6.6a Memo externe screening kandidaat wethouders

Memo: externe screening kandidaat wethouders

Datum

: 22september 2022

Van

: burgemeesterr en Kwartiermaker/beoogd griffier

Voor

: Fusiecommissie, via agendacommissie

Onderwerp

: externe screening kandidaat wethouders

Laatste stand van zaken Kandidaat-wethouders hoeven na de gemeenteraadsverkiezingen 2022 niet verplicht gescreend te worden. Een nota van wijziging, die de risicoanalyse integriteit voor kandidaat-wethouders wettelijk zou verankeren, is begin dit jaar niet ingediend na forse kritiek van de Raad van State. Volgens het adviesorgaan staat de voorgestelde wettelijke regeling op gespannen voet met de bescherming van de persoonlijke levenssfeer en, in samenhang daarmee, het legaliteitsbeginsel en de rechtszekerheid. In 2022 zal er dus nog geen verplichte screening zijn. Niettemin blijft screening wel verstandig, maar is het aan gemeenten zelf hoe deze in te vullen. De demissionair minister riep burgemeesters bij de afgelopen verkiezingen in maart op te bevorderen dat bij de benoeming van nieuwe wethouders gebruik wordt gemaakt van de Handleiding basisscan integriteit voor kandidaat-bestuurders (zie bijlage memo), omdat die goede handvatten biedt. Deze handleiding zal door het gekozen bureau ook als leidraad worden gebruikt. Doel integriteitsscan Het doel van deze preventieve toets is dat mogelijke risico’s en kwetsbaarheden in beeld worden gebracht en eventuele beheersmaatregelen kunnen worden afgesproken. Hiermee wordt tegemoet gekomen aan de behoefte van decentrale overheden aan nieuwe mogelijkheden om de bestuurlijke integriteit te bevorderen.

Op dit moment passen sommige gemeenten wel al een vorm van screening van wethouders toe. Hoe ze dat doen, verschilt weer per gemeente. Voor Voorne aan Zee i.o. wordt dit wel van belang geacht. Met de nota van wijziging wordt ook de bestaande zorgplicht van de burgemeester inzake bestuurlijke integriteit op dit punt concreet ingevuld: die moet voortaan toezien op een zorgvuldige uitvoering van de risicoanalyse integriteit bij de benoeming van wethouders. Risico-analyse/integriteitstoets In lijn met het hier bovengenoemde en conform hetgeen nu is opgenomen in artikel 6 (lid 4) en toelichting van het Reglement van Orde voor de vergaderingen en andere werkzaamheden van de gemeenteraad van Voorne aan Zee’ wordt voorgesteld de kandidaat-wethouders door een onafhankelijk bureau te screenen op mogelijke risico’s. Het te kiezen bureau zal zich in de screening richten op de navolgende risico-indicatoren: • financiële kwetsbaarheid; • justitiële antecedenten; • ongewenste nevenactiviteiten / verstrengeling van belangen; • niet integer gedrag; • ongewenste beïnvloeding/onafhankelijkheid Er zal worden uitgegaan van een college bestaande uit 5 of max. 6 wethouders en de burgemeester. Voorgesteld wordt alleen de personen die daadwerkelijk voor het wethouderschap worden voorgedragen voor screening in aanmerking komen.

De waarnemend burgemeester heeft deze screening naar verwachting al ondergaan.

Deze keuze betekent dat de partijen die kandidaten naar voren schuiven vooraf al met de kandidaten over de screening gesproken moeten hebben, zodat de benaderde personen zelf hebben kunnen afwegen of zij zich aan deze screening zullen onderwerpen. Dit houdt in dat het gaat om de screening van maximaal 5 of max. 6 personen. De procedure: Het is van belang dat kandidaten vooraf weten wat het onderzoek behelst en welke informatie er zal worden opgevraagd. In een procedure als deze is verder van belang dat er zeer zorgvuldig wordt omgegaan met de privacy van de kandidaten. Tevens mag van een kandidaat worden verondersteld dat hij of zij prima kan inschatten of uit een onderzoek naar bovengenoemde risico’s iets naar boven kan komen waardoor er mogelijk sprake kan zijn van belemmeringen in het functioneren als wethouder. In de uitwerking van de opdracht zal worden verzocht de te doorlopen procedure volledig uit te werken. Waarbij specifiek wordt ingegaan op: • • • • •

wijze waarop men met de kandidaten communiceert; welke informatie men verzamelt; welke bronnen men raadpleegt; wijze waarop men aan de gemeenteraad rapporteert. Handleiding basisscan integriteit voor kandidaat-bestuurders als leidraad (zie bijlage).

Inkoopprocedure Het te verwachten inkoopbedrag (max €10.000 voor 6 wethouders) valt binnen de range voor het volgen van een enkelvoudige onderhandse inkoopprocedure (lager dan € 25.000,00). Bureaukeuze Er is een aantal bureaus die deze opdracht zouden kunnen uitvoeren zijn: Bureau integriteit Nederlandse gemeenten (BING), Berenschot, Capra en Necker van Naem. Alle vier de buerau’s hebben een degelijke aanpak. Ervaring met het laatste bureau die voor een kleine meerprijs ook een openbare rapportage (samenvatting) levert, wat de transparantie richting raadsleden vergroot. De kandidaat wethouders bespreken met bureau wat wel/niet openbaar te maken en hebben daar laatste woord in. Alleen de burgemeesters en commissie onderzoek geloofsbrieven krijgt de volledige rapportage (geheim) in te zien. Hieronder een aantal zaken op een rijtje: Bureau BING Berenschot Capra

Kosten 1250 1600 995

Doorlooptijd 6-8 dgn 7 dgn 10 dagen

Necker van Naem

1195

10 dagen

Extra’s Helpdesk Steunpunt Kosteloos contact advocaat Evaluatie met kandidaten

Opmerkingen

Voor €300 stelt het bureau een openbare rapportage met conclusies, aanbevelingen en maatregelen van alle kandidaten op

Besluit De burgemeesters hebben in hun overleg op 21 september 2022 de ervaringen met de verschillende bureau’s uitgewisseld en stellen voor met het bureau Necker van Naem in zee te gaan en dit proces te laten oplijnen door de kwartiermaker griffier. Met dit bureau zijn goede ervaringen. Als bijkomend voordeel bij dit bureau wordt gezien het gesprek dat achteraf met alle kandidaten wordt gevoerd over de uitkomsten van het rapport en de mogelijk te maken afspraken met het college over aandachtspunten die uit het rapport komen. Het al dan niet maken van een openbaar deel kan nog later worden bezien. Hier dienen de kandidaat wethouders allen ook mee in te stemmen. Het benodigde bedrag van max. €7.200 wordt bekostigd uit het griffiebudget (post diverse overige kosten).