21 11 Dorpsvisie Oostvoorne

DORPSVISIE OOSTVOORNE “Een woondorp in de duinen met allure, kleinschaligheid en authenticiteit.”

SEPTEMBER 2021

INHOUD 1. 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5

Inleiding 5 Aanleiding opgave 7 Wat is een dorpsvisie en waarom stellen we deze op? 9 Traject Integraal Kindcentrum (IKC) Oostvoorne 11 Participatieproces 11 Leeswijzer 13

2. 2.1 2.2 2.3 2.4

Het ontstaan en de betekenis van Oostvoorne Een oase van rust en ruimte Stevige ankers in het landschap Hoe is Oostvoorne ontstaan? Hoe zit Oostvoorne in elkaar?

3. 3.1 3.2

Kernkwaliteiten en opgaven 29 Kernkwaliteiten van Oostvoorne 31 Opgaven voor Oostvoorne 33

4. 4.1

43 45

Toekomstvisie Oostvoorne Een woondorp in de duinen met allure, kleinschaligheid en authenticiteit 4.2 Verdieping drie doelstellingen voor Oostvoorne 4.2.1 Een bruisende, hechte dorpsgemeenschap 4.2.2 Een groen dorp rijk aan natuur en cultuurhistorie 4.2.3 Recreatie in balans

15 17 21 23 25

47 49 57 63

5. 5.1 5.2 5.3 5.4

Van visie naar projecten Sleutelprojecten Oostvoorne voor de langere termijn Overige lopende projecten Uitvoeringsstrategie op korte termijn De organisatie van Oostvoorne na de fusie

67 69 73 75 77

Bijlage 1: Traject Integraal Kindcentrum (IKC) Oostvoorne 79 Bijlage 2: Stappenplan projecten Oostvoorne

91

Colofon

01 INLEIDING

01

INLEIDING 1.1

Aanleiding opgave

Oostvoorne is een unieke plek om te ontspannen in een omgeving met een bijzondere aantrekkingskracht. Het is een prettige plek om te wandelen en te struinen, uit te waaien op het strand en om groenten uit de zee te proeven in duurzame restaurants. Een goede uitvalsbasis vanuit de Randstad voor heerlijke fiets- en wandeltochten of een ontdekkingstocht te paard door de natuur-rijke en afwisselende omgeving. Oostvoorne is ook een fijne kern om te wonen. Het dorp kent een bloeiend verenigingsleven. Er vinden veel samenbindende activiteiten en dorpsfeesten plaats. Het dorp is bevoorrecht door de grootschalige natuur in de directe woonomgeving. Geen wonder dat het dorp bij veel mensen in trek is als woonplaats en dat ook toerisme en recreatie belangrijk zijn. Onder andere door de uitbreiding van de Maasvlakte, de opkomst van de kassencomplexen en de ligging nabij de Randstad is de werkgelegenheid in de directe omgeving goed. In Oostvoorne kun je vlakbij of in de natuur wonen. Landschap en dorp lopen vloeiend in elkaar over. Met villa’s en landgoederen in de overgang van natuur en landschap. Beeldbepalend voor het dorp zijn de bomenlanen, parkjes, plantsoenen en grote tuinen. Ze geven het dorp een groen en lommerrijk karakter. De kust bij Oostvoorne heeft altijd een bijzondere aantrekkingskracht gehad op het welgestelde publiek.

Oostvoorne is een dorp met een rijke cultuurhistorie en heeft, ondanks de vernatuurlijking van het strand, nog steeds de sfeer van een mondaine kustplaats. Het Dorpsplein is het afgelopen jaar heringericht met behoud van de karakteristieke beuken en biedt ruimte aan diverse dorpsactiviteiten, waaronder de woensdagse weekmarkt. 6

Opgaven met oog op de gemeentelijke fusie Ondanks alle kwaliteiten liggen er ook opgaven en vraagstukken voor de toekomst. Bijvoorbeeld ten aanzien van het verlevendigen en vitaal houden van het centrum, het wonen, het in stand houden van het voorzieningenniveau, de verkeersveiligheid, het behouden en versterken van de natuurkwaliteiten, etc. In 2023 staat er een gemeentelijke fusie op de planning, waarbij de gemeente Westvoorne zich samen zal gaan voegen met de gemeenten Hellevoetsluis en Brielle onder de naam Voorne aan Zee. Dit is daarom een goed moment om drie dorpsvisies op te stellen voor de belangrijkste kernen in Westvoorne: Oostvoorne, Rockanje en Tinte. De dorpsvisies brengen de bijzondere kwaliteiten en onderscheidende identiteiten van de drie kernen in Westvoorne onder de aandacht bij het nieuwe gemeentebestuur en geven de belangrijke opgaven mee voor de toekomst. Het doel met de dorpsvisies is de dorpen op de kaart te zetten en de identiteit en de kernkwaliteiten van de verschillende dorpen in beeld te brengen en te borgen ten opzichte van de omliggende kernen binnen de toekomstige gemeente Voorne Aan Zee. Binnen de kernen speelt voornamelijk het in stand houden van een kwalitatief goed winkelbestand en maatschappelijk voorzieningenniveau.

Denk hierbij aan sport, onderwijs, zorg, een supermarkt, (dag)winkels, horeca en recreatieve/culturele voorzieningen, afhankelijk van (de grootte van) de kern. Het is van belang om de centra van de kernen in de toekomst vitaal en levendig te houden.

7

STAPPENPLAN 1. VOORBEREIDINGSFASE EN DORPSDIALOOG + VERKENNING IKC

2. VERBEELDING VISIES VAN DE DRIE DORPEN

Wat is er al? Wensen, dromen en idealen? Belangrijke opgaven Afwegingskader IKC

Concept met varianten Samenhang en identiteit Prioriteren belangrijkste en meest kansrijke opgaven

Concretiseren Verbeelden

3. UITWERKEN EINDPRODUCT EN VASTSTELLING

Een andere belangrijke opgave waar de kernen mee te maken hebben is de woningbouwopgave. Binnen de dorpen is een grote behoefte aan woningen voor mensen met een gemiddeld of lager inkomen en aan woningen voor jongeren en ouderen. Ook is er behoefte aan een goede match tussen de bevolking en de woonproducten. Er zijn daarom afspraken met de regiogemeenten en de Provincie gemaakt, om voortaan 35% van de woningbouw als sociaal aanbod te bouwen (zowel huur als koop). Dit geldt tevens voor de totale woningbouwopgave, waarbij er ca. 700-1100 woningen tot 2030 zullen moeten worden bijgebouwd. De Provincie stelt als eis dat het grootste gedeelte van deze opgave binnen de Bestaande Stads- en Dorpsgrenzen (BSD) wordt gebouwd. Deze inbreidingsopgave is belangrijk vanuit de grote woningvraag, maar levert wel een spanningsveld op met het groene karakter en de dorpse maat en schaal van de kernen.

1.2

Wat is een dorpsvisie en waarom stellen we deze op?

Veranderen om te behouden In de dorpsvisies van Oostvoorne, Rockanje en Tinte lichten we het grote verhaal voor de toekomst van de dorpen toe en zetten we voor iedere kern een stip op de horizon: wat voor kern willen we zijn, welke zaken komen er op ons af en hoe gaan we daarmee om? Hoe leven en wonen we met elkaar, welke voorzieningen zijn er en hoe gaan we om met bijvoorbeeld natuur, recreatie, werken en energie? Centraal staat daarbij de vraag: wat maakt onze kernen onderscheidend en uniek; wat is hun identiteit en hoe kunnen onze kernen in de toekomst aantrekkelijk blijven? Het belangrijkste doel van de dorpsvisies is de koersbepaling over de eigenheid en het onderscheidende karakter van de drie kernen. Ook in verhouding tot de andere gemeenten op Voorne, mede in het kader van de toekomstige fusie.

Met het bepalen van de identiteit per kern maken we duidelijk welke karakteristieke waarden in de toekomst dienen te worden behouden en wordt er een helder kader gecreëerd om richting te geven aan toekomstige ontwikkelingen. Tegelijkertijd zetten we met elkaar een stip op de horizon, waar gedurende de jaren verder naartoe kan worden gewerkt. De dorpsvisie is dan ook geen gedetailleerd plan of een blauwdruk, dan wordt het een keurslijf voor alle betrokkenen die met het dorp bezig zijn. De dorpsvisie is meer een vergezicht/kompas; het zet de koers uit voor de kernen, maar laat tegelijkertijd ruimte voor onverwachte kansen, vernieuwende ideeën, of niet voorziene mogelijkheden. Uiteraard binnen de kaders van overheidsbeleid, regelgeving en met realisme en pragmatisme. Met de dorpsvisie zorgen we ervoor dat we de komende jaren, in de waan van de dag, geen barrières opwerpen voor de toekomst en we het maximale halen uit de kansen die zich gaan voordoen. Het bepalen van kleur en ambities per kern moet ervoor zorgen dat we op een relatief vanzelfsprekende wijze ergens wel of niet op inzetten en afwegingen kunnen maken over waar welke opgave het beste kan komen te landen. Maar de dorpsvisie is ook een aanjager en inspiratiebron. Het is het resultaat van een intensief proces met bewoners, ondernemers, eigenaren en overheden.

De ambities en ideeën voor de kernen in Westvoorne zijn gedeeld, besproken en in de dorpsvisies prikkelend verbeeld. We hopen daarmee inspiratie te geven en eigenaren, ondernemers, initiatiefnemers en marktpartijen te enthousiasmeren en vertrouwen te geven om te investeren in het dorp. Het laat ruimte voor ondernemers, bewoners en gemeente om de komende jaren op een creatieve manier projecten tot stand te brengen. Daarnaast geven we ook een doorkijkje naar de vervolgstappen. In het verlengde van de visie zijn kansrijke sleutelprojecten geïdentificeerd, waar in sommige gevallen al aan wordt gewerkt. Daarnaast is er een doorkijk gegeven naar deelprojecten aansluitend op de al lopende trajecten, die interessant zijn om in de toekomst op te kunnen pakken. Daarbij zullen ook eigenaren,

9

Fysieke participatie (dorpsdialoog) marktpartijen, ondernemers en bewoners hun inzet moeten plegen; de gemeente kan het niet alleen. De dorpsvisies zijn in samenspraak met bewoners en ondernemers van de kernen opgesteld, maar borduren ook voort op bestaand sectoraal beleid, zoals het speelruimteplan, sportbeleid en het preventie-akkoord.

1.3

Traject Integraal Kindcentrum (IKC) Oostvoorne

Een project dat in de gemeente al was opgestart eind 2019, is de verkenning naar het realiseren van een Integraal Kindcentrum (IKC) in Oostvoorne. Parallel aan het opstellen van de dorpsvisie is ook een locatieonderzoek gedaan voor het realiseren van een Integraal Kindcentrum (IKC). Op dit moment bevinden zich in Oostvoorne drie basisscholen, een school voor speciaal onderwijs, een peuteropvang, een BSO en een bibliotheek. Het traject IKC omvat het samenbrengen van kinderopvang, in de vorm van een BSO, een peuterspeelzaal en het basisonderwijs onder één dak om meer maatschappelijk draagvlak te creëren en de kwaliteit van het onderwijs op niveau te houden. Naast de genoemde functies, zal het gebouw ruimte moeten bieden aan jeugdwerk (jongerenwerk en de buurtcoach) en het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG), dat nu nog in Rockanje is gevestigd. In principe wordt ingezet op nieuwbouw van CNS de Nieuwe Weg en op her- of doorontwikkeling van de overige scholen. Binnen het opstellen van de dorpsvisie van Oostvoorne is deze specifieke opgave op hoofdlijnen meegenomen. Potentiële locaties zijn in samenwerking met de kernpartners van dit traject en de bewoners getoetst aan de hand van verschillende criteria.

Voor de positionering van het IKC worden binnen de dorpsvisie van Oostvoorne verschillende scenario’s voor locaties meegenomen met een bijbehorend afwegingskader van de voor- en nadelen.

10

1.4

Participatieproces

Een goede dorpsvisie is van en voor het dorp. Deze maak je samen met de bewoners, ondernemers en stakeholders uit de verschillende kernen. In een compact en leuk interactief proces hebben we samen met bewoners, ondernemers, initiatiefnemers en andere betrokken vanuit het verenigingsleven en (sociaal)maatschappelijke organisaties per kern van gedachten gewisseld om te komen tot de drie voorliggende dorpsvisies. Daarnaast hebben ambtenaren van de gemeente actief meegedacht en is tussentijds met het college en de gemeenteraad gesproken over de tussenresultaten. De dorpsvisies zijn een gezamenlijk product van de dorpen en van de gemeente Westvoorne. Fase 1: de dorpsdialoog Medio 2020 zijn we gestart met een uitgebreide dorpsdialoog, waarbij er op is ingezet om met zoveel mogelijk verschillende mensen in gesprek te raken. Vanwege COVID-19 is de participatie deels fysiek, deels digitaal doorlopen. Door middel van een enquête op het Burgerplatform, digitale interviews met belangrijke sleutelfiguren binnen de dorpen, een online inloopavond met livestream en het verspreiden van ansichtkaarten is er desondanks de beperkingen ontzettend veel input opgehaald. Ook op het ‘Digitale Dorpsplein’ kon iedereen hun wensen en ideeën kenbaar maken en zich aanmelden voor de diverse participatiemomenten.

Om de lokale dynamiek van Westvoorne in kaart te brengen en geluid te maken voor de dorpsvisies zijn we in de zomer van 2020 met strandstoelen en kaart van het gebied op expeditie gegaan in Westvoorne om onverwacht en informeel op 1,5 m. afstand in gesprek te gaan met de bewoners en bezoekers. We zijn actief de 3 kernen ingetrokken op ontdekkingstocht naar de kernwaarden, de ziel en identiteit van Oostvoorne, Rockanje en Tinte. Ook in de dorpen zijn veel ideeën, wensen en belangrijke uitgangspunten gedeeld; op straat, op de markt, op school, bij het strand, etc. Verder zijn er aanvullende

11

Digitale participatie gesprekken gevoerd met onder andere de Adviesraad Sociaal Domein. Aan de hand van waardevolle ideeën, wensen en opgaven die zijn meegegeven, zijn de onderscheidende identiteiten en kwaliteiten van de drie dorpen, maar ook de specifieke vraagstukken voor de toekomst in beeld gebracht. Fase 2: het toekomstperspectief In het najaar van 2020 zijn de dorpsvisies verder uitgewerkt tot een toekomstperspectief voor de verschillende kernen met daarin de belangrijke kernkwaliteiten van Westvoorne en de individuele dorpen, trends en ontwikkelingen en de opgaven, kansen en uitdagingen per kern. Daarover is eind 2020 op een aantal momenten van gedachten gewisseld met de bewoners, de ondernemers en andere betrokkenen vanuit verschillende partijen op een viertal inloopavonden. Hier is het algemene, overkoepelende verhaal van Westvoorne en de richting per kern voorgelegd en bediscussieerd. De resultaten zijn ook via het ‘Digitale Dorpsplein’ en in het huis-aan-huis magazine de Westvoornaer teruggekoppeld. Uit de gesprekken kwam duidelijk naar voren dat men zich herkent in het overkoepelende verhaal voor Westvoorne en de opgestelde richtingen per kern. Naar aanleiding van de inloopavonden is de visie per kern aangescherpt en is nieuwe input meegenomen.

Fase 3: sleutelprojecten en uitvoeringsstrategie Tot slot is de uiteindelijke visie nogmaals gepresenteerd aan de inwoners en is er een wensenlijst opgesteld met alle verzamelde ideeën, wensen en potentiële projecten. Door de gemeente is een eerste inventarisatie gemaakt van de belangrijke sleutelprojecten per kern. Er is gekeken naar welke zaken op korte termijn kunnen worden opgepakt (de komende 1-3 jaar voor de gemeentelijke fusie) en voor welke zaken een besluit van het nieuwe gemeentebestuur noodzakelijk is. Na overleg met het ambtelijk apparaat en het college van B&W is deze richting uitgewerkt tot de voorliggende dorpsvisie voor Oostvoorne met bijbehorend 12

stappenplan voor het uitvoeren van de projecten, die uit de dorpsvisie voortkomen. De opgehaalde input vanuit de participatie is verderop in de dorpsvisie (in hoofdstuk 3) terug te lezen in samenhang met de grotere opgaven die spelen.

1.5

Leeswijzer

In deze paragraaf wordt kort benoemd hoe het boekje is opgebouwd en wat, waar staat. In deze dorpsvisie wordt ingegaan op de kern Oostvoorne. Daarbij zullen we in hoofdstuk twee beginnen met het grotere verhaal van Westvoorne en de plek die de kern Oostvoorne hierbinnen inneemt. Waarin onderscheiden de dorpen zich onderling, wat maakt ze uniek? Hoe heeft het dorp zich in de afgelopen jaren gevormd? Hoe zit het cultuurhistorische, landschappelijke raamwerk van het dorp in elkaar? Welke karakteristieke elementen zijn er te herkennen? In hoofdstuk drie wordt verder ingegaan op de kernkwaliteiten van Oostvoorne en opgaven die spelen. Binnen de gemeente en specifiek binnen de kern. Hierin is tevens terug te lezen welke opgaven de bewoners, ondernemers en overige betrokkenen zien. In hoofdstuk vier gaan we aan de hand van de kernwaarden en de identiteit van het dorp, dieper in op de toekomstvisie van Oostvoorne. Wat voor dorp willen we in de toekomst zijn? En wat is er voor nodig om de eigenheid en kernkwaliteiten van het dorp zo goed mogelijk intact te houden? Dit laten we zien aan de hand van drie doelstellingen voor Oostvoorne. De ambities worden kort en bondig omschreven. In hoofdstuk vijf gaan we verder in op de vervolgstappen.

Er wordt een doorkijk gegeven naar welke sleutelprojecten er op de korte en lange termijn liggen, die handen en voeten kunnen gaan geven aan de doelstellingen. En welke deelprojecten daaronder vallen. We blikken kort vooruit op de organisatiestructuur van de kernen na de fusie en eindigen met een stappenplan met acties in de bijlage. Ik de bijlage is ook een toelichting van het proces rondom het ontwikkelen van een IKC toegevoegd. 13

02

HET ONTSTAAN EN DE BETEKENIS VAN OOSTVOORNE

Ligging Westvoorne in een oase van rust en ruimte

HET ONTSTAAN EN DE BETEKENIS VAN OOSTVOORNE 2.1. Een oase van rust en ruimte Ontsnappen aan de stad Oostvoorne ligt op een hele bijzondere plek, in de overgang tussen de drukke, volle Randstad en de openheid en de rust van de Zuidwestelijke Delta en op de overgang van zee en land, tussen duinen en polders. Het is deze bijzondere positie die Oostvoorne tot het dorp heeft gemaakt dat het nu is en die de belangrijkste kwaliteiten van het dorp maken. De Zeeuwse en Zuid-Hollandse eilanden vormen een unieke groenblauwe oase van natuur, rust en buitenzijn midden tussen de verstedelijkte regio’s van de Randstad, de Vlaamse Ruit en het Ruhrgebied. Een reeks eilanden vrij van massaverstedelijking, met authentieke dorpen en stadjes, schone luchten en mooie landschappen. Gelegen in de belangrijke rivierdelta van de Rijn,

RANDSTAD

ZUIDWESTELIJKE DELTA

16

Maas en Schelde. Het gebied is met haar deltawerken een proeftuin voor de waterveiligheid in de delta en onderdeel van het langste aaneengesloten duingebied van Europa. In deze hoek van Europa wonen 42 miljoen mensen op elkaar binnen drie uur reizen en de nog open, pure delta is voor hen de ideale plek voor een dagje uitwaaien, dorps en landelijk wonen of een weekje weg. Strand, natuurbeleving, watersport, maar ook cultuurhistorie en bijzondere evenementen vormen grote trekkers binnen dit gebied. Met de voortschrijdende digitalisering is het een interessante uitvalsbasis voor thuiswerkers. Het is echter ook een regio waar een deel van de jeugd kiest voor de verlokkingen van de steden die om de hoek liggen. De natuur ligt voor de deur, de werkgelegenheid en de voorzieningen van de steden als Rotterdam en Den Haag om de hoek, maar er dient wel aandacht uit te gaan naar het voorzieningenniveau, wonen voor starters en voor gezinnen en de vitaliteit van de kernen.

02

Internationale erkenning Dat Westvoorne een aangename bestemming is voor de recreant, blijkt onder meer uit de internationale erkenning die de gemeente de afgelopen drie jaar heeft gekregen op Europees niveau. Zo is de gemeente in 2018 als meest duurzame kustbestemming benoemd, in 2019 als meest duurzame natuurbestemming en heeft de gemeente samen met haar buurgemeenten Goeree-Overflakkee en Schouwen-Duiveland de ITB Earth Award van 2020 gewonnen. Onder andere de Slikken van Voorne, het Voornes Duin en het Quackjeswater vallen onder ‘Best of Nature’. Onderscheidende kwaliteiten van Voorne-Putten en Westvoorne Het eiland Voorne-Putten, dat tussen de Haringvliet, het Spui, de Oude Maas en het Brielse en Oostvoornse Meer ligt, onderscheidt zich binnen de Zuidwestelijke Delta door haar ligging direct ten zuiden van Rotterdam en Europoort. Voorne-Putten is een belangrijke schakel tussen de Zuidwestelijke delta en de Randstad. In die zin staat Voorne-Putten het meeste van alle eilanden onder invloed van de Rotterdamse regio. Mede door de goede bereikbaarheid via de Blankenburgtunnel en de nabijheid van de industrie op de Maasvlakte is er op het eiland minder sprake van krimp, het wegtrekken van voorzieningen en ontgroening in vergelijking met bijvoorbeeld de Zeeuwse eilanden.

Er zijn veel mensen die naar Westvoorne komen om te wonen vanwege de bijzondere natuur en het strand en werken in de Randstad. Met name in Oostvoorne speelt dit sterk.

17

De schoonheid van het afwisselende landschap Het eiland Voorne-Putten kent een aantrekkelijke diversiteit aan landschappen, die een geleidelijke overgang vormen tussen zee en land. Juist deze vele overgangen maken het landschap rijk en aantrekkelijk voor planten, dieren en mensen: zee, strand, duinen, zanderijen en bosgebieden, die weer overlopen in oude en jonge zeekleipolders. De afwisseling van het kustlandschap is misschien wel de belangrijkste waarde van de gemeente. Een groot deel van de natuur in Westvoorne maakt deel uit van beschermde Natura 2000, waaronder de Voordelta en het Voornes Duin. De Voordelta omhelst het ondiepe zee gedeelte van de Zeeuwse en ZuidHollandse Delta. Zoute kustwateren, intergetijdengebieden en stranden wisselen elkaar af. De Noordzee en de meren ten noorden van het eiland, staan al een lange tijd bekend als een paradijs voor watersporters en kitesurfers. Op de kop van Voorne is de kust sterk aan het veranderen. Met name door de verzanding van de kust zijn er droogvallende, diepere zandbanken ontstaan met daartussen diepere geulen en een aantal platen en schorren. Dit is minder gunstig voor de watersport, maar levert wel een uniek en aantrekkelijk natuurgebied op voor andere recreanten.

Het middengebied van het eiland kenmerkt zich door de rust en openheid van de oude en jonge zeekleipolders, met de slingerende kreken als natte ecologische en recreatieve verbindingen. De verschillende landschappen worden met elkaar verknoopt door middel van karakteristieke dijken en lanen.

18

Buitenmensen De rijkheid van het landschap en de nabijheid van de Randstad maakt Voorne Putten een geliefde plek om te wonen en te recreëren. Dat zie je terug aan de mensen, zij komen uit verschillende windstreken: sommigen zijn geboren en getogen in de dorpen en wonen er al 50 jaar. Anderen zijn vanuit de Randstad naar de dorpen verhuisd. Vaak vanwege de natuur, maar soms ook door de authenticiteit, kleinschaligheid en het informele, dorpse karakter van de kernen. Al met al kunnen we wel concluderen dat de mensen allemaal echte buitenmensen en levensgenieters zijn. Senioren op het eiland zijn relatief erg actief en gezond. 65-plussers voelen zich betrokken bij hun buurtgenoten en zien het belang van maatschappelijk actief zijn. Opvallend is dat veel van hun kinderen (met het gezin), op een latere leeftijd in het dorp komen wonen om dichtbij hun ouders te kunnen wonen. Dorpen en stadjes met een eigen gezicht De gemeenten Westvoorne, Hellevoetsluis en Brielle kenmerken zich niet alleen door diverse landschappen, maar ook door een diversiteit aan dorpen en stadjes die zich op het eiland bevinden. Dit hangt sterk samen met de positionering in het landschap. Binnen de drie gemeenten op de kop van Voorne is een aantal herkenbare vestingstadjes terug te vinden, zoals Hellevoetsluis en Brielle, gelegen op strategische plekken aan de belangrijke waterwegen.

Oostvoorne en Rockanje vormen samen de belangrijkste kustdorpen van het eiland, in de luwte van de duinen. Verder is er nog een aantal kreek- en polderdorpen te vinden op het eiland, zoals Tinte.

Zowel in het landschap als binnen de kernen is een rijke cultuurhistorie terug te zien. De cultuurhistorische waarden van de kernen bepalen de identiteit van de kernen en vormen (potentiële) aantrekkelijke trekpleisters voor bezoekers in de stadjes, dorpen en het landschap.

maandelijks buurtgenoten bij het boodschappen doen of een doktersbezoek. Het merendeel van de inwoners is tevens bereid om met de gemeente mee te denken en om te praten over de toekomst van de gemeente. Dit geldt voor alle leeftijdsgroepen en opleidingsniveaus en is daarmee breed gedragen.

Dorpsactiviteiten en evenementen De gemeente Westvoorne valt op door de relatief vele dorpsactiviteiten en evenementen die er worden georganiseerd. Iets wat erg wordt gewaardeerd. Binnen de gemeente worden jaarlijks ongeveer 70 evenementen georganiseerd in verschillende soorten en maten en met een verscheidenheid aan functies. Rockanje, Oostvoorne en Tinte hebben - naast incidentele festiviteiten - alle drie hun eigen jaarlijks terugkerende evenementen op het gebied van sport, cultuur en vermaak, zowel binnen als buiten. Bijvoorbeeld de Bos en Burcht Fair, de Lampionoptocht, de wielerronde, Rockanje Live, Rockanje Cross en het jaarlijkse zomerfeest in Tinte. De evenementen dragen bij aan de levendigheid, het imago, de economie en het woonplezier in de dorpen en hebben een stimulerende gezelligheid, saamhorigheid, ontmoeting en ontspanning.

Relatief hoog voorzieningenniveau Voorzieningen in Rotterdam zorgen ervoor dat niet alle voorzieningen ook in de kernen hoeven te zijn (je bent als bewoner immers zo in de stad). De grote recreatieve aantrekkingskracht van de kernen in Westvoorne heeft, met name in Oostvoorne en Rockanje, echter voor een relatief hoog lokaal voorzieningenniveau gezorgd. De detailhandel is in beide dorpen gericht op de dagelijkse boodschappen. In beide dorpen zijn ook verschillende maatschappelijke voorzieningen zoals sport, onderwijs en zorg aanwezig. Tinte is een wat kleinere kern waar enkele sociaal-maatschappelijke basisvoorzieningen aanwezig zijn, die zoveel mogelijk zijn geclusterd. Westvoorne is een zeer aangename gemeente om in te wonen. Er wonen ruim 14.000 inwoners, merendeels in de dorpen Oostvoorne, Rockanje en Tinte. Oostvoorne en Rockanje zijn groene dorpen, gelegen te midden van fraaie landschappen en natuurgebieden op de rand van duin en polder. Je loopt of fietst zo door de duinen naar het strand of juist de polders in. Tinte is een kleine kern op het kruispunt van dijken in de oude zeekleipolders, middenin het agrarisch polderlandschap. Al met al is het prettig wonen in de kernen in Westvoorne. In alle kernen wordt dit nadrukkelijk meegegeven.

Mensen voelen zich sterk verbonden met het dorp waarin ze wonen en hun leefomgeving. Ruim de helft is actief bij verenigingen of organisaties in de dorpen. Vooral bij sportverenigingen en/of vrijwilligersorganisaties. Ruim een derde van de inwoners is sterk betrokken bij de buurt en heeft bijna dagelijks contact met buurtgenoten. Een even groot aandeel helpt bijna

19

Landschappelijke positionering bepalend voor de dorpsidentiteit 2.2. Stevige ankers in het landschap Ondanks de vele overkoepelende kwaliteiten die de kernen binnen de gemeente Westvoorne met zich meedragen, zit er ook een duidelijk kleurverschil tussen de kernen. Oostvoorne, Rockanje en Tinte hebben ieder een eigen herkenbare identiteit, die voor een deel voortkomt uit de landschappelijke onderlegger. De ligging aan en op verschillende landschapstypen maakt dat de identiteit van de dorpen contrasten met zich meedragen.

De kernen zijn op een eigen manier verweven en verankerd met het omliggende landschap door lange lijnen, die dorp en natuur met elkaar verbinden. Fiets- en wandelroutes verknopen de kernen met het buitengebied en verbinden de rijkdom van bijzondere plekken in het dorp en de verhalen die daarbij horen.

Oostvoorne ligt ingebed in de binnenduinrand en is met statige lanen, landgoederen en groene villawijkjes vergroeid met het omliggende landschap. Het heeft een lange historie met recreatie en toerisme en als gevolg daarvan een mondain karakter. Door de verzanding van de kust is het dorp de directe verbinding met het strand verloren en is het kustlandschap verder vernatuurlijkt. Rockanje is ontstaan op de rand van de oude zeekleipolders als een agrarisch lintdorp op een dijk bij een oude kreek (nu Meertje de Waal). Het dorp heeft zich in de loop van de tijd steeds meer georiënteerd op het strand, waardoor er in en langs de duinen de strandrecreatie is ontstaan. Het dorp kent echter nog steeds twee gezichten; groene woonwijken in de polder en langs het krekengebied en de lommerrijke villawijken en recreatieterreinen in de duinen aan het strand. Tinte is echt een polderbuurtschap, een agrarische lintbebouwing op een systeem van dijken aan weerszijden van een kreek (de Strypsche Wetering) die naar elkaar zijn toegegroeid. Langs het lint is een aantal plekken ontstaan. Vanuit het lint van Tinte zijn er doorzichtjes op het open polderlandschap.

20

21

ontstaansgeschiedenis Oostvoorne 2.3. Hoe is Oostvoorne ontstaan? Oostvoorne is ontstaan op een strategische plek bij een monding van rivieren en kent een sterk landschappelijk karakter. Het dorp ligt met haar voeten in de duinen en bevindt zich met het hart van de kern in het zanderijengebied. Aan de oostkant van de kern liggen de zeekleipolders, waar een deel van de uitbreidingswijken zich in de loop van de tijd hebben gevormd. Binnen de kern overheerst het gevoel van de binnenduinrand, met landgoederen, bomenlanen en houtwallen. De Burcht van Voorne (in de volksmond Jacobabucht) vormde in de 12de eeuw het eerste kenmerk van de nederzetting. Het centrum van Oostvoorne, bestaande uit de kerk en het Kerkplein, heeft zich met de tijd genesteld in het landschap. Net als de omliggende gehuchten Heveringen, Strype en Stuifakker. Langzaamaan ontstond er een weefsel van aan elkaar gegroeide gehuchten, linten, landgoederen (zoals het Mildenburgbos, Kooijzicht, Olaertsduyn en ’t Reigersnest) en bomenlanen, met in het midden het centrum. Deze bomenlanen, samen met de groene voortuinen en landgoederen, bepalen nog steeds sterk het groene, lommerrijke karakter van Oostvoorne. Vaak werden eerst de lanen aangelegd en groeide daarna het dorp geleidelijk langs deze lanen verder. Zo is het kleinschalige en afwisselende bebouwingsbeeld van het dorp ontstaan.

Het groen van de lanen, voortuinen en landgoederen zorgt voor samenhang en een uitgesproken groen karakter. Met de komst van de landgoederen en de villa’s werd Oostvoorne ontdekt als buitenplek. Na de aanleg van de tramlijn in 1906 tussen Rotterdam en de Oostvoornse kust werd Oostvoorne ontdekt door strandtoeristen en versnelde dit. Het dorp groeide in de twintigste eeuw uit tot een mondaine badplaats met hotels langs de boulevard, vakantiehuizen, wandelroutes en strandtenten. Het was een geliefde badplaats en pleisterplaats voor de ‘gegoede’ burgerij.

22

Met de aanleg van de Deltawerken (de Brielse Meerdam richting Europoort en daarna de Brielse Gatdam richting de Maasvlakte) en de Maasvlakte is de natuurlijke dynamiek voor de kust verdwenen en is de afstand tussen het dorp en de zee steeds groter geworden. Oostvoorne heeft langzaam haar directe connectie met het strand verloren. Daarvoor in de plek is de natuur weer belangrijker geworden. Het toeristische strand aan zee maakte met het ontstaan van het Groene strand en de Slikken van Voorne weer plaats voor een meer natuurlijker strand. Door de aanleg van de Brielse dam ontstond ook de Jachthaven aan het Oostvoornse Meer die er, samen met de uitbreiding van de verblijfsrecreatie binnen het Kruiningergors, voor zorgde dat deze plek een toeristische bestemming net buiten de kern werd. Door de tijd heen is het dorp steeds verder gegroeid, soms ten koste van het landschap. Zo is de binnenduinrand steeds verder verstedelijkt. Ook vonden er uitbreidingen plaats in de Oostpolder en werd de N218 aangelegd. Vandaag de dag is Oostvoorne een aantrekkelijke buitensportplaats en natuurlijke kustbestemming voor de meer actieve recreant. Het is een plek waar je kunt kitesurfen, wandelen, paardrijden of fietsen, maar ook een geliefde plek om te (gaan) wonen, rijk aan historie en authenticiteit.

Al is het voor de jeugd niet eenvoudig om er te blijven wonen qua huizenprijzen, werk en voorzieningen voor jongeren. Daardoor is het dorp momenteel sterk aan het vergrijzen.

23

Raamwerk van waardevolle cultuurhistorische/landschappelijke lijnen en elementen 2.4. Hoe zit Oostvoorne in elkaar? Het raamwerk van cultuurhistorische en landschappelijke lijnen dat ontstaan is, verknoopt het landschap, het centrum en de historische elementen binnen het dorp met elkaar. Op dit moment herkennen we de volgende belangrijke elementen terug: Het raamwerk van historische routes Oostvoorne bestaat uit een raamwerk van historische routes, waarvan er meerdere samenkomen op het Dorpsplein. Dit raamwerk van historische routes verbindt het dorp met het omliggende landschap en het historische dorpshart en zorgt voor samenhang. Het Dorpsplein vormt een vanzelfsprekende ontmoetingsplek. Belangrijke historische routes zijn bijvoorbeeld de Stationsweg/Zeeweg, waar vroeger een tram van Rotterdam naar het Oostvoornse strand overheen reed, de Noordweg, de Voorweg, de Hoflaan, de Zwartelaan, de Noorddijk en de Kleidijk. Maar ook structuren die later, met de komst van de Deltawerken tot stand zijn gekomen of geactiveerd zijn, zoals de Boulevard, de Zandweg/C. Sipkesslag en de Fazantenlaan/Duinlaan. Aan deze lijnen liggen vaak een aantal plekken verknoopt met een historische betekenis. Zo ligt bijvoorbeeld het Wapen van Marion samen met de Koepel Zeeburg verknoopt op het kruispunt van de Zeeweg en de Boulevard.

Lanen, dijken en andere groenstructuren Het dorp kenmerkt zich sterk door identiteitsversterkende laanstructuren die door het hart van de kern heen lopen. De volwassen lanen en groenstructuren binnen het weefsel van Oostvoorne zijn sterk beeldbepalend, zoals langs de Fazantenlaan, Zandweg, Noordweg en Zeeweg. De lanen verknopen het centrum van het dorp met de omliggende woonbuurten in het zanderijengebied en de villawijken in de duinen. De groene sfeer binnen het dorp wordt versterkt door de groene tuinen en hagen langs de oude smalle weggetjes.

24

Vanuit de oostkant van het dorp verbinden de dijken het dorp met de polder, zoals de Molendijk, de Kleidijk en de Rietdijk. De dijken verknopen de woonwijken ‘op het klei’ binnen de kern met de polders en worden soms versterkt door waterstructuren die het karakter van de polder weerspiegelen. In Oostvoorne bevinden zich daarnaast in verschillende woonbuurten rondom het centrum parken en plantsoenen die het groene karakter van Oostvoorne versterken. De Lanen, dijken en andere groenstructuren binnen Oostvoorne verbinden het dorp met het landschap. Daarnaast is in en om het dorp ook een aantal karakteristieke landgoederen aanwezig zoals het Mildenburgbos en Kooysigt. Het Mildenburgbos (ook wel landgoed Mildenburg) is voornamelijk belangrijk voor het dorp, omdat het direct tegen het historische centrum aan ligt. Het dorp wordt omarmd en is sterk verweven met het natuurlijk kustlandschap en de polder. Het strand en de meren vormen een attractie voor de toeristen. Het uitgestrekte duinlandschap is vooral een avontuurlijk wandelgebied en de open polders vooral aantrekkelijk zijn voor fietsers. Een aantrekkelijk historisch centrum Het centrum van Oostvoorne concentreert zich rondom het Dorpsplein, de Stationsweg, het Kerkplein en de Burcht.

In het centrum zijn verschillende (dag)winkels, horeca, supermarkten en andere voorzieningen aanwezig, waardoor het een plek vormt waar mensen samenkomen. Het centrum van Oostvoorne ligt tegen het Mildenburgbos aan, waardoor je vanaf het Kerkplein zo Landgoed Mildenburg in kunt wandelen. Historische lanen verbinden het centrum met het omliggende landschap en het strand.

25

Het centrum kan worden beschouwd als een charmant en authentiek dorpshart. Het Kerkplein en de Burcht zijn twee belangrijke historische ankers en belangrijke blikvangers binnen het historische centrum van Oostvoorne, waaromheen zich fraaie historische panden bevinden. Maar ook het cultureel centrum ‘De Man’ is van oorsprong een markante plek binnen het dorpscentrum. Het centrum van Oostvoorne kenmerkt zich door een kleinschalige opzet met dorpse bebouwing, afwisselend groen, informele doorsteekjes, zichtlijnen en bijzondere hoekpanden. Tegelijkertijd is het centrum door de kleinschaligheid en afhankelijkheid van groen in de openbare ruimte en tuinen ook kwetsbaar. Nieuwe ontwikkelingen vragen om een zeer zorgvuldige inpassing om te voorkomen dat het hoogwaardige beeld van het dorpshart verrommelt.

is een plek waar verschillende voorzieningen aan elkaar zijn gekoppeld. Het heeft een ruime ontmoetingsruimte (muziek, bewegen), een sporthal, een oefenruimte en een zwembad. In het centrum van Oostvoorne ligt het Cultureel Centrum De Man met een bibliotheek en een kleine theaterzaal, die wordt gebruikt voor bijeenkomsten en vergaderingen. De overige sportaccommodaties liggen met name aan de randen, zoals de voetbalvelden en de tennis.

Villawijken, woonbuurten en bedrijventerreinen Aan de west- en zuidzijde van de kern liggen de villawijken en landelijke woonlinten in de duinen en de zanderijen. De zanderijen typeren zich door een kleinschalig, halfopen landschap bestaande uit bebouwingslinten, boomgaarden, kassen, (paarden)weides, akkers, bosjes en houtwallen als overgangslandschap tussen de duinen en de polders. Aan de oostzijde van het dorp liggen groene woonwijken, een bedrijventerrein en concentratiegebieden van glastuinbouw in de polders op ‘de klei’. In dit gebied vind je, door de lagere ligging van de polders, meer waterstructuren terug. Het centrum van Oostvoorne kan gezien worden als een interessante knoop en een bindende schakel tussen de duinen en de polders. In de wijken en woonbuurten van Oostvoorne ligt tevens een aantal voorzieningen waaronder onderwijs, zorg en sport. Scholenlocaties liggen verspreid over de wijken en buurten en sommige scholen zijn toe aan vernieuwing. Binnen de kern zijn verschillende huisartsen, tandartsen, fysiotherapeuten en andere zorgverleners aanwezig. In seniorencomplex de Leemgaarde wordt tevens zorg aangeboden. Aan de zuidrand van het dorp bevindt zich de multifunctionele accommodatie de Meander. De Meander

26

27

03

KERNKWALITEITEN EN OPGAVEN

KERNKWALITEITEN EN OPGAVEN 3.1. Kernkwaliteiten van Oostvoorne De verdere ontwikkeling van Oostvoorne begint natuurlijk met het vastleggen van de dingen die we niet willen veranderen, maar juist willen versterken; de kernkwaliteiten van het dorp. Uit de gebiedsanalyse en de Dorpsdialoog, die is samengesteld met de inwoners, ondernemers, gasten en organisaties, zijn zeven kernkwaliteiten voor Oostvoorne naar voren gekomen. De kernkwaliteiten geven aan waarin Oostvoorne zich onderscheidt van de andere dorpen in haar omgeving. De volgende kernkwaliteiten zijn benoemd: Aantrekkelijk landschap om de hoek De landschappen rondom Oostvoorne kunnen worden gezien als een van de belangrijkste kernkwaliteiten van het dorp. De natuur nodigt uit om te bewegen, te sporten en te recreëren. Het groen draagt daarnaast bij aan de gezondheid van de bewoners. Belangrijke natuurgebieden voor Oostvoorne zijn onder andere de Voordelta met de Slikken van Voorne, het Groene Strand en de Groene Punt richting Rockanje en het Voornes Duin met haar verscheidenheid aan duinvalleien, grote bosgebieden, duinmeren, kleine poelen, moerassen en duingraslanden. In Oostvoorne bevinden zich in het Voornes Duin, Het Breede Water en het Mildenburgbos. In de zanderijen ligt nog aantal landgoederen in de overgang naar de polders, zoals landgoed Kooysight en Kranenhout.

De zanderijen Stuifakker, Helhoek zijn door de ligging direct achter de duinen dan ook een aantrekkelijk gebied om te wonen en ook om te recreëren. De zeekleipolders, die achter de zanderijen liggen, vormen met de historische polderdijkstructuren in dit gebied een fijn gebied voor fietsers.

30

03

Groene woonomgeving Groene parken, lanen, landgoederen, buitenplaatsen, plantsoenen en groen in tuinen langs smalle weggetjes zijn sterk beeldbepalend voor de villawijken en woonlinten in de duinrand en de zanderijen van Oostvoorne. Maar ook de waterstructuren, dijklichamen, parken en plantsoenen in de woonbuurten op de zeekleigronden. Het groen in de kern verbindt het dorp met het omliggende landschap en het centrum en vormen een belangrijk onderdeel van de groene lommerrijke identiteit van Oostvoorne.

Rijke historie, overal zichtbaar Het cultuurhistorische karakter van de kern is in de loop van de jaren in relatief goede staat gebleven. Het gevoel van allure, kleinschaligheid en authenticiteit overheerst. Het netwerk van lange lijnen verknoopt verschillende historische objecten binnen en buiten het dorp aan elkaar, zoals de kerk, de burcht, De Man, de bunkers van de Atlantikwall, Koepel Zeeburg, de Korenmolen, Het Wapen van Marion en de oude landgoederen. Aantrekkelijk centrum met rijke architectuur en historie In het dorpscentrum zijn nog diverse historische, markante pandjes met een fijnmazige bebouwingskorrel te vinden die allure uitstralen. Het charmante historisch centrum van Oostvoorne vormt met de aanwezigheid van de Burcht, de Kerk, het Dorpsplein, De Man, de (dag)winkels, de horeca en de supermarkten de belangrijkste ontmoetingsplek van het dorp, waar mensen samenkomen. Hier is ook ruimte voor activiteiten en evenementen zoals de weekmarkt. Het centrum van Oostvoorne is met de directe ligging aan het Mildenburgbos in potentie een perfecte uitvalsbasis om het landschap in te trekken.

31

DOOR U MEEGEGEVEN WENSEN EN OPGAVEN

Input dorpsdialoog

Oostvoorne

“Bestaande Bestaande kwaliteit van natuur en groen behouden en versterken: versterken aanpakken blauwalg; watersport meer op de kaart zetten en kleine geluksmomenten in de natuur toevoegen.”

“Betaalbare Betaalbare woningen voor senioren en starters: starters één en twee gezinswoningen in de centra (zowel huur als koop), jongere uitbreidingen in de polder missen het landschap als onderlegger.”

“Speelvoorzieningen Speelvoorzieningen / ontmoetingsplekken voor de jeugd en senioren: senioren meer speelplekken en ontmoetingsplekken, voorzieningen voor de jeugd 6-12 en ouderen vooral in het centrum positioneren, behoefte aan een kroeg voor jongeren (poolcafé gesloten) en een multifunctionele huiskamer voor senioren.”

“Energie: Energie: duurzaam ontwikkelen nieuwbouw, zonnepanelen op daken bedrijven Pinnepot.”

32

Rockanje

“Verlevendigen Verlevendigen dorpscentra: dorpscentra breder aanbod en betere kwaliteit winkels, winkels niet laten verdwijnen, leegstaande panden aanpakken, kwaliteit horeca verbeteren (veel van hetzelfde), heringerichte dorpsplein is een gemiste kans: mist aantrekkingskracht en verblijfskwaliteit (meer terrassen en ontmoetingsplekken toevoegen).”

“Voorzieningen Voorzieningen op peil houden (vooral behouden wat er is): is) bereikbaarheid zorg aan huis verbeteren, nieuw onderkomen voor het Zeemanshuis.”

“Verkeersveiligheid, parkeren, bereikbaarheid en verkeersdoorstroming: verkeersdoorstroming hard rijdend verkeer in de kern, oversteekbaarheid/verkeersveiligheid Stationsweg (30km) is een aandachtspunt, sluipverkeer toeristen door woonwijken, parkeren dorpsplein weghalen, toegangswegen onder druk door nieuwe uitbreidingen.”

Een goed maatschappelijk voorzieningenniveau binnen de kern met de stad naast de deur Binnen de“Verlevendigen dorpsgemeenschap van Oostvoorne een aantal Verlevendigen dorpscentra dorpscentra: relatie is tussen het maatschappelijke strand en het dorpshart verbeteren, winkels en voor speciaal voorzieningen aanwezig, zoals drie basisscholen, een school “Bestaande Bestaande kwaliteit van natuur en horeca meer clusteren rondom het Dorpsplein, groen behouden en versterken: versterken relatie onderwijs, een peuterspeelzaal, de buitenschoolse opvang (BSO), het heringerichte dorpsplein is een gemiste kans: tussen de kerk, de Merel, Dorpsplein Cultureel Centrum De Man (waarin tevens een bibliotheek is gevestigd), het verlevendigen (meer terrassen en verblijfsen landschap mist; het dorp is erg multifunctioneel centrum De Meander,voor voetbal, tennis, woonzorgcentrum kwaliteit), meer activiteiten de bewoners naar binnen gekeerd.” De Leemgaarde, aantal diverse zorgvoorzieningen. Door (ook in een najaar en speeltuinen de winter), en evenementen te focus toeristen, zondags is o.a. de Plusen detailhandel het ruimeveel aanbod vanop maatschappelijke basisvoorzieningen (voorboodschappen, een toeristische kustplaats een is dat gericht opgesloten de dagelijkse is Oostvoorne fijne plek om te niet wenselijk), betere samenwerking tussen wonen.

Oostvoorne is dan ook een dorp waar je prettig in op kunt groeien ondernemers onderling en met gemeente.” en oud kunt worden. Daarnaast biedt de Hofwei in Oostvoorne ruimte aan “Betaalbare Betaalbare woningen voor senioren en starters: starters grootschaligere evenementen. één en twee gezinswoningen in de centra Met name voor de jeugd is de aanwezigheid, de nabijheid en de (zowel huur als koop).” bereikbaarheid van grootschaligere voorzieningen in de stad echter van groot belang. Voor middelbaar- enop hoger of voor een avondje “Voorzieningen Voorzieningen peil beroepsonderwijs houden (vooral beuit is met name Rotterdam een belangrijke stad. Ook met houden wat er is): is) tweede (budget)super- het oog op de markt is (bewoner kunnenhet ziekenhuis. werkgelegenheid enwenselijk de aanwezigheid vanmoet bijvoorbeeld

“Verkeersveiligheid, parkeren, bereikbaarheid en verkeersdoorstroming: verkeersdoorstroming Dorpsweg verkeersveilig maken, parkeerplaatsen Dorpsplein weghalen, Rondom de 1e slag de veiligheid vergroten en overlast in de wijken verminderen (parkeren).”

kiezen), behoefte aan woonzorgcentrum depotenties zorg is te groot).” Recreatie en(afstand toerismetot biedt voor winkels en horeca in centrum

De natuurgebieden rondom Oostvoorne, maken dat het dorp een prettige uitvalsbasis is voor recreanten en toeristen. Door diversiteit aan landschappen is het mogelijk om verschillende activiteiten te combineren, zoals paardrijden, “Speelvoorzieningen Speelvoorzieningen wandelen, fietsen, kitesurfen, spelen,/ ontmoetingsmountainbiken en hardlopen. In plekken voor de jeugd enbreakfasts senioren en senioren: meer Oostvoorne zijn diverse hotels, bed and campings te vinden. Met speelplekken en ontmoetingsplekken, name door de aanwezigheid van recreatiegebied Kruiningergors, is Oostvoorne voorzieningen voor de jeugd 6-12.” naast het brede aanbod van dagrecreatie, ook een interessante bestemming geworden om langer te verblijven. Recreanten en toeristen hebben gezorgd voor een relatief hoog voorzieningenniveau van winkels en horeca in het centrum. Dit biedt potentie om het niveau in stand te houden.

Zelfredzame bevolking De bewoners van Oostvoorne zijn relatief zelfredzaam en nog vaak fit op latere leeftijd. Veel senioren in het dorp blijven tot op latere“Verlevendigen leeftijd zelfstandig Verlevendigen dorpscentra er zijn nu dorpscentra: meerdere ontmoetingsplekken (Veren wonen. “Bestaande Binnen het dorp weet van mennatuur zich, alsen dat nodig is, te mobiliseren en met Bestaande kwaliteit gebouw Tintestein, kerkje, Weidehof) eigen middelen of door middel van hulp van anderen, dingen voor elkaar te groen behouden en versterken: versterken ligt het hart? Colinslandsedijk aanhele en toegankelijk vanerg debetrokken en verbonden met krijgen. beleven De bewoners zijn over hetmaken algemeen één dorp van te maken.” polder (struinpaden het dorp. Vooralen in de hetWetering verenigingsleven is men en erg actief. suppen).” Desalniettemin mogen we de kwetsbare bewoners die wel ondersteuning nodig hebben, zoals ouderen, inwoners met een beperking of gezinnen met een kleinere portemonnee, niet vergeten. Hiervoor zijn verschillende “Voorzieningen Voorzieningen op peil houden (voor sociaalmaatschappelijke organisaties binnen de kern aanwezig.

behouden wat er is): is) Tintestein afron (sporthal), wens om een buurtwinke reeds gerealiseerd.”

“Betaalbare Betaalbare woningen voor senioren en starters: starters goedkope huurwoningen voor jongeren die willen 3.2. Opgaven Oostvoorne blijven hangen,voor of (in de toekomst) ouderen die hier hun hele leven willen blijven wonen (opties: Hoewel Oostvoorne veleofkwaliteiten heeft weten te behouden, is er ook leegstaande boerderij de Odiaan).”

een aantal maatschappelijke trends die op het dorp afkomen en waar in de “Verkeersveiligheid, parkeren, b toekomst rekening mee dient te worden gehouden. Een aantal zaken spelen heid en verkeersdoorstroming: op dit moment al. “Speelvoorzieningen Speelvoorzieningen / ontmoetingsplekken

van doorgaand verkeer door he voor de jeugd en senioren: senioren meer plekken voor (hard rijden), wens voor een bu de jeugd creëren, huidige speelgelegenheden Daarnaast is er ook een aantal specifiekere opgaven uit het participatieproces belbus, te weinig parkeerplekke de jeugd vernieuwen.”de lokale organisaties en overige met devoor bewoners, de ondernemers, Weidehof.”

betrokkenen naar voren gekomen. In vele gevallen zijn deze te relateren aan de grootschaligere opgaven. Ook hebben we ideeën en wensen opgehaald. Uit de dorpsdialoog is duidelijk naar voren gekomen dat de meeste mensen in “Gemeente mag wel iets meer onders het dorp eigenlijkenergieopwek best tevreden zijn over Oostvoorne. De resultaten hebben “Energie: Energie: kassencompexen opzoek naar een juiste balans”. we samengebracht in eende poster die terug te zien is op de pagina hiernaast. Op gebruiken binnen kern.” basis van de analyse van de grotere trends en ontwikkelingen en de resultaten uit de dorpsdialoog zijn de volgende opgaven benoemd:

33

Trend - Vergrijzing, ontgroening en verdunning De vergrijzing, die haar hoogtepunt rond 2040 bereikt, heeft vooral gevolgen voor de vraag naar seniorenwoningen en woon-zorgcomplexen en de recreatiebehoefte. De vergrijzing is in Westvoorne relatief sterk ten opzichte van andere gemeenten op Voorne-Putten, net als de ontgroening. Om ontgroening tegen te gaan is het belangrijk rekening te houden met de vestigingsfactoren voor jongeren (voorzieningenniveau, woonkwaliteit, bereikbaarheid). Ook met oog op vergrijzing dienen er voldoende (zorg)voorzieningen op een bereikbare afstand en toepasselijke woonvormen beschikbaar te zijn. Daarnaast is sprake van woonverdunning. Dit betekent dat per woning gemiddeld minder mensen wonen. Het gevolg hiervan is dat zelfs bij een gelijkblijvend inwonertal, toch extra woningen moeten worden gebouwd om aan de vraag te voldoen. Door de vergrijzing waar we (de komende jaren) mee te maken hebben, is ook direct de zorgvraag en de zorgbehoefte gestegen. Dit vraagt aandacht voor een collectieve gedachteverandering die leidt tot een nieuwe vorm van gemeenschapszin. Door de decentralisatie van zorgtaken naar de lokale overheid ligt hier ook een opgave voor de gemeente. Men komt steeds minder vaak in aanmerking voor intramurale zorg. De drempel neemt toe en men komt in een steeds slechtere staat binnen.

Vooral senioren met onvoldoende steun vanuit eigen kringen zijn kwetsbaar.1

34

Trend - Veranderende woningbehoefte Op het moment is er, parallel aan de bovenstaande ontwikkelingen, op landelijk niveau een enorme vraag naar woningen. Westvoorne moet dan ook een bijdrage aan de regionale woningvraag leveren. Binnen de drie kernen dienen er de komende jaren, binnen de huidige contouren van de gemeente, tussen de 700 en 1100 woningen te worden bijgebouwd (afhankelijk van de behoefteramingen van de provincie). 35% hiervan dienen sociale woningen te zijn. Op Voorne-Putten is er een grote vraag naar betaalbare eengezinswoningen voor senioren, jongeren en starters.1

Opgaven De kern Oostvoorne is sterk vergrijzend. Voor Oostvoorne betekenen de twee bovenstaande ontwikkelingen, die sterk met elkaar in verband staan, dat er meer behoefte is aan betaalbare seniorenwoningen, maar dat er ook voor starters en jongeren genoeg betaalbaar woonaanbod moet zijn binnen de kern om in de toekomst in Oostvoorne te kunnen blijven wonen. De belangrijkste zoektocht voor Oostvoorne is daarbij de vraag waar deze woningen een plek zullen moeten krijgen binnen de huidige contouren van de kern. Tijdens gesprekken die

realiseren van betaalbare, kleinere woningen voor één en tweepersoonshuishoudens is een van de belangrijkste opgaven die binnen de kern Oostvoorne is meegegeven vanuit de dorpsdialoog. Er is meer variatie nodig in de bouw om het aantrekkelijk te houden voor nieuwe inwoners. Bewoners worden daarbij graag geïnformeerd en betrokken. Op de langere termijn betekent de vergrijzing voor Oostvoorne ook dat er meer villa’s zullen vrijkomen door vertrekkende ouderen. Voor jongere gezinnen die zich in Oostvoorne willen vestigen zijn deze niet altijd betaalbaar. Tijdens de dorpsdialoog is het verbeteren van de woondoorstroming en het realiseren van betaalbare woningen voor jongere gezinnen tussen de 30 en de 40 jaar aangekaart als opgave. Binnen Oostvoorne is de bouw van woningen voor mensen met een gemiddeld of lager inkomen en voor jongeren en ouderen om allerlei redenen tot nu toe wat achter gebleven; het woonsegment is relatief hoog. Door de woningbouwopgave is er een mogelijkheid om hier op in te spelen. De zorgbehoefte aan huis groeit in Oostvoorne. Met name (dag) winkels, supermarkten en zorgvoorzieningen dienen goed bereikbaar te blijven voor senioren. Tijdens de participatie is de afstand tot de gemeentelijke en sociale voorzieningen voor 65-plussers meegegeven als een aandachtspunt. Met het oog op de zorg ziet men graag dat de bereikbaarheid aan huis wordt verbeterd.

“Het gaat er niet om dat we nog

gevoerd zijn, heeft men aangegeven dat nieuwe ontwikkelingen niet ten kosten mogen gaan van de kwaliteiten van het dorp (het groen, de kleinschaligheid en de authenticiteit). Het

meer zorgvoorzieningen nodig hebben, maar vooral dat we behouden en verbeteren wat er nu is.” Sociaal maatschappelijke organisaties zouden daarbij meer met elkaar moeten optrekken

om dubbelwerk te voorkomen. Om Oostvoorne aantrekkelijk te houden voor de jeugd en de ontgroening zoveel mogelijk tegen te gaan, dienen naast de bovenstaand genoemde voorzieningen ook het onderwijs en de sportclubs voor de jeugd goed bereikbaar te blijven. Vanuit de dorpsdialoog is de wens naar voren gekomen om de kwaliteit van het onderwijs op orde te houden, wanneer nodig te bundelen en de verouderde schoolpanden te vernieuwen. Het clusteren van voorzieningen wordt als meerwaarde gezien.

Trend - Individualisering, gemeenschapszin, samenwerking en vereenzaming De laatste decennia is een individualisering van de samenleving opgetreden. Beleidsmakers maken zich soms zorgen om de sociale cohesie. Ook al is er naast individualiteit een hang naar meer gemeenschapszin, is de keuzevrijheid nog steeds bepalend en verwacht de overheid meer inzet van bewoners. De participatiemaatschappij vraagt veel van mensen en het is daarom van belang dat de gemeente passende ondersteuning biedt. Door de individualiserende maatschappij neemt de vereenzaming onder de bewoners toe. Met het oog op het langer thuis wonen van senioren zet deze trend zich verder door. Maar ook onder de jeugd, onder andere door het toenemend gebruik van sociale media en de digitalisering.1

35

Opgaven Voor Oostvoorne betekent de bovenstaande ontwikkeling een toenemend belang van het dorpscentrum als plek voor ontmoeting en levendigheid. Het verlevendigen van het dorpscentrum is een van de belangrijkste opgaven die tijdens de participatie is opgehaald. Een belangrijk geluid dat vanuit Oostvoorne werd meegegeven is dat men het centrum zou willen verlevendigen door middel van een breder aanbod (er is veel van hetzelfde) en een bredere kwaliteit van winkels en horeca. Het heringerichte Dorpsplein wordt over het algemeen erg gewaardeerd. Echter vindt een groot deel van de mensen dat het Dorpsplein levendiger mag worden. Het toevoegen van terrassen of zitplekken op het Dorpsplein zou de ontmoetingsfunctie van het centrum volgens velen kunnen versterken. De gemeente kan dit stimuleren. Met oog op ontmoeting is er voor de jongere jeugd 6-12 jaar behoefte aan kwalitatief goede speelplekken. De oudere jeugd hecht waarde aan het vaker organiseren van evenementen rondom muziek (ook in de winter). Specifiek zijn de ‘Caribbean Night’ en ‘Music Night’ genoemd als evenementen die een goede aanvulling zouden zijn op het huidige aanbod. Senioren in het dorp geven aan behoefte te hebben aan een laagdrempelige ontmoetingsplek.

36

Trend - Mobiliteit De mobiliteit neemt toe doordat mensen zich over steeds grotere afstanden verplaatsen. Daarmee is het voorzieningenen woonvraagstuk sterker een regionaal vraagstuk geworden. Daarentegen is er ook een - door de vergrijzing - groeiende groep die minder mobiel is en die juist meer op de woonplaats gericht zal zijn. Ook jongeren vragen om een andere aanpak van het mobiliteitsvraagstuk, met name diegenen die niet beschikken over een (eigen) auto.1

De digitalisering biedt mensen daarnaast de mogelijkheid voorzieningen en goederen vanuit huis aan te spreken. Onlineshoppen is sterk toegenomen, waardoor winkels en horeca

Trend - Winkelen wordt vaker onderdeel van een totaalbeleving van dorpscentra We zien dat winkelen en zelfs boodschappen doen, steeds vaker het vertrekpunt wordt voor een dagje uit. De voorzieningen maken steeds meer een onderdeel uit van een totaalbeleving. De nadruk verschuift van spullen kopen naar het opdoen van ervaringen en ontmoeten. Het draait steeds meer om de gezelligheid (mensen kijken, en hapje en een drankje doen, lokale evenementen, activiteiten, historie bekijken, etc.) die moet bijdragen aan de identiteit en de sfeer van het dorp. Winkels worden interessanter voor bezoekers wanneer zij tezamen een weerspiegeling bieden van het karakter van het dorp. Daarbij is er een groeiende belangstelling voor lokaal en authentiek. Goed bereikbare, aantrekkelijke buitengebieden

Opgaven De drie bovenstaande ontwikkelingen zijn herkenbaar in Oostvoorne. Mensen zijn behoorlijk mobiel tegenwoordig, als je een auto hebt kun je voor werk en voorzieningen eenvoudig en snel naar omliggende steden. Dit heeft natuurlijk effect op de voorzieningen in Oostvoorne zelf, die staan soms onder druk. Toch is het belangrijk ervoor te blijven zorgen dat ook Oostvoorne zelf een goed en gevarieerd voorzieningenniveau behoudt, omdat er ook mensen zijn die minder mobiel zijn of digitaal niet altijd uit de voeten kunnen. Ook het winkelen staat in Oostvoorne flink onder druk. Toch is het belangrijk ervoor te blijven zorgen dat ook in Oostvoorne zelf een goed en gevarieerd voorzieningenniveau aanwezig blijft, omdat er ook mensen zijn die minder mobiel zijn of digitaal niet altijd uit de voeten kunnen. Het winkelaanbod in Oostvoorne wordt erg gewaardeerd, maar in de toekomst zullen er naar verwachting minder winkels zijn. De opgave is om toch een aantrekkelijk, levendig en vitaal centrum te behouden. Door het centrum compact te houden en meer menging met andere voorzieningen als horeca, zorg, dienstverlening, etc. op te zoeken. Het vitaal houden en verlevendigen van het centrum is één van de belangrijkste opgaven die binnen de gesprekken met de bewoners, de ondernemers en andere partijen is genoemd. Er is een sterke wens om voorzieningen een impuls te geven en om

onder druk staan. Steeds meer fysieke winkels verdwijnen. De digitalisering en de schaalvergroting hebben in de winkel- en supermarktbranche een zwaardere concurrentie voor de lokale

(met name de kustgebieden) en dorpen zijn daarbij in trek als recreatie-/vakantiebestemming buitenhuis of woonlocatie voor thuiswerkers en actieve senioren.2

meer gezelligheid en ontmoeting te stimuleren. Men geeft aan dat de aanwezigheid van de auto in centrum (waar natuurlijk alles samenkomt) overlast veroorzaakt met oog

Trend - Digitalisering en schaalvergroting De digitale revolutie heeft op veel terreinen invloed. Zo kan het de toename van de mobiliteit juist verminderen door de toepassing van internet, e-mail en domotica, etc., waardoor personeel en zelfstandigen vanuit huis kunnen werken en niet de weg op hoeven. Dit kan van invloed zijn op de verkeersdrukte op de wegen. Voor Oostvoorne met haar aantrekkelijke (woon) omgeving biedt de digitalisering kansen om bijvoorbeeld zzp’ers aan te trekken. De impact van technologische ontwikkelingen, ook in het bedrijfsleven, zal in de toekomst alleen maar groter worden.

detailhandel en uiteindelijk leegstand van winkelpanden tot gevolg. Daarnaast is schaalvergroting ook aan de orde op andere vlakken, zoals in het sociaal-maatschappelijk veld (zorg, scholen, voorzieningen), bij supermarkten en in de agrarische en andere economische sectoren. Winkels en maatschappelijke voorzieningen worden steeds vaker geclusterd met het oog op de kwaliteit, het draagvlak en de mogelijkheid om gebruik te maken van elkaars faciliteiten.1

37

op de verkeersveiligheid en het parkeren. Een wens die vaak genoemd is tijdens de dorpsdialoog, is om de verbinding tussen het Dorpsplein en Burcht van Voorne te versterken. Ook dient er aandacht uit te gaan naar verbindingen met de overige cultuurhistorische waarden, zoals de Duinhuisjes en bunkers, om de totaalbeleving van het dorp interessanter te maken. Het behouden van voorzieningen speelt niet alleen binnen het centrum, maar ook in de rest van het dorp. Daarvoor is de samenwerking van belang. Met spreiding van basisonderwijs in Oostvoorne staat de toekomstbestendigheid van de functies ietwat onder druk. Men geeft dan ook aan het verstandig te vinden dat er een locatie voor een nieuw Integraal Kindcentrum (IKC) wordt gezocht om de kwaliteit van het onderwijs te borgen en voorzieningen te bundelen. Het realiseren van een IKC is vooral belangrijk voor de jongere gezinnen in Oostvoorne.