6.2 Memo instemming aanvullend advies Hoge Raad van Adel op wapendrager

Datum

: 2 september 2022

Van Voor

: werkgroep Huisstijl : BRT

Onderwerp

: gemeentewapen Voorne aan Zee

Gevraagd:  In te stemmen met het nader advies over de schildhouder in het gemeentewapen van Voorne aan Zee.  Akkoord te gaan met het verzoek tot verlening van het wapen bij Majesteit de Koning. Met ingang van 1 januari 2023 gaan de gemeenten Hellevoetsluis, Brielle en Westvoorne fuseren en ontstaat de nieuwe gemeente Voorne aan Zee. Vanzelfsprekend dient de nieuwe gemeente Voorne aan Zee te beschikken over een eigen gemeentewapen. Gelet op de complexiteit van deze opdracht hebben wij de Hoge Raad van Adel verzocht ons een tweetal ontwerpen voor een wapen voor te leggen, waarbij duidelijke elementen van de drie gemeenten terug te zien zijn. Op 13 juni jl. heeft de heer Van den Borne namens de Hoge Raad van Adel een toelichting gegeven op de twee voorstellen. De historische verenigingen waren voor deze toelichting uitgenodigd en hadden tot 20 juni de gelegenheid om, indien wenselijk, een schriftelijk advies in te dienen. U heeft in juni ingestemd met het advies om de voorkeur van de Hoge Raad van Adel en van vier van de vijf historische verenigingen voor het eerste ontwerp. Het eerste ontwerp dat de voorkeur heeft van de Hoge Raad van Adel vanwege de symmetrie en de enkelvoudige schildverdeling, is een doorsneden wapen met in de bovenste schildhelft de paal van Brielle beladen met de burcht van Westvoorne en in de onderste schildhelft de driemaster van Hellevoetsluis.

Aangezien de driemaster ‘vaart’ op een golvende schildvoet, kan dit symbool van Hellevoetsluis ook het beste in de onderste schildhelft worden geplaatst. Met daarbij de toevoeging van de wapendrager, spreuk en kroon. Pleidooi voor de herintroductie van Capirussa Het Streekarchief Voorne-Putten en de vrienden van het Streekarchief Voorne-Putten hebben toen geadviseerd voor de herintroductie van Capirussa. De Hoge Raad van Adel is gevraagd om een nader advies hierover uit te brengen. Zij hebben gevraagd om een onderbouwing van dit verzoek. Het Streekarchief, vrienden van het Streekarchief en het Historisch Museum Den Briel hebben hier een nader pleidooi voor geschreven met nadere onderbouwing. De Hoge Raad van Adel heeft een extra vergadering ingelast in de zomerperiode om dit verzoek te bespreken. Advies van de Hoge Raad van Adel over Capirussa De Hoge Raad van Adel kan in beginsel instemmen met de vervanging van de jongere centaur door de oudere Capirussa als verbindend symbool voor de nieuwe gemeente Voorne aan Zee. Het Streekarchief en het Historisch Museum kozen echter voor een ruim 160 jaar jongere variant, de Capirussa-figuur uit het timpaan van het stadhuis (1791) met de romp van een dier, de staart van een leeuw, de benen van een paard en het gezicht van een mens met om de hals een halsband met bellen.

Zij gaan daarin voorbij aan de beschrijving van "oren als van een hond”, zonder deze keuze verder te beargumenteren. De Raad geeft er, op grond van art. 3 van de hiervoor genoemde richtlijnen, juist de voorkeur aan (de) Capirussa mét de oren van een brak, waarmee volledig recht wordt gedaan aan de oudst bekende beschrijving (circa 1600) en afbeelding (1623).

De schildhouder is een fabeldier of mythische figuur genaamd Capirussa, met het gezicht van een mens, oren van een brakhond, de staart van een hond en de hoeven van een paard. Zo staat de mythische figuur - mét een halsband met bellen en de staart van een leeuw - afgebeeld op een gevelsteen in de Waag, die niet lang na de beschrijving van Terling, in 1623, is gebouwd. Deze afbeelding is de oudste die het Streekarchief en het Historisch Museum konden vinden. Wapenbeschrijving Het verdient aanbeveling om, gelet op de uniciteit van de mythische figuur, in de wapenbeschrijving de bijzondere schildhouder bij naam te noemen en deze vervolgens nauwkeurig te omschrijven. De Raad is van mening dat Capirussa het beste omschreven kan worden als 'van natuurlijke kleur', terwijl het bijzondere attribuut in de vorm van een halsband met bellen meer accent krijgt wanneer deze 'van goud' of 'van zilver' is. Tot slot is het van belang om te bepalen of de staart van Capirussa die van een hond (de beschrijving van Terling, circa 1600) of die van een leeuw (de gevelsteen in de Waag, 1623) moet zijn. De wapenbeschrijving - met eventuele varianten tussen vierkante haken [ ...

] - luidt dan: Doorsneden; I in zilver een paal van keel, beladen met een burcht van zilver, verlicht en met een valhek van sabel, waarop een liggende leeuw van goud; II in azuur een driemast­schip van goud op een golvende schildvoet van zilver'. Het schild gedekt met een gouden kroon van veertien parels waarop drie parels en ter linkerzijde gehouden door Capirussa, zijnde een zittend dier met de staart van een hond [leeuw], de benen van een paard en het gezicht van een mens [met de oren van een brakhond], alles van natuurlijke kleur, en om de hals een halsband met bellen, alles van goud [zilver]. Wapenspreuk: LIBERTATIS PRIMITIAE in Latijnse letters van sabel op een lint van zilver. De verhouding tussen het schild en Capirussa op de officiële wapentekeningen zullen meer in evenwicht gebracht worden. Advies werkgroep Huisstijl De werkgroep vraagt u in te stemmen met het nader advies over de schildhouder van de Hoge Raad van Adel. Het wapen en de wapenspreuk heeft u dit jaar al vastgesteld. De werkgroep huisstijl adviseert voor de keuze met betrekking tot de kleur van de bellen van de halsband te kiezen voor goud. Dat past bij de kleur van de kroon en specifieke figuren in het wapenontwerp.

Voor de keuze van de staart ‘voor die van een hond of leeuw’ adviseert de werkgroep aan te sluiten bij de eerst bekende visualisatie van de Capirussa in de gevelsteen in de Waag van 1623 en te kiezen voor een staart van een leeuw. De wapenbeschrijving wordt dan als volgt: Doorsneden; I in zilver een paal van keel, beladen met een burcht van zilver, verlicht en met een valhek van sabel, waarop een liggende leeuw van goud; II in azuur een driemast­schip van goud op een golvende schildvoet van zilver'. Het schild gedekt met een gouden kroon van veertien parels waarop drie parels en ter linkerzijde gehouden door Capirussa, zijnde een zittend dier met de staart van een leeuw, de benen van een paard en het gezicht van een mens met de oren van een brakhond, alles van natuurlijke kleur, en om de hals een halsband met bellen, alles van goud. Wapenspreuk: LIBERTATIS PRIMITIAE in Latijnse letters van sabel op een lint van zilver. Daarnaast verzoeken wij u in te stemmen met het verzoek tot verlening van het wapen aan Majesteit de Koning.

Planning komende periode De (vervolg)planning ziet er als volgt uit: 1. Historische verenigingen informeren over ons advies aan het BRT. 2. De Hoge Raad van Adel heeft al voorbereidende werkzaamheden gestart voor het proces richting de Koning. 3. Zodra ons verzoek richting de Koning gaat, moet dit ook langs de minister van Binnenlandse Zaken. Dit wordt al voorbereid door de Hoge Raad van Adel. 4. Eind oktober/ begin november ligt er een wapentekening waarmee ook gestart kan worden met het ontwerpproces van de ambtsketen. 5. Naar verwachting volgt aan het einde van het jaar het wapendiploma.