22 03 Startnotitie Masterplan Dorpsvisie Rockanje 2 sept. 2021 (1)

DORPSVISIE CONCEPT ENROCKANJE ACTIEPLAN

“Een bruisende familiebadplaats en gemoedelijk polderdorp.”

SEPTEMBER 2021

INHOUD 1. 1.1 1.2 1.3 1.4

Inleiding 5 Aanleiding opgave 7 Wat is een dorpsvisie en waarom stellen we deze op? 9 Participatieproces 11 Leeswijzer 13

5. 5.1 5.2 5.3 5.4

2. 2.1 2.2 2.3 2.4

Het ontstaan en de betekenis van Rockanje Een oase van rust en ruimte Stevige ankers in het landschap Hoe is Rockanje ontstaan? Hoe zit Rockanje in elkaar?

Bijlage 1: Stappenplan projecten Rockanje 83

3. 3.1 3.2

Kernkwaliteiten en opgaven 29 Kernkwaliteiten van Rockanje 31 Opgaven voor Rockanje 35

4. 4.1

45 47

Toekomstvisie Rockanje Een bruisende familiebadplaats en een gemoedelijk polderdorp 4.2 Verdieping drie doelstellingen voor Rockanje 4.2.1 Een aantrekkelijk dorp om te leven 4.2.2 Een gezellige familiebadplaats 4.2.3 De samenhang van het dorp versterken

15 17 21 23 25

51 51 63 67

Van visie naar projecten Sleutelprojecten Rockanje voor de langere termijn Overige lopende projecten Uitvoeringsstrategie op korte termijn De organisatie van Rockanje na de fusie

Colofon

71 73 77 79 81

01 INLEIDING

01

INLEIDING 1.1

Aanleiding opgave

Rockanje is een prettige plek om een dagje met het gezin of vrienden naar het strand te gaan, een wandeling door het krekenlandschap te maken, om te fietsen in de polder en om de duinen in te trekken. Het is een plek om te ontspannen, waar je even kunt ontsnappen aan de hectiek van het dagelijkse leven. Een fijne uitvalsbasis vanuit de Randstad voor een heerlijke stranddag of een midweekje weg. Door het bloeiende verenigingsleven en de vele evenementen en activiteiten die er met regelmaat plaatsvinden, is Rockanje ook een prettige woonomgeving voor vele mensen. Daarnaast is het dorp bevoorrecht door de prachtige natuur in de directe woonomgeving. Als je in de duinen woont, is de kans groot de reeën vanuit het raam te zien. Maar ook in het dorp kun je op een aantal plekken wonen, omringd door de open polders of aan de rand van het krekenlandschap. Geen wonder dat veel mensen hun hele leven in het dorp blijven wonen en dat ook toerisme en recreatie belangrijk zijn. Onder andere door de uitbreiding van de Maasvlakte, en de ligging nabij de Randstad is de werkgelegenheid in de directe omgeving goed en is Rockanje ook zeer in trek onder de werknemers die in de regio werken. Door de tijd heen is de betekenis van het strand van Rockanje steeds belangrijker geworden, maar van een echte goede verbinding tussen het dorp en het strand is geen sprake.

Het dorp en het strand vormen momenteel dan ook twee losse werelden. Waar het strand in de zomermaanden een bruisende plek is voor toeristen, hangt er in het dorp nog altijd een gemoedelijk, dorps, rustig sfeertje. Het dorpsplein is een paar jaar geleden heringericht en biedt ruimte aan diverse dorpsactiviteiten, waaronder de weekmarkt. 6

Opgaven met oog op de gemeentelijke fusie Ondanks alle kwaliteiten liggen er ook opgaven en vraagstukken voor de toekomst. Bijvoorbeeld ten aanzien van het verlevendigen en vitaal houden van het centrum, het wonen, het in stand houden van het voorzieningenniveau, de verkeersveiligheid, het behouden en versterken van de natuurkwaliteiten, etc. In 2023 staat er een gemeentelijke fusie op de planning, waarbij de gemeente Westvoorne zich samen zal gaan voegen met de gemeenten Hellevoetsluis en Brielle onder de naam Voorne aan Zee. Dit is daarom een goed moment om drie dorpsvisies op te stellen voor de belangrijkste kernen in Westvoorne: Oostvoorne, Rockanje en Tinte. De dorpsvisies brengen de bijzondere kwaliteiten en onderscheidende identiteiten van de drie kernen in Westvoorne onder de aandacht bij het nieuwe gemeentebestuur en geven de belangrijke opgaven mee voor de toekomst. Het doel met de dorpsvisies is de dorpen op de kaart te zetten en de identiteit en de kernkwaliteiten van de verschillende dorpen in beeld te brengen en te borgen ten opzichte van de omliggende kernen binnen de toekomstige gemeente Voorne Aan Zee. Binnen de kernen speelt voornamelijk het in stand houden van een kwalitatief goed winkelbestand en maatschappelijk voorzieningenniveau.

Denk hierbij aan sport, onderwijs, zorg, een supermarkt, (dag)winkels, horeca en recreatieve/culturele voorzieningen, afhankelijk van (de grootte van) de kern. Het is van belang om de centra van de kernen in de toekomst vitaal en levendig te houden.

7

STAPPENPLAN 1. VOORBEREIDINGSFASE EN DORPSDIALOOG + VERKENNING IKC

Wat is er al? Wensen, dromen en idealen? Belangrijke opgaven Afwegingskader IKC

2. VERBEELDING VISIES VAN DE DRIE DORPEN

Concept met varianten Samenhang en identiteit Prioriteren belangrijkste en meest kansrijke opgaven

3. UITWERKEN EINDPRODUCT EN VASTSTELLING

Concretiseren Verbeelden

Een andere belangrijke opgave waar de kernen mee te maken hebben is de woningbouwopgave. Binnen de dorpen is een grote behoefte aan woningen voor mensen met een gemiddeld of lager inkomen en aan woningen voor jongeren en ouderen. Ook is er behoefte aan een goede match tussen de bevolking en de woonproducten. Er zijn daarom afspraken met de regiogemeenten en de Provincie gemaakt, om voortaan 35% van de woningbouw als sociaal aanbod te bouwen (zowel huur als koop). Dit geldt tevens voor de totale woningbouwopgave, waarbij er ca. 700-1100 woningen tot 2030 zullen moeten worden bijgebouwd. De Provincie stelt als eis dat het grootste gedeelte van deze opgave binnen de Bestaande Stads- en Dorpsgrenzen (BSD) wordt gebouwd. Deze inbreidingsopgave is belangrijk vanuit de grote woningvraag, maar levert wel een spanningsveld op met het groene karakter en de dorpse maat en schaal van de kernen. Daarnaast vormt de verzanding van de kust een bedreiging voor Rockanje, als toeristische badplaats op de kop van Voorne. Het water wordt steeds ondieper en de bodem wordt slikkiger, waarmee de zwemkwaliteit van het water onder druk staat.

1.2

Wat is een dorpsvisie en waarom stellen we deze op?

Veranderen om te behouden In de dorpsvisies van Oostvoorne, Rockanje en Tinte lichten we het grote verhaal voor de toekomst van de dorpen toe en zetten we voor iedere kern een stip op de horizon: wat voor kern willen we zijn, welke zaken komen er op ons af en hoe gaan we daarmee om? Hoe leven en wonen we met elkaar, welke voorzieningen zijn er en hoe gaan we om met bijvoorbeeld natuur, recreatie, werken en energie? Centraal staat daarbij de vraag: wat maakt onze kernen onderscheidend en uniek; wat is hun identiteit en hoe kunnen onze kernen in de toekomst aantrekkelijk blijven?

Het belangrijkste doel van de dorpsvisies is de koersbepaling over de eigenheid en het onderscheidende karakter van de drie kernen. Ook in verhouding tot de andere gemeenten op Voorne, mede in het kader van de toekomstige fusie. Met het bepalen van de identiteit per kern maken we duidelijk welke karakteristieke waarden in de toekomst dienen te worden behouden en wordt er een helder kader gecreëerd om richting te geven aan toekomstige ontwikkelingen. Tegelijkertijd zetten we met elkaar een stip op de horizon, waar gedurende de jaren verder naartoe kan worden gewerkt. De dorpsvisie is dan ook geen gedetailleerd plan of een blauwdruk, dan wordt het een keurslijf voor alle betrokkenen die met het dorp bezig zijn. De dorpsvisie is meer een vergezicht/kompas; het zet de koers uit voor de kernen, maar laat tegelijkertijd ruimte voor onverwachte kansen, vernieuwende ideeën, of niet voorziene mogelijkheden. Uiteraard binnen de kaders van overheidsbeleid, regelgeving en met realisme en pragmatisme. Met de dorpsvisie zorgen we ervoor dat we de komende jaren, in de waan van de dag, geen barrières opwerpen voor de toekomst en we het maximale halen uit de kansen die zich gaan voordoen.

Het bepalen van kleur en ambities per kern moet ervoor zorgen dat we op een relatief vanzelfsprekende wijze ergens wel of niet op inzetten en afwegingen kunnen maken over waar welke opgave het beste kan komen te landen. Maar de dorpsvisie is ook een aanjager en inspiratiebron. Het is het resultaat van een intensief proces met bewoners, ondernemers, eigenaren en overheden. De ambities en ideeën voor de kernen in Westvoorne zijn gedeeld, besproken en in de dorpsvisies prikkelend verbeeld. We hopen daarmee inspiratie te geven en eigenaren, ondernemers, initiatiefnemers en marktpartijen te enthousiasmeren en vertrouwen te geven om te investeren in het dorp. Het laat ruimte voor ondernemers, bewoners en gemeente om de komende jaren op een creatieve manier projecten tot stand te brengen. Daarnaast geven we ook een doorkijkje naar de vervolgstappen. In het

9

Fysieke participatie (dorpsdialoog) verlengde van de visie zijn kansrijke sleutelprojecten geïdentificeerd, waar in sommige gevallen al aan wordt gewerkt. Daarnaast is er een doorkijk gegeven naar de deelprojecten aansluitend op de al lopende trajecten, die interessant zijn om in de toekomst op te kunnen pakken. Daarbij zullen ook eigenaren, marktpartijen, ondernemers en bewoners hun inzet moeten plegen; de gemeente kan het niet alleen. De dorpsvisies zijn in samenspraak met bewoners en ondernemers van de kernen opgesteld, maar borduren ook voort op bestaand sectoraal beleid, zoals het speelruimteplan, sportbeleid en het preventie-akkoord.

1.3

Participatieproces

Een goede dorpsvisie is van en voor het dorp. Deze maak je samen met de bewoners, ondernemers en stakeholders uit de verschillende kernen. In een compact en leuk interactief proces hebben we samen met bewoners, ondernemers, initiatiefnemers en andere betrokkenen vanuit het verenigingsleven en (sociaal)maatschappelijke organisaties per kern van gedachten gewisseld om te komen tot de drie voorliggende dorpsvisies. Daarnaast hebben ambtenaren van de gemeente actief meegedacht en is tussentijds met het college en de gemeenteraad gesproken over de tussenresultaten. De dorpsvisies zijn een gezamenlijk product van de dorpen en van de gemeente Westvoorne. Fase 1: de dorpsdialoog Medio 2020 zijn we gestart gegaan met een uitgebreide dorpsdialoog, waarbij erop is ingezet om met zoveel mogelijk verschillende mensen in gesprek te raken. Vanwege COVID-19 is de participatie deels fysiek, deels digitaal doorlopen. Door middel van een enquête op het Burgerplatform, digitale interviews met belangrijke sleutelfiguren binnen de dorpen, een online inloopavond met livestream en het verspreiden van ansichtkaarten is

10

er desondanks de beperkingen ontzettend veel input opgehaald. Ook op het ‘Digitale Dorpsplein’ kon iedereen hun wensen en ideeën kenbaar maken en zich aanmelden voor de diverse participatiemomenten. Om de lokale dynamiek van Westvoorne in kaart te brengen en geluid te maken voor de dorpsvisies zijn we in de zomer van 2020 met strandstoelen en kaart van het gebied op expeditie gegaan in Westvoorne om onverwacht en informeel op 1,5 m. afstand in gesprek te gaan met de bewoners en bezoekers. We zijn actief de 3 kernen ingetrokken op ontdekkingstocht naar de kernwaarden, de ziel en identiteit van Oostvoorne, Rockanje en Tinte. Ook in de dorpen zijn veel ideeën, wensen en belangrijke uitgangspunten gedeeld; op straat, op de markt, op school, bij het strand, etc. Verder zijn er aanvullende gesprekken gevoerd met onder andere de Adviesraad Sociaal Domein. Aan de hand van waardevolle ideeën, wensen en opgaven die zijn meegegeven, zijn de onderscheidende identiteiten en kwaliteiten van de drie dorpen, maar ook de specifieke vraagstukken voor de toekomst in beeld gebracht. Fase 2: het toekomstperspectief In het najaar van 2020 zijn de dorpsvisies verder uitgewerkt tot een toekomstperspectief voor de verschillende kernen met daarin de belangrijke kernkwaliteiten van Westvoorne en de individuele dorpen, trends en ontwikkelingen en de opgaven, kansen en uitdagingen per kern.

Daarover is eind 2020 op een aantal momenten van gedachten gewisseld met de bewoners, de ondernemers en andere betrokkenen vanuit verschillende partijen op een viertal inloopavonden. Hier is het algemene, overkoepelende verhaal van Westvoorne en de richting per kern voorgelegd en bediscussieerd. De resultaten zijn ook via het ‘Digitale Dorpsplein’ en in het huis-aan-huis magazine de Westvoornaer teruggekoppeld. Uit de gesprekken kwam duidelijk naar voren dat men zich herkent in het overkoepelende verhaal voor Westvoorne en de opgestelde richtingen per kern. Naar aanleiding

11

Digitale participatie van de inloopavonden is de visie per kern aangescherpt en is nieuwe input meegenomen. Fase 3: sleutelprojecten en uitvoeringsstrategie Tot slot is de uiteindelijke visie nogmaals gepresenteerd aan de inwoners en is er een wensenlijst opgesteld met alle verzamelde ideeën, wensen en potentiële projecten. Door de gemeente is een eerste inventarisatie gemaakt van de belangrijke sleutelprojecten per kern. Er is gekeken naar welke zaken op korte termijn kunnen worden opgepakt (de komende 1-3 jaar voor de gemeentelijke fusie) en voor welke zaken een besluit van het nieuwe gemeentebestuur noodzakelijk is. Na overleg met het ambtelijk apparaat en het college van B&W is deze richting uitgewerkt tot de voorliggende dorpsvisie voor Rockanje met bijbehorend stappenplan voor het uitvoeren van de projecten, die uit de dorpsvisie voortkomen. De opgehaalde input vanuit de participatie is verderop in de dorpsvisie (in hoofdstuk 3) terug te lezen in samenhang met de grotere opgaven die spelen.

12

1.4

Leeswijzer

In deze paragraaf wordt kort benoemd hoe het boekje is opgebouwd en wat, waar staat. In deze dorpsvisie wordt ingegaan op de kern Rockanje. Daarbij zullen we in hoofdstuk twee beginnen met het grotere verhaal van Westvoorne en de plek die de kern Rockanje hierbinnen inneemt. Waarin onderscheiden de dorpen zich onderling, wat maakt ze uniek? Hoe heeft het dorp zich in de afgelopen jaren gevormd? Hoe zit het cultuurhistorische, landschappelijke raamwerk van het dorp in elkaar? Welke karakteristieke elementen zijn er te herkennen? In hoofdstuk drie wordt verder ingegaan op de kernkwaliteiten van Rockanje en opgaven die spelen. Binnen de gemeente en specifiek binnen de kern. Hierin is tevens terug te lezen welke opgaven de bewoners, ondernemers en overige betrokkenen zien. In hoofdstuk vier gaan we aan de hand van de kernwaarden en de identiteit van het dorp, dieper in op de toekomstvisie van Rockanje. Wat voor dorp willen we in de toekomst zijn? En wat is er voor nodig om de eigenheid en kernkwaliteiten van het dorp zo goed mogelijk intact te houden? Dit laten we zien aan de hand van drie doelstellingen voor Rockanje. De ambities worden kort en bondig omschreven. In hoofdstuk vijf gaan we verder in op de vervolgstappen. Er wordt een doorkijk gegeven naar welke sleutelprojecten er op de korte en lange termijn liggen, die handen en voeten kunnen gaan geven aan de doelstellingen.

En welke deelprojecten daaronder vallen. We blikken kort vooruit op de organisatiestructuur van de kernen na de fusie en eindigen met een stappenplan met acties in de bijlage.

13

02

HET ONTSTAAN EN DE BETEKENIS VAN ROCKANJE

Ligging Westvoorne in een oase van rust en ruimte

HET ONTSTAAN EN DE BETEKENIS VAN ROCKANJE 2.1. Een oase van rust en ruimte Ontsnappen aan de stad Rockanje ligt op een hele bijzondere plek, in de overgang tussen de drukke, volle Randstad en de openheid en de rust van de Zuidwestelijke Delta en op de overgang van zee en land, tussen duinen en polders. Het is deze bijzondere positie die Rockanje tot het dorp heeft gemaakt dat het nu is en die de belangrijkste kwaliteiten van het dorp maken. De Zeeuwse en Zuid-Hollandse eilanden vormen een unieke groenblauwe oase van natuur, rust en buitenzijn midden tussen de verstedelijkte regio’s van de Randstad, de Vlaamse Ruit en het Ruhrgebied. Een reeks eilanden vrij van massaverstedelijking, met authentieke dorpen en stadjes, schone luchten en mooie landschappen. Gelegen in de belangrijke rivierdelta van de Rijn,

RANDSTAD

ZUIDWESTELIJKE DELTA

16

Maas en Schelde. Het gebied is met haar deltawerken een proeftuin voor de waterveiligheid in de delta en onderdeel van het langste aaneengesloten duingebied van Europa. In deze hoek van Europa wonen 42 miljoen mensen op elkaar binnen drie uur reizen en de nog open, pure delta is voor hen de ideale plek voor een dagje uitwaaien, dorps en landelijk wonen of een weekje weg. Strand, natuurbeleving, watersport maar ook cultuurhistorie en bijzondere evenementen vormen grote trekkers binnen dit gebied. Met de voortschrijdende digitalisering is het een interessante uitvalsbasis voor thuiswerkers. Het is echter ook een regio waar een deel van de jeugd kiest voor de verlokkingen van de steden die om de hoek liggen. De natuur ligt voor de deur, de werkgelegenheid en de voorzieningen van de steden als Rotterdam en Den Haag om de hoek, maar er dient wel aandacht uit te gaan naar het voorzieningenniveau, wonen voor starters en voor gezinnen en de vitaliteit van de kernen.

02

Internationale erkenning Dat Westvoorne een aangename bestemming is voor de recreant, blijkt onder meer uit de internationale erkenning die de gemeente de afgelopen drie jaar heeft gekregen op Europees niveau. Zo is de gemeente in 2018 als meest duurzame kustbestemming benoemd, in 2019 als meest duurzame natuurbestemming en heeft de gemeente samen met haar buurgemeenten Goeree-Overflakkee en Schouwen-Duiveland de ITB Earth Award van 2020 gewonnen. Onder andere de Slikken van Voorne, het Voornes Duin en het Quackjeswater vallen onder ‘Best of Nature’. Onderscheidende kwaliteiten van Voorne-Putten en Westvoorne Het eiland Voorne-Putten, dat tussen de Haringvliet, het Spui, de Oude Maas en het Brielse en Oostvoornse Meer ligt, onderscheidt zich binnen de Zuidwestelijke Delta door haar ligging direct ten zuiden van Rotterdam en Europoort. Voorne-Putten is een belangrijke schakel tussen de Zuidwestelijke delta en de Randstad. In die zin staat Voorne-Putten het meeste van alle eilanden onder invloed van de Rotterdamse regio. Mede door de goede bereikbaarheid via de Blankenburgtunnel en de nabijheid van de industrie op de Maasvlakte is er op het eiland minder sprake van krimp, het wegtrekken van voorzieningen en ontgroening in vergelijking met bijvoorbeeld de Zeeuwse eilanden.

Er zijn veel mensen die naar Westvoorne komen om te wonen vanwege de bijzondere natuur en het strand en werken in de Randstad.

17

De schoonheid van het afwisselende landschap Het eiland Voorne-Putten kent een aantrekkelijke diversiteit aan landschappen, die een geleidelijke overgang vormen tussen zee en land. Juist deze vele overgangen maken het landschap rijk en aantrekkelijk voor planten, dieren en mensen: zee, strand, duinen, zanderijen en bosgebieden, die weer overlopen in oude en jonge zeekleipolders. De afwisseling van het kustlandschap is misschien wel de belangrijkste waarde van de gemeente. Een groot deel van de natuur in Westvoorne maakt deel uit van beschermde Natura 2000, waaronder de Voordelta en het Voornes Duin. De Voordelta omhelst het ondiepe zee gedeelte van de Zeeuwse en ZuidHollandse Delta. Zoute kustwateren, intergetijdengebieden en stranden wisselen elkaar af. De Noordzee en de meren ten noorden van het eiland, staan al een lange tijd bekend als een paradijs voor watersporters en kitesurfers. Op de kop van Voorne is de kust sterk aan het veranderen. Met name door de verzanding van de kust zijn er droogvallende diepere zandbanken ontstaan met daartussen diepere geulen en een aantal platen en schorren. Dit is minder gunstig voor de watersport, maar levert wel een uniek en aantrekkelijk natuurgebied op voor andere recreanten.

Het middengebied van het eiland kenmerkt zich door de rust en openheid van de oude en jonge zeekleipolders, met de slingerende kreken als natte ecologische en recreatieve verbindingen. De verschillende landschappen worden met elkaar verknoopt door middel van karakteristieke dijken en lanen.

18

Buitenmensen De rijkheid van het landschap en de nabijheid van de Randstad maakt Voorne Putten een geliefde plek om te wonen en te recreëren. Dat zie je terug aan de mensen, zij komen uit verschillende windstreken: sommigen zijn geboren en getogen in de dorpen en wonen er al 50 jaar. Anderen zijn vanuit de Randstad naar de dorpen verhuisd. Vaak vanwege de natuur, maar soms ook door de authenticiteit, kleinschaligheid en het informele, dorpse karakter van de kernen. Al met al kunnen we wel concluderen dat de mensen allemaal echte buitenmensen en levensgenieters zijn. Senioren op het eiland zijn relatief erg actief en gezond. 65-plussers voelen zich betrokken bij hun buurtgenoten en zien het belang van maatschappelijk actief zijn. Opvallend is dat veel van hun kinderen (met het gezin), op een latere leeftijd in het dorp komen wonen om dichtbij hun ouders te kunnen wonen. Dorpen en stadjes met een eigen gezicht De gemeenten Westvoorne, Hellevoetsluis en Brielle kenmerken zich niet alleen door diverse landschappen, maar ook door een diversiteit aan dorpen en stadjes die zich op het eiland bevinden. Dit hangt sterk samen met de positionering in het landschap. Binnen de drie gemeenten op de kop van Voorne is een aantal herkenbare vestingstadjes terug te vinden, zoals Hellevoetsluis en Brielle, gelegen op strategische plekken aan de belangrijke waterwegen.

Oostvoorne en Rockanje vormen samen de belangrijkste kustdorpen van het eiland, in de luwte van de duinen. Verder is er nog een aantal kreek- en polderdorpen te vinden op het eiland, zoals Tinte.

Zowel in het landschap als binnen de kernen is een rijke cultuurhistorie terug te zien. De cultuurhistorische waarden van de kernen bepalen de identiteit van de kernen en vormen (potentiële) aantrekkelijke trekpleisters voor bezoekers in de stadjes, dorpen en het landschap.

dagelijks contact met buurtgenoten. Een even groot aandeel helpt bijna maandelijks buurtgenoten bij het boodschappen doen of een doktersbezoek. Het merendeel van de inwoners is tevens bereid om met de gemeente mee te denken en om te praten over de toekomst van de gemeente. Dit geldt voor alle leeftijdsgroepen en opleidingsniveaus en is daarmee breed gedragen.

Dorpsactiviteiten en evenementen De gemeente Westvoorne valt op door de relatief vele dorpsactiviteiten en evenementen die er worden georganiseerd. Iets wat erg wordt gewaardeerd. Binnen de gemeente worden jaarlijks ongeveer 70 evenementen georganiseerd in verschillende soorten en maten en met een verscheidenheid aan functies. Rockanje, Oostvoorne en Tinte hebben - naast incidentele festiviteiten - alle drie hun eigen jaarlijks terugkerende evenementen op het gebied van sport, cultuur en vermaak, zowel binnen als buiten. Bijvoorbeeld de Bos en Burcht Fair, de Lampionoptocht, de wielerronde, Rockanje Live, Rockanje Cross en het jaarlijkse zomerfeest in Tinte. De evenementen dragen bij aan de levendigheid, het imago, de economie en het woonplezier in de dorpen en hebben een stimulerende gezelligheid, saamhorigheid, ontmoeting en ontspanning.

Relatief hoog voorzieningenniveau Voorzieningen in Rotterdam zorgen ervoor dat niet alle voorzieningen ook in de kernen hoeven te zijn (je bent als bewoner immers zo in de stad). De grote recreatieve aantrekkingskracht van de kernen in Westvoorne heeft, met name in Oostvoorne en Rockanje, echter voor een relatief hoog lokaal voorzieningenniveau gezorgd. De detailhandel is in beide dorpen gericht op de dagelijkse boodschappen. In beide dorpen zijn ook verschillende maatschappelijke voorzieningen zoals sport, onderwijs en zorg aanwezig. Tinte is een wat kleinere kern waar enkele sociaal-maatschappelijke basisvoorzieningen aanwezig zijn, die zoveel mogelijk zijn geclusterd. Westvoorne is een zeer aangename gemeente om in te wonen. Er wonen ruim 14.000 inwoners, merendeels in de dorpen Oostvoorne, Rockanje en Tinte. Oostvoorne en Rockanje zijn groene dorpen, gelegen te midden van fraaie landschappen en natuurgebieden op de rand van duin en polder. Je loopt of fietst zo door de duinen naar het strand of juist de polders in. Tinte is een kleine kern op het kruispunt van dijken in de oude zeekleipolders, middenin het agrarisch polderlandschap. Al met al is het prettig wonen in de kernen in Westvoorne. In alle kernen wordt dit nadrukkelijk meegegeven.

Mensen voelen zich sterk verbonden met het dorp waarin ze wonen en hun leefomgeving. Ruim de helft is actief bij verenigingen of organisaties in de dorpen. Vooral bij sportverenigingen en/of vrijwilligersorganisaties. Ruim een derde van de inwoners is sterk betrokken bij de buurt en heeft bijna

19

Landschappelijke positionering bepalend voor de dorpsidentiteit 2.2. Stevige ankers in het landschap Ondanks de vele overkoepelende kwaliteiten die de kernen binnen de gemeente Westvoorne met zich meedragen, zit er ook een duidelijk kleurverschil tussen de kernen. Oostvoorne, Rockanje en Tinte hebben ieder een eigen herkenbare identiteit, die voor een deel voortkomt uit de landschappelijke onderlegger. De ligging aan en op verschillende landschapstypen maakt dat de identiteit van de dorpen contrasten met zich meedragen.

De kernen zijn op een eigen manier verweven en verankerd met het omliggende landschap door lange lijnen, die dorp en natuur met elkaar verbinden. Fiets- en wandelroutes verknopen de kernen met het buitengebied en verbinden de rijkdom van bijzondere plekken in het dorp en de verhalen die daarbij horen.

Rockanje is ontstaan op de rand van de oude zeekleipolders als een agrarisch lintdorp op een dijk bij een oude kreek (nu Meertje de Waal). Het dorp heeft zich in de loop van de tijd steeds meer georiënteerd op het strand, waardoor er in en langs de duinen de strandrecreatie is ontstaan. Het dorp kent echter nog steeds twee gezichten; groene woonwijken in de polder en langs het krekengebied en de lommerrijke villawijken en recreatieterreinen in de duinen aan het strand. Oostvoorne ligt ingebed in de binnenduinrand en is met statige lanen, landgoederen en groene villawijkjes vergroeid met het omliggende landschap. Het heeft een lange historie met recreatie en toerisme en als gevolg daarvan een mondain karakter. Door de verzanding van de kust is het dorp de directe verbinding met het strand verloren en is het kustlandschap verder vernatuurlijkt. Tinte is echt een polderbuurtschap, een agrarische lintbebouwing op een systeem van dijken aan weerszijden van een kreek (de Strypsche Wetering) die naar elkaar zijn toegegroeid. Langs het lint is een aantal plekken ontstaan. Vanuit het lint van Tinte zijn er doorzichtjes op het open polderlandschap.

20

21

Ontstaansgeschiedenis Rockanje 2.3. Hoe is Rockanje ontstaan? Rockanje is van oorsprong een agrarisch dijkdorp in de polder en kent een rijk verleden van inpolderingen. Het dorp ligt van oorsprong in het zeekleipolderlandschap, met het centrum vrijwel aan het krekengebied van de Strypsche Wetering, dat een schakel vormt tussen het kustlandschap en het polderlandschap. Rockanje heeft in de loop van de tijd steeds verder de verbinding met de zanderijen, de duinen en het strand opgezocht. Het dorp bestaat op dit moment uit twee werelden: het strand met de kustzone, waar het gevoel van de binnenduinrand, met landgoederen, bomenlanen en houtwallen overheerst, en het polderdorp: waar dijken, de ligging aan de kreek en het meer open polderlandschap sfeerbepalend zijn. Ooit, anno 1300, stond het landschap rondom het huidige Meertje de Waal nog direct in verbinding met de Noordzee door de Zeearm ‘de Strype’ en zag de kust er compleet anders uit. Langzaam heeft de zee steeds minder invloed gekregen en ontstond er een situatie waarbij nattige gronden werden omringd door drooggemalen polders aan de noord- en zuidzijde. Aan de zuidkant van het gebied ontstond rondom de dijk het weefsel van Rockanje in de vorm van kleinschalige, variërende huisjes langs de Zeeweg en de Dorpsweg.

Door de tijd heen werd het gebied rondom de zeearm steeds verder drooggemalen en veranderde het in een drassig gebied dat met de aanleg van de Vleerdamsedijk langzaam haar verbinding met de zee is verloren. Het Meertje de Waal is een overblijfsel van deze getijdengeul. Vanuit dit gebied loopt, in de richting van Tinte, nog altijd de Strypsche Wetering verder het landschap in. Rockanje heeft zich in het verleden steeds verder langs de dijken gevormd en rondom de nieuw- en oud Rockanjese polders, via de Middeldijk, de Molendijk, de Vleerdamsedijk, het Kortedijkje, de Schapengorsedijk en de Nieuwe Rockanjesedijk. De oud Rockanjese polder werd doorsneden door twee assen: de Oudeweg en de Pikweg. Een klein centrum bij de kerk langs de Dorpsweg ontstond. Langs de andere dijken stonden (en staan nog steeds) een aantal historische objecten, zoals het kerkje aan de Vleerdamsedijk en de Korenmolen 22

aan de Molendijk. Voorzichtig ontstonden in deze periode ook de eerste nederzettingen en landgoederen in het duingebied langs de duinzoom. Rond 1960 heeft Rockanje (pas vrij laat) een flinke groeispurt doorgemaakt. Het dorp begon in deze periode steeds meer de verbinding met de duinen en het strand op te zoeken. Vanaf de Zeeweg wordt de eerste route via de Swinsedreef naar het strand aangelegd (de Eerste Slag). Later volgde ook de verbinding vanaf de Korteweg naar het strand (de Tweede Slag), waaraan al snel het Badhotel een plek kreeg. Vanuit het noorden is het dorp steeds verder uitbereid in de Oud Rockanjese polder. Uiteindelijk is de polder helemaal volgebouwd. Hoewel het oorspronkelijke hart van het dorp aan de Dorpsweg lag, heeft het centrum van Rockanje zich met de uitbreiding van het dorp wat verder naar het westen verplaatst (aan de knoop rondom de Vleerdamsedijk, de Zeedijk en de Dorpsweg en onderaan de dijk bij de Raadhuislaan). Er is een situatie ontstaan waarin de oorspronkelijke bebouwing in het centrum niet helemaal meer tot zijn recht komt. De kerk ligt verstopt achter het ‘nieuwe centrum’ en een aantal historische pandjes heeft plaatsgemaakt voor nieuwe bouwblokken met winkels in de plint. Langzaam zijn de zanderijen langs de Duinzoom, de Duinrand en de Rondeweiweg steeds meer verkleurd naar een gebied voor recreatie.

Bossen, met name het voormalige Rondewei Bosch en de bossen aan het einde van de Duinrand, zijn verkleurd naar campings en huisjesparken. Mede door het verdwijnen van het badstrand in Oostvoorne (door de aanleg van de Brielse Meerdam en de Brielse Gatdam richting de Europoort en de Maasvlakte) is het strand van Rockanje in de loop van de jaren een steeds populairdere bestemming geworden. Op dit moment kan het gezien worden als dé familiebadplaats van Westvoorne en zelfs van heel Voorne Putten. Ook de watersport heeft hier steeds beter een plek gekregen.

23

Raamwerk van waardevolle cultuurhistorische/landschappelijke lijnen en elementen Met de uitbreiding van het dorp en de toename van het strandverkeer, is er in de loop van de tijd meer nieuwe infrastructuur aangelegd over de dijksystemen om het dorp beter te ontsluiten. Zo is de N496 aangelegd en vormt de Alardusdreef nu een van de belangrijkste verbindingen binnen het dorp. Tevens is er een rechtstreekse verbinding naar het strand aangelegd via de Strandweg, om het strandverkeer zo snel mogelijk naar het strand te leiden. De rechtstreekse verbinding voorkomt sluipverkeer, maar heeft er tegelijkertijd voor gezorgd dat de recreant het centrum van Rockanje niet echt meer weet te ontdekken. Er zijn voldoende eetgelegenheden aan het strand te vinden, waardoor het voor bezoekers niet perse nodig is om naar het dorp te gaan. Een echte goede recreatieve verbinding tussen de twee delen is nooit echt van de grond gekomen. De tweedeling van het dorp heeft ervoor gezorgd dat de twee gezichten van Rockanje ieder een andere sfeer en uitdagingen met zich meedragen. Het strand van Rockanje is erg in trek bij toeristen, maar met de verzanding van de kust staat het strand van Rockanje als toeristische trekpleister vandaag de dag onder druk. Binnen de dorpskern is de gemoedelijke, landelijke, dorpse sfeer nog altijd goed voelbaar.

Het is echter de opgave om dit te behouden met oog op de nieuwe woningbouwopgaven. Bij nieuwe ontwikkelingen, zoals Landgoed Drenkeling (de nieuwste woonwijk van Rockanje) wordt het landschap zoveel mogelijk als onderlegger gebruikt.

2.4. Hoe zit Rockanje in elkaar? Het raamwerk van cultuurhistorische en landschappelijke lijnen dat ontstaan is, verknoopt het polder- en krekenlandschap, de kust en het centrum met elkaar. Op dit moment herkennen we de volgende belangrijke elementen terug:

24

Het raamwerk van historische routes Het lijnenspel van structuren binnen het weefsel van Rockanje heeft zich vanaf de 18e eeuw gevormd in het landschap en vormen cultuurhistorische routes die het centrum met het strand, de duinrand en het polder- en krekenlandschap verbinden. Belangrijke historische routes zijn bijvoorbeeld de Zeeweg, de Dorpsweg, de Swinsedreef, de Korteweg en de Tweede Slag, De C.G. van Kleiburgweg en de Oudeweg. Een aantal van deze lijnen komt tezamen op het Dorpsplein, wat een belangrijke ontmoetingsplek binnen het dorp is. Aan deze lijnen liggen vaak een aantal plekken verknoopt met een historische betekenis, zoals de kerken, het Badhotel en de Korenmolen. Een systeem van dijken en groenstructuren De dijken van Rockanje vormen belangrijke structuurbepalende lijnen binnen het dorp en verwijzen terug naar het rijke verleden aan inpolderingen. De dijken zijn altijd al de uitvalsbasis geweest voor de verstedelijking van het dorp. De dijken van Rockanje verknopen het polder- en krekenlandschap met de kern van het dorp. Zowel de dijken buiten het dorp (de Middeldijk, de Molendijk, de Vleerdamsedijk, het Kortedijkje, de Schapengorsedijk en de Nieuwe Rockanjesedijk) als de dijken binnen het dorp (de dijk bij de Dorpsweg, de Zeeweg en een stukje van de Middeldijk) zijn nog goed herkenbaar.

Deze lijnen verknopen de woonwijken ‘op het klei’ binnen de kern met de polders en worden soms versterkt door waterstructuren die het karakter van de polder weerspiegelen. Het raamwerk van dijken wordt op een aantal plekken versterkt door de aanwezigheid van bomenlanen op de dijken en bomenlanen binnen het weefsel van Rockanje. Met name langs de Hoogvlietlaan, de Alardusdreef, de Middeldijk, de Nieuwe Rockanjesedijk, de Mercuriuslaan en op stukken langs de Vleerdamsedijk zijn deze nog aanwezig.

25

In Rockanje bevinden zich daarnaast in verschillende woonbuurten rondom het centrum parken en plantsoenen die het groene karakter van het dorp versterken.

openbaar. Echter zijn deze plekken vanaf het Dorpsplein niet zichtbaar of beleefbaar en liggen wat verstopt. Hetzelfde geldt voor het verzamelgebouw De Merel dat verborgen ligt achter het dorpsplein.

Daarnaast is er een divers pallet van landschappen aanwezig rondom Rockanje. Aan de noordzijde van het dorp en het centrum van Rockanje bevinden zich het krekengebied Meertje de Waal. Dijken, lanen en andere groenstructuren binnen Rockanje verbinden het dorp met het strand en de duinen dat vooral een attractie is voor toeristen en als wandelgebied, en de zanderijen en de polders zijn vooral aantrekkelijk voor de fietsers.

Dijklinten, polderwijken, boskamers en bedrijventerreinen Aan de randen van de kern zijn, herleidend uit de landschappelijke onderlegger, binnen het polderlandschap dijklinten te herkennen, waaraan gewoond wordt en die overlopen in het landschap. Vanaf de dijklinten kijk je op sommige plekken direct het polderlandschap in.

Centrum als schakel tussen het krekengebied en de polderwijken Het centrum van Rockanje concentreert zich rondom het Dorpsplein, de Dorpsweg en de Raadhuislaan. In het centrum zijn verschillende (dag)winkels, horeca, een supermarkt en andere voorzieningen aanwezig, waardoor het een plek vormt waar bewoners samenkomen. Het centrum van Rockanje ligt opvallend dichtbij het krekenlandschap. Het Dorpsplein van Rockanje ligt tegen Meertje de Waal aan en grenst er in potentie zelfs direct aan. Hoewel dit op het moment niet goed voelbaar is in het centrum, is er in de omgeving van de Zeeweg en de Dorpsweg wel een aantal fraaie doorzichten aanwezig, die het landschap beleefbaar maken. Het centrum van Rockanje kan worden beschouwd als een boodschappencentrum. Het historische centrum bestaande uit kronkelende wegen en kleinschalige bebouwing met veel variatie. Dit is niet overal in Rockanje meer even goed voelbaar. Een deel van de cultuurhistorische waarde van het dorp is weggevaagd. Hiervoor zijn grotere bouwblokken in de plaats teruggekomen. De kerk en de historische bebouwing langs de Dorpsweg en de Zeeweg zijn nog wel belangrijke historische blikvangers binnen het centrum van Rockanje. De openbare ruimte rondom deze plekken in het centrum kenmerkt zich door speelse hoeken en nissen. Erkers, luifels en openslaande deuren in de bebouwing zorgen voor prettige overgangen tussen privé en

26

Aan de westzijde van Rockanje bevindt zich een aantal boskamers in het zanderijengebied tegen de duinrand aan. Deze worden afgewisseld door enkele buitenplaatsen en landgoederen. De boskamers typeren zich door een vrij sterk begroeid landschap bestaande uit bebouwingslinten, bosjes en houtwallen. Aan de oostzijde van het dorp liggen de polderwijken en het bedrijventerrein de Moolhoek. In dit gebied vind je, door de lagere ligging, meer waterstructuren terug. Het centrum van Rockanje kan gezien worden als interessante schakel tussen de polderwijken en het krekengebied. In de wijken en woonbuurten van Rockanje ligt tevens een aantal voorzieningen waaronder onderwijs, zorg en sport. De zorgvoorzieningen liggen op het moment verspreid binnen het dorp en sommige zijn toe aan vernieuwing. Binnen de kern zijn verschillende huisartsen, tandartsen, fysiotherapeuten en andere zorgverleners aanwezig. In woon-zorgcomplex De Stuifakkers wordt ook zorg aangeboden. Achter het dorpscentrum bevindt zich het multifunctioneel centrum De Merel. De Merel is een plek waar verschillende voorzieningen aan elkaar zijn gekoppeld. Onder andere het basisonderwijs en de kinderopvang bevinden zich hier. Sportvoorzieningen liggen met name aan de randen van het dorp, zoals de voetbalvelden en de hockeyvelden.

27

03

KERNKWALITEITEN EN OPGAVEN

KERNKWALITEITEN EN OPGAVEN 3.1. Kernkwaliteiten van Rockanje De verdere ontwikkeling van Rockanje begint natuurlijk met het vastleggen van de dingen die we niet willen veranderen, maar juist willen versterken; de kernkwaliteiten van het dorp. Uit de gebiedsanalyse en de Dorpsdialoog, die is samengesteld met de inwoners, ondernemers, gasten en organisaties, zijn acht kernkwaliteiten voor Rockanje naar voren gekomen. De kernkwaliteiten geven aan waarin Rockanje zich onderscheidt van de andere dorpen in haar omgeving. De volgende kernkwaliteiten zijn benoemd:

duinmeren, kleine poelen, moerassen en duingraslanden. Het Quackjeswater, het Waterbos, de Groene Punt en de Tenellaplas richting Oostvoorne vormen hier onderdeel van. Direct achter de duinen ligt het zanderijengebied, een kleinschalig en afwisselend landschap met een aantal landgoederen en buitenplaatsen langs de Duinzoom. Door de ligging op de overgang tussen duinen en polders zijn de zanderijen een aantrekkelijk gebied om te wonen en te recreëren.

Het badstrand als toeristische trekpleister Rockanje is al sinds een langere tijd dé familiebadplaats van Westvoorne. Sinds 2011 heeft het strand van Rockanje iedere twee jaar de ‘Quality Coast Award’

Het krekengebied rondom Meertje de Waal en de Strypsche Wetering richting Tinte is een aantrekkelijk, maar nog relatief onontdekt gebied met een rijke flora en fauna om langs te wandelen door het polderlandschap. De

voor de hoge kwaliteit van mens- en natuurvriendelijk toerisme gewonnen. In 2021 heeft Rockanje voor de 21de keer de internationale Blauwe Vlag prijs gewonnen met het oog op de milieuonderscheiding. Het strand van Rockanje is ongeveer 8,5 km lang en 70 meter breed. In de zomers worden de stranden aan de Eerste Slag en de Tweede Slag druk bezocht en ligt het strand op mooie dagen vrijwel helemaal vol. Aan het strand is genoeg te doen. Zo kun je er surfen, kiten, maar ook een strandtent bezoeken.

zeekleipolders, die achter de zanderijen liggen, vormen met de historische polderdijkstructuren in dit gebied een aangenaam gebied voor fietsers om de polders te beleven.

Afwisselend landschap overal om de hoek De natuur rondom Rockanje kan misschien wel gezien worden als de grootste kwaliteit van het dorp. De natuur nodigt uit om te bewegen, te sporten en te recreëren. Het groen draagt daarnaast bij aan de gezondheid van de bewoners. Een belangrijk natuurgebied voor Rockanje is onder andere het Voornes duingebied met haar verscheidenheid aan duinvalleien, grote bosgebieden,

30

03

Groene woonomgeving Waterstructuren, dijklichamen, lanen, parken en plantsoenen in de woonbuurten op de zeekleigronden zijn sterk beeldbepalend voor de polderwijken. Maar ook de groene buitenplaatsen, landgoederen en boskamers aan de duinrand in het zanderijengebied van Rockanje. Het groen in de kern verbindt het dorp met het omliggende landschap en het centrum en vormt een belangrijk onderdeel van de identiteit van Rockanje.

31

Een prettig boodschappencentrum Het gemoedelijke dorpscentrum van Rockanje vormt met de aanwezigheid van (dag)winkels, horeca, een supermarkt, de Merel en de Kerk daarachter, een belangrijke ontmoetingsplek van het dorp. De plek waar dagelijkse voorzieningen zich bevinden en waar bewoners elkaar spontaan tegenkomen. Hier is ook ruimte voor activiteiten en evenementen zoals de weekmarkt. Het centrum van Rockanje is met de directe ligging aan Meertje de Waal in potentie een perfecte uitvalsbasis om het landschap in te trekken. Een goed maatschappelijk voorzieningenniveau binnen de kern met de stad naast de deur Door het ruime aanbod van maatschappelijke basisvoorzieningen en detailhandel gericht op de dagelijkse boodschappen, is Rockanje een fijne plek om te wonen. De aanwezigheid van multifunctioneel centrum De Merel, dat bestaat uit verschillende vergader- en ontmoetingsruimtes en een sporthal, wordt gedeeld met basisschool de Zeewinde, de bibliotheek en een kinderopvanglocatie. Daarnaast zijn er ook tennis-, hockey-, voetbalvelden, een aantal speeltuinen, het woonzorgcentrum De Stuifakkers en diverse zorgvoorzieningen in het dorp aanwezig. Rockanje is een gemoedelijk dorp dat de mogelijkheid biedt aan haar bewoners om er op een ontspannen manier in op te groeien en oud te worden.

Met name voor de jeugd is de aanwezigheid, de nabijheid en de bereikbaarheid van grootschaligere voorzieningen in de stad echter van groot belang. Voor middelbaar- en hoger beroepsonderwijs of voor een avondje uit is met name Rotterdam een belangrijke stad. Ook met oog op de werkgelegenheid en de aanwezigheid van bijvoorbeeld het ziekenhuis. Verrassende historie Rockanje beschikt over een aantal bijzondere plekken met een eigen verhaal. Het netwerk van lange lijnen verknoopt deze verschillende historische parels binnen het dorp met elkaar. Zo ligt aan de entree van de Tweede Slag het Badhotel gepositioneerd en de Korenmolen ligt op een markante plek aan de

32

Molendijk, waar de weg zich om de molen heen vormt. Ook de kerken in het centrum en aan de rand van het dorp zijn markante historische blikvangers. Deze bijzondere plekken vertellen een verhaal, maar liggen nu nog relatief verscholen in en verspreid over de kern en haar omgeving. Het historische karakter van het dorpscentrum is met name rondom het huidige Dorpsplein niet meer voelbaar door het verschil in maat, schaal en uitstraling van de bebouwing. Op een aantal plekken is de historie nog wel aanwezig. Zo is er nog een aantal fraaie historische pandjes langs de Zeeweg en de Dorpsstraat aanwezig. Recreatie en toerisme biedt potenties voor winkels en horeca in centrum Het strand en de natuurgebieden rondom Rockanje maken dat het dorp een prettige uitvalsbasis voor recreanten en toeristen is. Door de diversiteit aan landschappen is het mogelijk om verschillende activiteiten te combineren, zoals paardrijden, wandelen, fietsen, kitesurfen, spelen en hardlopen. Met name door de aanwezigheid van verblijfsrecreatie in de kustzone, zoals campings, huisjesparken en hotels, is Rockanje ook een interessante bestemming om wat langer te verblijven. Bijvoorbeeld voor een weekendje weg. Recreanten en toeristen hebben voor een relatief hoog lokaal voorzieningenniveau gezorgd in de kuststrook.

Zelfredzame bevolking De bewoners van Rockanje zijn relatief zelfredzaam en nog vaak fit op latere leeftijd. Veel senioren in het dorp blijven tot op latere leeftijd zelfstandig wonen. Binnen het dorp weet men zich, als het nodig is, te mobiliseren en met eigen middelen of door middel van hulp van anderen, dingen voor elkaar te krijgen. Bewoners zijn over het algemeen erg betrokken en verbonden met het dorp. Vooral in het verenigingsleven is men erg actief. Desalniettemin mogen we de kwetsbare bewoners die wel ondersteuning nodig hebben, zoals ouderen, hulpbehoevende inwoners of gezinnen met een kleinere portemonnee niet vergeten. Hiervoor zijn verschillende sociaalmaatschappelijke organisaties binnen de kern aanwezig.

33

Input dorpsdialoog

Rockanje 3.2. Opgaven voor Rockanje

breder aanbod inkels niet laten den aanpakken, eel van hetzelfde), en gemiste kans: erblijfskwaliteit ngsplekken

“Bestaande Bestaande kwaliteit van natuur en groen behouden en versterken: versterken relatie tussen de kerk, de Merel, Dorpsplein en landschap mist; het dorp is erg naar binnen gekeerd.”

“Verlevendigen Verlevendigen dorpscentra: dorpscentra relatie tussen het strand en het dorpshart verbeteren, winkels en horeca meer clusteren rondom het Dorpsplein, heringerichte dorpsplein is een gemiste kans: verlevendigen (meer terrassen en verblijfskwaliteit), meer activiteiten voor de bewoners (ook in najaar en de winter), evenementen te veel focus op toeristen, zondags is o.a. de Plus gesloten (voor een toeristische kustplaats is dat niet wenselijk), betere samenwerking tussen ondernemers onderling en met gemeente.”

“Betaalbare Betaalbare woningen voor senioren en starters: starters één en twee gezinswoningen in de centra (zowel huur als koop).”

den (vooral baarheid zorg onderkomen

rkeren, bereikoorstroming: hard oorstroming ern, oversteekgheid Stationsweg htspunt, sluipveronwijken, parkeren toegangswegen e uitbreidingen.”

34

“Verkeersveiligheid, parkeren, bereikbaarheid en verkeersdoorstroming: verkeersdoorstroming Dorpsweg verkeersveilig maken, parkeerplaatsen Dorpsplein weghalen, Rondom de 1e slag de veiligheid vergroten en overlast in de wijken verminderen (parkeren).”

“Voorzieningen Voorzieningen op peil houden (vooral behouden wat er is): is) tweede (budget)supermarkt is wenselijk (bewoner moet kunnen kiezen), behoefte aan woonzorgcentrum (afstand tot de zorg is te groot).”

“Speelvoorzieningen Speelvoorzieningen / ontmoetingsplekken voor de jeugd en senioren: senioren meer speelplekken en ontmoetingsplekken, voorzieningen voor de jeugd 6-12.”

Hoewel Rockanje vele kwaliteiten heeft weten behouden, is er ook een “Verlevendigen Verlevendigen dorpscentra dorpscentra: er zijntenu meerdere ontmoetingsplekken (Verenigingsaantal maatschappelijke trends die op het dorp afkomen en waar in de “Bestaande Bestaande kwaliteit van natuur en kerkje, Weidehof) maar toekomstgebouw rekeningTintestein, mee dient te worden gehouden. Een waar aantal zaken spelen groen behouden en versterken: versterken ligt het hart? Colinslandsedijk aanhelen om er beleven en toegankelijk maken van de op dit moment al.

één dorp van te maken.” polder en de Wetering (struinpaden en suppen).” Daarnaast is er ook een aantal specifiekere opgaven uit het participatieproces met de bewoners, de ondernemers, de lokale organisaties en de overige betrokkenen naar voren gekomen. In vele gevallen zijn deze te relateren aan de “Voorzieningen Voorzieningen op peil houden (vooral grootschaligere opgaven. Ook hebben we ideeën en wensen opgehaald. behouden wat er is): is) Tintestein afronden Uit de dorpsdialoog is duidelijk naar gekomenisdat de meeste mensen in (sporthal), wens om eenvoren buurtwinkel “Betaalbare Betaalbare woningen voor senioren en starters: starters het dorp eigenlijk best tevreden zijn over Rockanje. De resultaten hebben we reeds gerealiseerd.” goedkope huurwoningen voor jongeren die willen samengebracht in een poster die terug te zien is op de pagina hiernaast. Op blijven hangen, of (in de toekomst) ouderen die basis van de analyse van de grotere trends en ontwikkelingen en de resultaten hier hun hele leven willen blijven wonen (opties: uit de dorpsdialoog zijn de volgende opgaven benoemd: leegstaande boerderij of de Odiaan).”

“Speelvoorzieningen Speelvoorzieningen / ontmoetingsplekken voor de jeugd en senioren: senioren meer plekken voor de jeugd creëren, huidige speelgelegenheden voor de jeugd vernieuwen.”

“Energie: Energie: energieopwek kassencompexen gebruiken binnen de kern.”

“Verkeersveiligheid, parkeren, bereikbaarheid en verkeersdoorstroming: overlast van doorgaand verkeer door het dorp (hard rijden), wens voor een buurt- of belbus, te weinig parkeerplekken op het Weidehof.”

“Gemeente mag wel iets meer ondersteunen: opzoek naar een juiste balans”.

35

Trend - Vergrijzing, ontgroening en verdunning De vergrijzing, die haar hoogtepunt rond 2040 bereikt, heeft vooral gevolgen voor de vraag naar seniorenwoningen en woon-zorgcomplexen en de recreatiebehoefte. De vergrijzing is in Westvoorne relatief sterk ten opzichte van andere gemeenten op Voorne-Putten, net als de ontgroening. Om ontgroening tegen te gaan is het belangrijk rekening te houden met de vestigingsfactoren voor jongeren (voorzieningenniveau, woonkwaliteit, bereikbaarheid). Ook met oog op vergrijzing dienen er voldoende (zorg)voorzieningen op een bereikbare afstand en toepasselijke woonvormen beschikbaar te zijn. Daarnaast is sprake van woonverdunning. Dit betekent dat per woning gemiddeld minder mensen wonen. Het gevolg hiervan is dat zelfs bij een gelijkblijvend inwonertal, toch extra woningen moeten worden gebouwd om aan de vraag te voldoen. Door de vergrijzing waar we (de komende jaren) mee te maken hebben, is ook direct de zorgvraag en de zorgbehoefte gestegen. Dit vraagt aandacht voor een collectieve gedachteverandering die leidt tot een nieuwe vorm van gemeenschapszin. Door de decentralisatie van zorgtaken naar de lokale overheid ligt hier ook een opgave voor de gemeente. Men komt steeds minder vaak in aanmerking voor intramurale zorg. De drempel neemt toe en men komt in een steeds slechtere staat binnen.

Vooral senioren met onvoldoende steun vanuit eigen kringen zijn kwetsbaar.1

36

Trend - Veranderende woningbehoefte Op het moment is er, parallel aan de bovenstaande ontwikkelingen, op landelijk niveau een enorme vraag naar woningen. Westvoorne moet dan ook een bijdrage aan de regionale woningvraag leveren. Binnen de drie kernen dienen er de komende jaren, binnen de huidige contouren van de gemeente, tussen de 700 en 1100 woningen te worden bijgebouwd (afhankelijk van de behoefteramingen van de provincie). 35% hiervan dienen sociale woningen te zijn. Op Voorne-Putten is er een grote vraag naar betaalbare eengezinswoningen voor senioren, jongeren en starters.1

Opgaven De kern Rockanje is langzamerhand aan het vergrijzen. Voor Rockanje betekenen de twee bovenstaande ontwikkelingen, die sterk met elkaar in verband staan, dat er meer behoefte is aan betaalbare seniorenwoningen, maar dat er ook voor starters en jongeren genoeg betaalbaar woonaanbod moet zijn binnen de kern om in de toekomst in Rockanje te kunnen blijven wonen. De belangrijkste zoektocht voor Rockanje is daarbij de vraag waar deze woningen een plek zullen moeten krijgen binnen de huidige contouren van de kern. Rockanje kent logische begrenzingen en een waardevol landschap, het is echter de vraag of we daar ook ruimte zien voor groei.

Tijdens gesprekken die gevoerd zijn, is het thema wonen binnen de kern Rockanje sterk naar voren gekomen. Men ziet het als een van de belangrijkste opgaven om het wonen betaalbaar te houden, met name voor één- en tweepersoonshuishoudens. Daarnaast geven bewoners aan dat het landschappelijke karakter van het dorp bij nieuwe ontwikkelingen moet blijven overheersen. Zo ook bij Landgoed Drenkeling, waar op dit moment meer woningen aan de wijk worden toegevoegd en men het gevoel heeft dat de landelijke woonsfeer wordt aangetast. Een ander geluid dat we vaak hebben gehoord gaat met name over de staat van de panden van zorgvoorzieningen in het dorp die zijn verouderd. De gebouwen van de apotheek, fysiotherapie en het medisch centrum aan de Raadhuislaan worden door inwoners genoemd. Inwoners zien kansen om functies te clusteren en het huidige gemeentehuis hiervoor te benutten in de toekomst.

daarom van belang dat de gemeente passende ondersteuning biedt. Door de individualiserende maatschappij neemt de vereenzaming onder de bewoners toe. Met oog het op het langer thuis wonen van senioren zet deze trend zich verder door. Maar ook onder de jeugd, onder andere door het toenemend gebruik van sociale media en de digitalisering.1

Trend - Individualisering, gemeenschapszin, samenwerking en vereenzaming De laatste decennia is een individualisering van de samenleving opgetreden. Beleidsmakers maken zich soms zorgen om de sociale cohesie. Ook al is er naast individualiteit een hang

Opgaven Voor Rockanje betekent de bovenstaande ontwikkeling een toenemend belang van het dorpscentrum als plek voor ontmoeting en levendigheid. Het verlevendigen van het dorpscentrum is een van de belangrijkste opgaven die tijdens de participatie is opgehaald. Een belangrijk signaal dat vanuit Rockanje werd afgegeven is dat men het centrum zou willen verlevendigen door middel van een breder aanbod en een bredere kwaliteit van winkels en horeca. Het aantrekken van jonge ondernemers zou daaraan bij kunnen dragen. Men geeft aan dat met name de komst van ‘De Jongens’ daar een goed voorbeeld van is. De aantrekkingskracht en de verblijfskwaliteit van het heringerichte Dorpsplein zou tevens verder kunnen worden verbeterd. Het gebrek aan levendigheid wordt dan ook gezien als een gemiste kans. Het toevoegen van terrassen of

naar meer gemeenschapszin, is de keuzevrijheid is nog steeds bepalend, en verwacht de overheid meer inzet van bewoners. De participatiemaatschappij vraagt veel van mensen en het is

zitplekken op het Dorpsplein zou de ontmoetingsfunctie van het centrum volgens velen kunnen versterken. De gemeente kan dit stimuleren.

37

Overige input gaat met name over spelen en ontmoeting (meer kwalitatief goede speelplekken voor de jeugd van 6-12 jaar en ontmoetingsplekken voor de oudere jeugd in het centrum). Met betrekking tot het verenigingsleven is er de behoefte om meer activiteiten te organiseren in het najaar en in de winter. Sociaal maatschappelijke organisaties zouden daarbij meer met elkaar moeten optrekken om dubbelingen te voorkomen.

Trend - Mobiliteit De mobiliteit neemt toe doordat mensen zich over steeds grotere afstanden verplaatsen. Daarmee is het voorzieningenen woonvraagstuk sterker een regionaal vraagstuk geworden. Daarentegen is er ook een - door de vergrijzing - groeiende groep die minder mobiel is en die juist meer op de woonplaats gericht zal zijn. Ook jongeren vragen om een andere aanpak van het mobiliteitsvraagstuk, met name diegenen die niet beschikken over een (eigen) auto.1

38

omgeving biedt de digitalisering kansen om bijvoorbeeld zzp’ers aan te trekken. De impact van technologische ontwikkelingen, ook in het bedrijfsleven, zal in de toekomst alleen maar groter worden. De digitalisering biedt mensen daarnaast de mogelijkheid voorzieningen en goederen vanuit huis aan te spreken. Onlineshoppen is sterk toegenomen, waardoor winkels en horeca onder druk staan. Steeds meer fysieke winkels verdwijnen. De digitalisering en de schaalvergroting hebben in de winkel- en supermarktbranche een zwaardere concurrentie voor de lokale detailhandel en uiteindelijk leegstand van winkelpanden tot gevolg.

van ervaringen en ontmoeten. Het draait steeds meer om de gezelligheid (mensen kijken, en hapje en een drankje doen, lokale evenementen, activiteiten, historie bekijken, etc.) die moet bijdragen aan de identiteit en de sfeer van het dorp. Winkels worden interessanter voor bezoekers wanneer zij tezamen een weerspiegeling bieden van het karakter van het dorp. Daarbij is er een groeiende belangstelling voor lokaal en authentiek. Goed bereikbare, aantrekkelijke buitengebieden (met name de kustgebieden) en dorpen zijn daarbij in trek als recreatie-/vakantiebestemming buitenhuis of woonlocatie voor thuiswerkers en actieve senioren.2

Trend - Digitalisering en schaalvergroting De digitale revolutie heeft op veel terreinen invloed. Zo kan het de toename van de mobiliteit juist verminderen door de toepassing van internet, e-mail en domotica etc., waardoor

Trend - Winkelen wordt vaker onderdeel van een totaalbeleving van dorpscentra We zien dat winkelen en zelfs boodschappen doen, steeds vaker

Opgaven De drie bovenstaande ontwikkelingen zijn herkenbaar in Rockanje. Mensen zijn behoorlijk mobiel tegenwoordig, als je een auto hebt kun je voor werk en voorzieningen eenvoudig en snel naar omliggende steden. Toch is het belangrijk ervoor te blijven zorgen dat ook Rockanje zelf een goed en gevarieerd voorzieningenniveau behoudt, omdat er ook mensen zijn die minder mobiel zijn of digitaal niet altijd uit de voeten kunnen. Het winkelaanbod in Rockanje wordt gewaardeerd, maar in de toekomst zullen er naar verwachting minder winkels zijn. De opgave is om toch een aantrekkelijk, levendig en vitaal

personeel en zelfstandigen vanuit huis kunnen werken en niet de weg op hoeven. Dit kan van invloed zijn op de verkeersdrukte op de wegen. Voor Rockanje met haar aantrekkelijke (woon)

het vertrekpunt wordt voor een dagje uit. De voorzieningen maken steeds meer een onderdeel uit van een totaalbeleving. De nadruk verschuift van spullen kopen naar het opdoen

centrum te behouden. Door het centrum compact te houden, verschillende voorzieningen te clusteren en meer menging met andere voorzieningen als horeca, zorg, dienstverlening,

Daarnaast is schaalvergroting ook aan de orde op andere vlakken, zoals in het sociaal-maatschappelijk veld (zorg, scholen, voorzieningen), bij supermarkten en in de agrarische en andere economische sectoren. Winkels en maatschappelijke voorzieningen worden steeds vaker geclusterd met het oog op de kwaliteit, het draagvlak en de mogelijkheid om gebruik te maken van elkaars faciliteiten.1

evenementen, etc., profiteren ze van elkaars klanten en ontstaat er voldoende kritieke massa om deze duurzaam te behouden. Het vitaal houden en verlevendigen van het centrum is een van de belangrijkste opgaven die binnen de gesprekken met de bewoners, de ondernemers en andere partijen is genoemd. Er is een sterke wens om voorzieningen een impuls te geven en om meer gezelligheid en ontmoeting te creëren. De plinten rondom het plein spreken volgens velen niet aan en het plein zelf voelt wat kil aan. “De grote opgave ligt in het centrum. Dat moet gezelliger, levendiger en aantrekkelijker om te komen en te verblijven. Daarmee zou de ontmoetingsfunctie van het centrum kunnen worden versterkt.” Ondanks dat het plein recentelijk heringericht is, voldoet het nog niet helemaal aan de wensen. “Om dit van de grond te laten komen is er een betere samenwerking tussen de ondernemers en de gemeente nodig.” De bewoners zien tegelijkertijd een kans om andere zaken binnen het centrum op te pakken. Zo missen ze de relatie tussen het centrum en het landschap. “Het dorpscentrum is erg naar binnen gekeerd”. Veel mensen geven aan dat het kansrijk zou zijn om de relatie tussen het landschap en het centrum te verbeteren, maar ook de relatie met de Merel en de kerk.

“Als je in het centrum staat heb je geen idee dat deze plekken achter het Dorpsplein verscholen liggen.” Men vindt het ook nodig om de verkeersveiligheid binnen het dorp aan te pakken. De aanwezigheid van de auto in centrum (waar natuurlijk alles samenkomt) veroorzaakt overlast. Over

39

de Dorpsweg bij het Dorpsplein rijdt veel doorgaand verkeer. Daarnaast zorgen vrachtwagens en andere expeditie in de bocht van de Dorpsweg ervoor dat de situatie volgens veel bewoners als onveilig wordt ervaren. Dit zit de verblijfsfunctie in de weg. Volgens inwoners geldt hetzelfde voor de Raadhuislaan. Bijna alle routes leiden naar zee, dit leidt ook tot overlast van auto’s. Verder is er een sterke behoefte bij de inwoners aan een tweede budgetsupermarkt. De Plus is op dit moment de enige supermarkt binnen het dorp. Met het oog op een gezonde concurrentie en een vrije markt hoopt men dat hier in de toekomst iets mee wordt gedaan. Men zou het ook fijn vinden als meer winkels, waaronder de supermarkt, open gaan op zondag. Dit is reeds toegestaan, maar het gebeurt nog niet.