans.
1.1
Aanleiding tot de herindelingsscan
Doel van de herindelingsscan
De herindelingsscan biedt inzicht in de financiële gevolgen van een herindeling van de drie gemeenten. De scan verschaft de bij de fusie betrokken gemeenten inzicht in de eigen financiële situatie en die van de beoogde fusiepartners. Dit gebeurt voornamelijk op basis van gegevens die de provincie heeft verzameld in het kader van haar reguliere toezicht en de gegevens die zijn versterkt door de drie gemeenten. Verder biedt deze herindelingsscan een overzicht van de belangrijkste financiële effecten die zich specifiek voordoen bij een herindeling.
3
Terug naar inhoud
Bijlagen Samenvatting gemeenteraad - Herindelingsscan gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne
Samenvatting gemeenteraad - Herindelingsscan gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne
2 Financiële effecten van een gemeentelijke herindeling
Tabel - Mutatie algemene uitkering en specificatie door een eventuele fusie tussen gemeenten. Uitkering gemeentefonds (GF) voor en na fusie (bedragen x € 1) Uitkering gemeentefonds Brielle
21.555.410
Uitkering gemeentefonds Hellevoetsluis
57.067.071
Uitkering gemeentefonds Westvoorne
16.758.132
In dit hoofdstuk wordt de volgende vraag beantwoord: ‘Wat zijn de
Uitkering gemeentefonds
belangrijkste financiële gevolgen die zich bij een herindeling voordoen?’
Uitkering gemeentefonds
Het beantwoorden daarvan biedt de fusiepartners de kans om voor de beoogde herindelingsdatum gericht te sturen op de financiële effecten die in
Uitkering gemeentefonds Uitkering gemeentefonds Uitkering gemeentefonds
deze herindelingsscan worden geconstateerd. Zo kan het (nieuwe) beleid van
Uitkering gemeentefonds
de nieuwe gemeente beter worden bepaald en wordt inzicht gekregen in de
Uitkering gemeentefonds Uitkering gemeentefonds voor fusie
95.380.613
Uitkering gemeentefonds na fusie voor Voorne
94.642.411
organisatie, beter worden beheerst en/of in een gewenste richting worden
Mutatie uitkering gemeentefonds door fusie
-738.202
bijgebogen. Vanuit dit perspectief van stuurbaarheid bieden herindeling en
Mutatie per inwoner
-10
Mutatie procentueel
-0,77%
bouwstenen van de op te stellen begroting van de nieuwe gemeente. Verder kunnen de in deze herindelingsscan gesignaleerde risico’s die zich kunnen voordoen tijdens het transformatieproces tot één nieuwe gemeentelijke
het bijbehorende proces tevens de uitdaging om de kansen en mogelijkheden voor de nieuwe gemeente te verzilveren1.
Specificatie mutatie uitkering gemeentefonds door fusie (bedragen x € 1)* Aantal kernen groter dan 500 adressen
2.1
Ontwikkelingen aan de batenkant
2.1.1
Gemeentefondsuitkering
9.680
Regional klantenpotentieel
52.772
Achterstandsleerlingen (drempel)
De algemene uitkering van de nieuw te vormen gemeente Voorne zal € 738.202 ofwel 0,77% lager uitkomen dan de optelsom van de algemene uitkeringen van de herindelingspartners. Deze daling wordt vooral veroorzaakt door het wegvallen van het vaste bedrag dat elke gemeente uit het gemeentefonds krijgt. De gemeenten krijgen nu opgeteld een vast bedrag van ruim € 1,2 miljoen en na de herindeling krijgt de nieuwe gemeente Voorne een vast bedrag van ruim € 0,4 miljoen. Daarnaast zijn er andere kleinere voor- en nadelige verschillen. Dat is vooral te herleiden naar een hoger gemiddeld gestandaardiseerd inkomen particuliere huishoudens en een lager gestandaardiseerd inkomen huishoudens met kinderen. De precieze berekening is opgenomen in de uitgebreide herindelingsscan. In onderstaande tabel is de mutatie van de algemene uitkering bij de beoogde gemeente Voorne weergegeven. Wellicht ten overvloede wordt vermeld dat in de algemene uitkering de zgn. integratie- en decentralisatie-uitkeringen niet worden meegenomen.
Minderheden (drempel) Land * bodemfactor gemeente Buitenwater Oppervlakte bebouwing woonkernen * bodemfactor woonkernen Oppervlakte bebouwing buitengebied * bodemfactor buitengebied
4
0 0 -1.304 0 -3.151 -864
Woonruimten * bodemfactor woonkernen
-7.401
Omgevingsadressendichtheid
-18.123
Omgevingsadressendichtheid (drempel)
0
Oeverlengte * bodemfactor gemeente
-741
Oeverlengte * bodemfactor gemeente * oeverdichtheid Aantal kernen
-20.214 0
Aantal kernen * bodemfactor buitengebied
-1.445
Jeugdigen in gezinnen met armoederisico
12.098
Gemiddeld gestandaardiseerd inkomen particuliere huishoudens
46.418
Gemiddeld gestandaardiseerd inkomen huishoudens met kinderen
-27.222
Ouders met langdurig psychisch medicijngebruik
-12.926
Medicijngebruik met drempel
1.531
Huishoudens met laag inkomen 65 - 75 jaar
-2.080
Huishoudens met laag inkomen 75 - 85 jaar
3.397
Huishoudens met laag inkomen > 85 jaar
5.226
Gemiddeld gestandaardiseerd inkomen 65 - 75 jaar
-3.302
Gemiddeld gestandaardiseerd inkomen 75 - 85 jaar
13.124
Gemiddeld gestandaardiseerd inkomen > 85 jaar
1
0
Lokaal klantenpotentieel
24.616
Vast bedrag
-808.291
Mutatie uitkering gemeentefonds door fusie
-738.202
Tip 1 van de top 10-aanbevelingen uit de brochure Inspelen op herindelingseffecten, ministerie van
*Integratie- en decentralisatie-uitkeringen van de afzonderlijke gemeenten worden opgeteld
BZK, juni 1997.
voor de fusiegemeente
Terug naar inhoud
5
Terug naar inhoud
63
Herindelingsontwerp Samenvatting gemeenteraad - Herindelingsscan gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne
Samenvatting gemeenteraad - Herindelingsscan gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne
Naast de algemene uitkering bestaat het gemeentefonds uit integratie- en decentralisatieuitkeringen (IU/DU). Daarin kunnen zich schaaleffecten voordoen bij een mogelijke gemeentelijke herindeling in het onderdeel Wmo 2015. In het betreffende verdeelmodel wordt – net als bij de algemene uitkering - gebruik gemaakt van de maatstaven lokaal klantenpotentieel en omgevingsadressendichtheid. In de formule van het verdeelmodel werken ze tegengesteld, de ene positief en de andere negatief.
2.1.2
Frictiekostenvergoeding
Om tegemoet te komen aan de incidentele kosten die gepaard gaan met een herindeling, ontvangen fusiegemeenten een frictiekostenvergoeding van het Rijk (officiële naam: verdeelmaatstaf herindeling). Deze is onder andere gebaseerd op het aantal gemeenten dat wordt samengevoegd en het aantal inwoners dat daarbij betrokken is. Volgens onze berekening zal de frictiekostenvergoeding in totaal 12,5 miljoen euro bedragen, te splitsen in 3 x € 0,83 miljoen voor de huidige gemeenten in het jaar voorafgaand aan de herindeling (2022) en ruim € 10 miljoen voor de nieuw te vormen gemeente in vier tranches vanaf het jaar van herindeling in het tempo 40 – 20 – 20 – 20%.
2.2
Ontwikkelingen aan de lastenkant
2.2.1
Bestuurslasten
In deze herindelingsscan geven we een beeld van de bestuurslasten van de drie gemeenten en van de nieuw te vormen gemeente. Hieruit schatten wij in dat op de bestuurslasten structurele besparing van €0,9 miljoen kan worden gerealiseerd. In uitgebreide herindelingsscan wordt gedetailleerd inzichtelijk gemaakt hoe de wegvallende bestuurskosten zijn berekend.
2.2.2
Verbonden Partijen
Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk én een financieel belang heeft. Na onderzoek blijkt dat de drie gemeenten in nagenoeg dezelfde verbonden partijen deelnemen. Hierdoor achten wij dat het risico m.b.t. de toetreding of uittreding beperkt is, de meeste samenwerkingsverbanden kunnen worden voortgezet door de nieuwe gemeente Voorne. In de uitgebreide herindelingsscan kunt u de analyse nalezen.
Tabel - Berekening verdeelmaatstaf herindeling
2.2.3 Gemeente
Absoluut bedrag
Bedrag per inwoner
Afzonderlijke gemeenten (2022)
€ 2,5 miljoen
€ 35
Fusiegemeente (2023-2026)
€
10 miljoen
€ 139
Totaal
€ 12,5 miljoen
€ 174
In de berekening is uitgegaan van een herindeling per 1 januari 2023. In uitgebreide herindelingsscan wordt gedetailleerd inzichtelijk gemaakt hoe de frictiekostenvergoeding wordt berekend en worden tips gegeven hoe dit het beste te administreren.
Organisatiekosten
De gemiddelde loonsom van de beoogde gemeente Voorne wijkt niet veel af van de gemiddelde loonsom bij gemeenten van dezelfde grootte (50.000 – 100.000 inwoners) en dezelfde sociale structuur. ■ De ervaring leert dat vermoedelijk de formatie (aantal fte) zal dalen en de loonsom (euro’s) zal stijgen. ■
2.3
Conclusies
De algemene uitkering uit het gemeentefonds daalt met € 0,74 miljoen structureel De ontwikkeling van de BUIG middelen schatten we negatief in (€ 0,43 miljoen structureel), maar deze is zeer afhankelijk van de doorontwikkeling van het verdeelmodel en macrobudget. ■ Wegvallende bestuurskosten schatten we in op € 0,9 miljoen structureel. ■ De frictiekostenvergoeding bedraagt € 12,5 miljoen incidenteel. ■ Het merendeel van de Verbonden Partijen valt voor de drie gemeenten al samen. Het harmoniseren van de regelingen zal daarom beperkte aandacht vragen en kent weinig risico’s. ■
2.1.3
Mogelijk effect op de specifieke uitkering BUIG
■
Na een herindeling zullen zich schaaleffecten voordoen ten aanzien van de specifieke uitkering BUIG. De letters staan voor Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten. Het is een rijksvergoeding van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid aan gemeenten ter bekostiging van verstrekte uitkeringen op grond van de Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz 2004 (levensonderhoud startende zelfstandigen).
64
De gebundelde uitkering 2020 is voor de afzonderlijke gemeenten voorlopig vastgesteld op in totaal € 17.475.000. De eventueel nieuw te vormen gemeente Voorne zal meer dan 40.000 inwoners tellen. Daarmee behoort het na de herindeling tot de zogenaamde “grote gemeenten” voor deze regeling. De uitkering zal volgens huidige inzichten € 17.050.000 bedragen. Een nadelig verschil van € 425.000 structureel, ofwel € 6 per inwoner. Hoe het werkelijke verschil in het jaar van mogelijke herindeling 2023 zal bedragen is niet zeker te zeggen. Het is vooral afhankelijk van de doorontwikkeling van het verdeelmodel en macrobudget. Tabel - Verschil BUIG-gelden Fusiegemeente
Verschil
Verschil in %
Absoluut x € 1.000 Voorne
6
Terug naar inhoud
-425
Verschil per Inwoner x € 1
-2,4%
-€6
7
Terug naar inhoud
Bijlagen Samenvatting gemeenteraad - Herindelingsscan gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne
Samenvatting gemeenteraad - Herindelingsscan gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne
3 De ontwikkeling van de financiële positie
De ontwikkeling van de begroting en bijbehorende meerjarenraming is horizontaal te volgen. Tabel - Structurele resultaten jaarrekening 2016 t/m 2019 en resultaten begrotingen 2017 t/m 2020, inclusief meerjarenramingen.
In dit hoofdstuk wordt de volgende vraag beantwoord: Wat kan aan de
Gemeente Brielle
2016
2017
2018
2019
hand van de begroting 2020, de meerjarenraming 2021 tot en met 2023, de
Rekeningresultaat
€ 500
€ 868
€ 565
-€ 953
jaarrekeningen 2016 t/m 2019 en de begrotingen in historisch perspectief
Begroting/MJR -€ 386
-€ 227
€ 13
-€ 300
€ 200
€ 400
€ 400
-€ 142
€ 419
€ 493
€ 472
€ 27
-€ 137
-€ 504
-€ 525
2020
2021
2022
2023
(2017 t/m 2019) over de financiële positie van de gemeenten worden
2017
gezegd? Het onderzoek voor deze herindelingsscan is uitgevoerd in de
2018
periode april – september 2020 op basis van het cijfermateriaal dat in die
2019 2020
periode beschikbaar was. Concreet betekent dit dat gebruik is gemaakt van
Gemeente
de begrotingen 2020, inclusief meerjarenramingen en de jaarrekeningen
Hellevoetsluis
2016 tot en met 2019.
-€ 644
Rekeningresultaat
2016
2017
2018
2019
€ 17
€ 418
-€ 1.200
-€ 4.000
2020
2021
2022
2023
Begroting/MJR 2017
3.1
Exploitatie (Jaarrekeningen, Begroting en Meerjarenramingen)
€ 370
2018
€ 372
€ 730
€ 100
€ 200
€0
€0
€0
€0
€0
-€ 239
-€ 640
-€ 922
-€ 20
2020
2021
2022
2023
2019
De begrotingsposities van de drie gemeenten zijn beoordeeld aan de hand van zowel het verleden, het heden als de toekomst.
2020 Gemeente
2016
2017
2018
2019
€ 426
-€ 200
€ 1.544
€ 144
€ 50 € 100
Westvoorne
3.1.1
Financiële positie in historisch perspectief
De structurele resultaten uit de jaarrekening en begroting en meerjarenraming zijn in onderstaande tabel gepresenteerd. Dit zijn de cijfers die wij hebben gecommuniceerd in toezichtbrieven aan de gemeenteraden, waarin correcties door de toezichthouder zijn verwerkt voor incidentele baten en lasten (waaronder incidentele mutaties in de reserves). De rekeningresultaten zijn de afwijkingen ten opzichte van de begroting: indien een onttrekking aan de algemene reserve was begroot om de begroting sluitend te krijgen, dan leidt de onttrekking van de begrote omvang dus niet tot een resultaat op de rekening.
Rekeningresultaat Begroting/MJR 2017 2018
€ 276
€ 148
€7
€ 188
€ 500
-€ 200
-€ 100
€ 73
€ 573
€ 77
€ 45
€ 405
€ 604
€ 425
2019 2020
-€ 700 -€ 140
(-) negatief resultaat, bedragen x 1.000 (in euro’s)
Begroting 2017-2019 De gemeenten Westvoorne en Hellevoetsluis zijn er voor de jaren 2017-2019 in geslaagd om een structureel sluitend begrotingssaldo te presenteren. Dit was niet het geval voor de gemeente Brielle. Omdat de gemeente Brielle het structurele sluitende begrotingssaldo aannemelijk maakte in de meerjarenraming kwam de gemeente Brielle in aanmerking voor het repressief toezicht. Jaarrekeningen Voor inzicht in de ontwikkeling van de financiële positie van een gemeente is ook het rekeningresultaat van belang. Bij de beoordeling van het resultaat is het belangrijk om over een verschillenanalyse te beschikken, waarbij onderscheid wordt gemaakt in het structurele en het incidentele resultaat. In deze paragraaf wordt in het kort een beeld gegeven van de ontwikkeling van de financiële positie van de gemeenten in de afgelopen jaren. Daarbij wordt gekeken naar de structurele rekeningresultaten 2016 tot en met 2019. De berekening daarvan komt tot stand door het rekeningresultaat na bestemming te corrigeren met incidentele baten en lasten.
8
Terug naar inhoud
9
Terug naar inhoud
65
Herindelingsontwerp Samenvatting gemeenteraad - Herindelingsscan gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne
Samenvatting gemeenteraad - Herindelingsscan gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne
Tabel - Structurele resultaten jaarrekeningen 2016 tot en met 2019.
3.1.2 Gemeente
2016
2017
2018
2019
Brielle
€ 500
€ 868
€ 565
-€ 953
Hellevoetsluis
€ 17
€ 418
-€ 1.200
- € 4.000*
Westvoorne
€ 426
-€ 200
€ 1.544
€ 144
Begroting 2020 en meerjarenraming 2021-2023
Onderstaande tabel geeft het structurele begrotingsresultaat weer zoals gepresenteerd in de begroting. Het structurele resultaat houdt in het begrotingsresultaat zonder incidentele baten en lasten. De toezichthouder heeft waar nodig het door de gemeente genoemde structureel resultaat gecorrigeerd. Dit resultaat is opgenomen in de begrotingsbrief en hier is het toezichtregime op gebaseerd.
(-) negatief resultaat, bedragen x 1.000 (in euro’s)
Resultaat begroting en meerjarenraming 2020-2023 (*1000)
Uit bovenstaande tabel blijkt dat de gemeente Westvoorne in 2019 als enige gemeente een positief structureel resultaat (€ 144.000) heeft geboekt. De gemeente Hellevoetsluis had met een tekort van €4.000.000 het grootste structureel tekort. De gemeente Brielle presenteert in 2019 voor het eerst een negatief structureel resultaat. *Voor dit tekort van € 4 miljoen zijn inmiddels dekkingsmaatregelen geformuleerd. In 2019 hebben zowel Brielle als Westvoorne een goedkeurende verklaring met beperking op rechtmatigheid ontvangen van de accountant. De onrechtmatigheden betreffen de contractwaarde van opdrachten die ten onrechte niet Europees zijn aanbesteed. Dit gold ook in 2018. Deze contracten lopen vaak over meerdere jaren waardoor dit ook meerjarig invloed heeft op de controleverklaring. Voor de overige jaren hebben alle gemeenten een goedkeurende accountantsverklaring ontvangen, zowel wat betreft de getrouwheid als rechtmatigheid.
Gemeente
2020
2021
2022
Brielle
-€ 1
€0
€1
2023 -€ 1
Structureel
€ 871
€ 707
€ 340
€ 319
na correctie toezichthouder
€ 27
-€ 137
-€ 504
-€ 525
Hellevoetsluis
€1
€0
€1
€1
Structureel
€1
-€ 122
-€ 801
€1
na correctie toezichthouder
-€ 239
-€ 640
-€ 922
-€ 20
Westvoorne
€ 706
€ 416
€ 483
€ 833
Structureel
€ 484
€ 199
-€ 515
-€ 1.469
na correctie toezichthouder
€ 405
€ 604
€ 425
-€ 140
Consolidatie structureel resultaat voor
€ 193
-€ 173
-€ 1.001
-€ 685
de nieuw te vormen gemeente Voorne (-) negatief resultaat
De raad van de gemeente Hellevoetsluis heeft achteraf d.m.v. een indemniteitsbesluit de onrechtmatige overschrijdingen op een aantal budgetten goedgekeurd waardoor de accountant alsnog een goedkeurende verklaring voor rechtmatigheid heeft afgegeven. Op dit moment maken de gemeenten gebruik van verschillende accountants. Bij de vorming van de nieuwe gemeente zal hiervoor een nieuwe aanbesteding plaats moeten vinden. Wij raden aan de huidige contracten te bekijken en hier alvast op voor te sorteren.
Alle drie de gemeenten vallen voor 2020 onder het repressieve (regulier) begrotingstoezicht. Zichtbaar is dat voor alle drie de gemeenten geldt dat het laatste jaar van de meerjarenraming niet structureel en reëel in evenwicht is. Gedeputeerde Staten hebben in de brieven over de begroting 2020 opgenomen dat zij zich zorgen maken om de ontwikkeling van de financiële positie van de drie gemeenten. Dit is te lezen in de uitgebreide scan. Na consolidatie van de structurele resultaten van de drie gemeenten voor de nieuw te vormen gemeente Voorne is voor 2020 sprake van een klein structureel en reëel evenwicht, terwijl voor alle jaren van de meerjarenraming sprake is van structurele tekorten.
66
10 Terug naar inhoud
11 Terug naar inhoud
Bijlagen Samenvatting gemeenteraad - Herindelingsscan gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne
Samenvatting gemeenteraad - Herindelingsscan gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne
3.2.3
3.2
Vermogenspositie
Weerstandscapaciteit
In deze paragraaf gaan we in op de vermogenspositie van de gemeenten en kijken we hoe zij omgaan met hun treasuryfunctie.
De weerstandsratio is de relatie tussen de risico’s die resteren na de beheersmaatregelen en de weerstandscapaciteit die de gemeente heeft om de niet begrote kosten die eventueel voortvloeien uit de risico’s op te vangen. Een ratio boven 1 is voldoende. Hieronder zijn de weerstandsratio’s per gemeente weergegeven.
3.2.1
Tabel -Weerstandsratio
Eigen vermogen
Het eigen vermogen van de gemeente bestaat uit de algemene reserve, de bestemmingsreserves én de stille reserves. De voorzieningen behoren niet tot het eigen vermogen van de gemeente. Tegenover elke voorziening staat immers een verplichting. Een voorziening is dan ook niet vrij besteedbaar.
Gemeente
2017
2018
2019
Brielle
2,01
2,01
2,02
2020 1,97
Hellevoetsluis
1,07
0,94
0,66
0,53
Westvoorne
2,97
3,18
5,82
6,56
De ontwikkeling van het eigen vermogen op basis van de begrotingen verliep de afgelopen jaren als volgt: De geconsolideerde weerstandsratio voor de nieuw te vormen gemeente Voorne is berekend op 1,28. Dit is voldoende. De weerstandsratio zal stijgen door de Eneco-gelden.
Tabel - Ontwikkeling eigen vermogen (Bedragen * € 1.000) 2017
2018
2019
2020
Brielle
Gemeente
122.188
121.762
107.932
100.063
Hellevoetsluis
25.679
27.384
17.880
14.251
Westvoorne*
29.518
28.742
25.451
24.544
Totaal Voorne
177.385
177.888
151.263
138.858
* De cijfers van Westvoorne zijn inclusief reserves woonbedrijf.
De bovengenoemde bedragen zijn exclusief opbrengsten van de verkoop aandelen Eneco. De Eneco-gelden zorgen voor een forse eenmalige stijging van het eigen vermogen. De ontwikkelingen van de vermogenspositie lieten een (dalende) trend zien. Vanwege de opbrengst van de Eneco-aandelen is de reservepositie van de gemeenten fors toegenomen. De omvang van het eigen vermogen in de gemeente Brielle is hoger dan dat van de andere gemeenten. Met name bij Brielle zien we een dalende trend van algemene reserve. Deze reserve wordt met name aangewend voor realisatie van de nieuwe onderwijshuisvesting. Hierover is zowel in de brief over de jaarrekening 2018 als in de brief over de begroting 2020 een opmerking gemaakt c.q. een signaal afgegeven.
3.2.2
Treasury functie
Alle drie gemeenten hebben hun uitgangspunten met betrekking tot de treasuryfunctie opgenomen in paragraaf financiering zowel in de begroting als de jaarstukken. Aandachtspunt is de inkomstenderving als gevolg van de verkoop van Eneco aandelen. De verkoop heeft een positief incidenteel effect (toename eigen vermogen) en een negatief structureel effect (lagere structurele baten door het wegvallen van de dividendinkomsten). Wij adviseren de gemeenten om dekkingsmaatregelen te nemen om de lagere structurele baten door het wegvallen van de dividendinkomsten te kunnen compenseren.
12 Terug naar inhoud
3.3
Financiële kengetallen
Voor het beoordelen van de financiële positie zijn de kengetallen (voor een toelichting op de kengetallen zie de uitgebreide scan) op basis van de begroting 2020 opgenomen. Er is geen meerjarig verloop van de kengetallen gepresenteerd omdat de verschillen per jaar marginaal zijn en geen wijziging van kleur veroorzaken. Tabel - Overzicht financiële kengetallen 2020 2020
Brielle
Hellevoetsluis
Westvoorne
Voorne
Netto schuldquote
9,00%
81,80%
164,70%
84,71%
Netto schuldquote gecorrigeerd
6,00%
87,10%
160,80%
88,43%
voor doorgeleende gelden Solvabiliteit
83,00%
9,40%
22,10%
36,63%
Grondexploitatie
10,00%
10,60%
3,60%
7,77%
Structurele exploitatieruimte
1,83%
2,20%
1,70%
1,98%
92%
82,70%
129,50%
101,40%
Belastingcapaciteit
In bovenstaande tabel is te lezen dat de gemeente Brielle voor alle zes de kengetallen valt in de categorie A, minst risicovol. Voor de gemeente Hellevoetsluis geldt dat voor vijf van de zes kengetallen. Alleen de solvabiliteit valt in de categorie C, meest risicovol, veroorzaakt door het beperkte eigen vermogen. De gemeente Westvoorne valt voor twee kengetallen in de categorie A, minst risicovol. Het kengetal solvabiliteit valt in de categorie B, neutraal. De kengetallen netto schuldquote (gecorrigeerd) en belastingcapaciteit vallen in categorie C, meest risicovol. De hoge schuldquote van de gemeente Westvoorne wordt veroorzaakt door de hoge leningenportefeuille van het woonbedrijf. De netto-schuldquote excl. het woningbedrijf is 102,7 en valt hiermee in de categorie neutraal. Voor wat betreft de belastingcapaciteit is Westvoorne vergeleken met de overige gemeenten qua woonlasten een relatief dure gemeente. De oorzaak hiervan ligt in de hoge WOZ-waarde van de woningen en de gemiddeld hoge lasten voor riool- en afvalstoffenheffing.
13 Terug naar inhoud
67
Herindelingsontwerp Samenvatting gemeenteraad - Herindelingsscan gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne
Samenvatting gemeenteraad - Herindelingsscan gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne
Na consolidatie is te zien dat de financiële kengetallen van de beoogde gemeente Voorne zich in de minst risicovolle categorie bevindt. Alleen het kengetal solvabiliteit en belastingcapaciteit zijn neutraal. Wat betreft solvabiliteit valt op te merken dat deze na ontvangst van de Eneco-gelden deze ook zal stijgen naar de categorie minst risicovol. De belastingcapaciteit ligt iets hoger dan het landelijk gemiddelde.
4 De eigen inkomsten vergeleken In dit hoofdstuk wordt de volgende vraag beantwoord: “Wat zijn de verschil-
3.4
Conclusies
Het onderzoek naar de begrotingen 2020 van de gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne en de toekomstige ontwikkelingen laten zien dat financiële positie van de nieuw te vormen gemeente aandachtspunten kent. De belangrijkste hiervan is het structureel sluitend krijgen van de begroting. Veel gemeenten worstelen hier op het moment mee en de beoogde gemeente Voorne zal daar geen uitzondering op zijn. De financiële kengetallen en het weerstandsratio geven de nieuwe gemeente een goede uitgangspositie.
de beoogde gemeente Voorne bij de belastingen/heffingen?” Daarbij wordt aandacht besteed aan de Financiële-verhoudingswet, de belastingcapaciteit, en de eigen heffingen. Er wordt een overzicht gegeven van de belangrijkste eigen inkomstenbronnen van de gemeenten en van de woonlasten.