6.5 memo besluitvorming huidige raden en nieuwe raad

Datum: Van: Voor: Onderwerp:

30 september 2022 Dirk Louter, procesbegeleider Fusiecommissie/BRT Besluitvorming huidige raden en nieuwe gemeenteraad

Toewerkend naar de datum van 1 januari en de start van de nieuwe gemeente merk ik dat zich vragen voordoen over besluitvorming vóór en na de fusiedatum, met name ten aanzien van harmonisatie van beleid. Hieronder, mede naar aanleiding van overleg met de griffiers, enige opmerkingen daarover ten behoeve van de Fusiecommissie en BRT van resp. 10 en 11 oktober. In formele zin zijn de huidige bestuursorganen (gemeenteraad en B&W) volledig bevoegd om besluiten te nemen tot en met 31 december 2022. De nieuwe gemeente treedt in alle rechten en plichten van de rechtsvoorgangers, de huidige gemeenten. De huidige gemeenten zijn ook gehouden (Wet Arhi) om – in gezamenlijkheid – voorbereidingen te treffen voor het functioneren van de nieuwe gemeente. Ten aanzien van de harmonisatie van beleid en regels houden de voorbereidende werkzaamheden in principe in dat alles wordt “klaargestoomd” voor besluitvorming door het nieuwe College en/of door de nieuwe gemeenteraad. Hierop kan een uitzondering worden gemaakt voor die (beleids)regels, waarvan geldigheid per 1 januari echt beter/nodig is, dan geldigheid vanaf 3 of 5 januari (bv. leges paspoorten). Voor alle andere situaties kan de besluitvorming worden overgelaten aan de nieuwe gemeente. Voor een deel zal de besluitvorming plaatsvinden direct na 1-1-2023 (bv. in de eerste raadsvergadering) en voor een deel in de periode daarna.

De wet biedt de mogelijkheid om twee jaar na de fusiedatum nog verschillen in beleid en regelgeving te hanteren in de nieuwe gemeente. Uiteraard is het mogelijk om in de drie raden voorafgaand aan de datum van 1 januari ook al gelijkluidende besluiten te nemen over bepaalde beleidsregels. Die zijn dan ook geldig vanaf 1 januari en hoeven niet meer door de nieuwe gemeenteraad te worden vastgesteld. Ik geef u wel in overweging daarmee terughoudend te zijn. Om principiële redenen: probeer als gemeenteraad niet over uw eigen graf heen te regeren; laat de nieuwe raad ruimte om tot afweging en besluitvorming te komen. Om pragmatische redenen: het vraagt nog veel van de huidige raden, deels in en na verkiezingstijd, om beleid en regels onderling af te stemmen, waar ze uiteindelijk dan dus niet over gaan. Een bijzondere positie nemen de financiële verordeningen en regels in. De vaststelling van de OZB in de nieuwe gemeente is de enige regel die uitgezonderd is van de mogelijkheid om 2 jaar lang verschillend beleid (of tarieven) te hanteren in de nieuwe gemeente. De nieuwe gemeenteraad moet voor 1 april 2023 de OZB-tarieven vaststellen voor dat jaar. Die gelden dan voor het gehele jaar. Voor alle overige financiële verordeningen geldt dat er verschillend beleid en tarieven mogen worden toegepast in de nieuwe gemeente.

In vrijwel alle fusiegemeenten gebeurt dit ook, in ieder geval het 1e jaar na fusie. Dit heeft ook te maken met het feit dat voor het opleggen van aanslagen een goede financiële onderbouwing (kostendragers) moet kunnen worden overlegd. Dat kan in de regel pas door de nieuwe gemeente op basis van de door de nieuwe gemeenteraad na 1 januari vast te stellen Begroting 2023. Als procesbegeleider neem ik waar dat er een sterke motivatie is om beleid en regelgeving voor de nieuwe gemeente goed voor te bereiden. Dat is uiteraard positief. Ik neem ook waar dat er hier en daar de neiging bestaat op daarbij ook nog tot formele besluitvorming te komen hierover voor 1 januari 2023. Dat is dus niet verboden en in een enkel geval ook nog te billijken of aan te bevelen. In alle andere gevallen zou ik willen aanbevelen – om principiële en pragmatische redenen – om de voorbereiding zo goed mogelijk te doen, maar de formele besluitvorming over te laten aan de bestuursorganen in de nieuwe gemeente.

1