21 01 06 Brief provincie preventief arhi-toezicht 2021

Gedeputeerde Staten Afdeling Bestuur Bureau Bestuurlijke Zaken en Toezicht Postbus 90602 2509 LP Den Haag 070 - 441 66 11 www.zuid-holland.nl Datum

Zie verzenddatum linksonder

De Raad en het college van burgemeester en

Ons kenmerk

PZH-2020-759891780

wethouders van de gemeente Westvoorne

DOS-2020-0000304

Postbus 550

Uw kenmerk

3235 ZH ROCKANJE

Bijlagen

Onderwerp

Financieel toezicht in verband met herindeling

Geachte burgemeester, wethouders en raadsleden,

Financieel toezicht is gericht op het voorkomen dat een gemeente in een financieel uitzichtloze situatie komt die zij zelf niet kan oplossen. Met het oog hierop beoordelen wij ieder jaar vóór aanvang van het begrotingsjaar of voor uw gemeente regulier (repressief) of verscherpt (preventief) begrotingstoezicht geldt. Dit jaar doet zich een bijzondere situatie voor. Wij hebben kennisgenomen van de raadsbesluiten van 16 december 2020 inzake de vaststelling van het herindelingsontwerp tot samenvoeging van de gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne per 1 januari 2023. Dit betekent dat vanaf deze datum uw en de andere twee gemeenten van rechtswege onder preventief toezicht komen te staan op grond van artikel 21 van de Wet algemene regels herindeling (Wet arhi). De bepalingen van deze wet zijn van toepassing op besluiten van alle bij de herindeling betrokken gemeenten.

Bezoekadres

In deze brief gaan wij eerst in op het preventief arhi-toezicht. Vervolgens informeren wij u over

Zuid-Hollandplein 1

onze bevindingen uit de beoordeling van uw begroting 2021 en bieden wij informatie die wij voor

2596 AW Den Haag

Tram 9 en bus 65

u van belang achten omdat die van invloed kan zijn op de financiële positie van uw of de nieuw te vormen gemeente Voorne.

stoppen dichtbij het provinciehuis. Vanaf station Den Haag CS is het tien minuten lopen. De parkeerruimte voor

auto’s is beperkt.

Preventief arhi-toezicht In artikel 21 van de Wet arhi is een bijzonder toezichtinstrumentarium opgenomen om te voorkomen dat nieuw te vormen gemeente financieel nadeel ondervinden van besluiten van de op te heffen gemeenten. Dit instrumentarium geeft ons de bevoegdheid om voor gemeenten die zijn betrokken bij een herindeling categorieën van besluiten aan te wijzen, die onze goedkeuring behoeven. Het gaat hier om besluiten van de raden en de colleges van burgemeester en wethouders die kunnen leiden tot nieuwe uitgaven, tot verhoging van bestaande uitgaven dan wel tot verlaging van bestaande inkomsten of tot vermindering van vermogen.

1/8

PZH-2020-759891780 dd. 17-12-2020

Ons kenmerk

PZH-2020-759891780

Deze aanwijzing blijft van kracht tot de ingangsdatum van de gemeentelijke herindeling of de datum waarop de minister bepaalt dat het toezicht komt te vervallen (artikel 21 lid 4 Wet arhi).

Besluit In het belang van de nieuw te vormen gemeente Voorne hebben wij besloten voor de hierna te noemen (categorieën van) besluiten van de bevoegdheid, als bedoeld in artikel 21, lid 2 van de Wet arhi, gebruik te maken. Wij treden als het ware op als belangenbehartiger/bewaker van de financiële positie van de nieuw te vormen gemeente Voorne.

Ter goedkeuring in te zenden besluiten in het kader van het arhi-toezicht Wij hebben de volgende (categorieën van) raads-/ collegebesluiten aangewezen die onze goedkeuring behoeven: -

De programmabegroting;

-

De begrotingswijzigingen hoger dan € 100.000,-;

-

Mutaties in reserves en voorzieningen die (nog) niet in de begroting zijn verwerkt/opgenomen;

-

De besluiten met betrekking tot resultaat bestemming jaarrekening;

-

Besluiten betreffende (nieuwe) investeringen waarvan bij de begroting nog geen kredieten zijn gevoteerd;

-

Besluiten betreffende het uitlenen van gelden (niet zijnde herbeleggingen van obligaties);

-

Besluiten betreffende het aangaan van langlopende geldleningen;

-

Besluiten tot het waarborgen van geldelijke verplichtingen door anderen aan te gaan;

-

Besluiten tot de oprichting van- en de deelneming in verbonden partijen;

-

Besluiten tot het aangaan van Publiek Private Samenwerkingsovereenkomsten;

-

Besluiten tot het vaststellen van nieuwe grond- en vastgoedexploitaties;

-

Besluiten tot kopen, vervreemden en bezwaren van onroerende zaken met uitzondering van besluiten met betrekking tot onroerendezaaktransacties ter realisering van reguliere bestemmingsplannen conform de uitgangspunten van de vastgestelde en rendabele exploitatieopzetten;

-

Besluiten betreffende personeelsaangelegenheden inzake vaststelling/wijziging van de rechtspositieregeling (inclusief de bezoldigingsregeling). Het gaat hier zowel om collectieveals individuele regelingen.

Wij verzoeken u de hierboven aangewezen besluiten, inclusief de resultaten van het gevoerde instemmingsoverleg met de partnergemeenten, binnen veertien dagen na de vaststelling daarvan ter goedkeuring aan ons in te zenden. Wij zullen ons oordeel over de programmabegroting zo snel mogelijk en uiterlijk vóór de aanvang van het begrotingsjaar, waarvoor de begroting geldt, aan u bekend maken. Voor de overige besluiten zullen wij dit eveneens zo snel mogelijk doen en uiterlijk binnen veertien dagen na verzending ter goedkeuring. Totdat u onze goedkeuring heeft ontvangen, kunt u geen uitgaven doen c.q. verplichtingen aangaan. Wij wijzen u in dit kader op de artikelen 208 tot en met 210 van de Gemeentewet.

Werkafspraken ter kennisname besluiten in het kader van het arhi-toezicht Daarnaast hebben wij de volgende (categorieën van) besluiten aangewezen die onze goedkeuring niet behoeven maar ter kennisname beschikbaar dienen te worden gesteld in de digitale omgeving die voor dit arhi-toezicht is opgezet: -

2/8

Besluiten tot vaststelling van (een wijziging van) belastingverordeningen;

PZH-2020-759891780 dd. 17-12-2020

Ons kenmerk

PZH-2020-759891780

-

Besluiten tot vaststelling van beleidsnota’s voortvloeiende uit de verordening op grond van artikel 212 van de Gemeentewet;

-

Besluiten tot vaststelling (van een wijziging) van de verordening op grond van artikel 212 van de Gemeentewet;

Wij gaan ervan uit dat u deze (voorgenomen) besluiten vooraf ter kennisneming aan de partnergemeenten zult toezenden.

Instemming partnergemeenten Onderdeel van het preventieve arhi-toezicht is dat de financiële besluiten die ter goedkeuring aan ons moeten worden voorgelegd, vooraf ook door de partnergemeenten ter instemming aan elkaar worden voorgelegd. Als de partnergemeenten niet instemmen met een (voorgenomen) besluit van de andere gemeente zullen wij, naast de beoordeling van de financiële aspecten, in onze beoordeling de vraag betrekken of het besluit niet kan worden uitgesteld, dan wel vermeden, zodat de raad van de nieuwe gemeente hierover een besluit kan nemen.

Ambtelijk overleg Ter voorbereiding van het preventieve arhi-toezicht hebben wij in de maanden oktober tot en met december 2020 constructieve ambtelijke overleggen gevoerd met de drie gemeenten. In deze overleggen is door de provincie een toelichting gegeven op deze vorm van toezicht. Daarnaast is met elkaar nagedacht over de invulling van dit toezicht en is het door de gemeenten opgestelde concept Arhi-protocol besproken. In dit protocol worden tussen de betrokken gemeenten afspraken gemaakt over de wijze waarop de gemeenten elkaar informeren c.q. betrekken bij de besluitvormingsprocessen met (financiële) consequenties die relevant kunnen zijn voor de te vormen fusiegemeente. Wij kunnen ons vinden in die afspraken.

Gezien deze constructieve ambtelijke overleggen hebben wij er alle vertrouwen in dat wij het preventieve arhi-toezicht in goede samenspraak kunnen uitvoeren.

Handreiking Op onze website vindt u de “Handreiking administratieve en organisatorische aspecten gemeentelijke herindeling”1. Deze handreiking biedt een nadere, praktische uitwerking van de provinciale taken en bevoegdheden in het kader van de herindelingsprocedure en wat de provincie daarbij van de betrokken gemeenten verwacht.

Bezwaarprocedure Tegen het besluit tot aanwijzing van (categorieën van) besluiten die, ingevolge artikel 21 van de Wet arhi, onze goedkeuring behoeven, kunnen belanghebbenden ingevolge artikel 7:1 van de Algemene wet bestuursrecht bij ons een gemotiveerd bezwaarschrift indienen. Dit bezwaarschrift moet binnen zes weken na de dag van verzending of uitreiking van het besluit worden toegezonden, onder vermelding van 'Awb-bezwaar' in de linkerbovenhoek van enveloppe en bezwaarschrift. Het bezwaar moet worden gericht aan Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland, t.a.v. het Awb-secretariaat, Postbus 90602, 2509 LP Den Haag.

1

3/8

http://www.zuid-holland.nl/publish/pages/13260/handreikinggemeentelijkeherindeling2016.pdf

PZH-2020-759891780 dd. 17-12-2020

Ons kenmerk

PZH-2020-759891780

Krachtens artikel 6:16 van de Algemene wet bestuursrecht schorst het bezwaar de werking van dit besluit niet. Gelet hierop kan - als tegen dit besluit bezwaar wordt aangetekend - ingevolge artikel 8:81 van de Algemene wet bestuursrecht bij de Voorzieningenrechter van de Rechtbank 'sGravenhage, sector Bestuursrecht, Postbus 20302, 2500 EH Den Haag (bezoekadres Prins Clauslaan 60 te Den Haag), een verzoek tot het treffen van een voorlopige voorziening worden ingediend.

Wij verzoeken u een kopie van dit verzoek om een voorlopige voorziening te zenden aan Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland, Postbus 90602, 2509 LP Den Haag.

Beoordeling begroting 2021 Uw begroting 2021 voldoet aan de criteria voor regulier (repressief) toezicht. Dit houdt in dat er naast het hierboven toegelichte arhi-toezicht geen verdere aanscherping van het financieel toezicht aan de orde is. Wij maken ons echter wel zorgen om de ontwikkeling van de financiële positie van uw gemeente. Verderop in deze brief is dit nader toegelicht.

Momenteel staan de financiën van gemeenten onder druk. Aanhoudende stijging van tekorten in het sociaal domein en meer recent de coronacrisis dragen hier voor het grootste deel aan bij. Wij ervaren een goede samenwerking met gemeenten om de omvang van deze ontwikkelingen te bepalen en deze onder de aandacht te brengen. Wij hopen dat dit bijdraagt aan een constructieve discussie tussen gemeenten en het Rijk over structurele financiering van deze taken.

Risicogericht en proportioneel toezicht Wij voeren financieel toezicht risicogericht en proportioneel uit. Uitgangspunt daarbij is dat aandacht vooral uitgaat naar gemeenten met een zwakkere financiële positie of waarvan wij de kans hoog inschatten dat de financiële positie onder druk komt te staan. Op basis van een aantal indicatoren krijgt iedere gemeente een risicokleur (groen, geel, oranje) toegekend. Hierbij wordt onder meer gekeken naar het structureel resultaat in uw begroting, of uw gemeente over actuele beheerplannen beschikt, of er taakstellingen zijn opgenomen en of uw gemeente veel risico’s loopt op grondexploitaties. De risicokleur van iedere gemeente nemen wij ieder jaar op in ons jaarverslag financieel toezicht. Deze kunt u vinden op onze website2.

De risicokleur van uw gemeente laat over de afgelopen drie jaar het volgende beeld zien:

Begroting

2019

2020

2021

Risicokleur

De risicokleur is ten opzichte van 2020 verbeterd en toont een groene risicokleur. In de berekening van de risicokleur is uitgegaan van de begroting inclusief amendementen en herstelplan. De verbetering ten opzichte van 2020 wordt veroorzaakt door de beheerplannen die u in 2020 heeft geactualiseerd en de versterking van de financiële positie door de verkoop van de Eneco-aandelen.

2

4/8

https://www.zuid-holland.nl/onderwerpen/lokaal-bestuur/financieel-toezicht/

PZH-2020-759891780 dd. 17-12-2020

Ons kenmerk

PZH-2020-759891780

Structureel en reëel resultaat Het begrotingsresultaat is het resultaat dat u in uw begroting heeft gepresenteerd in het overzicht van baten en lasten. Het begroot structureel en reëel resultaat is het begrotingsresultaat zonder incidentele baten en lasten en rekening houdend met reële en concreet onderbouwde ramingen. Op dit laatste baseren wij ons oordeel en het toezichtregime.

Dit leidt tot het volgende beeld, waarmee u voldoet aan de criteria voor repressief toezicht. Saldi begroting 2021 en meerjarenraming 2022-2024 1,600 1,400

x € 1.000

1,200 1,000 800 600 400 200 0 2021

2022

2023

2024

Jaar

Begrotingsresultaat

Structureel en reëel resultaat

Uw primitieve begroting vertoonde, op basis van ons oordeel, voor alle jaren in de begroting en meerjarenraming negatieve structurele en reële saldi. U heeft op 25 november een herstelplan vastgesteld waardoor het structureel evenwicht in uw begroting en alle jaren van de meerjarenraming wordt hersteld. Wij gaan in ons oordeel uit van de cijfers:



Waarbij wij € 673.000 aan baten uit de woningverkopen in het woonbedrijf, die in uw begroting als structureel zijn aangemerkt, als incidenteel van aard beschouwen. In de meerjarenraming betreft dit 2022 € 623.000, 2023 € 783.000 en 2024 € 1,1 mln.



Waarbij wij € 230.000 aan reserve-onttrekking die u in uw begroting heeft aangemerkt als structurele baat als incidenteel beschouwen. Reservemutaties, met uitzondering van reserve kapitaallasten, zijn in de regel naar aard incidentele baten en lasten. In de meerjarenraming betreft dit 2022 € 100.000 en 2023 € 70.000.



Exclusief de niet onderbouwde bezuiniging ter dekking van het structureel tekort veroorzaakt door het amendement (A1) t.b.v. vorming reserve Ondersteuning maatschappelijke projecten.



Inclusief het saldo van het herstelplan begroting 2021 die door u op 25 november is vastgesteld.

Dit leidt tot het in bovenstaande diagram gepresenteerde beeld. Hieruit valt af te leiden dat het structureel resultaat in uw begroting onder druk staat. Dit houdt in dat er weinig tot geen ruimte is voor nieuw beleid dat structurele lasten met zich meebrengt tenzij hiervoor structurele dekking is gevonden.

5/8

PZH-2020-759891780 dd. 17-12-2020

Ons kenmerk

PZH-2020-759891780

Vergelijking resultaten Vanwege het verschil in grondslagen die zijn gebruikt bij de begroting (bijvoorbeeld de keuze voor het verwerken van de mei- of septembercirculaire) is op basis van deze brief geen vergelijking te maken met de structurele resultaten van de beoogde partnergemeenten.

Algemene reserve De besluitvorming gerelateerd aan het amendement en het herstelplan hebben invloed gehad op de hoogte van uw algemene reserve. Het verloop van uw algemene reserve (exclusief resultaat begroting) wordt in onderstaande grafiek getoond. Wij hebben kennisgenomen van het voorstel voor besluitvorming tot investering in de voetbalverenigingen dat in de raadsvergadering van december aan u wordt/is voorgelegd. Dit zal hier van verdere invloed op zijn.

De ontvangsten uit de verkoop van de Eneco-aandelen zijn hiermee zo goed als volledig bestemd. Wij verzoeken u dan ook met verdere inzet van uw algemene reserve behoedzaam om te gaan. Zeker gezien het feit dat de financiële consequenties t.a.v. verduurzamingsopgaven uit het woonbedrijf nog niet concreet zijn vertaald in de begroting en het niet helder is of de algemene reserve Woonbedrijf nog toereikend is om deze investeringen te dekken.

Algemene reserve 2021-2024 25.0

x € 1 miljoen

20.0 15.0 10.0 5.0 0.0 2021 primitieve begroting

2021

2022

2023

2024

Jaar

Algemene reserve

AR Woonbedrijf

Vorming reserve Ondersteuning maatschappelijke projecten Bij de begrotingsbehandeling heeft u een amendement aangenomen t.b.v. de vorming van de reserve Ondersteuning maatschappelijke projecten. Dit veroorzaakte een structureel tekort in de begroting en de meerjarenraming waardoor aanvullende besluitvorming noodzakelijk bleek om onder repressief toezicht te blijven. Wij verzoeken u in het vervolg een dergelijk amendement direct van een concreet dekkingsplan te voorzien om te voorkomen dat onverhoopt de begroting niet meer voldoet aan de criteria voor repressief toezicht. Dit komt ook ten goede van de kwaliteit en zorgvuldigheid van de besluitvorming. In het kader van het arhi-toezicht willen wij u voor de duidelijkheid meegeven dat onttrekkingen (boven het drempelbedrag) uit deze bestemmingsreserve instemming van de partnergemeenten en toestemming van de provincie behoeven.

6/8

PZH-2020-759891780 dd. 17-12-2020

Ons kenmerk

PZH-2020-759891780

Woonbedrijf Bij de behandeling van uw begroting hebben wij geconstateerd dat de incidentele baten en lasten uit het woonbedrijf ontbreken in de begroting van de gemeente. Dit vertekent het inzicht in het structurele resultaat van uw begroting. Wij verzoeken u in het vervolg deze baten en lasten op te nemen in het overzicht incidentele baten en lasten en te voorzien van een toelichting.

Door de verlaging van de algemene reserve Woonbedrijf met € 5 mln. naar +/- € 3 mln. maken wij ons zorgen over de omvang van de verduurzamingsopgaven die nog niet in uw begroting zijn verwerkt. Eerder is namelijk gesteld dat een algemene reserve Woonbedrijf van € 10 mln. toereikend zou zijn voor deze opgaven. Wij vragen u, ook ten behoeve van de nieuw te vormen gemeente Voorne, inzichtelijk te maken wat de omvang van de investeringsopgave is en de financiële uitwerking hiervan te verwerken in de begroting.

Overige opmerkingen

Corona Voor gemeenten heeft de coronacrisis gezorgd voor hogere lasten en derving van inkomsten. Hoe deze situatie zich gaat ontwikkelen in de komende jaren is nog erg onzeker. Het is nog niet duidelijk in hoeverre de financiële effecten in 2021 nog door zullen werken, en in welke mate deze kosten worden gecompenseerd door het Rijk. Hiervoor hebben wij uiteraard begrip. In uw begroting en meerjarenraming 2021-2024 hebben wij geconstateerd dat u geen rekening hebt gehouden met financiële gevolgen van de corona-crisis in 2021. Alhoewel wij verwachten dat zeker in begin 2021 de corona-crisis nog invloed zal hebben begrijpen wij dat de daadwerkelijke effecten moeilijk in te schatten zijn. Aangezien het onzekere tijden zijn verzoeken wij u de ontwikkelingen in 2021 nauwgezet te blijven volgen.

Aandachtspunt(en) voor de begroting 2022 Kadernota In 2020 heeft u door diverse omstandigheden geen kadernota voor de begroting opgesteld. Wij willen u meegeven dat naar aanleiding van de kadernota wij voorafgaand aan het opstellen van de begroting het gesprek met uw gemeente kunnen aangaan. Hierdoor worden eventuele onduidelijkheden m.b.t. onze toezichtskaders ruim op tijd onderkent en blijft er tijd over om de begroting hierop aan te passen. Dit bevordert de kwaliteit van de begroting en voorkomt verrassingen na vaststelling van de begroting.

Ambtelijk is overeengekomen de resterende vraagstukken in het kader van financieel toezicht in uw begroting in het voorjaar van 2021 verder af te stemmen zodat deze zijn gladstreken in aanloop naar de begroting 2022 en de beoogde fusie.

Inzet reserve gevolgen nota reserves en voorzieningen

De structurele onttrekking aan de reserve “gevolgen nota reserves en voorzieningen” valt vanaf 2023 uit uw begroting. De toestemming voor de structurele inzet van deze reserve gaat gepaard met aanvullende voorwaarden m.b.t. het structurele resultaat in begroting en meerjarenraming om onder repressief toezicht te blijven (zie onze brief met kenmerk PZH-2019-703793699). Na

7/8

PZH-2020-759891780 dd. 17-12-2020

Ons kenmerk

PZH-2020-759891780

het aflopen van de inzet van deze reserve dient u aan te tonen dat het structureel evenwicht in uw begroting wordt hersteld. Wij verzoeken u om structurele dekking te vinden voor de wegvallende onttrekking aan deze reserve. Wij gaan ervan uit dat uw begroting 2022 en de meerjarenraming beide structureel sluitend zijn.

Rechtmatigheidsverklaring door het college De rechtmatigheidsverantwoording verplaatst van de accountant naar het college. Uw college dient zelf een rechtmatigheidsverantwoording op te stellen die opgenomen zal worden in de jaarrekening. Hiermee legt uw college verantwoording af over de naleving van geldende wet- en regelgeving bij de totstandkoming van de baten en lasten en balansmutaties in de jaarrekening. De commissie BBV heeft een standaardtekst opgesteld voor de rechtmatigheidsverantwoording 3. Deze standaardtekst moet door u worden opgenomen in de jaarrekening. Op het moment van schrijven is nog niet duidelijk of de nieuwe regeling al ingaat bij het verslagjaar 2021. Wij adviseren u de ontwikkelingen te volgen.

Aanbod Hebt u vragen over de inhoud van deze brief, of andere vragen over de financiële positie van uw gemeente, dan zijn wij graag bereid deze schriftelijk te beantwoorden of een mondelinge toelichting aan u te geven. U kunt hiervoor via uw hoofd financiën of uw griffier contact opnemen met de provincie.

Tot slot Graag ontvangen wij voor 1 mei 2021 een schriftelijke reactie op deze brief.

Vermeld in uw correspondentie altijd het DOS-nummer dat wij rechts bovenaan in deze brief hebben opgenomen.

Hoogachtend,

Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland, voor dezen,

drs. H.M.M. Koek secretaris Deze brief is digitaal vastgesteld, hierdoor staat er geen fysieke handtekening in de brief.

3

8/8

https://www.commissiebbv.nl/cms/view/57979239/rechtmatigheid

PZH-2020-759891780 dd. 17-12-2020