21 11 Nota wachtlijstenaanpak Jeugd Westvoorne

September 2021

Inleiding Het Sociaal Gebiedsteam Hellevoetsluis Westvoorne (hierna: SGT) wordt al langer geconfronteerd met (langere) wachttijden voor jeugdhulp. Uit de analyses van de GRJR komt naar voren dat de oorzaak hiervoor tweeledig is: een toename van de hoeveelheid hulpvragen én een toename van de complexiteit van de hulpvragen die zich uitten in een langere duur van de traject- en wachttijden binnen de specialistische zorg. Daarnaast zijn deze ontwikkelingen mede versterkt door de corona-pandemie en kampt het Sociaal Domein/Jeugdhulp met een tekort aan medewerkers. De moeilijke arbeidsmarkt maakt het lastig voor onze partners goed geschoolde professionals te vinden. Een direct gevolg hiervan is dat minder ondersteuning beschikbaar is dan nodig is. De toename van de hulpvragen geldt met name voor GGZ problematiek en Jeugd & Opvoeding problematiek. Op het moment van schrijven staan 142 jeugdigen (Hellevoetsluis: 118, Westvoorne: 24) langer dan 8 weken op de wachtlijst lokaal, dat is de termijn die is bepaald op grond van de jeugdwet als acceptabele wachtlijstduur. Voor de GRJR zijn dit 38 wachtende jeugdigen (Hellevoetsluis: 35, Westvoorne: 3). Tevens verwachten we voor de nabije toekomst een toename van cliënten vanwege de aanpak van de wachtlijsten bij de GRJR.

Vanuit de visie van de GRJR worden geen doelgroepen aangewezen, maar worden alle kinderen geholpen bij het aanpakken van de wachtlijsten De afgelopen jaren zijn landelijk vele signalen afgegeven over groeiende wachtlijsten voor Jeugdhulp. Verschillende (landelijke) onderzoeken hebben de afgelopen jaren aangetoond dat de wachtlijsten de komende jaren zullen oplopen. Het rapport van AEF1 ondersteunt deze inzichten. Medio 2021 is door de arbitragecommissie uitspraak gedaan, mede door het advies van AEF, dat er de komende jaren financiën beschikbaar komen om hogere kosten van de Jeugdhulp te compenseren en de wachtlijstproblematiek aan te pakken.2 Dit advies is door het kabinet overgenomen. Voor 2021 en 2022 worden middelen beschikbaar gesteld om de (acute) problemen in de Jeugdhulp aan te pakken. Landelijk gaat het om 613 miljoen. Enerzijds krijgen gemeenten de opdracht om wachtlijsten terug te dringen door acute ondersteuning te bieden, anderzijds om het ontstaan van de wachtlijsten aan te pakken. Gemeenten kunnen vanaf 2023 in hun begroting uitgaan van een stelpost van 75% voor Jeugdhulp budgetten. Voor een oplossing van het verkorten van wachtlijsten is meer inzet van zorgpersoneel nodig en de inzet van verschillende proeftuinen, om te onderzoeken welke interventies in Westvoorne effect hebben op de wachtlijsten. Inhoud De wachtlijsten ontstaan door verschillende oorzaken.

Enerzijds zien we een toename in jeugdhulp door uitgestelde zorg en vergroting van problemen door de coronapandemie (lockdowns) en anderzijds zien we een structurele grotere vraag naar specialistische jeugdhulp, waarbij doorverwijzingen vanuit huisartsen of medisch specialisten een grote rol spelen (circa 70% van de aanvragen). De aanpak van deze problematiek vergt extra tijdelijke inzet van het Sociaal Gebiedsteam Hellevoetsluis Westvoorne in methodiek, uitvoering en organisatie. Met deze inzet verwachten we voor de toekomst wachttijden te verminderen, met als doel sneller ondersteuning te bieden aan jeugdigen en daardoor op termijn specialistische zorg te voorkomen.

1 2

AEF, decemeber 2020, https://www.aef.nl/storage/images/Stelsel-in-groei-een-onderzoek-naar-financi%C3%ABle-tekorten-in-de-jeugdzorg.pdf VNG, 2021, https://vng.nl/sites/default/files/2021-05/uitspraak_advies_arbitragecommissie_financiering-jeugdzorg_vng_rijk.pdf

Daarnaast wordt met deze inzet richting gegeven aan de leefomgeving, waarbij de focus minder ligt op regionaal en groepen kinderen, maar meer ligt op de lokale aanpak en het kind en gezin. GRJR Buiten de wachtlijst (142 jeugdigen) in het SGT en voor de lokale inkoop, kampt ook de GRJR met een wachtlijst. Dit belemmert de doorstroom van jeugdhulp. Op het moment van schrijven staan 38 jeugdigen (Hellevoetsluis: 35, Westvoorne: 3) op wachtlijst voor perceel E (ambulante hulp). De GRJR investeert in een wachtlijstaanpak (bijlage I). De kern van de aanpak is tweeledig:  Korte termijn: inzicht krijgen in wachtende jeugdigen en zorgen voor oplossingen voor de meest urgente wachtende jeugdigen. Daarbij wordt gewerkt vanuit het uitgangspunt ‘lokaal, tenzij…’ van de regiovisie Passend en Nabij. Concreet betekent dit dat gewerkt gaat worden met een helder afwegingskaders voor professionals welke hulp lokaal kan worden ingezet.  Lange termijn: het projectteam van de GRJR richt zich op een lange termijn aanpak van de wachttijd, waarbij enerzijds geleerd wordt van de aanpak op korte termijn en anderzijds wordt met deze aanpak een houvast gecreëerd voor de inkoop van 2023. Voor de lokale wachtlijst problematiek binnen Hellevoetsluis en Westvoorne is een lokaal plan van aanpak geschreven, welke aansluit bij het plan van aanpak voor de wachtlijsten van de GRJR.

Op hoofdlijnen houdt het lokale plan van aanpak het volgende in:  Tijdelijk ophogen van de lokale jeugdhulp;  Doorontwikkelen van de doorbraakmethode, we beogen hiermee een meer brede implementatie van de inzet van het SGT;  Inzet van proeftuinen ter preventie van wachtlijsten. Bestaande afspraken 2020/2021:  FTE-inzet voor basis GGZ (hierna: bGGZ) uitgebreid;  Uitbreiding expertise door middel van gedragswetenshappers voor J&O en bGGZ;  Wachtlijst duur van 8 weken is acceptabel voor de gemeente op grond van de jeugdwet, verplicht de geindiceerde zorg in te zetten na deze termijn;  Uitrol POH-GGZ Jeugd;  Expertise bGGZ opgehoogd naar volledige inzet op academisch niveau (WO) vanwege meervoudige complexe casuistiek;  Inzet van bGGZ en J&O in alle subteams om integraal werken te stimuleren. Plan van aanpak 2021/2022:  (Tijdelijke) uitbreiding van capaciteit van diverse expertises binnen het SGT en uitbreiding lokale inkoop, ten behoeve voor de triage en terugverwijzingen van de GRJR wachtlijst jeugdigen (zie bijlage I);  Start van verschillende proeftuinen;  Inzetten van doorbraakmethode. De doorbraakmethode is een manier om maatwerk beter, sneller en makkelijker in te zetten. De doorbraakmethode is er op gericht om op korte termijn hoge maatschappelijke kosten te voorkomen en te investeren in bestaanszekerheid.

Samenwerking Hellevoetsluis / Westvoorne Het SGT betreft gemeente Hellevoetsluis en gemeente Westvoorne. Om ervoor te waarborgen dat alle jeugdigen op de wachtlijst ondersteunt en geholpen worden, wordt bij beide colleges van Gemeente Westvoorne en Hellevoetsluis een nota aangeboden voor het verkleinen van de wachtlijsten. Het uitgangspunt is dat gemeente Westvoorne bijdraagt vanuit hun budgetten aan

2

de inzet voor het SGT. In de uitwerking van de verschillende posten worden alleen de financiën van Westvoorne aangeduid. Plan van aanpak Om de wachtlijsten binnen de Jeugdhulp en het SGT aan te pakken, investeren we op twee onderdelen: 1. Tijdelijke uitbreiding van zorg 2. Proeftuinen ter preventie van wachtlijsten De totale kosten zijn € 943.199 (Hellevoetsluis: € 774.450, Westvoorne: € 168.749), voor de periode Q4-2021 tot en met 2022. In bijlage II een splitsing qua kosten per gemeente per 2021 en 2022. Het doel van de tijdelijke extra middelen is extra zorg en met proeftuinen in te zetten. Door meer zorg in te zetten, wordt meer ondersteuning geboden aan jeugdigen op de wachtlijsten. Daarnaast worden proeftuinen ingezet om interventies uit te proberen welke de vorming van (grote) wachtlijsten zou moeten voorkomen. In onderstaand plan worden op verschillende onderdelen interventies vormgegeven. Alle posten worden afgestemd met onze (huidige) partners in het SGT en het lokale veld. De voorstellen komen voort uit twee stromen hulpvragen:  Lokale vragen en wachtlijst waardoor extra inzet nodig is qua directe ondersteuning, het doen van brede uitvragen of het organiseren van collectieve ondersteuning.  Terug verwijzingen vanuit de GRJR waardoor extra lokale triage en de inzet van (meer) jeugdhulp nodig is.

Gezien de vele verwijzingen vanuit huisartsen naar specialistische jeugdhulp investeren we ook in een proeftuin om huisartsen te scholen om een betere afweging te kunnen maken bij het bieden van ondersteuning voor jeugdigen. 1. Tijdelijke inzet Met de tijdelijke inzet wordt extra ingezet op de acute (wachttijd) problematiek met als beoogd effect dat door extra inzet op lokaal niveau meer directe ondersteuning en zorg wordt geboden aan jeugdigen of wordt meer ingezet op de juiste doorverwijzing en de organisatie hiervan met verschillende partners. Hierdoor verwachten we de wachtlijsten voor Jeugdhulp te verkleinen en sneller hulp te bieden. Post A. Extra inkoop lokale jeugdhulp Door uitgestelde zorg en vergroting van problemen door het coronavirus, verwachten we dat voor 2021 meer jeugdhulp uit de lokale inkoop nodig te hebben. Daarnaast is bij de GRJR een wachtlijst van ongeveer 38 jeugdigen (Hellevoetsluis en Westvoorne tezamen). We verwachten door triage bij de GRJR dat een deel van de jeugdigen terug wordt verwezen naar het lokale veld, omdat geen specialistische GGZ (sGGZ) nodig is. Het budget omvangt extra budget om Jeugdhulp in te kopen bij de verschillende lokale partijen en de terug verwijzingen vanuit de GRJR goed te organiseren, door middel van het inrichten van regiotafels en triage per subteam.

Het beoogde effect van extra inkoop jeugdhulp is het bieden van meer jeugdhulp om in te lopen op de wachtlijst en meer jeugdigen hulp en ondersteuning te bieden vanuit de lokale inkoop.

3

Post B. Uitbreiding SGT Door meer directe ondersteuning te bieden en om meer te investeren in de door ontwikkeling van het SGT, is een tijdelijke extra inzet nodig vanuit de J&O en bGGZ van totaal 2,25 FTE (Hellevoetsluis: 1,8 FTE, Westvoorne: 0,45 FTE). Samen met de J&O en bGGZ partners uit het SGT wordt gekeken in hoeverre e-health een mogelijkheid is om in te zetten als deel van de FTE-uitbreiding, als mogelijke doorontwikkeling. Post C. Collectieve ondersteuning door ontwikkelen Om wachttijden bij zowel het SGT als bij de (specialistische) jeugdhulp te overbruggen en cliënten meer zelfredzaam te maken, zetten we in op het beter triageren van hulpvragen en het inbedden van collectieve ondersteuning (uitvoering, organisatie en nazorg) in het triage overleg. Om vanuit de triage lichte ondersteuning te kunnen bieden, wordt collectieve ondersteuning ingezet. Dit vraagt – buitenom de huidige trainingen – ontwikkeling van ouder- en themabijeenkomsten (68 bijeenkomsten, 8 tot 10 deelnemers). Het gevraagde budget omvangt enerzijds het ontwikkelen van de bijeenkomsten en anderzijds het bieden van bijeenkomsten door verschillende professionals. Het gewenste effect van de inzet is meer aandacht te besteden aan triage om zo beter passende hulp in te zetten, welke zo snel mogelijk beschikbaar is. Een onderdeel hiervan is lichte ondersteuning in de vorm van collectieve ondersteuning.

Westvoorne Onderdeel 1. Tijdelijke Inzet A. Lokale jeugdhulp B. Uitbreiding SGT C. Collectieve ondersteuning doorontwikkelen TOTAAL

Q4-2021 €13.125 €9.375 €3.437 €25.937

2022 €52.500 €37.500 €13.750 €103.750

2. Proeftuinen Het doel van de proeftuinen is om ontwikkelingen te volgen waarvan we denken dat zij preventief kunnen zijn in het ontstaan van (grote) wachtlijsten. Deze proeftuinen zijn van tijdelijke aard. Tijdens de verschillende proeftuinen is ruimte voor het bijsturen, uitbreiden of stoppen, mits dit binnen de huidige begrote posten past. Met de inzet van verschillende proeftuinen beogen we enerzijds een boost te geven aan preventieve inzet en anderzijds het breed inbedden van de doorbraakmethodiek. Door een boost te geven aan preventieve inzet verwachten we meer jeugdigen ondersteuning en hulp te bieden uit het lokale veld en voorliggende voorzieningen, waardoor verwijzing naar specialistische zorg minder noodzakelijk is. Tevens wordt met het inbedden van de doorbraakmethodiek de professional uitgedaagd om te denken buiten bestaande paden en meer passende oplossingen te creëren op basis van maatwerk. Post D. Arrangeur Huisartsen 70% van de doorverwijzingen naar de sGGZ ontstaat bij de huisartsen (vindplaats). De POHGGZ Jeugd is een mogelijkheid voor ondersteuning aan Jeugdigen binnen de huisartspraktijken, op dit moment zijn we met huisartsen in Westvoorne in gesprek om de POH GGZ Jeugd te implementeren. Om deze trend verder om te buigen, is een intensivering nodig. We zetten een

4

(tijdelijke) huisartsen arrangeur in om de huisartsen in een korte tijd te informeren, trainen en ondersteunen in de afweging rondom ondersteuning en jeugdhulp. Deze arrangeur is linking pin naar het SGT. De inzet bedraagt 0,5 FTE. Met de inzet van de Arrangeur Huisartsen beogen we meer doorverwijzingen naar voorliggende voorzieningen en het voorveld, waardoor jeugdigen eerder passende ondersteuning krijgen en er minder doorverwijzingen volgen naar de specialistische zorg. Post E. Doorbraaktafel SGT Dit budget is opgebouwd uit drie onderdelen:  Eén keer per twee weken wordt een doorbraaktafel SGT georganiseerd met een voorzitter en procesbegeleiding, Het doel is het voorkomen van een JB-plein melding.  Om onvoorziene acties of uitgaven te kunnen realiseren naar aanleiding van de doorbraaktafel, hebben we budget nodig. Mochten acties voortkomen welke te bekostigen zijn vanuit regulier budget, voorliggende voorzieningen of overige fondsen, wordt dit doorbraakbudget niet belast. Het gebruik van het doorbraakbudget wordt apart verantwoord en gemonitord.  Om de professionals bekend te maken met de doorbraakmethode organiseren we een training van het IPW voor professionals die volledig in het SGT werken. Dit zijn onder andere de jeugdconsulenten en procesregie, en de professionals van Mee Plus, Kwadraad en Enver.

De doorbraakmethode is een effectieve manier om maatwerk beter, sneller en makkelijker in te zetten. Door professionals te trainen en een tafel te organiseren beogen we een betere en bredere inbedding van de doorbraakmethode in het SGT. Westvoorne Onderdeel 2. Proeftuinen D. Arrangeur Huisartsen E. Doorbraaktafel SGT TOTAAL

Q4-2021 €2.187 €5.625 €7.812

2022 €8.750 €22.500 €31.250

Monitoring en verwachte resultaten De tijdelijke inzet en de proeftuinen worden gefinancierd vanuit de incidentele middelen vanuit het Rijk. Op basis van deze resultaten wordt beoordeeld of de ingezette instrumenten de gewenste resultaten hebben behaald. De tijdelijke inzet en de proeftuinen worden eind 2022 op effectiviteit geevalueerd. Om tussentijd inzicht te geven in de eerste ervaringen vanuit de extra inzet en proeftuinen, wordt medio 2022 een tussentijdse terugkoppeling gegeven. Gedurende 2021 en 2022 wordt gemonitord op de volgende onderdelen:  Verkleinen van het aantal jeugdigen op de (lokale) wachtlijst;  Deelname jeugdigen (en hun ouders) aan collectieve interventies;  Afname van het aantal verwijzingen vanuit huisartsen. Tevens zal per proeftuin een aparte uitwerking gemaakt worden met betrekking tot inzet en beoogd resultaat, zodat ook per proeftuin de effectiviteit gemonitoord kan worden. Bijlage I:

5

Plan van aanpak wachtlijsten GRJR is apart bijgevoegd.

6

Bijlage II Budget verdeling Hellevoetsluis 2021/2022 Hellevoetsluis Onderdeel 1. Tijdelijke Inzet A. Lokale jeugdhulp B. Uitbreiding SGT C. Collectieve ondersteuning doorontwikkelen TOTAAL Onderdeel 2. Proeftuinen D. Arrangeur Huisartsen E. Doorbraaktafel SGT F. Versteviging SMW G. Netwerk SGT en S(B)O TOTAAL TOTAAL

Q4-2021

2022

€52.500 €37.500 €13.750 €103.750

€210.000 €150.000 €55.000 €415.000

€8.750 €22.500 €16.830 €3.060 €51.140

€35.000 €90.000 €67.320 €12.240 €204.560

€154.890

€619.560

Budget verdeling Westvoorne 2021/2022 Westvoorne Onderdeel 1. Tijdelijke Inzet A. Lokale jeugdhulp B. Uitbreiding SGT C. Collectieve ondersteuning doorontwikkelen TOTAAL Onderdeel 2. Proeftuinen D. Arrangeur Huisartsen E. Doorbraaktafel SGT F. Versteviging SMW G. Netwerk SGT en S(B)O TOTAAL TOTAAL

7

Q4-2021

2022

€13.125 €9.375 €3.437 €25.937

€52.500 €37.500 €13.750 €103.750

€2.187 €5.625 €0 €0 €7.812

€8.750 €22.500 €0 €0 €31.250

€33.749

€135.000