22 04 07 memo vervolg samenwerking RES en warmte op VP

Memo vervolg samenwerking RES en warmte Voorne-Putten 2022-2023 8 februari 2022

Voorne-Putten werkt aan de energietransitie, om energie te besparen en stap voor stap over te gaan naar schone energie en warmte. We zijn op weg!

Inhoudsopgave 1.

Aanleiding en doel .......................................................................... 3

2.

Inhoud van de samenwerking: wat gaan we doen? ....................... 4

2.1.

Activiteiten op het gebied van Elektriciteit/RES ...................................................... 4

2.2.

Activiteiten op het gebied van Warmte .................................................................. 5

2.3.

Activiteiten op het gebied van Communicatie en Participatie ............................... 5

3.

Monitoring, evaluatie en terugkoppeling richting Raden ............... 6

4.

Organisatie van de samenwerking: hoe gaan we het proces inrichten? ........................................................................................ 6

Memo vervolg samenwerking RES en warmte Voorne-Putten 2022-2023 8 februari 2022

2

1.

Aanleiding en doel

De vier gemeenten op Voorne-Putten werken sinds eind 2019 nauw samen bij het ontwikkelproces van de Regionale Energiestrategie (RES) regio Rotterdam – Den Haag. Inmiddels is de RES 1.0 in de gemeenten Hellevoetsluis, Nissewaard en Westvoorne vastgesteld. De gemeente Brielle heeft niet ingestemd met de RES 1.0, maar de Raad van Brielle heeft middels een motie opdracht gegeven aan het college betrokken te blijven bij het verdere RES-proces. Ook vanuit de Stuurgroep RES van de regio Rotterdam – Den Haag zijn geen belemmeringen opgeworpen om de samenwerking met Brielle in het proces richting de RES 2.0 voort te zetten. Daarnaast zijn de vier gemeenten van Voorne-Putten sinds 2019 gezamenlijk en proactief aan de slag met de warmtetransitie. Samen met de op het eiland actieve woningcorporaties en netbeheerder Stedin, en onder begeleiding van Royal HaskoningDHV en Innoforte, is de Warmtetransitievisie Voorne-Putten (WTV VP) ontwikkeld. Een groep inwoners, de ‘50 van Voorne-Putten’, heeft aan de ontwikkeling hiervan meegewerkt. De WTV VP is door alle vier gemeenten in het 2e kwartaal van 2020 vastgesteld. Door de vier gemeenten is de wens uitgesproken om de eilandbrede samenwerking bij het proces van de RES vanaf 2022 te continueren, waarbij zowel de samenwerking bij het RES-proces, als ten aanzien van de warmtetransitie geborgd worden. De eilandbrede ambities m.b.t.

de energietransitie, ‘Voorne-Putten energieneutraal en aardgasvrij’ zoals uitgesproken in de Routekaart Duurzaam Voorne-Putten 2040 en de Warmtetransitievisie Voorne-Putten vormen beide uitgangspunt voor de samenwerking op Voorne-Putten1. De samenwerking tussen de vier gemeenten richt zich op opgaven voor gemeentegrensoverschrijdende gebieden en op uitvoering van activiteiten waar eilandbrede samenwerking meerwaarde biedt. Uitgangspunt is ‘Lokaal doen, wat lokaal kan’ (activiteiten die lokaal opgepakt kunnen worden, worden lokaal opgepakt). Om de continuïteit van het proces te vergroten wordt een meerjarig samenwerkingsproces ingericht, dat loopt van begin 2022 tot eind 2023. Medio 2023 wordt de samenwerking geëvalueerd met het oog op verlenging hiervan vanaf 2024. In maart 2022 vinden in Nissewaard gemeenteraadsverkiezingen plaats. In de gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne worden de gemeenteraadsverkiezingen in november 2022 georganiseerd, met het oog op de fusie tot één gemeente ‘Voorne aan Zee’ per 1 januari 2023. De verschillen in verkiezingsdata en periodes van collegevorming tussen de oost- en westkant van het eiland, alsmede de totstandkoming van een nieuwe gemeente zullen ongetwijfeld complicerend werken.

Het vormt voor de gemeenten echter geen beletsel om het vervolg van het eilandbrede samenwerkingsproces rondom de RES en Warmte zo goed mogelijk in te richten en te laten verlopen.

1

De gemeenteraad van Nissewaard heeft inmiddels besloten tot einddatum 2050 voor de ambitie energieneutraal (cf. landelijk beleid).

Memo vervolg samenwerking RES en warmte Voorne-Putten 2022-2023 8 februari 2022

3

2.

Inhoud van de samenwerking: wat gaan we doen?

Om de uit de genoemde stukken en regionale processen voortkomende acties en de ambities voor de energietransitie te realiseren dienen na 31-12-2021 de nodige stappen te worden gezet. De hierbij uit te voeren eilandbrede activiteiten worden opgenomen in een Uitvoeringsagenda ‘Energiek Voorne-Putten’, een dynamisch document dat halfjaarlijks wordt geactualiseerd. De Uitvoeringsagenda richt zich op de komende jaren uit te voeren activiteiten waar het meerwaarde biedt deze gemeenschappelijk op te pakken; acties/projecten die beter lokaal kunnen worden opgepakt worden per gemeente zelf uitgevoerd en zijn niet opgenomen in de agenda. Een overzicht en beschrijving van de eilandbrede activiteiten is in de Uitvoeringsagenda weergegeven.

2.1. Activiteiten op het gebied van Elektriciteit/RES Bij de eilandbrede samenwerking ten aanzien van het RES-proces wordt gewerkt naar uitvoering van de stappen tot 2030 zoals verwoord in de RES 1.0 en vertaald in de oplegnotitie bij de RES 1.0 ‘Het verhaal van de energieopgave van Voorne-Putten’. Daarbij geldt dat de indicatieve verdeling en streefwaarden voor energieopwek, zoals opgenomen in de oplegnotitie, vertrekpunt vormen.

Energieneutraal Voorne-Putten: 831 GWh*

Streefverdeling zoekgebieden 2030:

Huidige energieopwek en in de pijplijn 228 GWh Streefwaarde energieopwek voor 2030 235 GWh Streefwaarde energieopwek na 2030 368 GWh Totaal 831 GWh

Grote daken en parkeerterreinen ca. 50 GWh Waterbassin Evides ca. 30 GWh Waterbassins/ Konneweg glastuinbouwgebied ca. 20 GWh Noordrand Voorne-Putten ca. 115 GWh Stadsranden ca. 15 GWh Open landschap ca. 5 GWh Totaal 235 GWh

*indicatief; dit is geen vaststaand eindcijfer, maar wordt de komende jaren nog beïnvloed door keuzes in de warmtetransitie, duurzame mobiliteit etc.

Bij de evaluatie aan het eind van de nu voorgestelde samenwerkingsperiode, kunnen de bovengenoemde streefwaarden desgewenst worden aangepast/bijgesteld. Voor de eilandbrede samenwerking op het gebied van elektriciteit/RES gaat het o.a. om aanhaking bij het proces RES 2.0, aanhaking bij het proces voorverkenning elektriciteit langs infrastructuur (OER) A15, aanhaking bij het proces herijking module Energie Omgevingsbeleid Provincie Zuid-Holland, het verder uitwerken van de Zoekgebieden uit de RES 1.0, uitwisseling van kennis en ervaringen op het gebied van energiebesparing, overleg met stakeholders/samenwerkingspartijen (PZH, Waterschap, buurgemeenten enz.) en kennisdeling aanvullend op het regionale RES-traject (bv. op het gebied van financiële participatie, gebiedsfondsen en energiecoöperaties).

Memo vervolg samenwerking RES en warmte Voorne-Putten 2022-2023 8 februari 2022

4

2.2. Activiteiten op het gebied van Warmte Voor warmte bestaan de eilandbrede activiteiten uit aanhaking bij het proces RES 2.0, gezamenlijk optreden in regioverband, kennisdeling (bv. op het gebied van isoleren, bronnenstrategie, warmtevraag, bronontwikkeling, infrastructuur, innovatie, marktwerking/governance en financiering), onderzoek naar warmtebronnen (o.a. geothermie) en de rol van de gemeente bij warmte-ontwikkeling, communicatie en overleg met stakeholders (woningcorporaties, netbeheerders, initiatiefnemers, exploitanten) en het verkennen en waar mogelijk aanwenden van financieringsmogelijkheden.

2.3. Activiteiten op het gebied van Communicatie en Participatie Een belangrijk onderdeel van de uit te voeren eilandbrede activiteiten is het informeren van bewoners en organisaties. In het voorgaande traject is gewerkt aan het opzetten van de eilandbrede website www.energiekvoorneputten.nl. Ook is getracht – met de beperkingen die daaraan door covidmaatregelen werden gesteld – bewoners en partijen te betrekken bij de ontwikkeling van de RES 1.0 en de uitvoering van het eigen beleid in de 4 gemeenten. Met de inhuur van een gespecialiseerd participatiebureau is daaraan nog extra invulling gegeven. Daarnaast heeft bij de ontwikkeling van de Warmtetransitievisie VP een groep inwoners, ‘de 50 van VP’, meegedacht. Voor het vervolg is aangegeven, o.a. vanuit gemeenteraden, dat er nog meer dan tot nu toe ingezet dient te worden op communicatie en participatie. Deze activiteiten zullen dan ook de nodige aandacht krijgen in de het vervolgproces. Bij de colleges en raden zal aan het begin van het proces middels een consultatie input/randvoorwaarden worden opgehaald m.b.t. de invulling van de participatie. Hierbij zal een duidelijk onderscheid worden gemaakt in eilandbrede participatie in het kader van het samenwerkingsproces en participatie t.b.v. lokale processen en projecten in het kader van de energietransitie.

Een extern bureau gespecialiseerd in participatieprocessen zal opties schetsen en hierin adviseren. Aan het bureau wordt ook advies gevraagd m.b.t. de inrichting en het al dan niet fysiek organiseren van informatie- en participatiebijeenkomsten.

Activiteiten waarvoor de gemeenten zelf verantwoordelijk zijn Naast de hierboven beschreven activiteiten zijn er ook lokaal uit te voeren activiteiten en is er beleid m.b.t. elektriciteit en warmte dat per gemeente kan worden ontwikkeld, zoals: • •

• • • • • •

Verankering van zoekgebieden in het lokale Omgevingsbeleid (Omgevingsvisie/-plan) Lokaal beleid en uitvoering projecten t.a.v. zoekgebieden zon op dak (grote en kleine daken), zon op parkeerplaatsen, zon in stadsranden en zon op water (drinkwaterbassin Evides en glastuinbouwgebied Brielle/Westvoorne) Onderzoek naar optimalisatie van eigen windenergieprojecten (VRM-locaties) en deze in beleid opnemen Controleren, afstemmen omgevingsovereenkomst initiatiefnemers met omgeving Faciliteren kleinschalige opwek zon Energiebesparingsbeleid (grotendeels) Duurzame mobiliteit (o.a. laadinfra) Organiseren van lokale bestuurlijke besluitvorming

Memo vervolg samenwerking RES en warmte Voorne-Putten 2022-2023 8 februari 2022

5

•

Wijkaanpakken aardgasvrij

Over deze zaken zal vanzelfsprekend wel uitwisseling van ideeën, informatie en kennis (best practices) plaatsvinden tussen de vier gemeenten.

3.

Monitoring, evaluatie en terugkoppeling richting Raden

Er zal halfjaarlijks een monitoring worden uitgevoerd, waarbij de voorgenomen acties op het gebied van warmte en elektriciteit uit de Uitvoeringsagenda tegen het licht worden gehouden om zodoende voortgang en eventuele knelpunten in beeld te kunnen brengen. Vanzelfsprekend kan ook tussentijds worden ingegrepen, mocht dat nodig zijn. Voor de opzet van de monitoring wordt zoveel mogelijk aangesloten bij de monitoring zoals deze plaatsvindt vanuit het regionale RES-traject. Naast de activiteiten die worden opgepakt als onderdeel van de eilandbrede Uitvoeringsagenda, wordt ook op lokaal niveau uitvoering gegeven aan (gebieds)projecten voor energiebesparing, energieopwek, warmte etc.. Monitoring van de voortgang van lokale projecten en het oplossen van eventueel daar optredende knelpunten is een lokale aangelegenheid. Jaarlijks vindt een evaluatie (zowel qua inhoud, als qua werkwijze) van het eilandbrede samenwerkingsproces bij de RES en Warmtetransitie plaats. Het evaluatiemoment aan het einde van het tweejarig samenwerkingsproces (eind 2023) zal ook worden gebruikt als basis voor eventuele vervolgsamenwerking. Bij het jaarlijkse evaluatiemoment wordt zoveel mogelijk aangesloten bij de jaarlijkse begrotingscyclus. Gedurende de samenwerking zullen de raden op gezette tijden worden betrokken.

De raden worden ingelicht over de Uitvoeringsagenda en de daarin opgenomen acties zodat duidelijk wordt waarop de samenwerking wèl en waarop deze géén betrekking heeft. Ook zal duidelijk worden gemaakt welke acties de komende periode zullen worden opgepakt en wanneer terugkoppeling over monitoring en voortgang zal plaatsvinden. De terugkoppeling van de voortgang zal halfjaarlijks en op VP-niveau plaatsvinden, aansluitend bij de monitoring. Deze gezamenlijke Raadsinformatiebijeenkomsten zullen eilandbreed (indien fysiek mogelijk) op een centrale locatie op het eiland worden georganiseerd, waarbij indien gewenst afwisselend een locatie aan de west- en de oostzijde wordt gekozen. Op verzoek is het mogelijk om – in aanvulling hierop - tussentijds te worden geïnformeerd in de vorm van schriftelijke informatie, dan wel een presentatie. Het initiatief hiervoor ligt op lokaal niveau.

4.

Organisatie van de samenwerking: hoe gaan we het proces inrichten?

Voor de vervolgsamenwerking wordt gewerkt met een ambtelijk team (het VP-team), een kerngroep van betrokken ambtenaren uit de vier betrokken gemeenten, een MT-team waarin managers van de vier gemeenten participeren en een Bestuurlijk team bestaande uit de vier portefeuillehouders

Memo vervolg samenwerking RES en warmte Voorne-Putten 2022-2023 8 februari 2022

6

Duurzaamheid van de VP-gemeenten. Hierbij zal de samenwerking bij de RES/energietransitie en bij warmte nu gecombineerd worden.

Om het proces van afstemming tussen de vier gemeenten op neutrale wijze te kunnen inrichten, wordt het van belang geacht dat de eilandbrede samenwerking begeleid blijft door een onafhankelijke, derde partij. Hiervoor zal een onafhankelijke procesbegeleider worden ingeschakeld. Naast de procesbegeleiding wordt voor de eilandbrede communicatie-activiteiten een communicatieadviseur ingeschakeld. Taken van de communicatieadviseur zijn het in stand en up-todate houden van de website en nieuwsbrief ‘Energiek Voorne-Putten’, het meedenken over de participatie, het ondersteunen bij het inschakelen van een gespecialiseerd participatiebureau en het begeleiden en aansturen daarvan. Gezien het grote belang van participatie bij de uitvoering van de eilandbrede acties ten aanzien van warmte en elektriciteit worden één of een consortium van meerdere gespecialiseerde participatiebureaus ingeschakeld. Naast de hierboven genoemde gremia, zal er van tijd tot tijd ook afgestemd worden met andere partijen en organisaties die van belang zijn voor het eilandbrede samenwerkingsproces. Het gaat hierbij o.a. om de RES-procesorganisatie Rotterdam – Den Haag, aangrenzende gemeenten (bv. Rotterdam), de Provincie Zuid-Holland, het Waterschap Hollandse Delta, Stedin, de Woningcorporaties, initiatiefnemers van warmteprojecten en ook branche- en belangenorganisaties.

Aan het participatiebureau zal worden gevraagd een stakeholderanalyse te maken zodat deze stakeholders op de meest geëigende wijzen en de juiste tijden betrokken worden.

Memo vervolg samenwerking RES en warmte Voorne-Putten 2022-2023 8 februari 2022

7