22 06 DCMR Jaarverslagen jaarrekening 2021 Bijlage 2

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

Auteur (s) Documentnummer Versie: Datum

: DCMR o.l.v. concerncontroller : 22328068 : Versie DB : 28 maart 2022

Inhoud 1

Inleiding

5

1.1

7

Leeswijzer

Deel 1: Jaarverslag

8

2

Milieubeheer

9

2.1 2.2 2.3

9 10 30

3

4

5

Wat waren we van plan? Wat hebben we gedaan? Wat heeft het gekost?

Bedrijfsvoering

31

3.1 3.2 3.3

31 31 36

Wat waren we van plan? Wat hebben we gedaan? Wat heeft het gekost?

Productie

37

4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6

37 37 38 39 39 40

Algemeen Productie toezicht Productie handhaving Productie reguleren Productie bodem Productie overige gebiedsgerichte producten

Financiële resultaten

41

5.1 5.2 5.3 5.4 5.5

Verlies- en winstrekening Risicomanagement en weerstandsvermogen Risicomanagement Financiële en beleidsindicatoren Financiering

41 43 43 47 48

Deel 2: Rapportage Meerjarenprogramma 2021–2024

49

6

Meerjarenprogramma

50

6.1 6.2 6.3 6.4 6.5

Algemeen Veiligheid Gezondheid Leefbaarheid Duurzaamheid

50 50 54 60 69

Deel 3: Jaarrekening 2021

77

7

8

9

10

11

Balans

78

7.1 7.2 7.3 7.4 7.5

78 79 82 85 85

Balans Toelichting Activa Toelichting Passiva Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen Gebeurtenissen na balansdatum

Algemene waarderingsgrondslagen

86

8.1 8.2 8.3 8.4

86 86 86 87

Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling Materiële vaste activa met economisch nut Vlottende activa Passiva

Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening

88

9.1 9.2 9.3

88 88 89

Overzicht baten en lasten Begrotingsafwijkingen Algemene dekkingsmiddelen

Overige gegevens

90

10.1 Wet normering topinkomens 10.2 Bestuursleden algemeen bestuur

90 91

Bijlagen

92

11.1 Staat van activa 11.2 Werkplanoverzicht per opdrachtgever 11.3 Overzicht voorschot met specifiek bestedingsdoel per participant 11.4 Overzicht van baten en lasten per taakveld 11.5 Sisa-verantwoording proefontgassingsproject RA21171 11.6 Nadere verklaring producten hoofdstuk 4 11.7 Controleverklaring

93 94 95 96 97 98 100

Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2021

4 / 100

1 Inleiding DCMR heeft zich in 2021 weer met hart en ziel ingezet voor een schone, gezonde en veilige leefomgeving in het Rijnmondgebied en voor goed toezicht op de bedrijven in Zuid-Holland en Zeeland die onder het Besluit risico’s zware ongevallen (Brzo) vallen. Ondanks de beperkingen van de coronamaatregelen is het gelukt de taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving en advies over ruimtelijke plannen en duurzaamheid nagenoeg volledig volgens plan uit te voeren. Initiatieven als de nieuwe organisatiestructuur en beheerssystemen werpen hun vruchten af. Nieuwe werkwijzen zoals toezicht op afstand, videoinspecties en de inzet van drones zijn met succes versneld ingevoerd. Wel is merkbaar dat dit tweede coronajaar een wissel trok op medewerkers. Werd in 2020 nog veel minder dan gemiddeld verlof opgenomen, in 2021 was dit juist aanzienlijk meer dan gemiddeld. Het ziektepercentage steeg. Hierdoor daalde het aantal declarabele uren, wat zich doorvertaalde in het rendement. Over 2021 ontstond daardoor een negatief financieel resultaat van €0,95mln. Een afwijking van 1,4% ten opzichte van de begroting. Met de afsluiting van het jaar bereikten we een bijzondere mijlpaal. Op 20 december 2021 was het precies vijftig jaar geleden dat provincie en gemeenten hun handtekening zetten onder de akte van oprichting van DCMR. Komend jaar is dus een jubileumjaar.

De activiteiten rond dit jubileum staan in het teken van de toekomst. Daarin zullen circulariteit en energietransitie belangrijke thema’s zijn. De Rijnmondgemeenten en de provincie Zuid-Holland hebben immers de gezamenlijke ambitie om te komen tot een circulaire en klimaatneutrale economie in 2050. DCMR kan hieraan op het gebied van vergunningverlening, toezicht, handhaving en advisering bijdragen. Met de kennis en ervaring die met deze kerntaken is opgebouwd gaan we de nieuwe opgaven graag samen aan.

Meindert Stolk

Rosita Thé

Voorzitter dagelijks bestuur DCMR

Secretaris

Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2021

5 / 100

Het algemeen bestuur van DCMR Milieudienst Rijnmond,

Gelezen het voorstel van het dagelijks bestuur,

Gelet op artikel 29 van de Gemeenschappelijke regeling DCMR Milieudienst Rijnmond;

BESLUIT:

vast te stellen Jaarverslag en Jaarrekening 2021.

DCMR Milieudienst Rijnmond, Schiedam, 30 juni 2022

De voorzitter,

De secretaris,

Dhr. M. Stolk

Mevr. R. M. Thé

Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2021

6 / 100

1.1

Leeswijzer

De jaarrapportage over 2021 bestaat uit drie delen: 1. Het jaarverslag. Hierin leest u waaraan DCMR in 2021 heeft gewerkt. Het bestaat uit de volgende onderdelen: - Milieubeheer - Bedrijfsvoering - Productie - Financieel jaarresultaat. 2. De rapportage over het Meerjarenprogramma 2021–2024. Hierin leest u wat het effect is van ons werk op de thema’s veiligheid, lucht en geur, geluid, energie en afvalwater. 3. De jaarrekening. In dit gedeelte leest u hoe de financiële situatie van DCMR in 2021 was. De jaarrekening bestaat uit de volgende onderdelen: - Balans - Overzicht baten en lasten - Toelichting.

Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2021

7 / 100

Deel 1: Jaarverslag

Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2021

8 / 100

2 Milieubeheer 2.1

Wat waren we van plan?

DCMR geeft uitvoering aan de werkzaamheden in een samenhangend programma Milieubeheer, waarin alle primaire VTH- en advieswerkzaamheden zijn ondergebracht. DCMR werkt langs drie sporen aan de in het beleidskader van de beleidsbegroting 2021 beschreven doelen. Vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) Dit zijn reguleren, inspecteren en handhaven op basis van wetgeving zoals de Wabo, het Activiteitenbesluit, Bodemwet- en regelgeving, Luchtvaartwet- en regelgeving, de Provinciale milieuverordening en de Ontgrondingenwet. De doelen uit het vastgestelde beleidskader worden binnen dit spoor gerealiseerd op de wijze zoals afgesproken in het VTH-uitvoeringsplan. Afspraken daaruit zijn: - Toezicht wordt informatie- en risicogestuurd uitgevoerd. - Instrumentarium voor het toezicht wordt effectgericht ingezet, waar mogelijk met gebruik van gedragswetenschappelijke inzichten. - Bij bedrijven wordt onverkort intensief toezicht gehouden op de uitvoering van veiligheidssystemen, de technische installaties en op de veiligheidscultuur. - De sanctiestrategie wordt consequent toegepast. - Eigen verantwoordelijkheid van bedrijven, branches en ketens op het gebied van milieu en veiligheid wordt versterkt. - Kwaliteit van uitvoering wordt versterkt door samenwerking tussen inspectiediensten en omgevingsdiensten. - Transparantie over resultaten van inspecties en opgelegde sancties.

Toetsing van en advisering voor ruimtelijke plannen en beleidsontwikkeling Dit betreft de bevoegd gezagtaken voor de milieueffectrapportage (m.e.r.), advisering over de m.e.r. en de advisering op en toetsing van ruimtelijke plannen, waaronder omgevingsplannen. DCMR ondersteunt op verzoek bij het ontwikkelen van leefomgevingsbeleid door de participanten. Bij advisering ten behoeve van ruimtelijke planvorming is de uitdaging om duurzame ontwikkeling te realiseren en de kwaliteit van de leefomgeving te verbeteren. Dit in een gezonde balans tussen milieu, economie en ruimte. De aanpak is voornamelijk gebiedsgericht en heeft betrekking op de met de participant afgesproken werkzaamheden zoals ruimtelijke planvorming of de aanpak van een specifiek milieuthema. Databeheer, meten en monitoring Door het verzamelen van data, het monitoren van trends en het ontwikkelen van een transparante informatievoorziening wordt de kwaliteit van de leefomgeving in kaart gebracht. Deze informatie vormt de basis voor planontwikkeling, interventies of nieuw beleid. Daarnaast is deze informatievoorziening de basis voor vergunningverlening en toezicht en voor ruimtelijke advisering.

In 2021 stonden de volgende speerpunten centraal: Vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH): Uitvoering VTH-taken op hoog niveau Meldkamer Informatie en data-analyse voor toezicht Doorontwikkeling instrumentarium voor regulering Uniforme aanpak voor Brzo-bedrijven

Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2021

9 / 100

-

Transparante en zichtbare overheid.

Toetsing van en advisering voor ruimtelijke plannen en beleidsontwikkeling: - Integrale benadering bij ruimtelijke ontwikkeling - Bodem en ondergrond - Grond- en hemelwater - Omgevingsveiligheid - Programma actualisatie geluidsmanagement haven- en industriecomplex. Databeheer, meten en monitoring: - Databeheer - Citizen science - Meetprogramma luchtkwaliteit informatie.

2.2

Wat hebben we gedaan?

Spoor 1 Vergunningverlening, toezicht en handhaving 2.2.1

Toezicht in de coronaperiode

Toezicht in tijden van corona 2021 was het tweede jaar dat DCMR te maken had met maatregelen om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. Nagenoeg het hele jaar moesten bijna alle collega’s, behalve de meldkamer, vanuit huis hun werk doen. Tot twee keer toe – voorjaar en najaar - werd veel energie gestoken in het opschalen van fysieke controles en het vervolgens weer afschalen als coronamaatregelen weer werden verscherpt. Nieuwe werkwijzen die onder invloed van corona in 2020 werden ontwikkeld, zijn in 2021 structureel ingezet. Een complicerende factor was het grote aantal wisselingen in de niveaus van de coronamaatregelen. Toch is het gelukt het programma voor 2021 bijna helemaal volgens plan uit te voeren en de kwaliteit van het werk te handhaven. Een niet geringe prestatie van de betrokkenen zowel bij DCMR als bij de bedrijven. In de evenementen- en horecasector werd een aanzienlijk kleiner aantal overtredingen vastgesteld, maar die sector was dan ook een groot deel van het jaar gesloten. De geluidmeetrondes werden voorjaar 2021 gestart. Vervolgens werd het werk weer onderbroken door een nieuwe golf coronamaatregelen. Medewerkers van het piket gingen tijdens de lockdowns ’s nachts wel op pad voor niet-horeca incidenten als dat nodig was, voorzien van de juiste papieren. In 2021 waren er bij veel medewerkers coronagevallen in de familie.

Werk werd dan uitgevoerd terwijl het huishouden in quarantaine zat. Ook hebben medewerkers zelf corona gekregen. Een aantal medewerkers is daarvoor in het ziekenhuis opgenomen. Door de grote vraag naar milieudeskundigheid op de arbeidsmarkt was het niet altijd mogelijk snel vervanging in te huren. Dit legde extra druk op de wel aanwezige medewerkers. Terwijl in 2020 veel minder dan gemiddeld verlof werd opgenomen, was dit in 2021 juist aanzienlijk meer dan gemiddeld. Het ziektepercentage steeg. Dit kunnen aanwijzingen zijn dat medewerkers extra belasting hebben ervaren door het thuiswerken. DCMR inventariseert momenteel de consequenties van deze situatie voor de langere termijn. Het blijvend uitvoeren van een aantal taken op afstand en het toepassen van nieuwe methodieken zoals datagedreven toezicht en inspecties met drones bieden kansen.

Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2021

10 / 100

Invloed corona en gevolgen voor toezicht en handhaving per sector Meldkamer en piket Op de meldkamer werd gewerkt met een minimale bezetting en een maximaal veiligheidsprotocol. Collega’s die deelnemen aan het milieupiket en eropuit gaan bij overlastmeldingen of een incident werkten vanuit huis. Zo waren ze nog steeds 24 uur per dag bereikbaar en inzetbaar. Dit leverde wel extra werk op bij het omwisselen van inspectievoertuigen en apparatuur volgens een coronaprotocol. Er hebben zich geen voorvallen voorgedaan waarbij deze werkwijze aantoonbaar een negatieve invloed had op de kwaliteit van het werk. Inspectie Het programma voor inspecties en voorvalonderzoeken is bijna geheel uitgevoerd zoals gepland. DCMR controleerde ook in 2021 voor een groot deel op afstand. Waar dat niet anders kan, voerden medewerkers het werk fysiek op locatie uit. In enkele sectoren was het aantal fysieke controles daardoor lager. Dit kan een factor zijn in het lagere aantal overtredingen dat is vastgesteld. Ondanks de beperkingen door de coronamaatregelen is er op de korte termijn geen negatieve invloed op de kwaliteit van het werk vastgesteld. Dit sluit niet uit dat met de aangepaste werkwijzen mogelijk kleinere overtredingen over het hoofd zijn gezien. Het streven is dan ook dat zodra dit is toegestaan het aantal fysieke inspecties weer op te voeren.

Ervaren inspecteurs zien, horen en ruiken bij wijze van spreken mogelijke overtredingen als ze aanwezig zijn op locatie. Horeca en evenementen Een aantal werkzaamheden is in 2021 op minder grote schaal uitgevoerd vanwege de coronamaatregelen en lockdowns. Voorbeelden zijn het toezicht op evenementen, dat grotendeels stillag, en de horecageluidmeetrondes. Op dit moment bekijkt DCMR hoe het toezicht op een effectieve manier weer kan worden opgebouwd als de maatregelen voorbij zijn. Aandachtspunt is dat de financiële positie van veel ondernemers is verslechterd, vooral in de horeca, waardoor handhaving naar verwachting extra inzet zal vergen. Bijzonder was de deelname van DCMR aan het grootste coronafieldlab-experiment van Nederland, namelijk het Eurovisie Songfestival. DCMR had een rol bij het toetsen of het geluidsniveau, bijvoorbeeld van apparatuur buiten het gebouw, binnen de vergunning viel. Daarnaast zag DCMR erop toe dat de ontbranding van vuurwerk bij de shows veilig en verantwoord plaatsvond. Er werd ook nagedacht over een aanpak bij milieu-incidenten als die de omgeving van Ahoy beïnvloedden. Structurele innovaties en vernieuwingen als gevolg van de coronamaatregelen De periode van de coronamaatregelen heeft DCMR gebruikt om op een aantal gebieden innovaties te versnellen of alternatieve wijzen van toezichthouden en handhaven toe te passen.

Met toezicht op afstand blijkt meer mogelijk dan gedacht. Er zijn in 2021 voorbereidingen getroffen om als de coronamaatregelen zijn afgeschaald, hybride te blijven werken, zoals het werken aan een nieuw inrichtingsconcept voor het gebouw. Nieuwe manieren van toezicht houden die in 2021 structureel werden ingezet: -

-

-

Videobellen. Bijvoorbeeld bij het bespreken van opgestuurde rapportages en video-inspecties om de aanwezigheid van noodzakelijke veiligheidsvoorzieningen te kunnen vaststellen. Dit is bij mkb-bedrijven al heel gebruikelijk. Voor het project Informatieplicht energiebesparing bijvoorbeeld gingen controles al grotendeels op afstand. Administratief oppakken van controles en nacontroles. Hierbij stuurt het bedrijf logboeken, bonnetjes of andere stukken uit de administratie naar DCMR via de mail, zodat de beoordeling op afstand kan plaatsvinden. Inzet van drones. Met drones zijn bijvoorbeeld volumes van aanwezige afvalstoffen digitaal ingemeten. DCMR gebruikt ze nu ook bij de inspectie van grote fabrieksterreinen.

Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2021

11 / 100

-

2.2.2

Investeren in datakwaliteit. Betrouwbare omgevings- en bedrijvendata zijn steeds belangrijker. Niet alleen voor DCMR maar ook voor burgers, bedrijven en de participanten in het werkgebied. Goede data faciliteert toezicht op afstand. Uitvoering VTH-taken op hoog niveau

VTH-uitvoeringsplan Om het hoge niveau van uitvoering uit het VTH-uitvoeringsplan te kunnen realiseren zet DCMR in op twee speerpunten: het beheren en ontwikkelen van kennis en het programmatisch organiseren van de VTH-taken. - Kennis ontwikkelen. Kwalitatief hoogwaardige kennis is de basis voor een goede uitvoering. DCMR zorgt dat milieukennis bij de medewerkers op peil blijft en zich verder ontwikkelt. Om de kwaliteit van uitvoerbaarheid van nieuwe wet- en regelgeving te toetsen en te borgen denkt DCMR mee vanuit de uitvoeringspraktijk door inbreng in landelijke en internationale kennisinfrastructuurprojecten, waaronder die van Zuid-Holland, Omgevingsdienst NL en het Europese netwerk van toezichthouders Impel. DCMR is ook actief deelnemer aan Brzo+, waarin onder meer de opleiding van de toezichthouders in een gezamenlijke academie plaatsvindt. Ook op diverse inhoudelijke thema’s als veroudering van installaties (ageing) wordt gezamenlijk kennis opgebouwd met collegadiensten. - Programmatisch organiseren. De planning van VTH-werkzaamheden doet DCMR programmatisch. Uitvoeringsprogramma’s die op nationaal niveau zijn geformuleerd, vormen de leidraad. Dit naast de kaders van de Brzo-samenwerking en het beleid van de participanten. In de inspectiecyclus komt de programmatische werkwijze tot uiting in meerjarige uitvoeringsplannen per branche.

Bij reguleren gebeurt dat programmatisch door het ontwikkelen van branchevisies waarin is aangegeven aan welke eisen bedrijven op de langere termijn moeten voldoen. Deze eisen worden doorvertaald naar vergunningen. Daarnaast is er jaarlijks een actualisatieprogramma vergunningen. Meerjarenprogramma 2021–2024: aandacht voor nieuwe thema’s zoals waterstof Vanaf 2021 is er een nieuw meerjarenprogramma (MJP) dat door het algemeen bestuur is vastgesteld. Hier gaat het om nieuwe onderwerpen (growing concerns). Naast de VTH-taken hebben ook actuele ontwikkelingsthema’s op het gebied van (ruimtelijk) adviseren en duurzaamheid een plek gekregen. Het MJP heeft een aantal bekende focuspunten die belangrijk blijven, bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid en het voorkomen van hinder. Maar ook nieuwe ontwikkelingen zoals circulaire economie, energietransitie en ondermijning zijn focuspunt in het nieuwe MJP. In 2021 is gewerkt aan de inhoudelijke doelstellingen die in het MJP zijn vastgesteld, bijvoorbeeld door het ontwikkelen van programma’s voor energietransitie en circulariteit. Daarnaast is geïnvesteerd in het realiseren van een dashboard voor de monitoring. Voor de VTH-taken is het MJP input voor het actualisatieprogramma van vergunningverlening en de brancheplannen bij toezicht en handhaving. Verder is DCMR continu bezig de planning-en-controlcyclus te verbeteren.

Hoofddoel is het verder versterken van de sturing op inhoud en doelstellingen. Omgevingswet Ondanks de coronaperikelen is in 2021 een start gemaakt met het opleiden van toezichthouders voor het functioneren binnen de nieuwe Omgevingswet. Hieraan is een aanzienlijk aantal uren en energie besteed. Vervolgens bleek dat de invoering van deze wet opnieuw is uitgesteld. Energiecontroles Inspecteurs van DCMR ontwikkelden zich in 2021 verder op het gebied van advies over duurzaamheid. Dit is in de meeste gevallen niet vrijblijvend: bedrijven en instellingen zijn verplicht zuinig met energie om te gaan en verspilling te voorkomen. DCMR toetst of bedrijven voldoen aan wet- en regelgeving. Door corona werden veel inspectiegesprekken hierover via een videoverbinding gevoerd. Als tijdelijke oplossing bleek dit goed te werken. Persoonlijk contact met ondernemers blijft de voorkeur hebben.

Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2021

12 / 100

Toezichtslab In 2021 heeft het Toezichtslab gewerkt aan 61 gedragsprojecten. De focus lag op grote onderwerpen, zoals het meldingenproject voor ongewone voorvallen Brzo, de aanpak van plastic korrels en de meting veiligheidsperceptie. Bij de branches was veel behoefte aan de inzet van instrumenten op afstand. Zo ontwikkelde het Toezichtslab verschillende informatiemiddelen, bijvoorbeeld over terrasregels voor de horeca en inspectievormen op afstand, zoals de zelfcontrole van propaantanks aan de hand van een digitale vragenlijst. Dossiers met speciale aandacht In 2021 waren er weer flink wat bedrijven die extra aandacht van DCMR vergden. Dit vanwege achterblijvende prestaties op het gebied van veiligheid en milieu, overlast bij omwonenden, of incidenten. Hieronder wordt voor een deel van die bedrijven hierop nader ingegaan. Ook op sommige andere dossiers waren intensieve contacten met participanten. BP Eind november 2020 vond bij BP een lekkage plaats van giftig en corrosief zuur. Dit heeft ertoe geleid dat het bedrijf in 2021 onder verscherpt toezicht is gesteld. Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland hebben een last onder dwangsom opgelegd om verbetering af te dwingen. De betrokken installatie mag pas weer worden opgestart nadat DCMR toestemming heeft verleend. Deze toestemming wordt gegeven als uit onderzoeksrapportages blijkt dat de installatie weer veilig is.

Het verscherpt toezicht heeft tot veel extra inspecties geleid, onder andere van de staat van de koelen blusinstallaties. Deze bleken in orde. Verder is er een gedragssurvey uitgevoerd. De resultaten worden begin 2022 bekend. Dow Benelux In mei 2021 heeft een incident bij Dow plaatsgevonden waarbij veertig ton ethyleen is vrijgekomen. De lekkage is ontstaan aan twee afgescheurde drains aan twee veiligheidskleppen. Uit onderzoek bleek dat een veiligheidsklep te laat is opengegaan. Dow heeft maatregelen getroffen om dit te voorkomen en geïnventariseerd waar deze kleppen nog meer zijn geïnstalleerd. In juni heeft DCMR toestemming verleend om deze installatie weer op te starten. Begin december is door Dow melding gemaakt van een storing in de stoomvoorziening. Als gevolg hiervan zijn veel installaties op het terrein down gegaan, met veel fakkelactiviteiten als gevolg. Hierover kwamen veel klachten van omwonenden. Chemours/Dupont/Dow Dordrecht Bij de bedrijven Chemours, DuPont en Dow in Dordrecht is veel aandacht besteed aan het opstellen van revisievergunningen. In 2021 is voor DuPont en Dow de nieuwe revisievergunning in werking getreden. Verwacht wordt dat dit in de loop van 2022 ook voor de revisievergunning van Chemours het geval is. Vanaf dat moment hebben alle drie bedrijven een eigen actuele vergunning die is afgestemd op de laatste milieuregelgeving.

Discussies over de toepassing van de milieuregelgeving leidt bij deze drie bedrijven tot procedures bij de rechtbank. Ook in 2021 hebben Chemours en DuPont net als voorgaande jaren extra aandacht gekregen vanuit toezicht. ICL-IP ICL-IP Terneuzen is een chemisch productiebedrijf dat zich in hoofdzaak bezighoudt met de productie van organische en anorganische broomverbindingen. Er is al lange tijd sprake van overtredingen op het gebied van Brzo, Wabo en arbowetgeving. Op 30 september 2021 is de vierde voortgangsrapportage over het overkoepelende plan van aanpak voor verbetering ontvangen. Hierbij is geconstateerd dat bij zestien van de 29 projecten sprake is van een achterstand door ICL-IP. Het einddoel om in december 2023 het gehele overkoepelende plan van aanpak te hebben uitgevoerd staat daardoor onder druk. Op 25 november 2021 hebben DCMR, de drie andere toezichtorganisaties en andere betrokken instanties hun zorgen geuit bij de directie van ICL-IP. Verder is een nieuw gesprek op directieniveau en met de voorzitter van de raad van commissarissen aangekondigd waar het functioneren van de fabriek op de agenda staat.

Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2021

13 / 100

EMO/EECV Voor de gemeente Rotterdam heeft DCMR intensief toezicht gehouden op de stofoverlast in Hoek van Holland door kolen- en ertsoverslagbedrijven EMO en EECV. Dat hield onder meer in wekelijks of zelfs vaker onaangekondigd inspecteren. Er moest een aantal keren handhavend worden opgetreden, waarbij lasten onder dwangsom zijn opgelegd. Er kwamen in 2021 bij de meldkamer een kleine zeventig stofklachten binnen. In vergelijking met voorgaande jaren is dat een aanzienlijke afname. Bewoners, bedrijven en de wethouder spraken met elkaar af te streven naar nul overlast door kolenstof in Hoek van Holland. Om dat te bereiken zijn diverse vergunningprocedures gestart. In deze vergunningen zijn scherpere eisen opgenomen. Deze maken het tegengaan van stofoverlast beter afdwingbaar. Tegen de ambtshalve wijzigingen waardoor de bedrijven hun activiteiten deels moeten staken bij harde zuidwestenwind, is door beide bedrijven een zienswijze ingediend. Het vervolg daarop is te verwachten in 2022. Ondanks de coronamaatregelen is onder leiding van wethouder Arno Bonte van de gemeente Rotterdam door de gebiedscommissie en stadsontwikkeling een aantal bijeenkomsten georganiseerd met bewoners van Hoek van Holland. Dit gebeurde fysiek als dat mogelijk was en anders online. DCMR nam daaraan steeds deel.

ProRail Naleving van de vergunningvoorschriften op de havenemplacementen door ProRail laat te wensen over. Er is de afgelopen jaren een groot aantal lasten onder dwangsom opgelegd. Het bedrijf wordt sindsdien intensief gecontroleerd. Het betreft dan overtredingen als openstaande hekken, het niet kort houden van de begroeiing (tegen brandrisico), maar ook het niet op orde hebben van de blusvoorzieningen. Om de blusvoorzieningen op orde te krijgen, werken het bevoegd gezag Rotterdam en de Veiligheidsregio intensief samen vanuit een taskforce en bestuurlijke kopgroep, waarin ook Havenbedrijf, het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en natuurlijk ProRail zijn vertegenwoordigd. Het programma waarmee ProRail alle gebreken nu aanpakt is onder een beheerconcessie van het ministerie gebracht. Het bedrijf wordt aangezet de omgevingsveiligheidscultuur sterk te verbeteren. Momenteel lopen voor alle vijf havenemplacementen vergunningprocedures. Op 31 december 2022 moeten deze emplacementen aan alle eisen voldoen. In de tussentijd ziet de overheid erop toe dat de veiligheid geborgd blijft door tijdelijke maatregelen te eisen, zoals het geheel of gedeeltelijk stilleggen van emplacementen en het inzetten van tijdelijke middelen als een blustrein. PreZero (Suez) Ondanks de maatregelen die afvalverwerkingsbedrijf PreZero (voorheen Suez) heeft genomen, is er nog steeds vliegenoverlast.

DCMR heeft eind 2020 het initiatief genomen tot het opstellen van een plan van aanpak om deze overlast terug te dringen. Hierin wordt samengewerkt met de gemeente Rotterdam, het Kennis- en adviescentrum Dierplagen (KAD) en de provincie Zuid-Holland. Met het Vliegenteam, onderdeel van de bewonersvereniging WIJplaat en PreZero vindt op regelmatige basis overleg plaats. In 2022 wordt deze aanpak voortgezet. PreZero is zowel tegen de last onder dwangsom voor vliegenoverlast als tegen de ambtshalve wijziging van de vergunning in beroep gegaan. Daarnaast zijn geurklachten uit Heijplaat voor DCMR aanleiding geweest tot het opleggen van een last onder dwangsom aan PreZero. Het bedrijf heeft vanaf 2017/2018 diverse technische en organisatorische maatregelen getroffen om de geuremissie te verminderen. Deze hebben geleid tot afname van het aantal geurklachten. In juli 2021 heeft de provincie na een verzoek van PreZero besloten de dwangsom op geuroverlast in te trekken, aangezien er meer dan een jaar geen overtredingen waren geconstateerd. Tegengaan ondermijnende criminaliteit Het aanpakken van ondermijnende criminaliteit (de vermenging van boven- en onderwereld) staat hoog op de agenda in het werkgebied van de dienst. Het is dan ook een van de focuspunten in het meerjarenprogramma 2021–2024 van DCMR.

In 2021 is de aanpak van gezamenlijke acties en de ondersteuning aan de gemeenten verder geprofessionaliseerd. Samen met gemeenten, politie en andere handhavingspartners zijn in totaal 75 acties uitgevoerd. Een andere manier om ondermijning te signaleren is slim omgaan met bestaande gegevens. Er is een campagne gestart om bij de gemeenten onder aandacht te brengen wat DCMR te bieden heeft aan

Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2021

14 / 100

data en data-analyse. Zo kan bijvoorbeeld een hoog energieverbruik wijzen op een illegale cannabisplantage. Een garage die bijna geen omzet heeft en geen afvalstoffen afvoert is misschien voor een ander, illegaal, doel in gebruik, zoals het ombouwen van gestolen auto’s. Ook werkt DCMR samen met verschillende ketenpartners op landelijk, provinciaal en gemeentelijk niveau om de aanpak van milieucriminaliteit te versterken en hiervoor beschikbare data beter te benutten. Om detailinformatie over ongebruikelijke activiteiten uit verschillende bronnen bij elkaar te brengen en te analyseren werkt DCMR samen met deze partners. Via Omgevingsdienst NL en andere platforms draagt DCMR dit actief uit en maakt zich sterk voor informatie-uitwisseling. Geluidklachten Vlaardingen In Vlaardingen melden inwoners al langer dat ze last hebben van geluidsoverlast. Er is een project gestart om deze klachten beter in kaart te brengen. Door analyses uit te voeren op deze geluidklachten wordt geprobeerd de bronnen te achterhalen. Als een bron wordt gevonden, kan er een meting worden uitgevoerd. Er zijn normen (de zogeheten grenswaarden) vastgelegd voor de geluidbelasting door bedrijven in decibels. Ook als het geluidniveau onder of op de norm ligt, kan het geluid hoorbaar en hinderlijk zijn.

Geluidsoverlast Rozenburg, gemeente Rotterdam Rozenburg wordt omringd door de industrie van het Botlekgebied en de Europoort. Deze bedrijvigheid zorgt helaas voor milieuoverlast bij omwonenden. De laatste twee jaar is dat voornamelijk geluidsoverlast. Het gaat dan om geluid van bedrijven en verkeer. Inwoners geven aan vooral geluidsoverlast te ervaren van het bedrijf C.RO Ports in Rozenburg. C.RO Ports valt onder het bevoegd gezag van de gemeente Rotterdam. Het bedrijf heeft, hoewel het de regels niet aantoonbaar overtreedt, vrijwillig geluidreducerende maatregelen genomen. Ook in 2021 zijn er geluidmetingen gedaan naar aanleiding van overlast. Het blijft moeilijk de bron eenduidig vast te stellen. Innovatie toezicht tankterminals In het meerjarenprogramma staat veiligheid bij de opslag van risicovolle stoffen hoog genoteerd. DCMR voert in dat kader al inspectievluchten met drones uit bij bedrijven. Een drone kan snel en veilig op meer plekken komen dan een toezichthouder of inspecteur. In 2021 zijn de eerste stappen gezet met dronetoezicht bij op- en overslagbedrijven (tankterminals). DCMR wil bij de uitvoering van dronetoezicht samenwerken met de bedrijven. Beide partijen kunnen profiteren van de informatie uit de dronevluchten.

Voorbeelden van het door DCMR in 2022 geplande dronetoezicht zijn het in beeld brengen van emissies naar de lucht uit opslagtanks en het opsporen van corrosie onder isolatie bij chemische installaties. Toezicht kwaliteit afvalwater In 2021 zijn 221 controles op afvalwater uitgevoerd, om indirecte lozingen te achterhalen. Daarbij zijn in veel gevallen bemonsteringen gedaan. Een groot aantal van de controles is gezamenlijk met het waterschap uitgevoerd in het kader van de samenwerking van DCMR en het waterschap. Bij de controles zijn vijftig overtredingen geconstateerd. De bezochte bedrijven behoren tot de (sub)branches chemie, (tank)op- en overslag, voedingsmiddelen, autowasinrichtingen, ziekenhuizen en veehouderijen. Bijzonderheden in 2021 waren een bedrijf dat niet-gereguleerde stoffen loosde waardoor de rioolwaterzuiveringsinstallatie van het waterschap ontregeld raakte, een instelling die vaste afvalstoffen via het afvalwater loosde en een bedrijf dat bedrijfsafvalwater vermengde met schoon water om te voldoen aan de lozingseisen. EMK-terrein DCMR houdt toezicht op de uitvoering, melding van klachten, de indirecte lozing van de waterzuivering en op de IBC-maatregelen (isoleren, beheersen en controleren) bij de bodemsanering van het EMK-terrein. Alle rapportages van de lozingen op het riool vanaf de waterzuivering op het EMK-terrein zijn alsnog bekeken.

Dit gebeurde na een Wob-verzoek van de klankbordgroep EMK. Na januari 2020 zijn geen overschrijdingen meer vastgesteld. Dit na een optimalisatie van de waterzuivering. In de

Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2021

15 / 100

toekomst zal de beoordeling van monitoringsrapportages steeds plaatsvinden. In 2021 is een verbeterproject gestart en een projectleider aangesteld. Waar nodig treedt DCMR handhavend op. Project asfaltcentrales In de zomer van 2021 vond de eerste fase van een landelijke inventarisatie (initiatief van Omgevingsdienst NL) van de milieusituatie bij asfaltcentrales plaats. Doel was een beeld te krijgen van de heersende problematiek bij asfaltcentrales. Er zijn veel vragen vanuit de maatschappij over de impact van deze verwerkingsbedrijven op de leefomgeving. Het gaat dan vooral om de uitstoot van gevaarlijke stoffen zoals benzeen en PAK’s. In het werkgebied van DCMR zijn twee van deze bedrijven gevestigd. Deze bleken bij de eerste controleronde aan de eisen te voldoen. De landelijke projectgroep gaat in 2022 verder met fase 2. In deze fase worden, op basis van de resultaten uit de eerste fase, oplossingsrichtingen over hoe om te gaan met de asfaltcentrales voor omgevingsdiensten uitgewerkt. Staalslakken Bedrijven leven de eisen die verbonden zijn aan het toepassen van staalslakken niet altijd goed na. In 2021 werd weer een aantal overtredingen vastgesteld. Staalslak is een bijproduct van de productie van staal. Als gevolg van dit productieproces bevatten staalslakken vrije kalk. Het toepassen zonder goede voorzieningen is een overtreding van de Wet bodembescherming.

Voorzieningen achteraf aanbrengen is veel duurder dan vooraf. Nog los van de kosten van dwangsommen die DCMR oplegt. Project overlast Kanaalzone Sluiskil In opdracht van de provincie Zeeland meet DCMR de luchtkwaliteit in Sluiskil. Aanleiding hiervoor is dat inwoners van de Kanaalzone en in het bijzonder van Sluiskil afgelopen jaren regelmatig klachten melden over stof- en geuroverlast. Met het meetpunt wordt onderzoek gedaan naar de lokale luchtkwaliteit en mogelijke oorzaken van deze klachten. Samenwerking waterschap Hollandse Delta DCMR zoekt actief de samenwerking met andere toezichthouders. Controles bij bedrijven in het werkgebied van het waterschap Hollandse Delta die op het oppervlaktewater lozen, voert DCMR bijvoorbeeld samen met inspecteurs van het waterschap uit. Dit is eind 2021 geformaliseerd in een samenwerkingsovereenkomst. Publiek-privaat project tegengaan plastic korrels Een brede samenwerking bij nieuwe thema’s verhoogt de kans op resultaat. Voorbeeld is Clean Sweep, een publiek-privaat project om verspreiding van plastic korrels in de haven tegen te gaan. Bedrijven gebruiken plastic korrels om producten te maken of te verwerken in kunststofproducten. Helaas gaan daarbij jaarlijks veel korrels verloren, onder meer door morsen tijdens transport. Partijen in de haven willen dat samen oplossen.

In 2021 is daartoe de samenwerking met bedrijven uit de kunststofsector, Havenbedrijf Rotterdam, Ducor Petrochemicals, PlasticsEurope Nederland en Rijkswaterstaat in een volgend stadium gekomen met de Taskforce Clean Sweep Rotterdam. 2.2.3

Bijzonderheden per branche

Toezicht en handhaving bij DCMR werkt branchegewijs. Na de kwaliteitsacties in 2020 lag de nadruk in 2021 weer meer op preventieve en repressieve controles. Hieronder de meest opvallende resultaten van een aantal branches. Het aantal asbestsaneringen neemt toe door de groei van bouw- en verbouwactiviteiten bij particulieren, woningbouwverenigingen en aannemers. Om prioritering in het toezicht op deze saneringen te kunnen aanbrengen heeft DCMR een asbesttool ontwikkeld die inmiddels ook bij andere omgevingsdiensten in gebruik is.

Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2021

16 / 100

In de bodemsanering vroeg onder andere het EMK-terrein bijzondere aandacht. Hier is een verbeterprogramma gestart na geconstateerde administratieve gebreken in de verwerking van gegevens. De branche chemie kenmerkt zich door de diversiteit aan installaties en processen met een grote variatie aan gebruikte stoffen. Voor de periode 2018-2022 heeft de provincie Zuid-Holland extra budget beschikbaar gesteld om het toezicht op de (petro)chemische sector en de tank op- en overslagterminals structureel verder te versterken. Extra aandacht was er voor chemische bedrijven in Zeeland. In 2021 werden ondanks corona weer meer inspecties op locatie uitgevoerd. De branche droge bulk stond in 2021 weer sterk in de belangstelling, met name door de stofoverlast in Hoek van Holland. Dat heeft geleid tot een grote inzet van capaciteit op controles, vergunningverlening en het uitoefenen van invloed op het gedrag van bedrijven via overleggen en communicatie. Het aantal klachten daalde. De regio kent een aantal grote energieproducenten. Belangrijk in deze branche is de controle op de naleving van emissie-eisen. Bij verschillende bedrijven zijn ook in 2021 overtredingen geconstateerd. Nadat ze werden aangesproken hebben de bedrijven de overtredingen ongedaan gemaakt. Met ongeveer 4.000 actieve locaties is de horecabranche omvangrijk qua aantal.

In 2021 kreeg deze branche opnieuw te maken met langdurige sluitingen en beperkingen door coronamaatregelen. Het aantal klachten bleef daardoor op een laag niveau. In 2021 is bij een aantal Rotterdamse jachthavens gecontroleerd op de inname van afvalstoffen waarbij specifiek is gelet op bilgewater. De jachthavens bleken niet goed op de hoogte van hun verplichtingen met betrekking tot de inname van bilgewater. Vier jachthavens zijn aangeschreven en hebben maatregelen getroffen. De jachthavens zijn ook een aandachtsbranche bij de samenwerking met het waterschap Hollandse Delta. In 2021 is in de branche motorvoertuigen en -herstel de aanpak met vooraf aangekondigde controles voortgezet. Doel van deze aanpak is het naleefgedrag preventief te bevorderen. De controles zijn gedurende de coronaperiode deels op afstand uitgevoerd met video en het uitlezen van digitale systemen zoals het SCIOS-portaal (Stichting certificering inspectie en onderhoud van stookinstallaties) en het landelijk Meldpunt Afvalstoffen. In de branche op- en overslag van gevaarlijke stoffen zijn door corona in 2021 minder fysieke controles uitgevoerd dan gepland. Het naleefgedrag in deze sector is voor verbetering vatbaar en krijgt daarom de komende jaren extra aandacht. Op- en overslag (afvalstoffen) & puinbrekers laat een behoorlijke toename van milieumeldingen zien.

Deze toename is met name veroorzaakt door een grote brand bij een afvaloverslagbedrijf in Vlaardingen en in mindere mate door de vliegenoverlast op Heijplaat. Bij een inzamelaar van batterijen en accu’s was intensief toezicht en handhaving nodig om de veiligheid te waarborgen. Raffinaderijen hebben veel verschillende installaties met een grote diversiteit aan emissies en emissiepunten. Er is onder andere gecontroleerd op het meet- en registratiesysteem van emissies. Bij BP heeft er verscherpt toezicht plaatsgevonden na ernstige overtredingen eind 2020. De branche spoorweginrichtingen blijft aandacht vragen. Er is een verbeterplan voor de veiligheid op emplacementen opgesteld, maar de voortgang hiervan verloopt traag. Het aantal klachten in de branche scheepswerven, vooral over geluid, bleef in 2021 hoog. Vaak speelt hierbij het zogenaamde nestgeluid van motoren en generatoren van schepen die aan de wal liggen

Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2021

17 / 100

een rol. Er is verbetering zichtbaar door toezichtsinterventies. De bedrijven nemen zelf ook maatregelen zoals het plaatsen van walstroominstallaties. In Vlaardingen-haven is in 2021 een aantal initiatieven gestart om de overlast te verminderen in samenwerking met het Toezichtslab. Bij de branche tankopslag was in 2021 het aantal overtredingen van de tankintegriteit en de integriteit en het gebruik van installaties nog steeds aanzienlijk. Hetzelfde geldt voor het aantal overlastmeldingen van bewoners. Het ging vooral om geluidsoverlast. Om emissies naar de lucht te voorkomen en in kaart te brengen is onder meer gecontroleerd op emissiemeet- en registratiesystemen en het vrijkomen van risicovolle stoffen. 2.2.4

Meldkamer

In 2021 heeft de meldkamer van DCMR weer minder klachten ontvangen dan in het jaar ervoor. Factoren in de afname waren: - Minder klachten bij DCMR over stofoverlast in Hoek van Holland. Die leverde in 2019 nog honderden klachten op. In 2021 waren dat er maar enkele tientallen. - Over horecalawaai werd in 2021 weinig geklaagd. Dat is verklaarbaar: net als in 2020 was de horeca voor een groot deel van het jaar gesloten of beperkt open. - Door het thuiswerken en de lockdowns was er veel minder verkeer. Dat leidde tot een veel lager aantal verkeers- en vervoersklachten. Cijfers van jaar op jaar zeggen niet alles over de situatie op langere termijn en ook niet altijd over de werkelijke situatie. Bij dat laatste kan zogenaamde klachtenmoeheid een rol spelen. Klachten (excl. vliegverkeer)

2021

2020

2019

13.579

16.360

17.572

257

402

325

Bedrijfsmeldingen

5.546

5.625

6.066

Klachten andere omgevingsdiensten

2.380

2.975

4.601

140

49

126

Soort klacht (excl. vliegverkeer)

2021

2020

2019

Lawaai

8.448

8.715

10.831

Stank

4.193

5.012

5.218

Stof

273

843

243

Overig

765

1.790

1.280

Totaal

13.579

16.360

17.572

Klachten DCMR-gebied CIN-meldingen DCMR-gebied

Bedrijfsmeldingen andere omgevingsdiensten Tabel: Milieuklachten van bewoners.

De registratie van luchtvaartklachten vindt plaats via een speciaal digitaal meldingsformulier. Deze klachten komen niet binnen bij de meldkamer, maar gaan rechtsreeks naar het team dat zich bezighoudt met vliegverkeer. Na een forse daling van het aantal klachten over vliegverkeer in 2020 nemen in 2021 de klachten weer toe. De strenge coronamaatregelen in 2020 zijn de belangrijkste oorzaak voor de scherpe daling van het aantal vliegtuigklachten in dat jaar. In 2021 waren er weliswaar nog steeds coronamaatregelen, maar deze waren minder streng in vergelijking met 2020. Hierdoor waren er weer meer vliegbewegingen, wat heeft geleid tot meer klachten. Klachten vliegverkeer (via webformulier)

2021

Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2021

2020

2019

18 / 100

Vliegverkeer

55.129

32.192*

66.018

*In het jaarverslag van 2020 stond een lager aantal klachten in 2020. Het totale aantal klachten was toen nog niet bekend en het bijschrift daarover is per ongeluk weggevallen.

De bedrijfsmeldingen gaan over incidenten of voorgenomen risicovolle activiteiten. De toezichthouders (veelal het milieupiket) van DCMR onderzochten het merendeel van deze meldingen. Grotere bedrijven zijn verplicht om incidenten die effecten (bijvoorbeeld geur- of geluidoverlast) kunnen hebben in de omgeving via het Centrale Incidenten Nummer (CIN) te melden. Hulpdiensten kunnen op basis van een dergelijke melding snel reageren en het incident zo snel mogelijk behandelen. In 2021 is er sprake van een lichte afname van het aantal CIN-meldingen. Mogelijk heeft dit te maken met een verbeterde veiligheidscultuur. Tabel: Aantal bedrijfs- en incidentenmeldingen.

Product

2021

2020

2019

Bedrijfsmeldingen onvoorzien

2.540

2.643

2.375

CIN-melding brand

133

219

150

CIN-melding groot incident

23

37

29

CIN-melding klein incident

101

146

146

In 2021 is DCMR begonnen met meldingstrainingen bij de bedrijven in Zuid-Holland die niet CINplichtig zijn. Doel is dat deze bedrijven meldingen gaan doen in overeenstemming met de CINmethode. De bedrijven in Zeeland zijn als eerste opgeleid. De meldkamer verricht ook taken voor het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM). Voor de SodM heeft de meldkamer van DCMR in 2021 in totaal 180 meldingen ontvangen. De meeste van deze meldingen betreffen incidenten en ongevallen op boor- en werkeilanden en een enkele maal een melding over een pijpleiding. Deze zijn niet in bovenstaande tabellen opgenomen. 2.2.5

Informatie en data-analyse voor toezicht

Er is stevig ingezet op het versterken van de mogelijkheden voor het doen van risicogerichte inspecties. Hiervoor is een aantal informatieproducten op maat ontwikkeld, onder andere de eMJV-beoordelingstool voor elektronische milieujaarverslagen, de bodemtool, de (vernieuwde) asbesttool, de branchetool, het risicoanalysemodel RIAN 2.0, het klachtendashboard en het energieverslag. In deze producten worden datasciencekennis en kennis van het primaire proces bij elkaar gebracht met het doel inspecteurs te helpen hun inspecties zo effectief mogelijk te plannen. 2.2.6

Doorontwikkeling instrumentarium voor regulering

Doortastend vergunning verlenen De afgelopen jaren heeft DCMR met ‘continu verbeteren’ succesvol aandacht gegeven aan de tijdigheid van procedures. Ook in 2021 heeft DCMR hieraan aandacht besteed. De doorlooptijd van een procedure wordt niet alleen bepaald door de factoren waarop intern wordt gestuurd. Ook het maken van ‘SMART’-afspraken over wat bedrijven en (wettelijke) adviseurs dienen aan te leveren bepaalt mede de doorlooptijd van een procedure. Intern is een memo opgesteld over doortastend vergunnen en doortastend adviseren. In het doortastend vergunnen zijn de wettelijke middelen samengebracht om de doorlooptijden terug te dringen. Ook wordt het belang van goed vooroverleg extra benadrukt. Bij een slechte aanvraag daarentegen of een aanvraag zonder vooroverleg zal de proceduretermijn van de ingediende aanvraag direct worden verlengd. Ook worden adviezen binnen korte termijn beoordeeld op volledigheid, waardoor het verzoek om aanvulling snel verstuurd kan worden waarmee de proceduretermijn wordt opgeschort. In het verzoek om aanvulling worden alleen

Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2021

19 / 100

de tekortkomingen op hoofdlijnen aangegeven. Als na het verstrijken van de termijn uit het verzoek om aanvulling geen of onvoldoende gegevens zijn ontvangen, wordt de aanvraag buiten behandeling gesteld. Deze voortvarendheid moet eraan bijdragen dat de kwaliteit van aanvragen op termijn verhoogt en de tijdigheid van afhandelen verder verbetert. Altijd actuele digitale vergunning (AADV) Het programma AADV van de provincie Zuid-Holland en DCMR heeft als doel de Wabo-vergunningverlening efficiënter en effectiever te maken. Hiertoe is een applicatie ontwikkeld, de DIGI-V, waarbij per Brzo-bedrijf inzicht wordt gegeven in de vigerende voorschriften. De applicatie DIGI-V is in 2021 opgeleverd en wordt verder doorontwikkeld. De eerste Brzo-bedrijven staan inmiddels met geconsolideerde voorschriften in de applicatie. Binnen het programma AADV is daarnaast ook gewerkt aan het optimaliseren van het proces van de vergunningaanvraag, met een handboek en de opzet voor een wijzigingsregister. Dit project wordt uitgevoerd met het bedrijfsleven. Een ander belangrijk project in 2021 was de robuuste vergunning. Dit project moest de vergunningverlening meer in lijn brengen met de uitgangspunten van de Omgevingswet en flexibeler maken om efficiënter in te spelen op veranderingen binnen een bedrijf. 2.2.7

Uniforme aanpak van Brzo-bedrijven

Landelijke coördinatie Brzo-omgevingsdiensten Bij DCMR is het landelijk coördinatiepunt voor de Brzo-omgevingsdiensten gevestigd. Het gaat hierbij om de coördinatie van de programma’s meerjarenagenda Brzo van de provincies en de meerjarenagenda Versterken omgevingsveiligheid cluster 1 (voorheen IOV1). Het landelijk coördinatiepunt zorgt voor afstemming tussen de zes Brzo-omgevingsdiensten in Nederland, met de provincies, met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en met de andere ketenpartners op het gebied van Brzotoezicht. In maart 2020 heeft een bestuurlijke adviescommissie van IPO de nieuwe meerjarenagenda Brzo 2021–2024 vastgesteld. Doel van de meerjarenagenda is excellente uitvoering van de VTHtaken bij Brzo-bedrijven. Meerjarenagenda Brzo 2021 In 2021 zijn in het kader van de meerjarenagenda Brzo onder meer de volgende werkzaamheden verricht: - Altijd Actuele Digitale Vergunningen-onderzoek naar de toepassing en gevolgen voor de andere vijf Brzo-omgevingsdiensten naast DCMR. - Er is een bijdrage geleverd aan het opleidingsprogramma zodat VTH-medewerkers die werken aan Brzo- en RIE4-bedrijven (Richtlijn industriële emissies) kunnen voldoen aan de opleidingsvereisten volgens de PuMA 2.1 (Programma uitvoering met ambitie) vastgestelde aanvullende eisen. - Op gebied van communicatie is een positioneringsfilm voor Brzo ontwikkeld en een Brzo-app.

- Er zijn inhoudelijke samenwerkingsafspraken gemaakt met de Nederlandse Emissieautoriteit. - Er zijn cursusdagen georganiseerd voor het op peil houden van kennis en kwaliteit van de medewerkers die voldoen aan de opleidingsvereisten voor Brzo-toezicht. - Er is onderzoek verricht naar het verbeteren van de meldingsbereidheid over ongewone voorvallen bij bedrijven. - Er is een bijdrage geleverd aan het ontwikkelen van een gezamenlijk landelijk speelveld op het gebied van zeer zorgwekkende stoffen en het leveren van ondersteuning van vergunningverleners op dit onderwerp. Meerjarenagenda Versterken omgevingsveiligheid (MVO) cluster 1 2021 Om de ambities met elkaar vorm te geven zijn via MVO1 Brzo in 2021 diverse projecten uitgevoerd waaraan DCMR heeft bijgedragen. Het gaat onder meer om de volgende werkzaamheden:

Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2021

20 / 100

-

-

Opstellen monitor Brzo-bedrijven 2020, die als onderdeel van de Staat van de Veiligheid naar de Tweede Kamer is gestuurd. Het verder ontwikkelen van de nieuwe inspectiemethodiek Landelijke Benadering Risicobedrijven. De implementatie van het nieuwe gemeenschappelijke inspectieregister 2.0. Ingebruikname januari 2022. Het stimuleren van Brzo-bedrijven om ongewone voorvallen te melden. In het kader van de voorbereidingen op de inwerkingtreding van de Omgevingswet is een bijdrage geleverd aan het opstellen van een concept beleidskader van een nieuw wettelijk instrument financiële zekerheidstelling. Ook zijn botsproeven uitgevoerd op de werking van het concept en een ontwikkelde ratingsystematiek. Er is een aanzet gemaakt voor een actualiseringsprogramma voor vergunningverlening. In het kader van de voorbereidingen op de inwerkingtreding van de Omgevingswet is een bijdrage geleverd aan de implementatie van de bestuurlijke boete. Er heeft afstemming plaatsgevonden over de implementatie van de PGS 29 in de vergunningen binnen de zes Brzo-omgevingsdiensten, waarbij een eenvormige werkwijze is besproken. Er heeft afstemming plaatsgevonden over het programmatisch actualiseren van de vergunningen tussen de zes Brzo-omgevingsdiensten volgens de afgesproken actualisatiemethodiek.

2.2.8

Transparante en zichtbare overheid

DCMR luistert naar de omgeving en gaat het gesprek aan DCMR werkt in verbinding met de omgeving. Daar hoort een open cultuur bij. Openheid staat voor respectvol en onbevooroordeeld luisteren naar elkaar, zoeken naar gemeenschappelijke belangen en het delen van kennis. Maar het betekent ook actief het gesprek opzoeken en voeren, daar waar het kan, en krachtig optreden, daar waar het moet. DCMR organiseerde in 2021 bewonersavonden om actief in gesprek te gaan met bewoners, bedrijven en beleidsmakers om te werken aan een schone, gezonde en veilige leefomgeving. DCMR brengt deskundigheid in en zoekt actief naar samenwerking Als oudste en grootste omgevingsdienst van Nederland heeft DCMR veel deskundigheid in huis. Dat brengt een verantwoordelijkheid met zich mee. Er zijn verschillende initiatieven om die kennis en expertise in te zetten en te delen. Een voorbeeld is de digitale werkomgeving 'asbestplanningtool' om effectiever inspecties uit te voeren bij asbestmeldingen. Deze is aan de andere omgevingsdiensten aangeboden, inclusief een webinar georganiseerd door DCMR om de werking toe te lichten. Open communicatie In april 2021 lanceerde DCMR een nieuwe website. Voor zowel inwoners als bedrijven biedt de website een gemakkelijke ingang naar relevante informatie. Ook het klachtenformulier is geïntegreerd in de website zodat melders goed worden bediend.

In 2021 lanceerde DCMR de podcast Ogen en Oren van Rijnmond, waarbij een medewerker van DCMR in gesprek gaat met verschillende betrokkenen om meer te vertellen over het werk van DCMR. DCMR startte in 2021 de informatievoorziening over de luchtkwaliteit met een digitaal billboard langs de A20. Zo verschaft DCMR op verschillende manieren en met de inzet van verschillende communicatiemiddelen inzicht in de werkzaamheden. DCMR bestaat vijftig jaar Op 20 december 1971 werd de akte van oprichting van DCMR ondertekend. In 2021 werd dit 50-jarig bestaan gevierd met een online talkshow waarin werd teruggeblikt op het verleden, stilgestaan bij het heden en vooruitgekeken naar de toekomst (bekijk video van talkshow). Tijdens de talkshow werd een nieuwe corporate film gelanceerd (bekijk video van corporate film). De activiteiten rond het 50-jarig bestaan zullen in 2022 vervolg hebben.

Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2021

21 / 100

2.2.9

Kritische procesindicatoren (KPI’s)

In onderstaande tabel is de realisatie van de vijf KPI’s opgenomen die met de participanten zijn afgesproken. Deze indicatoren gaan over de tijdigheid van reguliere en uitgebreide vergunningen, de realisatie van het actualisatieprogramma vergunningen en van het inspectieprogramma en het opvolgen van de sanctiematrix. Tabel: Kritische procesindicatoren (KPI’s) Omschrijving

Indicator

Doel

Streefwaarde

Realisatie

1 Op tijd verlenen van vergunningen reguliere procedures

Afgeronde besluiten binnen wettelijke termijn

Voorkomen dat vergunningen van rechtswege worden verleend (lex silencio positivo)

100%

94,3% (316 van de 335)

2 Op tijd verlenen van vergunningen uitgebreide procedures

Afgeronde besluiten binnen wettelijke/afgesproken termijn

Op tijd eisen en maatregelen vastleggen voor adequaat toezicht

85%

Vraaggestuurd: 52% (exclusief revisie) (63 op tijd en 58 te laat) 49% (inclusief revisies) (67 op tijd en 71 te laat)

3 Uitvoeren actualisatieprogramma

Vergunningen geactualiseerd programma

Het vergunningenbestand actueel houden

100%

88% (totaal van alle bedrijven onder provinciaal en gemeentelijk bevoegd gezag) 70% (uitsluitend Brzo/RIE4 bedrijven van Zuid-Holland en Zeeland) 67% (alle bedrijven onder provinciaal bevoegd gezag ZuidHolland en Zeeland)

4 Uitvoeren inspectieprogramma

Uitgevoerde controles conform de jaarlijks bijgestelde planning voor de branches

Programmatisch (preventief) toezicht risicogericht uitgevoerd, gericht op verbeteren naleefgedrag en beperken ernstige milieuovertredingen

100%

83%

5 Opvolgen sanctiematrix

Uitgevoerde acties conform de sanctiematrix

Voortvarende aanpak van de handhaving

100%

100%

De streefwaarde van 85% van de tweede KPI is niet gehaald. Reden is dat er ongeveer 22 vergunningsprocedures die eerder wegens onvoldoende aangeleverde bedrijfsgegevens zijn vertraagd, nu alsnog zijn afgerond. Van de 22 zijn er twaalf revisies/oprichtingen verleend. Daarnaast speelde bij een flink aantal dossiers technische discussies, vooral over de stikstofdepositie en problematiek rondom de PAS en ZZS (zeer zorgwekkende stoffen). Eind 2021 is de notitie Doortastend vergunnen vastgesteld. De werkwijze beschrijft welke wettelijke middelen DCMR heeft om doortastend vergunningen te verlenen en te lange doorlooptijden terug te dringen. De derde KPI komt uit op 88% als naar het totale vergunningenbestand wordt gekeken. Daarnaast is onderscheid gemaakt in het vergunningenbestand van alleen Brzo/RIE4-bedrijven van de provincies Zuid-Holland en Zeeland (70%) en het vergunningenbestand met bevoegd gezag provincies ZuidHolland en Zeeland (67%). De actualiteit van een vergunning wordt bepaald aan de hand van een prioriteitenladder die door de zes Brzo-omgevingsdiensten is vastgesteld. Een vergunning is niet actueel als de vergunning niet is

Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2021

22 / 100

geactualiseerd op de eerste drie prioriteiten van de in totaal zes prioriteiten. Het gaat hierbij om het binnen de gestelde termijn doorvoeren van best beschikbare technieken (BBT)-documenten (landelijk of Europees) die nog niet zijn opgenomen in de vigerende vergunningen. Dit wordt mede veroorzaakt doordat er technische discussies spelen en beroepszaken. Daarnaast spelen een paar actualisaties die meelopen in een revisietraject en deze zijn eind 2021 nog niet afgerond. De vierde KPI komt uit op 83%. Dit heeft te maken met het feit dat pas vanaf 18 maart kon worden gestart met fysieke controles vanwege corona. Verder was veel repressief toezicht nodig op een aantal specifieke dossiers, waardoor minder inzet mogelijk was op preventief toezicht. Dit laatste had ook te maken met capaciteitstekort vanwege de huidige arbeidsmarkt. Voor de vijfde KPI is in 100% van de gevallen de sanctiestrategie gevolgd. Dit betekent echter niet dat in alle gevallen daadwerkelijk een bestuurlijke sanctie hoefde te worden opgelegd. De overtreding werd vaak na een waarschuwing alsnog opgelost. Spoor 2 Toetsing van en advisering voor ruimtelijke plannen en beleidsontwikkeling 2.2.10 Integrale benadering bij ruimtelijke ontwikkeling In 2021 is DCMR betrokken geweest bij gebiedsbestemmingsplannen, omgevingsplannen, quickscans milieu, hogere-waardenbesluiten, nulstapadviezen m.e.r.

bij vergunningprocedures en project- en plan-m.e.r.-procedures, zowel bij ruimtelijke plannen als vergunningprocedures. Vanwege de toename van woningbouw en ruimtelijke plannen en de spin-off van de Rotterdamse omgevingsvisie (Binnenstadsplan en Alexandrium tot Zuidplein) is er een groter aantal ruimtelijke en m.e.r.-adviezen gegeven aan Rotterdam dan in 2020. Het aantal adviezen op losse bouwplannen die transformatie van panden inhouden, is ook hoger dan in voorgaande jaren. Voor de provincie Zeeland adviseert DCMR uitsluitend voor Brzo-bedrijven en niet voor de ruimtelijke plannen van gemeenten. Vooral het grote aantal m.e.r.-procedures voor Brzo-bedrijven als gevolg van ontwikkelingen in waterstof en ondergrondse CO2-opslag (CCS) is in 2021 opvallend. Voor 2022 is een structureel overleg gepland met de provincies Zeeland en Zuid-Holland over lopende projecten en de werkvoorraad van de toekomst. In opdracht van de provincie Zuid-Holland is gewerkt aan het actualiseren van de handreiking Evaluatie en monitoring m.e.r. Die handreiking is geactualiseerd en voorbereid op de invoering van de Omgevingswet. De andere omgevingsdiensten binnen de provincie zijn hierbij betrokken. Er is verder in het bijzonder aandacht geweest voor de monitor leefomgeving, een systeem dat de wijzigingen in de kwaliteit van de leefomgeving inzichtelijk maakt.

De monitor is bedoeld om het beleid van de provincie Zuid-Holland te volgen en te evalueren. De informatie uit het systeem wordt ook gebruikt voor het opstellen van de plan-m.e.r.’s. Vanwege de aanstaande Omgevingswet zijn de specialisten ruimtelijke ordening en m.e.r. nauw betrokken bij mogelijke invloed hiervan op het werkveld. Kleine wets- en beleidswijzigingen die vooruitlopen op de Omgevingswet kunnen hierdoor snel worden opgepakt en daar waar nodig omgezet naar nieuwe werk- of handelwijzen. Tegen de verwachtingen in is in de loop van 2021 een toenemende inzet gepleegd op windenergie, zowel wat de planvorming en uitwerking van concrete projecten betreft als een bijdrage aan diverse algemene dossiers. De toegenomen vraag valt te verklaren uit diverse ontwikkelingen, zoals de toegenomen bestuurlijke druk op de realisatie van de opgave uit het verlengde regionale convenant en jurisprudentie naar aanleiding van het Europese Nevele-arrest waardoor de algemene regels voor windparken momenteel niet meer toepasbaar zijn. Vrijwel alle participanten hebben hiermee in meer

Jaarverslag en jaarrekening DCMR Milieudienst Rijnmond 2021

23 / 100

of mindere mate te maken. Naast het behandelen van formele adviezen en procedures levert DCMR daarom inzet aan onder andere het regionale ondersteuningsteam windenergie, het Rotterdamse kernteam windenergie en een regionale werkgroep lokale normering van windturbines. In 2022 wordt een voortzetting van deze inzet verwacht. 2.2.11 Bodem en ondergrond In 2021 zouden alle gemeenten bij de invoering van de Omgevingswet bevoegd gezag zijn geworden voor de grond. Door uitstel van de invoering naar 1 januari 2023 is dit vertraagd. De rol van bevoegd gezag brengt met zich mee dat er tot op bepaalde hoogte beleidsvrijheid is voor gemeenten. Om de gemeenten hierbij te ondersteunen is door DCMR het project Eenheid in beleid gestart. Samen met de gemeenten en de provincie wordt onderzocht welke mogelijkheden en keuzes er zijn. Dit project wordt in 2022 voortgezet. Bij DCMR is het platform Bodem actief. Hieraan nemen zowel de provincie als alle regiogemeenten deel. In 2021 hebben de budgettaire en beleidsontwikkelingen vanwege de komst van de Omgevingswet veelvuldig op de agenda gestaan en zijn initiatieven benoemd en gezamenlijke standpunten verkend. Belangrijk bij de ondersteuning van de gemeentelijke participanten is het programma Bodembeheer van de toekomst. DCMR is hier al vanaf 2020 nauw bij betrokken.

Het programma is erop gericht gemeenten te informeren en te faciliteren bij het opnemen van regels over de kwaliteit van bodem, grondwater en ondergrond in hun omgevingsplannen die passen bij de maatschappelijke opgaven en behoeften van gemeenten. In 2021 heeft dit een vervolg gekregen en in 2022 wordt dit voortgezet. 2.2.12 Grond- en hemelwater In 2021 heeft DCMR de provincie als bevoegd gezag over het grondwater en de locaties die onder het overgangsrecht vallen in de taakuitvoering ondersteund. Het betrof het in kaart brengen van de werkvoorraad op het moment dat de Omgevingswet in werking treedt. Deze ondersteuning wordt in 2022 voortgezet. De gebiedsgerichte aanpak (GGA) van het grondwater in het Rotterdamse havengebied heeft verder vorm gekregen door het uitvoeren van nieuwe gebiedsstudies en verdere uitrol van de GGA over het havengebied. DCMR is door het college van Rotterdam aangewezen als gebiedscoördinator en faciliteert het bodemloket GGA. Het eerste locatiebeheerplan GGA van een bedrijf is vastgesteld en er is met meerdere bedrijven overlegd over de vaststelling van hun locatiebeheerplan. Onder de Omgevingswet wijzigt het bevoegd gezag van het grondwater op een aantal plekken. In het kader van de GGA in het Rotterdamse havengebied leidt dit tot een onwenselijke situatie.